حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
==تاریخچه مفهوم جنسیت== | ==تاریخچه مفهوم جنسیت== | ||
جنسیت بهمعنای «چگونگی جنس» و «زن یا مرد بودن افراد» است.<ref>- [https://www.vajehyab.com/?q=%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA&f=moein معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژهی «جنسیت»].</ref> «جنسیت» به ویژگیهای غیرفیزیولوژیکی و نیز جایگاه اجتماعی زنان و مردان یک جامعه اشاره دارد که در فرهنگ و هنجارهای جامعهشان تعریف شده است. مفهوم جنسیت همواره در طول زمان دستخوش تغییر بوده است. به عبارت دیگر «زنانگی» و «مردانگی» از دیرباز دارای مفاهیم مختلف و حقوق و تکالیف متفاوت بودهاند.<ref>- [https://bankedanesh.com/%d8%aa%d8%b9%d8%b1%db%8c%d9%81-%d9%85%d9%81%d9%87%d9%88%d9%85%db%8c-%d8%ac%d9%86%d8%b3%db%8c%d8%aa/ «تعریف مفهومی جنسیت»، در وبسایت بانک دانش].</ref> | |||
در نیمۀ دوم قرن بیستم میلادی، گسترش مطالعات انسانشناختی و افزایش آگاهی دربارۀ تفاوت رفتارهای وابسته به جنس در قومیتها و ملل گوناگون، سرآغاز تردید در جهانشمول بودن [[زنانگی]] و [[مردانگی]] (با استناد به وضعیت ثابت زیستشناسی) شد.<ref>. رید، فمنیسم و مردمشناسی؛ زن در تحلیلها و دیدگاههای انسانشناختی، 1387ش، ص145.</ref> | در نیمۀ دوم قرن بیستم میلادی، گسترش مطالعات انسانشناختی و افزایش آگاهی دربارۀ تفاوت رفتارهای وابسته به جنس در قومیتها و ملل گوناگون، سرآغاز تردید در جهانشمول بودن [[زنانگی]] و [[مردانگی]] (با استناد به وضعیت ثابت زیستشناسی) شد.<ref>. رید، فمنیسم و مردمشناسی؛ زن در تحلیلها و دیدگاههای انسانشناختی، 1387ش، ص145.</ref> جنسیت بهعنوان مفهومی اجتماعی، فرهنگی و برساختی، در مقابل دیدگاه طبیعی جنسمحور (Sex-oriented) ظهور یافت و زمینهساز حوزه جدیدی با عنوان [[جامعه شناسی بدن|جامعهشناسی بدن]] شد. جنسیت در این دیدگاه، مجموعه رفتارها، تکالیف و حقوق را انتسابات توافقی و تاریخی میشناسد. توافقی یا برساختی بودن این انتسابات به آن معنا است که جنس شخص، پیوند ذاتی و همیشگی با رفتارهای مورد انتظار از او ندارد؛ بلکه حاصل انتخاب شخص یا تحمیل ساختارهای اجتماعی بر او است.<ref>. رفعتجاه، هویت و امر زنانه، 1384ش، ص5.</ref> ریزمن و دیویس اشاره دارند که جنسیت، ساختاری اجتماعی است که افراد در آن مشغول تکرار و انجام تجویزات آن هستند.<ref>. Risman & Davis, From sex roles to gender structure,2013, 734</ref> جنسیت در این دیدگاه، مناسباتی انجامشدنی است<ref>Gender is what we are doing not who we are.</ref> نه تعریف کسی که آن را اجرا می کند.<ref>. Zimmer, 1988, Tokenism and women in the workplace: The limits of gender-neutral theory</ref> | ||
جنسیت | === تفاوت جنس با جنسیت === | ||
گاهی به اشتباه دو مفهوم «جنس» و «جنسیت» به یک معنا بهکار برده میشود، اما از نظر زیستی و اجتماعی این دو - در عین ارتباط مفهومی با هم – تعریف و کاربرد متفاوتی دارند. مفهـوم جـنس بـر ویژگـیهـای طبیعـی<br /> | |||
متمایزكنندی زن و مرد مانند تفاوتهای كرومـوزومی، انـدامهـای جنسـیِ درونـی و بیرونـی، تفاوتهای هورمونی و به طور كلی، تفـاوتهـای فیزیولوژیـك زن و مـرد دلالـت دارد. در مقابل، مفهوم جنسیت به تفاوتهای رفتاری، روانی، اجتماعی و فرهنگی میان زن و مرد میپردازد كـه جامعه آنها را بهعنوان فرهنگ و هنجار تعیین و شناسایی میكند.<ref>- بستانی(نجفی)، «كوششی در جهت ارائهی چارچوبی اسلامی برای جامعه شناسی جنسی»، ص72، پاییز و زمستان 1391ش؛ گیدنز و کانی، جامعهشناسی، ۱۳۹۹ش، ص156.</ref> | |||
==انواع جنسیت== | |||
== | «هر نوزادی که به دنیا میآید یا پسر است یا دختر». این یک قاعدهی کلی دربارهی جنس و جنسیت است که ذیل عنوان مفهومی به نام «باینری جنسیت» (gender binary)<ref>- [https://abadis.ir/fatofa/%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA/ «باینری جنسیت» در دانشنامهی عمومی آبادیس].</ref> تعریف شده و این عمومیترین تقسیمبندی در بارهی جنسیت و جنس است. البته زمان درازی است که در کنار آن، مفهوم دیگری به نام «نانباینری» (Nunbinary) مطرح است که جنسهای فرعی؛ مانند «دوجنسیتی» یا «بِیناجنسی» (Bigender) و «تراجنسیتی» (Transgender) را در بر میگیرد. «تراجنسیتی»ها مشکلی در اندامهای تناسلی ندارند، اما در عین داشتن اندام یک جنس (نر یا ماده) رفتارهای جنس مخالف را از خود بروز میدهند. در مقابل این گروه، «دوجنستی»ها هستند که دارای اندامهای جنسیتی دوگانهاند؛ به این معنا که همزمان از آلات تناسلی نر و ماده – بهصورت کامل یا ناقص – برخوردارند.<ref>- [https://abadis.ir/fatofa/%D8%AF%D9%88%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%DB%8C/ «دوجنسیتی»، در دانشنامه عمومی آبادیس].</ref> | ||
==رویکردها== | |||
===رویکرد برساختی=== | ===رویکرد برساختی=== | ||
| خط ۳۷: | خط ۴۲: | ||
===رویکرد طبیعی=== | ===رویکرد طبیعی=== | ||
رویکرد طبیعی<ref><sup>Nature- Oriented</sup>'''.'''</ref> با باور عمیق به ارتباط وثیق و محکم میان جنس و انتظارات جنسیتی، از واژۀ جنسیت به معنای انتظارات وابسته به جنس استفاده میکند. این رویکرد را ذاتمحور<ref>.<sup>Essence-oriented</sup></ref> یا نظممحور<ref>. <sup>Order-oriented</sup></ref> نیز میگویند. جنسیت در این رویکرد از معنای اصلی خود دور شده و در اشاره به صفات ریشهدار در جنس زیستی استفاده میشود. در این رویکرد از دلایل زیستی (ثابت) به جای شواهد فرهنگی و اجتماعی (متحول، زمانمند و مکانمند) برای اثبات ارتباط مستحکم میان جنس و جنسیت استفاده میشود. این رویه در ادامه موجب شد که در برگهها و فرمها از اصطلاح جنسیت بهجای جنس استفاده شود.<ref>. <sup>Pilcher & | رویکرد طبیعی<ref><sup>Nature- Oriented</sup>'''.'''</ref> با باور عمیق به ارتباط وثیق و محکم میان جنس و انتظارات جنسیتی، از واژۀ جنسیت به معنای انتظارات وابسته به جنس استفاده میکند. این رویکرد را ذاتمحور<ref>.<sup>Essence-oriented</sup></ref> یا نظممحور<ref>. <sup>Order-oriented</sup></ref> نیز میگویند. جنسیت در این رویکرد از معنای اصلی خود دور شده و در اشاره به صفات ریشهدار در جنس زیستی استفاده میشود. در این رویکرد از دلایل زیستی (ثابت) به جای شواهد فرهنگی و اجتماعی (متحول، زمانمند و مکانمند) برای اثبات ارتباط مستحکم میان جنس و جنسیت استفاده میشود. این رویه در ادامه موجب شد که در برگهها و فرمها از اصطلاح جنسیت بهجای جنس استفاده شود.<ref>. <sup>Pilcher & Whelehan, 50 key concepts in gender studies,2004, 57</sup></ref> | ||
در نگرش طبیعتمحور (ذاتمحور)، جنسیت مجموعه رفتارها و انتظارات اجتماعی گرهخورده به زن معنا میشود که در جنس بیولوژیک او ریشه دارد. جنسیت در این نگرش، ارتباطی ذاتی میان ذخیرۀ ژنتیکی فرد، رفتارها و نقشهای اجتماعیفرهنگی او است. آنچه زنانگی را رقم میزند طبیعت زن است و خروج از این حوزه مخالفت با طبیعت است. بر این اساس جایگاه و موقعیت زن در جامعه معلول طبیعتی است که با آن به دنیا آمده است.<ref>.<sup>Biology is destiny</sup></ref> | در نگرش طبیعتمحور (ذاتمحور)، جنسیت مجموعه رفتارها و انتظارات اجتماعی گرهخورده به زن معنا میشود که در جنس بیولوژیک او ریشه دارد. جنسیت در این نگرش، ارتباطی ذاتی میان ذخیرۀ ژنتیکی فرد، رفتارها و نقشهای اجتماعیفرهنگی او است. آنچه زنانگی را رقم میزند طبیعت زن است و خروج از این حوزه مخالفت با طبیعت است. بر این اساس جایگاه و موقعیت زن در جامعه معلول طبیعتی است که با آن به دنیا آمده است.<ref>.<sup>Biology is destiny</sup></ref> | ||
| خط ۴۹: | خط ۵۴: | ||
در نگرش دینی نظممحور دو رویکرد قابل تشخیص است؛ رویکرد اول که ریشه در پایگاه دینی دارد و از یافتههای علوم زیستی استفاده میکند، بخش قابل توجهی از آنچه جنسیت خوانده میشود را امری طبیعی و وابسته به صفات خاصی میداند که در جنس افراد تعبیه شده است. در این نگاه زن و مرد بهجهت صفات وابسته به جنس، هویت ثابت و متفاوت با یکدیگر داشته و جایگاه اجتماعی متمایزی نیز به آنها تعلق خواهد گرفت. در چنین رویکردی زن و مرد علاوه بر خصوصیات زیستی، با کیفیات غیر زیستی (روحی) متفاوتی از یکدیگر آفریده شدهاند که وظایف و حدود فعالیت اجتماعی ویژهای را برای آنان رقم میزند.<ref>. زیبایینژاد، هویت و نقشهای جنسیتی، 1388ش، ص84.</ref> | در نگرش دینی نظممحور دو رویکرد قابل تشخیص است؛ رویکرد اول که ریشه در پایگاه دینی دارد و از یافتههای علوم زیستی استفاده میکند، بخش قابل توجهی از آنچه جنسیت خوانده میشود را امری طبیعی و وابسته به صفات خاصی میداند که در جنس افراد تعبیه شده است. در این نگاه زن و مرد بهجهت صفات وابسته به جنس، هویت ثابت و متفاوت با یکدیگر داشته و جایگاه اجتماعی متمایزی نیز به آنها تعلق خواهد گرفت. در چنین رویکردی زن و مرد علاوه بر خصوصیات زیستی، با کیفیات غیر زیستی (روحی) متفاوتی از یکدیگر آفریده شدهاند که وظایف و حدود فعالیت اجتماعی ویژهای را برای آنان رقم میزند.<ref>. زیبایینژاد، هویت و نقشهای جنسیتی، 1388ش، ص84.</ref> | ||
در این نگاه میتوان از هستها، بایدها را استخراج کرد<ref>.مصباح یزدی، نگاهی گذرا به حقوق بشر در اسلام، 1388ش،ص203. <span class="mark"></ref> و از خلقت زیست هدفمند مونث و مذکر، قوانین، حقوق و تکالیف متفاوتی را استخراج و فهم کرد.<ref>. زیبایینژاد، هویت و نقشهای جنسیتی، 1388ش، ص108.</ref> | در این نگاه میتوان از هستها، بایدها را استخراج کرد<ref>.مصباح یزدی، نگاهی گذرا به حقوق بشر در اسلام، 1388ش،ص203. <span class="mark"></span></ref> و از خلقت زیست هدفمند مونث و مذکر، قوانین، حقوق و تکالیف متفاوتی را استخراج و فهم کرد.<ref>. زیبایینژاد، هویت و نقشهای جنسیتی، 1388ش، ص108.</ref> | ||
==== جنسیت از دیدگاه متفکران مسلمان ==== | |||
جنسیت از دیدگاه [[جنسیت از دیدگاه علامه طباطبایی|علامه طباطبایی]]، و شاگردان ایشان چون [[جنسیت از دیدگاه آیتالله مصباح یزدی|مصباح یزدی]]، [[جنسیت از دیدگاه مرتضی مطهری|مطهری]] و [[جنسیت از دیدگاه آیتالله جوادی آملی|جوادی آملی]] مبتنی بر تفکیک شباهتها و تفاوتهای زنان و مردان به دو دسته طبیعی و اجتماعی، قابل طرح است. بحث [[جنسیت و عقل]] و تاثیر انوثت در عقل ابزاری از جمله مباحث مرتبط با این مبنا است. | جنسیت از دیدگاه [[جنسیت از دیدگاه علامه طباطبایی|علامه طباطبایی]]، و شاگردان ایشان چون [[جنسیت از دیدگاه آیتالله مصباح یزدی|مصباح یزدی]]، [[جنسیت از دیدگاه مرتضی مطهری|مطهری]] و [[جنسیت از دیدگاه آیتالله جوادی آملی|جوادی آملی]] مبتنی بر تفکیک شباهتها و تفاوتهای زنان و مردان به دو دسته طبیعی و اجتماعی، قابل طرح است. بحث [[جنسیت و عقل]] و تاثیر انوثت در عقل ابزاری از جمله مباحث مرتبط با این مبنا است. | ||
===جنسیت در رویکرد دین مداران روشنفکر=== | ==== جنسیت در رویکرد دین مداران روشنفکر ==== | ||
برخی افراد با نگاه دینی و طبیعی به جنسیت، بر این نظرند که برجسته شدن برخی صفات زیستی در زن و مرد تنها میتواند نتیجه فرایندی تاریخی باشد. بهعنوان مثال مشهور شدن مرد به فردی عاقل و زن به فردی احساساتی میتواند تنها نتیجۀ فرایندی باشد که زن را از تصمیمگیریهای جدی و نیازمند تعقل دور نگه داشته و مرد را در این فرایند ماهر و ورزیده کرده است. | برخی افراد با نگاه دینی و طبیعی به جنسیت، بر این نظرند که برجسته شدن برخی صفات زیستی در زن و مرد تنها میتواند نتیجه فرایندی تاریخی باشد. بهعنوان مثال مشهور شدن مرد به فردی عاقل و زن به فردی احساساتی میتواند تنها نتیجۀ فرایندی باشد که زن را از تصمیمگیریهای جدی و نیازمند تعقل دور نگه داشته و مرد را در این فرایند ماهر و ورزیده کرده است. | ||
| خط ۶۹: | خط ۷۲: | ||
افزایش دانش، گستردهشدن رویکردهای مطالعاتی جنس و جنسیت، تردید در قطعیت خصوصیاتی که بهعنوان صفات و خصوصیات وابسته به جنس فرض میشوند، ورود زنان و مردان به حوزههای اختصاصی یکدیگر و انجام باکفایت تکالیف اختصاصی جنس دیگر (بهجز بارداری و زایمان)، امکان این بازنگری را فراهم کرده است. از آن جمله میتوان به مادری بهعنوان نقطه ثقل وابستهکردن، تکلیف و توصیه زنان به خانهماندن ([[خانهداری و کدبانویی در اندیشه آیتالله خامنهای|خانهداری]]) و فرزندان (مادری) اشاره کرد. | افزایش دانش، گستردهشدن رویکردهای مطالعاتی جنس و جنسیت، تردید در قطعیت خصوصیاتی که بهعنوان صفات و خصوصیات وابسته به جنس فرض میشوند، ورود زنان و مردان به حوزههای اختصاصی یکدیگر و انجام باکفایت تکالیف اختصاصی جنس دیگر (بهجز بارداری و زایمان)، امکان این بازنگری را فراهم کرده است. از آن جمله میتوان به مادری بهعنوان نقطه ثقل وابستهکردن، تکلیف و توصیه زنان به خانهماندن ([[خانهداری و کدبانویی در اندیشه آیتالله خامنهای|خانهداری]]) و فرزندان (مادری) اشاره کرد. | ||
مطالعات تاریخیِ مادرانگی، این وابستگی را امری متأخر و ناشی از تولد خانوادۀ هستهای میدانند، در حالیکه پیش از آن مادری نه مسئولیت زنان بلکه مسئولیت جمعی خانواده گسترده بوده است.<ref>. مورداک، ژرفای زن بودن، 1393ش، ص17.</ref> همچنین تجربیات جدید مردان از امر فرزندپروری بیانگر آن است که توانش والدگری در مردان نیز وجود دارد و تنها لازم است فرصت و مهارت لازم به آنان آموزش داده شود؛ چنانچه زنان نیز به هر دوی فرصت و مهارت نیاز دارند.<ref>. Biblarz & | مطالعات تاریخیِ مادرانگی، این وابستگی را امری متأخر و ناشی از تولد خانوادۀ هستهای میدانند، در حالیکه پیش از آن مادری نه مسئولیت زنان بلکه مسئولیت جمعی خانواده گسترده بوده است.<ref>. مورداک، ژرفای زن بودن، 1393ش، ص17.</ref> همچنین تجربیات جدید مردان از امر فرزندپروری بیانگر آن است که توانش والدگری در مردان نیز وجود دارد و تنها لازم است فرصت و مهارت لازم به آنان آموزش داده شود؛ چنانچه زنان نیز به هر دوی فرصت و مهارت نیاز دارند.<ref>. Biblarz & Stacey, 2010, How Does the Gender of Parents Matter,2010, 17</ref> | ||
=== رویکرد فمنیستی === | |||
«برابریِ جنسیتی» به این معنا است که زن و مرد از حقوق و وظایف اجتماعی یکسان و فرصتهای مساوی در ایفای نقشهای اجتماعی برخوردار باشند. دیدگاه مدعی «برابری جنسیتی» بهدنبال حذف هر نوع نابرابری جنسیتی (Gender Inequality)، از جمله تبعیض جنسیتی، مردسالاری، زنسالاری و جنسیتگرایی است. پدیدهی تبعیض جنسیتی زمانی شکل میگیرد که مسئلهی «جنسیت» پیشفرضهایی را در ذهن افراد نسبت به «جنس» خاص ایجاد میکند و باعث میشود افراد جامعه نتوانند از نقاط قوت و ضعف آن «جنس» درک درستی داشته باشند. | |||
در کنار «برابری جنسیتی» - که صندوق جمعیت سازمان ملل متحد آن را نخستین حق انسانی خوانده است - نگاه دیگری وجود دارد که به «عدالت جنسیتی» معتقد است. در این دیدگاه هر جنس باید بهتناسب توانایی و ظرفیتاش از حقوق و نقشهای اجتماعی برخوردار شود. دین اسلام شاخصترین و شناختهشدهترین منبعی است که این دیدگاه را ترویج میکند. البته عدالت جنسیتی در اسلام با رویکردهای مختلف مطرح میشود و هرکدام طرفدارانی دارد. از جملهی این رویکردها عبارت است از: | |||
==پانویس== | * عدالت بهمثابه مساوات | ||
* عدالت بهمثابه استحقاق و تناسب | |||
* عدالت بهمثابه انصاف | |||
* عدالت با رویکرد ترکیبی<ref>- شجریان، «بررسی رویکردهای رایج در مفهوم عدالت جنسیتی، مجله مطالعات اسلامی زنان و خانواده»، ص6، بهار و تابستان 1399.</ref> | |||
==== جنبشهای جنسیتی ==== | |||
کلیشه یا تصورات قالبی جنسیتی، مجموعهی سازمانیافتهی باورهایی دربارهی زنان و مردان است<ref>- جزنی، نگرشی بر تحلیل جنسیتی، 1380ش، ص35.</ref> که تاریخی به قدمت تاریخ پیدایش زن و مرد دارد و زن را جنس دوم و فاقد برخی حقوق اجتماعی میداند. این کلیشه همواره مورد انتقاد افراد و گروههای گوناگون در سراسر جهان بوده است، اما در قرن نوزدهم میلادی و با ظهور جنبش «فمینیسم» شکل منسجمتری به خود گرفته است. تاریخ جنبش فمینیست غربی به چهار موج تقسیم شده است: | |||
* موج اول: تلاش زنان برای دستیابی به حق رأی در قرنهای ۱۹ و 20م؛ | |||
* موج دوم: آغاز جنبش آزادیبخش زنان در دههی۶۰م که هدف آن ایجاد برابری اجتماعی و قانونی بین زنان و مردان بود. | |||
* موج سوم: آغاز یک جنبش در سال 1992م که بر شناخت فردیّت و تفاوتهای جنسیتی متمرکز بود. | |||
* موج چهارم در سال ۲۰۱۲م آغاز شده و در پی مبارزه با آزار جنسی، خشونت علیه زنان و فرهنگ تجاوز بر آمده است. این موج در فضای مجازی با هشتگ «من هم» (Me Too) شناخته شده است. | |||
==پانویس== | |||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
=منابع= | ==منابع== | ||
* | * «باینری جنسیت»، در دانشنامهی عمومی آبادیس، تاریخ بازدید: 5 آذر 1400ش. | ||
*باقی، عمادالدین، «مساله زنان: کدام مساله؟»، مجله زنان، شماره 57، 1378ش. | * بستانی (نجفی)، حسین، «كوششی در جهت ارائهی چارچوبی اسلامی برای جامعهشناسی جنسی»، مجله اسلام و علوم اجتماعی، سال 4، شماره 8، پاییز و زمستان 1391ش. | ||
* «تعریف مفهومی جنسیت»، در وبسایت بانک دانش، تاریخ درج مطلب: 12 مهر 1398ش. | |||
* جزنی، نسرین، نگرشی بر تحلیل جنسیتی در ایران، دانشگاه شهید بهشتی، چاپ اول، 1380ش. | |||
* «دوجنسیتی»، در دانشنامه عمومی آبادیس، تاریخ بازدید: 2 آذر 1400ش. | |||
* شجریان، مهدی، «بررسی رویکردهای رایج در مفهوم عدالت جنسیتی»، مجله مطالعات اسلامی زنان و خانواده، سال هفتم، شماره 12، بهار و تابستان 1399ش. | |||
* گیدنز، آنتونی و برد سال، کانی، جامعهشناسی، ترجمه حسن چاوشیان، تهران، نی، چاپ شانزدهم، ۱۳۹۹ش. | |||
* معین، محمد، فرهنگ فارسی، در وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: 2 آذر 1400ش. | |||
* باقی، عمادالدین، «مساله زنان: کدام مساله؟»، مجله زنان، شماره 57، 1378ش. | |||
*بوذرینژاد، یحیی و اقبالی، ابوالفضل، «مناقشات نظری ابنسینا و گیدنز پیرامون الگوی خانواده»، دوفصلنامه علمی حکمت سینوی، شماره 61، 1398ش. | *بوذرینژاد، یحیی و اقبالی، ابوالفضل، «مناقشات نظری ابنسینا و گیدنز پیرامون الگوی خانواده»، دوفصلنامه علمی حکمت سینوی، شماره 61، 1398ش. | ||
*تانگ، رزمری، نقد و نظر: درآمدی جامع بر نظریههای فمینیستی، ترجمه: منیژه نجمعراقی، تهران، نی، 1385ش. | *تانگ، رزمری، نقد و نظر: درآمدی جامع بر نظریههای فمینیستی، ترجمه: منیژه نجمعراقی، تهران، نی، 1385ش. | ||
*رفعتجاه، مریم، هویت و امر زنانه، تهران، جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران، 1384ش. | *رفعتجاه، مریم، هویت و امر زنانه، تهران، جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران، 1384ش. | ||
*رودگر، نرجس، فمنیسم، تاریخچه، نظریات، گرایشها و نقد، قم، مرکز تحقیقات زن و خانواده، 1394ش. | *رودگر، نرجس، فمنیسم، تاریخچه، نظریات، گرایشها و نقد، قم، مرکز تحقیقات زن و خانواده، 1394ش. | ||
*رید، اولین، فمنیسم و مردمشناسی؛ زن در تحلیلها و دیدگاههای انسانشناختی، ترجمه افشنگ مقصودی، تهران، گلآذین، 1378ش. | *رید، اولین، فمنیسم و مردمشناسی؛ زن در تحلیلها و دیدگاههای انسانشناختی، ترجمه افشنگ مقصودی، تهران، گلآذین، 1378ش. | ||
*زیبایینژاد، محمدرضا، هویت و نقشهای جنسیتی، مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری، 1388ش. | *زیبایینژاد، محمدرضا، هویت و نقشهای جنسیتی، مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری، 1388ش. | ||
*سروش، عبدالکریم، «قبض و بسط حقوق زنان»، مجله زنان، شماره 5، 1378ش. | *سروش، عبدالکریم، «قبض و بسط حقوق زنان»، مجله زنان، شماره 5، 1378ش. | ||
*سفيری، خديجه و ايمانيان، سارا، جامعهشناسي جنسيت، تهران، جامعهشناسان، 1388ش. | *سفيری، خديجه و ايمانيان، سارا، جامعهشناسي جنسيت، تهران، جامعهشناسان، 1388ش. | ||
*عرب خراسانی، سمیه، «فرایند شکلگیری معنای ازدواج و زندگی خانوادگی از منظر نسل میانه»، مطالعات زن و خانواده، شماره 26، 1401ش. | *عرب خراسانی، سمیه، «فرایند شکلگیری معنای ازدواج و زندگی خانوادگی از منظر نسل میانه»، مطالعات زن و خانواده، شماره 26، 1401ش. | ||
*گرت، استفانی، جامعهشناسی جنسیت، ترجمة کتایون بقایی، تهران، دیگر، 1380ش. | *گرت، استفانی، جامعهشناسی جنسیت، ترجمة کتایون بقایی، تهران، دیگر، 1380ش. | ||
*مجتهد شبستری، محمد، «زنان،کتاب و سنت»، مجله زنان، شماره 57، 1378ش. | *مجتهد شبستری، محمد، «زنان،کتاب و سنت»، مجله زنان، شماره 57، 1378ش. | ||
*محمدی، مجید، «جنسیت خط قرمز روشنفکران دینی»، مجله زنان، شماره 58، 1378ش. | *محمدی، مجید، «جنسیت خط قرمز روشنفکران دینی»، مجله زنان، شماره 58، 1378ش. | ||
*مصباح یزدی، محمدتقی، نگاهی گذرا به حقوق بشر در اسلام، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1388ش. | *مصباح یزدی، محمدتقی، نگاهی گذرا به حقوق بشر در اسلام، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1388ش. | ||
*ملکیان، مصطفی، «زن، مرد، کدام تصویر»، مجله زنان، شماره 64، 1379ش. | *ملکیان، مصطفی، «زن، مرد، کدام تصویر»، مجله زنان، شماره 64، 1379ش. | ||
*مورداک، مورین، ژرفای زن بودن، ترجمه سیمین موحد، تهران، بنیاد فرهنگ زندگی، 1393ش. | *مورداک، مورین، ژرفای زن بودن، ترجمه سیمین موحد، تهران، بنیاد فرهنگ زندگی، 1393ش. | ||
*هام، مگی و گمبل، سارا، فرهنگ نظریههای فمینیستی، ترجمه فیروزه مهاجر، فرخ قرهداغی و نوشین احمدی خراسانی، تهران، توسعه، 1384ش. | *هام، مگی و گمبل، سارا، فرهنگ نظریههای فمینیستی، ترجمه فیروزه مهاجر، فرخ قرهداغی و نوشین احمدی خراسانی، تهران، توسعه، 1384ش. | ||
*Biblarz, Timothy J. & Stacey, Judith., How Does the Gender of Parents Matter? Journal of Marriage and Family, Vol. 72, 2010. | *Biblarz, Timothy J. & Stacey, Judith., How Does the Gender of Parents Matter? Journal of Marriage and Family, Vol. 72, 2010. | ||
*Connell, R.W., Masculinities, Polity Press, 2005. | *Connell, R.W., Masculinities, Polity Press, 2005. | ||
*Gardiner, Judith Kegan Men, masculinities and feminist theory. In Handbook of studies on men & masculinities, Kimmel, Michael; Hean, Jeff & Connell, R.W, Sage Publication, 2005. | *Gardiner, Judith Kegan Men, masculinities and feminist theory. In Handbook of studies on men & masculinities, Kimmel, Michael; Hean, Jeff & Connell, R.W, Sage Publication, 2005. | ||
*Goffman, Erving, The Arrangement between the Sexes, Theory and Society, Vol. 4(3), 1977. | *Goffman, Erving, The Arrangement between the Sexes, Theory and Society, Vol. 4(3), 1977. | ||
*Pilcher, Jan & Whelehan, Imelda, 50 key concepts in gender studies, Sage publication, 2004. | *Pilcher, Jan & Whelehan, Imelda, 50 key concepts in gender studies, Sage publication, 2004. | ||
*Risman, Barbara J. & Davis, Georgian, ''From sex roles to gender structure''. Current Sociology Review, 2013. | *Risman, Barbara J. & Davis, Georgian, ''From sex roles to gender structure''. Current Sociology Review, 2013. | ||
*Risman, Barbara J., ''Gender as social structure''. In Hand book of Sociology of gender, Second edition Barbara J. Risman, Carissa M. Froyum William J. Scarborough, Springer, 2018. | *Risman, Barbara J., ''Gender as social structure''. In Hand book of Sociology of gender, Second edition Barbara J. Risman, Carissa M. Froyum William J. Scarborough, Springer, 2018. | ||
*Zimmer, L., ''Tokenism and women in the workplace: The limits of gender-neutral theory''. Social Problems. Vol, 1988. | *Zimmer, L., ''Tokenism and women in the workplace: The limits of gender-neutral theory''. Social Problems. Vol, 1988. | ||
