خط ۸۷: خط ۸۷:


== '''اوضاع فرهنگی عصر امام جواد(ع)''' ==
== '''اوضاع فرهنگی عصر امام جواد(ع)''' ==
مأمون با بنیان نهادن بیت‌الحکمه و رصدخانه شماسیه در بغداد و اعزام هیأتی برای آوردن کتب علمی از بیزانس، به توسعه فعالیت‌های علمی و ترجمه پرداخت. بدین ترتیب بیت‌الحکمه وارث مراکز علمی جندی‌شاپور و اسکندریه گردید.[41] او علاقه‌مند به گفتگوی علمی با مذاهب، نحله‌ها و ادیان گوناگون بود و برقراری مجالس مناظره در مرو با حضور امام رضا(ع) و در بغداد با حضور امام جواد(ع) در راستای تحقق این علاقه صورت گرفت.[42]
مأمون با بنیان نهادن بیت‌الحکمه و رصدخانه شماسیه در بغداد و اعزام هیأتی برای آوردن کتب علمی از بیزانس، به توسعه فعالیت‌های علمی و ترجمه پرداخت. بدین ترتیب بیت‌الحکمه وارث مراکز علمی جندی‌شاپور و اسکندریه گردید.<ref>ابن‌ندیم، الفهرست، ۱۳۴۶ش، ص۴۴۴.</ref> او علاقه‌مند به گفتگوی علمی با مذاهب، نحله‌ها و ادیان گوناگون بود و برقراری مجالس مناظره در مرو با حضور امام رضا(ع) و در بغداد با حضور امام جواد(ع) در راستای تحقق این علاقه صورت گرفت.<ref>دینوری، اخبار الطوال، ۱۳۷۱ش، ص۴۴۳.</ref>


گرایش مأمون به معتزله و پذیرش عقیده خلق قرآن، منجر به مخالفت‌هایی از سوی حنابله و سخت‌گیری حکومت نسبت به آنان شد؛ تا جایی که حنابله این دوره را دوره محنه نامیدند.[43] در این ایام، جریان کلامی معتزله چالش‌های فکری خطرناکی برای شیعه به وجود آورد و خردسالی امام جواد(ع) دست‌آویزی شد تا آنان به مبانی عقیدتی شیعه و اصل امامت که سبب استحکام تشیع بود، خرده بگیرند.[44] امام جواد(ع) با بیانی مستدل به شبهات پاسخ می‌دادند، در حالیکه بیش از ده سال نداشتند.[45]
گرایش مأمون به معتزله و پذیرش عقیده خلق قرآن، منجر به مخالفت‌هایی از سوی حنابله و سخت‌گیری حکومت نسبت به آنان شد؛ تا جایی که حنابله این دوره را دوره محنه نامیدند.<ref>ابن‌اثیر، الکامل فی التاریخ، ۱۳۸۵ق، ج‌۶، ص‌۴۲۶-۴۲۵.</ref> در این ایام، جریان کلامی معتزله چالش‌های فکری خطرناکی برای شیعه به وجود آورد و خردسالی امام جواد(ع) دست‌آویزی شد تا آنان به مبانی عقیدتی شیعه و اصل امامت که سبب استحکام تشیع بود، خرده بگیرند.<ref>کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۹۶.</ref> امام جواد(ع) با بیانی مستدل به شبهات پاسخ می‌دادند، در حالیکه بیش از ده سال نداشتند.<ref>کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۳۸۴-۳۸۳ و ج۳، ص۴۵۶.</ref>


== '''جریان‌های فکری عصر امام جواد(ع)''' ==
== '''جریان‌های فکری عصر امام جواد(ع)''' ==