بنیامین نتانیاهو: تفاوت میان نسخه‌ها

=== خاندان ===

مادر وی به‌نام تزیلا سگال، در پتخ تیکوا در متصرفات اورشلیم به دنیا آمد - خانوادهٔ او در ۱۹۱۱ از مینیاپولیس مهاجرت کرده بودند و پیش از آن در دههٔ ۱۸۷۰ از لیتوانی به آنجا نقل مکان کرده بودند[۷] - و در گریز این، لندن، حقوق خواند.[۸][۹][۱۰] پدرش، بن‌صیون نتانیاهو (نام اصلی‌اش میلیکوفسکی)، زادهٔ ورشو، مورخی متخصص در عصر طلایی یهودیان اسپانیا بود. پدربزرگ پدری‌اش، ناتان میلیکوفسکی، خاخام و نویسندهٔ صهیونیست بود. هنگامی که پدر نتانیاهو به فلسطین تحت قیمومیت مهاجرت کرد، نام خانوادگی عبری «نتانیاهو» را برگزید که به معنای «خدا بخشیده است» است. اگرچه خانوادهٔ او عمدتاً اشکنازی هستند، اما او گفته است که آزمایش دی‌ان‌ای نشان داده است که نسبی سفاردی نیز دارد. او ادعا می‌کند که از تبار ویلنا گائون است.[۱۱][۱۲]

پس از فارغ‌التحصیلی از دبیرستان در ۱۹۶۷، نتانیاهو برای خدمت در ارتش اسرائیل به اسرائیل بازگشت. او به‌عنوان سرباز رزمی آموزش دید و پنج سال در یک واحد نیروهای ویژهٔ ارتش اسرائیل، سایِرت متکل، خدمت کرد. او در یورش‌های فرامرزی متعددی در طول جنگ فرسایشی ۱۹۶۷-۱۹۷۰ شرکت کرد، از جمله نبرد کرامه در مارس ۱۹۶۸، زمانی که ارتش اسرائیل به اردن حمله کرد تا رهبر سازمان آزادی‌بخش فلسطین، یاسر عرفات، را دستگیر کند، اما با تلفات سنگین دفع شد.[۱۶][۱۷] او رهبر تیم در این واحد شد. چندین بار در جنگ مجروح شد.[۱۸] او در مأموریت‌های بسیاری دیگر نیز شرکت داشت، از جمله حملهٔ اسرائیل به لبنان در ۱۹۶۸ و نجات هواپیمای ربوده‌شدهٔ سابنا در مه ۱۹۷۲، که در آن از ناحیهٔ شانه هدف گلوله قرار گرفت.[۱۹][۶] او در ۱۹۷۲ از خدمت فعال مرخص شد، اما در ذخیره‌های سایِرت متکل باقی ماند. پس از مرخصی، برای تحصیل به ایالات متحده رفت، اما در اکتبر ۱۹۷۳ برای خدمت در جنگ یوم کیپور بازگشت.[۲۰][۲۱]  

=== نوجوانی و جوانی ===

دوران نوجوانی نتانیاهو میان اسرائیل و آمریکا سپری شد. او در مدرسه‌ای در پنسیلوانیا تحصیل کرد و پس از پایان دبیرستان، در ۱۹۶۷م به اسرائیل بازگشت تا وارد ارتش شود. این بازگشت، مسیر زندگی او را دگرگون کرد. او به یگان ویژه «سایرت متکل»، یکی از نخبه‌ترین واحدهای کماندویی ارتش اسرائیل، پیوست و به‌عنوان سرباز و سپس فرمانده تیم فعالیت کرد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/966994/%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA «بنیامین نتانیاهو کیست؟»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref> نتانیاهو در ۱۹۷۲م در عملیات آزادسازی هواپیمای ربوده‌شده سابنا شرکت کرد و در جریان آن زخمی شد. یوناتان نتانیاهو، برادر بزرگتر او، نیز فرمانده نظامی بود و در عملیات انتبه در ۱۹۷۶م کشته شد.<ref>[https://didebaneghtesad.com/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%88%DB%8C/ «بیوگرافی بنیامین نتانیاهو/ از کماندوی سایرت متکل تا طولانی‌ترین نخست‌وزیر اسرائیل»، وب‌سایت دیده‌بان اقتصاد.]</ref>

به نظر پژوهشگران خانوادۀ نتانیاهو در کنار تأثیرات فرهنگی و سیاسی، نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری شخصیت و نگرش‌های بنیامین نتانیاهو ایفا کرد. او در فضایی رشد یافت که تاریخ، فرهنگ و سیاست یهودی در کانون توجه قرار داشت و از کودکی با مباحث سیاسی و گفتمان‌های صهیونیستی آشنا شد. آموزه‌های پدرش، بن‌صیون نتانیاهو، که از مورخان برجسته صهیونیسم تجدیدنظرطلب بود، بر اهمیت اتحاد یهودیان، بازگشت به سرزمین موعود و تداوم دولت اسرائیل تأکید داشت. این ارزش‌ها که در سخنرانی‌های نتانیاهو بازتاب یافته، بخشی از هویت ملی و مبانی تصمیم‌گیری سیاسی او محسوب می‌شود. به‌گفتۀ پژوهشگران، میراث خانوادگی و تربیت اولیۀ نتانیاهو، نه‌تنها به او درک عمیقی از تاریخ و چالش‌های اسرائیل بخشید، بلکه مسیر او را به‌سوی رهبری یک دولت امنیت‌محور هموار کرد. این زمینه‌های خانوادگی، در کنار تجربۀ زیستی او در اسرائیل و آمریکا، به شکل‌گیری شخصیتی سیاسی انجامید که همواره بر ضرورت بقا و امنیت اسرائیل تأکید داشته است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1267499/%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%87%DB%8C%D8%AA%D9%84%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%B4%D8%AF «همه چیز درباره بنیامین نتانیاهو؛ خاخام زاده‌ای که هیتلر قرن شد!»، وب‌سایت تابناک.]</ref>

بنیامین نتانیاهو فعالیت سیاسی خود را از ۱۹۸۸م با ورود به کنست از حزب راست‌گرای لیکود آغاز کرد و در دولت‌های راست‌گرا به معاونت وزارت خارجه رسید. وی از ۱۹۸۴ تا ۱۹۸۸م به‌عنوان سفیر اسرائیل در سازمان ملل متحد خدمت کرد. در۱۹۹۳م رهبری لیکود را به‌دست آورد و در ۱۹۹۶م برای نخستین‌بار به نخست‌وزیری اسرائیل رسید. او در این دوره، بخشی از خاک شهر الخلیل و برخی مناطق کرانه باختری را به حکومت خودگردان فلسطین واگذار کرد. نتانیاهو پس از شکست در انتخابات ۱۹۹۹م رهبری لیکود را به آریل شارون واگذار کرد و مدتی از سیاست کناره گرفت.<ref>[https://www.bbc.com/persian/world/2009/03/090331_pm_netanyahu_profile «شرح حال بنیامین نتانیاهو؛ نخست وزیر جدید اسرائیل»، وب‌سایت بی بی سی فارسی.]</ref> در ۲۰۰۲م به‌عنوان وزیر امور خارجه و سپس در ۲۰۰۳م به‌عنوان وزیر دارایی منصوب شد. در ۲۰۰۵م در اعتراض به طرح خروج از غزه و تخلیۀ شهرک‌ها استعفا داد و بار دیگر رهبری لیکود را به دست گرفت. از ۲۰۰۹م تا ۲۰۲۱م دوباره نخست‌وزیر بود و در ۲۰۲۲م بار دیگر به قدرت بازگشت.<ref>[https://www.bbc.com/persian/world-64117315 «تندروترین دولت تاریخ اسرائیل به نخست‌وزیری بنیامین نتانیاهو سوگند خورد»، وب‌سایت بی بی سی فارسی.]</ref> او با تشکیل ائتلاف‌های راست‌گرا و مذهبی، طولانی‌ترین دورۀ نخست‌وزیری تاریخ اسرائیل را ثبت کرده است.<ref>[https://didebaneghtesad.com/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%88%DB%8C/ «بیوگرافی بنیامین نتانیاهو/ از کماندوی سایرت متکل تا طولانی‌ترین نخست‌وزیر اسرائیل»، وب‌سایت دیده‌بان اقتصاد.]</ref>

به‌گفتۀ پژوهشگران، سبک رهبری بنیامین نتانیاهو با تاب‌آوری سیاسی و توانایی در تشکیل ائتلاف مشخص می‌شود که او را به یکی از تأثیرگذارترین شخصیت‌های تاریخ اسرائیل تبدیل کرده است. از منظر آنان، رویکرد او مبتنی بر عملگرایی و انعطاف‌پذیری است و در طول دوران سیاسی خود، ائتلاف‌هایی را در سراسر طیف سیاسی شکل داده است. این انعطاف‌پذیری اگرچه گاهی به امتیازات سیاستی انجامیده، اما به او امکان داده تا مسیری مستقل را دنبال کند. به‌گفتۀ تحلیلگران، نتانیاهو نقش خود را در سیاست اسرائیل بارها بازتعریف کرده و از سوی حامیان به‌دلیل زیرکی استراتژیک و رهبری قاطع تحسین شده، در حالی که منتقدان او را نیرویی قطبی‌کننده و تفرقه‌انگیز ارزیابی کرده‌اند.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Benjamin-Netanyahu Benjamin Netanyahu," Britannica website.]</ref>

در حوزه نظامی و امنیتی، نتانیاهو در دوران نخست‌وزیری خود بر توسعه فناوری‌های دفاعی پیشرفته متمرکز بوده است. از جمله مهم‌ترین اقدامات وی، تقویت سیستم دفاع موشکی گنبد آهنین بوده که به‌عنوان یکی از پیشرفته‌ترین سامانه‌های دفاع موشکی جهان شناخته می‌شود. همچنین به نظر برخی تحلیلگران اسرائیل تحت رهبری او در حوزۀ امنیت سایبری و جنگ‌های الکترونیکی به جایگاه پیشروی جهانی دست یافته است. در عرصۀ سیاست خارجی، او به عادی‌سازی روابط اسرائیل با چندین کشور عربی از جمله امارات متحده عربی، بحرین، سودان و مراکش از طریق توافق‌نامه‌های ابراهیم اقدام کرد که به تقویت روابط دیپلماتیک و اقتصادی اسرائیل انجامید؛<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1267499/%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%AE%D8%A7%D9%85-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%87%DB%8C%D8%AA%D9%84%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%B4%D8%AF «همه چیز درباره بنیامین نتانیاهو؛ خاخام زاده‌ای که هیتلر قرن شد!»، وب‌سایت تابناک.]</ref> از سوی دیگر، مخالفان به نقاط ضعف کارنامۀ او اشاره کرده و معتقدند که در دوران فعلی نخست‌وزیری بنیامین نتانیاهو شمار کشته‌ها به حدود ۲۲۰۰ نفر رسیده و نزدیک به ۲۰ هزار نفر نیز زخمی شده‌اند. حدود ۱۴۳ هزار نفر از سکونتگاه‌های خود تخلیه شده و نزدیک به ۳۸ هزار موشک به سمت سرزمین‌های اشغالی شلیک گردیده است. در حوزه اقتصادی، ۸۰ هزار شرکت با کمبود نیروی انسانی مواجه و ۱۰۰ هزار واحد تجاری تعطیل شده، همچنین بدهی‌های رژیم به حدود ۱.۳۲۹ تریلیون و کسری بودجه به ۱۰۰ میلیارد افزایش یافته است. در بخش اجتماعی، حدود ۲۰۰ هزار نفر سرزمین‌های اشغالی را ترک کرده و ۲.۶ میلیون نفر با ناامنی غذایی روبه‌رو هستند. همچنین ۲۸۰ نظامی اقدام به خودکشی کرده و ۷۰ نفر نیز جان خود را از دست داده‌اند.<ref>[https://www.irna.ir/news/86158019/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C «انتشار کارنامه سیاه نتانیاهو؛ آمار سنگین تلفات و بحران‌های اقتصادی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

* «حملات اسرائیل به یمن»، وب‌سایت روزنامۀ دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 5 مهر 1404ش.

* «حمله سنگین مقاومت عراق به تل آویو/ ساختمان وزارت جنگ اسرائیل هدف قرار گرفت+ فیلم»، وب‌سایت روزنامۀ دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 5 فروردین 1403ش.

* «زوایای پنهان رابطه ترامپ و نتانیاهو»، وب‌سایت فرهیختگان، تاریخ درج مطلب: 5 بهمن 1403ش.

* «سخنرانی نتانیاهو علیه ایران؛ 'توهین به شعور آمریکا»، وب‌سایت بی بی سی فارسی، تاریخ درج مطلب: 13 اسفند 1393ش.

"משפחת נתניהו: על הציר בין אמריקה לקולוניה בפלסטין," Local Conversation, January 23, 2023.