| خط ۹۲: | خط ۹۲: | ||
== '''جریانهای فکری عصر امام جواد(ع)''' == | == '''جریانهای فکری عصر امام جواد(ع)''' == | ||
جریانهای فکری عصر امامجواد(ع) در قالب دو گروه عمده جریانهای اسلامی و غیراسلامی دستهبندی میشد.<ref> | جریانهای فکری عصر امامجواد(ع) در قالب دو گروه عمده جریانهای اسلامی و غیراسلامی دستهبندی میشد.<ref>[https://jhr.ui.ac.ir/article_25230.html سلیمانی و همکاران، «تبیین تاریخی مؤلفههای همگرایی از منظر امام جواد علیهالسلام»، ۱۴۰۰ش، ص۴.]</ref> | ||
=== '''جریانهای اسلامی''' === | === '''جریانهای اسلامی''' === | ||
جریانهای فکری شیعی مانند زیدیه، اسماعیلیه، واقفیه، غُلات و دیگر گروهها که پیدایش آنان ماحصل کمظرفیتی سیاسی و گاه رقابتهایی در میان فرزندان ائمه و پیروانشان بود. جریانهای فکری اهلسنت که بدنه اصلی جامعه را تشکیل میدادند و شامل دو گروه عمده بودند. گروه نخست؛ جریانهای فقهی اهلسنت، شامل جریانهای شافعی، مالکی، حنبلی و حنفی که در منابع تاریخی با اسامی خاصی نظیر اهلحدیث، جماعت و عامه معروف بودند و با گذشت زمان، همگی با نام اهلسنت شناخته شدهاند.<ref>پاکتچی، اهلسنت و جماعت در دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۷۲ش، ج۱۰، ص۴۷۵-۴۷۴.</ref> گروه دوم؛ جریانهای کلامی اهلسنت که شامل خوارج، جبریه، قدریه، معتزله و ظاهریه بودند و امام جواد(ع) نیز در مواجهه با آنان، به تبیین موضوعهای کلامی نظیر مسئله خلق قرآن، جبر و اختیار، حقانیت و تحریفنکردن قرآن تأکید داشتند.<ref> | جریانهای فکری شیعی مانند زیدیه، اسماعیلیه، واقفیه، غُلات و دیگر گروهها که پیدایش آنان ماحصل کمظرفیتی سیاسی و گاه رقابتهایی در میان فرزندان ائمه و پیروانشان بود. جریانهای فکری اهلسنت که بدنه اصلی جامعه را تشکیل میدادند و شامل دو گروه عمده بودند. گروه نخست؛ جریانهای فقهی اهلسنت، شامل جریانهای شافعی، مالکی، حنبلی و حنفی که در منابع تاریخی با اسامی خاصی نظیر اهلحدیث، جماعت و عامه معروف بودند و با گذشت زمان، همگی با نام اهلسنت شناخته شدهاند.<ref>پاکتچی، اهلسنت و جماعت در دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۷۲ش، ج۱۰، ص۴۷۵-۴۷۴.</ref> گروه دوم؛ جریانهای کلامی اهلسنت که شامل خوارج، جبریه، قدریه، معتزله و ظاهریه بودند و امام جواد(ع) نیز در مواجهه با آنان، به تبیین موضوعهای کلامی نظیر مسئله خلق قرآن، جبر و اختیار، حقانیت و تحریفنکردن قرآن تأکید داشتند.<ref>[https://jhr.ui.ac.ir/article_25230.html سلیمانی و همکاران، «تبیین تاریخی مؤلفههای همگرایی از منظر امام جواد علیهالسلام»، ۱۴۰۰ش، ص۵]؛ حرانی، تحفالعقول عن آلالرسول، ۱۳۸۵ش، ص۸۳۱.</ref> | ||
=== '''جریانهای غیراسلامی''' === | === '''جریانهای غیراسلامی''' === | ||
جریانهای دینی غیراسلامی شامل یهود، نصارا و مجوس است. اهلکتاب از دوره فتوحات اسلامی، در میان مسلمانان به نشر روایات، قصههای خرافی و غیرمستند و شبهههای متفاوتی میپرداختند و از نظر فکری بر مسلمانان تأثیر چشمگیری داشتند. برخورد امام جواد(ع) با آنها با قاطعیت، سعه صدر، هدایتگرانه و به دور از خشونت بود.<ref>قطبالدین راوندی، الخرائج و الجرائح، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۴۲۲.</ref> دیگر جریانهای غیردینی، شامل مکاتب فکری زنادقه و دهریه بود که برای رواج فساد و سستکردن عقاید دینی مردم درباره توحید شبههافکنی میکردند.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۰۰-۱۹۹.</ref> برخورد امام جواد(ع) با این گروه، حکیمانه و بردبارانه بود.<ref> | جریانهای دینی غیراسلامی شامل یهود، نصارا و مجوس است. اهلکتاب از دوره فتوحات اسلامی، در میان مسلمانان به نشر روایات، قصههای خرافی و غیرمستند و شبهههای متفاوتی میپرداختند و از نظر فکری بر مسلمانان تأثیر چشمگیری داشتند. برخورد امام جواد(ع) با آنها با قاطعیت، سعه صدر، هدایتگرانه و به دور از خشونت بود.<ref>قطبالدین راوندی، الخرائج و الجرائح، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۴۲۲.</ref> دیگر جریانهای غیردینی، شامل مکاتب فکری زنادقه و دهریه بود که برای رواج فساد و سستکردن عقاید دینی مردم درباره توحید شبههافکنی میکردند.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۰۰-۱۹۹.</ref> برخورد امام جواد(ع) با این گروه، حکیمانه و بردبارانه بود.<ref>[https://jhr.ui.ac.ir/article_25230.html سلیمانی و همکاران، «تبیین تاریخی مؤلفههای همگرایی از منظر امام جواد علیهالسلام»، ۱۴۰۰ش، ص۵]؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۰۲-۲۰۱.</ref> | ||
== '''مناظرات امام جواد(ع)''' == | == '''مناظرات امام جواد(ع)''' == | ||
| خط ۱۶۳: | خط ۱۶۳: | ||
دینوری، ابوحنیفه احمد بنداود، اخبار الطوال، ترجمه محمود مهدوی دامغانی، تهران، نی، ۱۳۷۱ش. | دینوری، ابوحنیفه احمد بنداود، اخبار الطوال، ترجمه محمود مهدوی دامغانی، تهران، نی، ۱۳۷۱ش. | ||
سلیمانی، زهرا؛ منتظرالقائم، اصغر؛ پیرمرادیان، مصطفی، «تبیین تاریخی مؤلفههای همگرایی از منظر امام جواد علیهالسلام»، پژوهشهای تاریخی، سال۱۳، شماره۱، ۱۴۰۰ش. | |||
شبستری، عبدالحسین، سبل الرشاد الی اصحاب الامام الجواد، قم، کتابخانه تخصصی تاریخ، ۱۴۲۱ق. | شبستری، عبدالحسین، سبل الرشاد الی اصحاب الامام الجواد، قم، کتابخانه تخصصی تاریخ، ۱۴۲۱ق. | ||
