| خط ۱۱۱: | خط ۱۱۱: | ||
== '''اصحاب امام جواد(ع)''' == | == '''اصحاب امام جواد(ع)''' == | ||
اصحاب امام جواد(ع) راویان، یاران و وکلای مورد اعتمادی بودند که در منابع رجالی و تاریخی شیعه از ایشان نام برده شدهاند. تعداد این یاران بنا بر فهرستهای مختلف، بین ۱۱۳ تا ۲۷۶ نفر ذکر شده است که این تفاوت عمدتاً به دلیل تفاوت در تعریف اصحاب، گستره زمانی مورد بررسی و اختلاف در احراز وثاقت افراد است. | اصحاب امام جواد(ع) راویان، یاران و وکلای مورد اعتمادی بودند که در منابع رجالی و تاریخی شیعه از ایشان نام برده شدهاند. تعداد این یاران بنا بر فهرستهای مختلف، بین ۱۱۳ تا ۲۷۶ نفر ذکر شده است که این تفاوت عمدتاً به دلیل تفاوت در تعریف اصحاب، گستره زمانی مورد بررسی و اختلاف در احراز وثاقت افراد است.<ref>طوسی، رجال طوسی، ۱۳۸۱ق، ص۳۷۸-۳۵۱.</ref> شیخ طوسی در رجال خود ۱۱۳ نفر<ref>طوسی، رجال الطوسی، ۱۳۸۱ق، ص۳۷۳-۳۸۳.</ref>، عطاردی در مسند الامام الجواد(ع) ۱۲۱ نفر<ref>عطاردی، مسند الامام الجواد، ۱۴۱۰ق، ص۲۴۹.</ref>، قرشی در حیاه الامام محمد الجواد(ع) ۱۳۲ نفر<ref>قرشی، حیاة الامام محمد الجواد، ۱۴۱۸ق، ص۱۲۸-۱۷۸.</ref>، شبستری در سُبُلُ الرَّشاد ۱۹۳ نفر<ref>شبستری، سبل الرشاد، ۱۴۲۱ق، ص۱۹-۲۸۹.</ref> و قزوینی در الامام الجواد من المهد الی اللحد تا ۲۷۶ نفر<ref>قزوینی، الإمام الجواد علیهالسلام من المهد إلی اللحد، ۱۴۲۹ق، ص۶۹۰۶۷۷.</ref> از صحابی امام را نام بردهاند. لازم به ذکر است جمعی از این افراد، از اصحاب امام رضا(ع) تا امام هادی(ع)، هستند.<ref>جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ۱۳۸۱ش، ص۴۹۱.</ref> | ||
=== '''تبارشناسی''' === | === '''تبارشناسی''' === | ||
بررسی تبارشناسی اصحاب امام جواد (علیهالسلام) نشان میدهد که از میان ۲۶۶ نفر شناساییشده، تبار حدود ۱۲۵ نفر حدود ۴۷٪ در منابع مجهول مانده است. از ۱۴۱ نفری که اصالت آنان مشخص است، ۶۷٪ حدود ۹۵ نفر عجم بهمعنای غیرعرب و عمدتاً ایرانی و ۳۳٪ حدود ۴۶ نفر عرب بودهاند. همچنین، ۴۴ نفر حدود ۱۶٫۵٪ از موالی چون غیرعربانی که تحت حمایت قبیلهای عرب قرار داشتند، محسوب میشدهاند. | بررسی تبارشناسی اصحاب امام جواد (علیهالسلام) نشان میدهد که از میان ۲۶۶ نفر شناساییشده، تبار حدود ۱۲۵ نفر حدود ۴۷٪ در منابع مجهول مانده است. از ۱۴۱ نفری که اصالت آنان مشخص است، ۶۷٪ حدود ۹۵ نفر عجم بهمعنای غیرعرب و عمدتاً ایرانی و ۳۳٪ حدود ۴۶ نفر عرب بودهاند. همچنین، ۴۴ نفر حدود ۱۶٫۵٪ از موالی چون غیرعربانی که تحت حمایت قبیلهای عرب قرار داشتند، محسوب میشدهاند.<ref>واحدی، «تبارشناسی، پرا کندگی جغرافیایی و شغل اصحاب امام جواد علیهالسلام»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۲-۱۰۱.</ref> | ||
=== '''پراکندگی جغرافیایی''' === | === '''پراکندگی جغرافیایی''' === | ||
از نظر پراکندگی جغرافیایی، محل سکونت حدود ۴۰٪ حدود ۱۰۵ نفر از اصحاب نامعلوم است. از میان ۱۶۱ نفر باقیمانده، سهم ایران با ۸۱ نفر حدود ۵۰٪ از معلومها، قابل توجه است و پس از آن عراق با ۶۹ نفر حدود ۴۳٪ قرار دارد. تنها تعداد انگشتشماری در جزیرهالعرب حدود ۷ نفر و شامات حدود ۴ نفر ساکن بودند. این توزیع، تمرکز اصلی جامعه شیعی امامی آن دوره در فلات ایران و بینالنهرین را به وضوح نشان میدهد. | از نظر پراکندگی جغرافیایی، محل سکونت حدود ۴۰٪ حدود ۱۰۵ نفر از اصحاب نامعلوم است. از میان ۱۶۱ نفر باقیمانده، سهم ایران با ۸۱ نفر حدود ۵۰٪ از معلومها، قابل توجه است و پس از آن عراق با ۶۹ نفر حدود ۴۳٪ قرار دارد. تنها تعداد انگشتشماری در جزیرهالعرب حدود ۷ نفر و شامات حدود ۴ نفر ساکن بودند. این توزیع، تمرکز اصلی جامعه شیعی امامی آن دوره در فلات ایران و بینالنهرین را به وضوح نشان میدهد.<ref>واحدی، «تبارشناسی، پرا کندگی جغرافیایی و شغل اصحاب امام جواد علیهالسلام»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۴-۱۰۲.</ref> | ||
=== '''مشاغل''' === | === '''مشاغل''' === | ||
اطلاعات درباره مشاغل اصحاب بسیار محدود است و تنها برای ۲۴ نفر حدود ۹٪ ثبت شدهاست. بیشترین فعالیت اقتصادی اصحاب امام، در حوزه تجارت و خرید و فروش مانند عطار، بیاعالسابری، بیاعالأنماط، بیاعالزطی، متمرکز بوده و پس از آن، صحابی بیشتر در صنایعی مانند خیاطی، قلانسی کلاهدوزی، قراطیسی، کاغذسازیاش شاغل بودند. همچنین افراد کمی نیز در امور اداری و کشوری مانند کاتب و قاضی اشتغال داشتهاند. | اطلاعات درباره مشاغل اصحاب بسیار محدود است و تنها برای ۲۴ نفر حدود ۹٪ ثبت شدهاست. بیشترین فعالیت اقتصادی اصحاب امام، در حوزه تجارت و خرید و فروش مانند عطار، بیاعالسابری، بیاعالأنماط، بیاعالزطی، متمرکز بوده و پس از آن، صحابی بیشتر در صنایعی مانند خیاطی، قلانسی کلاهدوزی، قراطیسی، کاغذسازیاش شاغل بودند. همچنین افراد کمی نیز در امور اداری و کشوری مانند کاتب و قاضی اشتغال داشتهاند.<ref>واحدی، «تبارشناسی، پرا کندگی جغرافیایی و شغل اصحاب امام جواد علیهالسلام»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵-۱۰۴.</ref> | ||
== '''آثار امام''' == | == '''آثار امام''' == | ||
