همسایگی: تفاوت میان نسخه‌ها

=== در فرهنگ ایرانی ===

همسایه‌داری در فرهنگ ایرانی به عنوان یک ارزش شناخته می‌شود. در تاریخ ایران همسایگی در سطح یک نهاد اجتماعی و بر پایهٔ آموزه‌های اخلاقی و دینی شکل گرفته و کم‌شدن فاصله‌ها و صمیمیت میان مردم را به ارمغان آورده است.<ref>[https://shahrvand-newspaper.ir/News:NoMobile/Main/45146/%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D9%85-%D9%86%D8%B4%D9%88%D8%AF ابراهیمی، «سایه‌تان کم نشود»،  وب‌سایت روزنامه شهروند.]</ref> یکی از نذورات قدیمی مردم برای برآورده‌شدن حاجات، [[نذر]] همسایه بود که به نام «تکیه همسایگی» شناخته می‌شد. در [[تهران]] قدیم به‌صورت هفتگی، یک یا دو بار غذایی می‌پختند و بین چند همسایه‌ که دست‌شان تنگ‌تر بود، توزیع می‌کردند. همهٔ همسایه‌ها در این کار با هم همدل و همراه می‌شدند. همچنین اگر کسی در خانه غذا یا میوه‌ای داشت که بویش در خانه همسایه می‌پیچید، مقداری از آن غذا یا میوه را در کاسه می‌ریخت و بین آنها تقسیم می‌کرد. در فصل [[بهار]] و [[پاییز]] همسایگان [[آغوز]] گوسفند یا گاو تازه‌زا را در کاسه‌ می‌ریختند و به همسایگان خود می‌دادند. فصل بهار فصل فراوانی گوشت بره بود و گوسفندداران گوشت [[قربانی کردن|قربانی]] را میان همسایگان تقسیم می‌کردند. شکل‌گیری ارتباط همسایگی، اطعام و احوال‌پرسی از مهم‌ترین برکات این نذری‌ها بود.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/810396/%D8%BA%D8%B0%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D8%AF روزبهانی، «غذایی که به نیت همسایه بار گذاشته می‌شد»،  وب‌سایت همشهری آنلاین.]</ref> در برخی محله‌ها، پشت‌بام خانه‌ها در حکم حیاط بود و احوال‌پرسی و دورهمی معمول همسایه‌ها آن‌جا انجام می‌شد. رایج بود که هنگام پخت [[آش]] یا غذایی که بوی اشتهاآوری داشت خانوادهٔ همسایه را بر روی بام خانه، به شام مشترک دعوت می‌کردند و هر همسایه با ظرف غذایی که آماده کرده بود دور سفره حاضر می‌شد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/868725/%D8%A8%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D9%85 حسن‌زاده، «بفرمایید شام روی پشت بام!»،  وب‌سایت همشهری آنلاین.]</ref>

=== همسایگی‌ مسجد ===

=== الزامات همسایگی ===

در سایهٔ آموزه‌های دینی مثل‌هایی کوتاه و روان با موضوع همسایه‌داری در [[زبان فارسی]] شکل گرفته که ارزش‌ها وضدارزش‌ها را در این زمینه یادآور می‌شود. «همسایه از حال همسایه آگاه است»،  «همسایه از همسایه ارث می‌برد» و «همسایهٔ نزدیک به از برادر دور» بر اهمیت همسایه‌داری اشاره دارد.<ref>شایسته‌رخ، «همسایه‌داری در مثل‌های فارسی با رویکرد اخلاق اسلامی»،  ص140-141.</ref> مثل‌هایی چون «در خانه‌ات را ببند، همسایه‌ات را دزد نکن» و «همسایه را به گناه همسایه نمی‌گیرند» برای حفظ حریم خصوصی کاربرد دارد. مواردی مانند «شیرینی همسایه به کاسهٔ همسایه است» نیز ناشی از ارتباطات محبت‌آمیز همسایگی است. در پرهیز از توقع بی‌جا به همسایه گفته‌اند: «[[زینت]] همسایه برای تو گردنبند نمی‌شود» یا «بار خود را به عهدهٔ همسایه ول نکن».  پیشنهاد کوچ‌کردن هم برای امان از آزار همسایه در [[ضرب‌المثل|ضرب‌المثل‌ها]] بازتاب داشته است: «اگر دندانت درد می‌کند بکش؛ اگر همسایه‌ات بد است کوچ کن» و «همسایه را فروختم نه خانه را».  مردم ایران هنگام تاکید بر قناعت و [[اعتماد به نفس]]، مَثل «مرغ همسایه غاز است» را بر زبان می‌‌‌‌آورند.<ref>شایسته‌رخ، «همسایه‌داری در مثل‌های فارسی با رویکرد اخلاق اسلامی»،  ص149-151، 155 و 159.</ref>

==ساختارهای روابط همسایگی==  

== کارکردها ==

* '''کنترل جرایم و ناهنجاری‌های اجتماعی؛''' تعامل و هم‌بستگی ساختاری محله‌ها در چارچوب روابط همسایگی،‌ ابزار مهم نظارتی و کنترلی است که جرم و بزه را کاهش می‌دهد.

* '''تربیت و رشد عاطفی؛''' در روابط همسایگی و مناسبات عاطفی آن، احساسات پایه‌ای و ضروری مانند وفاداری و توجه به ‌دیگران، آموخته می‌شود.

== آسیب‌شناسی ==