بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲: خط ۲:


== '''مفهوم‌شناسی''' ==
== '''مفهوم‌شناسی''' ==
'''پالایش یا فیلترینگ اینترنت به معنای ایجاد محدودیت در دسترسی کاربران به محتوا یا وب‌سایت‌هایی است که بر اساس قوانین، مقررات یا معیارهای اخلاقی و سیاسی، نامناسب تشخیص داده می‌شوند''' [۱]. این فرایند از نظر حقوقی نوعی '''«پیشگیری وضعی از جرم»''' محسوب می‌شود که با سلب ابزار و فرصت از مجرمان بالقوه، از وقوع جرایم در فضای مجازی جلوگیری می‌کند [۲]. فیلترینگ به روش‌های فنی مختلفی از جمله '''دستکاری در سیستم نام دامنه (DNS)، مسدود‌سازی آدرس‌های IP و بازرسی عمیق بسته‌ها (DPI)''' انجام می‌گیرد [۳]. در سال‌های اخیر، مفهوم '''«فیلترینگ هوشمند»''' نیز مطرح شده است که به جای مسدود کردن کامل یک دامنه یا پلتفرم، تنها بخش‌های حاوی محتوای مجرمانه را از دسترس خارج کرده و اجازه دسترسی به سایر بخش‌ها را به کاربران می‌دهد [۴]. همچنین در نگاهی نوین، رسانه و فضای مجازی به عنوان '''ابزار قدرت و شکل‌دهی به ارزش‌ها''' نگریسته می‌شوند که می‌توانند به عنوان سلاحی در جنگ نرم برای تغییر نگرش جوامع هدف به کار روند [۵].
پالایش یا فیلترینگ اینترنت به معنای ایجاد محدودیت در دسترسی کاربران به محتوا یا وب‌سایت‌هایی است که بر اساس قوانین، مقررات یا معیارهای اخلاقی و سیاسی، نامناسب تشخیص داده می‌شوند.<ref>[https://civilica.com/note/1002/ صنعتی، «فیلترینگ یا پالایش اینترنتی»، 1403ش.]</ref> این فرایند از نظر حقوقی نوعی '''«پیشگیری وضعی از جرم»''' محسوب می‌شود که با سلب ابزار و فرصت از مجرمان بالقوه، از وقوع جرایم در فضای مجازی جلوگیری می‌کند [۲]. فیلترینگ به روش‌های فنی مختلفی از جمله '''دستکاری در سیستم نام دامنه (DNS)، مسدود‌سازی آدرس‌های IP و بازرسی عمیق بسته‌ها (DPI)''' انجام می‌گیرد [۳]. در سال‌های اخیر، مفهوم '''«فیلترینگ هوشمند»''' نیز مطرح شده است که به جای مسدود کردن کامل یک دامنه یا پلتفرم، تنها بخش‌های حاوی محتوای مجرمانه را از دسترس خارج کرده و اجازه دسترسی به سایر بخش‌ها را به کاربران می‌دهد [۴]. همچنین در نگاهی نوین، رسانه و فضای مجازی به عنوان '''ابزار قدرت و شکل‌دهی به ارزش‌ها''' نگریسته می‌شوند که می‌توانند به عنوان سلاحی در جنگ نرم برای تغییر نگرش جوامع هدف به کار روند [۵].


== '''وضعیت فیلترینگ در ایران''' ==
== '''وضعیت فیلترینگ در ایران''' ==
خط ۱۸: خط ۱۸:
== '''پانویس‌ها''' ==
== '''پانویس‌ها''' ==


# پدرام صنعتی، فیلترینگ یا پالایش اینترنتی، ۳ شهریور ۱۴۰۲، یادداشت علمی
 
# محمدصادق نصرالهی، ماهیت و مسائل حقوقی پالایش فضای مجازی، پاییز و زمستان ۱۴۰۳، دوفصلنامه مطالعات فقه و حقوق رسانه، ص ۱۸  
 
# اکبر احمدی، اثر فیلترینگ اینترنت بر تجارت داخلی و خارجی کشور، تابستان ۱۴۰۳، مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، ص ۵۷  
# پدرام صنعتی، فیلترینگ یا پالایش اینترنتی، ۳ شهریور ۱۴۰۲ش
# مهدی احمدی دستجردی، تحلیل فقهی-حقوقی فیلترینگ، ۱۳۹۹، انتشارات ارسطو، ص ۲۸  
# محمدصادق نصرالهی، ماهیت و مسائل حقوقی پالایش فضای مجازی، پاییز و زمستان ۱۴۰۳، دوفصلنامه مطالعات فقه و حقوق رسانه، ص ۱۸
# .فاطمه کاوند، فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران، ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، خبرگزاری فارس  
# اکبر احمدی، اثر فیلترینگ اینترنت بر تجارت داخلی و خارجی کشور، تابستان ۱۴۰۳، مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، ص ۵۷
# محمدصادق نصراللهی، تحلیل تاریخی-حقوقی تنظیم مقررات فیلترینگ فضای مجازی در ايران، بهار و تابستان ۱۴۰۲، مطالعات فقه و حقوق رسانه، ص ۸۰  
# مهدی احمدی دستجردی، تحلیل فقهی-حقوقی فیلترینگ، ۱۳۹۹، انتشارات ارسطو، ص ۲۸
# اکبر احمدی، اثر فیلترینگ اینترنت بر تجارت داخلی و خارجی کشور، تابستان ۱۴۰۳، مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، ص ۸۲  
# .فاطمه کاوند، فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران، ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، خبرگزاری فارس
# اکبر احمدی، اثر فیلترینگ اینترنت بر تجارت داخلی و خارجی کشور، تابستان ۱۴۰۳، مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، ص ۷۰  
# محمدصادق نصراللهی، تحلیل تاریخی-حقوقی تنظیم مقررات فیلترینگ فضای مجازی در ايران، بهار و تابستان ۱۴۰۲، مطالعات فقه و حقوق رسانه، ص ۸۰
# علی حاجی‌پور کندرود، شورای عالی فضای مجازی، مساله فیلترینگ و تداخل صلاحیت‌ها، ۴ دی ۱۴۰۳، ایرنا  
# اکبر احمدی، اثر فیلترینگ اینترنت بر تجارت داخلی و خارجی کشور، تابستان ۱۴۰۳، مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، ص ۸۲
# فاطمه کاوند، فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران، ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، خبرگزاری فارس  
# اکبر احمدی، اثر فیلترینگ اینترنت بر تجارت داخلی و خارجی کشور، تابستان ۱۴۰۳، مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، ص ۷۰
# اکبر احمدی، اثر فیلترینگ اینترنت بر تجارت داخلی و خارجی کشور، تابستان ۱۴۰۳، مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، ص ۳۱۳  
# علی حاجی‌پور کندرود، شورای عالی فضای مجازی، مساله فیلترینگ و تداخل صلاحیت‌ها، ۴ دی ۱۴۰۳، ایرنا
# فاطمه کاوند، فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران، ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، خبرگزاری فارس  
# فاطمه کاوند، فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران، ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، خبرگزاری فارس
# فاطمه کاوند، فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران، ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، خبرگزاری فارس  
# اکبر احمدی، اثر فیلترینگ اینترنت بر تجارت داخلی و خارجی کشور، تابستان ۱۴۰۳، مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، ص ۳۱۳
# فاطمه کاوند، فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران، ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، خبرگزاری فارس  
# فاطمه کاوند، فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران، ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، خبرگزاری فارس
# فاطمه کاوند، فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران، ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، خبرگزاری فارس
# فاطمه کاوند، فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران، ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، خبرگزاری فارس
# حامد بابازاده مقدم و عمار اسلامخواه، پالایش (فیلترینگ) اینترنت در اروپا، بهار ۱۳۹۵، علوم خبری، ص ۱
# حامد بابازاده مقدم و عمار اسلامخواه، پالایش (فیلترینگ) اینترنت در اروپا، بهار ۱۳۹۵، علوم خبری، ص ۱
# حامد بابازاده مقدم و عمار اسلامخواه، پالایش (فیلترینگ) اینترنت در اروپا، بهار ۱۳۹۵، علوم خبری، ص ۱۴  
# حامد بابازاده مقدم و عمار اسلامخواه، پالایش (فیلترینگ) اینترنت در اروپا، بهار ۱۳۹۵، علوم خبری، ص ۱۴
# فاطمه کاوند، فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران، ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، خبرگزاری فارس  
# فاطمه کاوند، فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران، ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، خبرگزاری فارس
# فاطمه کاوند، فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران، ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، خبرگزاری فارس  
# فاطمه کاوند، فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران، ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، خبرگزاری فارس
# فاطمه کاوند، فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران، ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، خبرگزاری فارس
# فاطمه کاوند، فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران، ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، خبرگزاری فارس
# فاطمه کاوند، فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران، ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، خبرگزاری فارس
# فاطمه کاوند، فیلترینگ در آمریکا و اروپا، نسخه «اینترنت آزاد» برای ایران، ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، خبرگزاری فارس
# اکبر احمدی، اثر فیلترینگ اینترنت بر تجارت داخلی و خارجی کشور، تابستان ۱۴۰۳، مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، ص ۲۱۴
# اکبر احمدی، اثر فیلترینگ اینترنت بر تجارت داخلی و خارجی کشور، تابستان ۱۴۰۳، مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، ص ۲۱۴  
# زهرا فکرانه، مرکز پژوهش‌های مجلس تایید کرد: اینستاگرام پربازدیدترین رسانه اجتماعی در ایران است، ۳۰ آذر ۱۴۰۴، پیوست
# زهرا فکرانه، مرکز پژوهش‌های مجلس تایید کرد: اینستاگرام پربازدیدترین رسانه اجتماعی در ایران است، ۳۰ آذر ۱۴۰۴، پیوست  
# پدرام صنعتی، فیلترینگ یا پالایش اینترنتی، ۳ شهریور ۱۴۰۲، یادداشت علمی
# پدرام صنعتی، فیلترینگ یا پالایش اینترنتی، ۳ شهریور ۱۴۰۲، یادداشت علمی
# اکبر احمدی، اثر فیلترینگ اینترنت بر تجارت داخلی و خارجی کشور، تابستان ۱۴۰۳، مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، ص ۸۶
# اکبر احمدی، اثر فیلترینگ اینترنت بر تجارت داخلی و خارجی کشور، تابستان ۱۴۰۳، مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، ص ۸۶