بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۳۳: خط ۳۳:


== '''نظام سیاسی''' ==
== '''نظام سیاسی''' ==
کشور امارات متحده عربی، یک کشور با سیستم سیاسی حکومت مطلقه است که در آن همه امور مستقیماً زیر نظر و اداره سلطان یا شیخ انجام می‌شود. نظام حکومتی این کشور بیش از همه متکی بر سیستم قبیله‌ای و طایفه‌گری است.<ref>{{پک/بن|امارات۱۴|ک=پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه|ف=سیاست و حکومت در امارات عربی متحده}}</ref> از زمان تأسیس این کشور، تحولی برای نظارت بر اجرای حکومت وجود نداشته و به تدریج حرکت‌هایی آرام در جهت تحولات سیاسی در این کشور مشاهده می‌شود. اگرچه این کشور آزادی‌های بسیاری در زمینه‌های اقتصادی و تجاری دارد، تلاش کرده است با ایجاد زمینه‌های آزادی مطبوعاتی و فردی، مشارکت بیشتر مردمی را در حکومت به وجود آورد. امارات تنها کشور عضو شورای هم‌کاری خلیج فارس است که تاکنون هیچ‌گونه انتخابات مردمی، حتی در سطح شوراهای شهر در آن برگزار نشده است.<ref>{{پک|ارزانی و کشاورز|۱۳۹۵|ک=شیعه‌شناسی|ف=شیعیان امارات متحده عربی|ص=۷۵}}</ref> تشکیل حزب و گروه سیاسی در کشور امارات ممنوع است.<ref>{{پک/بن|امارات۱۲|ک=ایرنا|ف=یک مقام اماراتی تشکیل احزاب سیاسی در کشورش را منتفی دانست}}</ref> دارای جمعیت‌ها و باشگاه‌های اجتماعی، هنری، صنفی، فرهنگی و فکری است که بیشترین هم‌گرایی را با سیاست‌های راهبردی و کلان نظام امارات متحده دارند. مجلس ملی فدرال امارات با عضویت چهل نماینده انتصابی از سوی حاکمان بدون داشتن حق قانون‌گذاری و تصویب قوانین، یا حق رد صلاحیت و تأیید وزیران، فقط به عنوان نهادی مشورتی عمل می‌کند. شیعیان تقریبأ هیچ دخالتی در امر کشورداری ندارند و هیچ اتحادیه، حزب و سندیکایی وجود ندارد.<ref>{{پک|ارزانی و کشاورز|۱۳۹۵|ک=شیعه‌شناسی|ف=شیعیان امارات متحده عربی|ص=۷۵}}</ref> در تازه‌ترین تحول سیاسی، دولت امارات با پیشنهاد خاندان آل‌مکتوم و محمد بن‌راشد، حاکم دبی، تغییراتی در کابینه شامل ادغام وزارتخانه‌ها و حرکت به‌سوی دولت الکترونیک و فناوری‌های نوین در چشم‌انداز دو ساله اعمال کرده که نشان‌دهنده رویکرد اصلاحی آرام اما مستمر است.<ref>{{پک/بن|امارات۱۵|ک=باشگاه خبرنگاران جوان|ف=چرایی تغییرات سیاسی در کابینه دولت امارات متحده عربی / ماجراجویی‌های نظامی ابوظبی و دردسرهای امنیتی برای دبی}}</ref>
کشور امارات متحده عربی، یک کشور با سیستم سیاسی حکومت مطلقه است که در آن همه امور مستقیماً زیر نظر و اداره سلطان یا شیخ انجام می‌شود. نظام حکومتی این کشور بیش از همه متکی بر سیستم قبیله‌ای و طایفه‌گری است.<ref>{{پک/بن|امارات۱۴|ک=پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه|ف=سیاست و حکومت در امارات عربی متحده}}</ref> این اتحادیه از ابتدا با نابرابری بنیادین در توزیع قدرت میان امارت‌های هفت‌گانه مواجه بود؛ به‌گونه‌ای که در شورای عالی امارات، ابوظبی و دبی از حق وتو برخوردارند و این شکاف همواره منشأ رقابت و بحران‌های مکرر بوده است. ایرانِ عصر پهلوی با حمایت‌های بی‌چون‌وچرای خود از اتحاد امارات، مانع فروپاشی آن شد، اما هرگز از این فرصت برای تأمین منافع ملی خود بهره‌برداری نکرد.<ref>{{پک/بن|امارات۱۷|ک=مرکز اسناد انقلاب اسلامی|ف=مروری بر تاریخچه چالش‌های سیاسی و امنیتی امارات متحده عربی}}</ref> از زمان تأسیس این کشور، تحولی برای نظارت بر اجرای حکومت وجود نداشته و به تدریج حرکت‌هایی آرام در جهت تحولات سیاسی در این کشور مشاهده می‌شود. اگرچه این کشور آزادی‌های بسیاری در زمینه‌های اقتصادی و تجاری دارد، تلاش کرده است با ایجاد زمینه‌های آزادی مطبوعاتی و فردی، مشارکت بیشتر مردمی را در حکومت به وجود آورد. امارات تنها کشور عضو شورای هم‌کاری خلیج فارس است که تاکنون هیچ‌گونه انتخابات مردمی، حتی در سطح شوراهای شهر در آن برگزار نشده است.<ref>{{پک|ارزانی و کشاورز|۱۳۹۵|ک=شیعه‌شناسی|ف=شیعیان امارات متحده عربی|ص=۷۵}}</ref> تشکیل حزب و گروه سیاسی در کشور امارات ممنوع است.<ref>{{پک/بن|امارات۱۲|ک=ایرنا|ف=یک مقام اماراتی تشکیل احزاب سیاسی در کشورش را منتفی دانست}}</ref> دارای جمعیت‌ها و باشگاه‌های اجتماعی، هنری، صنفی، فرهنگی و فکری است که بیشترین هم‌گرایی را با سیاست‌های راهبردی و کلان نظام امارات متحده دارند. مجلس ملی فدرال امارات با عضویت چهل نماینده انتصابی از سوی حاکمان بدون داشتن حق قانون‌گذاری و تصویب قوانین، یا حق رد صلاحیت و تأیید وزیران، فقط به عنوان نهادی مشورتی عمل می‌کند. شیعیان تقریبأ هیچ دخالتی در امر کشورداری ندارند و هیچ اتحادیه، حزب و سندیکایی وجود ندارد.<ref>{{پک|ارزانی و کشاورز|۱۳۹۵|ک=شیعه‌شناسی|ف=شیعیان امارات متحده عربی|ص=۷۵}}</ref> در تازه‌ترین تحول سیاسی، دولت امارات با پیشنهاد خاندان آل‌مکتوم و محمد بن‌راشد، حاکم دبی، تغییراتی در کابینه شامل ادغام وزارتخانه‌ها و حرکت به‌سوی دولت الکترونیک و فناوری‌های نوین در چشم‌انداز دو ساله اعمال کرده که نشان‌دهنده رویکرد اصلاحی آرام اما مستمر است.<ref>{{پک/بن|امارات۱۵|ک=باشگاه خبرنگاران جوان|ف=چرایی تغییرات سیاسی در کابینه دولت امارات متحده عربی / ماجراجویی‌های نظامی ابوظبی و دردسرهای امنیتی برای دبی}}</ref>


بر اساس برخی منابع، علل شکل‌گیری بی‌اعتمادی و بروز تنش در روابط دوجانبه میان ایران و امارات، موضوعاتی نظیر اختلاف بر سر مالکیت جزایر سه‌گانه، فعالیت‌های هسته‌ای و برنامه موشکی بالستیک ایران، همچنین نگرانی از نفوذ شیعیان ایرانی و تلاش برای برانگیختن احساسات سیاسی آنان در امارات است. در این راستا سیاست کلی امارات در مقابل ایران بر پایه رویکردی دیپلماتیک و مبتنی بر توازن نرم استوار است تا از هرگونه رویارویی مستقیم نظامی یا گرفتار شدن در منازعات نابرابر اجتناب کند.<ref>{{پک/بن|امارات۱۳|ک=مرکز بین‌المللی مطالعات صلح|ف=وضعيت سياسی و اقتصادی و جايگاه ايرانيان در امارات}}</ref>
بر اساس برخی منابع، علل شکل‌گیری بی‌اعتمادی و بروز تنش در روابط دوجانبه میان ایران و امارات، موضوعاتی نظیر اختلاف بر سر مالکیت جزایر سه‌گانه، فعالیت‌های هسته‌ای و برنامه موشکی بالستیک ایران، همچنین نگرانی از نفوذ شیعیان ایرانی و تلاش برای برانگیختن احساسات سیاسی آنان در امارات است.<ref>{{پک/بن|امارات۱۳|ک=مرکز بین‌المللی مطالعات صلح|ف=وضعيت سياسی و اقتصادی و جايگاه ايرانيان در امارات}}</ref> پس از انقلاب اسلامی ایران، امارات در جنگ تحمیلی در کنار صدام قرار گرفت و هم‌زمان مسیر پنهان همکاری با اسرائیل را آغاز کرد که ریشه در دهه ۱۹۸۰م داشت.<ref>{{پک/بن|امارات۱۷|ک=مرکز اسناد انقلاب اسلامی|ف=مروری بر تاریخچه چالش‌های سیاسی و امنیتی امارات متحده عربی}}</ref> در این راستا سیاست کلی امارات در مقابل ایران بر پایه رویکردی دیپلماتیک و مبتنی بر توازن نرم استوار است تا از هرگونه رویارویی مستقیم نظامی یا گرفتار شدن در منازعات نابرابر اجتناب کند.<ref>{{پک/بن|امارات۱۳|ک=مرکز بین‌المللی مطالعات صلح|ف=وضعيت سياسی و اقتصادی و جايگاه ايرانيان در امارات}}</ref>


=== مناسبات منطقه‌ای خلیج‌فارس ===
=== مناسبات منطقه‌ای خلیج‌فارس ===
امارات متحده عربی از سال ۲۰۱۰م راهبرد موازنه استراتژیک در میان کشورهای منطقه، عربستان و امارات به دلیل جایگاه ژئوپلیتیک خود، نقشی کلیدی در همکاری با قدرت‌های فرامنطقه‌ای ایفا می‌کنند. امارات با اجرای راهبردهای متعددی از جمله امضای توافق‌های نظامی با دولت‌های غربی و در اختیار گذاشتن پایگاه‌های نظامی به آن‌ها، مشارکت در توسعه سامانه دفاع موشکی یکپارچه مورد نظر آمریکا در منطقه، گسترش همکاری با ناتو، برگزاری مانورهای مشترک با کشورهای قدرتمند جهان، اعزام نیروهای نظامی به مأموریت‌های بین‌المللی، برگزاری نشست‌های نظامی-امنیتی جهانی، تلاش برای تأمین تجهیزات نظامی راهبردی، متنوع‌سازی منابع خرید تسلیحات، دنبال کردن سیاست خودکفایی در تولید سلاح و تجهیزات نظامی، و مداخله نظامی در بحران‌های منطقه‌ای، به دنبال افزایش نفوذ خود در غرب آسیا و ایفای نقشی فراتر از اندازه و جایگاه واقعی‌اش در عرصه منطقه و جهان است. این کشور با تعیین چشم‌اندازی مبنی بر تبدیل شدن به نخستین قدرت نظامی در خلیج فارس و بهره‌گیری از این توانمندی نظامی برای پیشبرد اهداف سیاسی خود در غرب آسیا، برنامه‌های توسعه نظامی خویش را طراحی کرده است.<ref>{{پک|هدایتی و پورشیرمحمدی|۱۴۰۳|ک=آفاق امنیت|ف=استراتژی نظامی امارات متحده عربی و تأثیر آن بر امنیت دفاعی - نظامی جمهوری اسلامی ایران در منطقه خلیج فارس|ص=۱۴۳}}</ref>
امارات متحده عربی از سال ۲۰۱۰م راهبرد موازنه استراتژیک را در تقابل با ایران کنار گذاشت و رویگرد واقع‌گرایی تهاجمی را با هدف تقویت توان نظامی در مقابل ایران و استفاده مؤثر از نیروی نظامی به‌منظور مهار نفوذ منطقه‌ای ایران در پیش گرفت.<ref>{{پک|هدایتی و  پورشیرمحمدی|۱۴۰۳|ک=آفاق امنیت|ف=استراتژی نظامی امارات متحده عربی و تأثیر آن بر امنیت دفاعی - نظامی جمهوری اسلامی ایران در منطقه خلیج فارس|ص=۱۷۴}}</ref>
 
پس از سال ۲۰۱۵م، در جنوب غرب آسیا اتخاذ استراتژی موازنه دور از ساحل آمریکا که برون‌سپاری برخی مسئولیت‌های هژمونیک را به همراه داشت، شرایط جدیدی را در منطقه به وجود آورده است. یکی از پیامدهای مهم این تحولات تغییر الگوهای دوستی و دشمنی و شکل‌گیری ائتلاف‌های جدید امنیتی است که مستقیماْ بر منافع بازیگران مختلف تاثیر می‌گذارد.<ref>{{پک|میرفخرایی|۱۴۰۳|ک=پژوهش‌های بین‌الملل|ف=سیاست نگاه به شرق امارات متحده عربی در بستر تحول موازنه قوای منطقه ای پس از ۲۰۱۵|ص=۱۷۴}}</ref>
 
در میان کشورهای منطقه، عربستان و امارات به دلیل جایگاه ژئوپلیتیک خود، نقشی کلیدی در همکاری با قدرت‌های فرامنطقه‌ای ایفا می‌کنند. امارات با اجرای راهبردهای متعددی از جمله امضای توافق‌های نظامی با دولت‌های غربی و در اختیار گذاشتن پایگاه‌های نظامی به آن‌ها، مشارکت در توسعه سامانه دفاع موشکی یکپارچه مورد نظر آمریکا در منطقه، گسترش همکاری با ناتو، برگزاری مانورهای مشترک با کشورهای قدرتمند جهان، اعزام نیروهای نظامی به مأموریت‌های بین‌المللی، برگزاری نشست‌های نظامی-امنیتی جهانی، تلاش برای تأمین تجهیزات نظامی راهبردی، متنوع‌سازی منابع خرید تسلیحات، دنبال کردن سیاست خودکفایی در تولید سلاح و تجهیزات نظامی، و مداخله نظامی در بحران‌های منطقه‌ای، به دنبال افزایش نفوذ خود در غرب آسیا و ایفای نقشی فراتر از اندازه و جایگاه واقعی‌اش در عرصه منطقه و جهان است. این کشور با تعیین چشم‌اندازی مبنی بر تبدیل شدن به نخستین قدرت نظامی در خلیج فارس و بهره‌گیری از این توانمندی نظامی برای پیشبرد اهداف سیاسی خود در غرب آسیا، برنامه‌های توسعه نظامی خویش را طراحی کرده است.<ref>{{پک|هدایتی و پورشیرمحمدی|۱۴۰۳|ک=آفاق امنیت|ف=استراتژی نظامی امارات متحده عربی و تأثیر آن بر امنیت دفاعی - نظامی جمهوری اسلامی ایران در منطقه خلیج فارس|ص=۱۴۳}}</ref>
 
مهمترین راهبرد نظامی امارات، وابستگی شدید به آمریکا با استقرار ۱۳۰۰ نظامی در پایگاه الضفره و امضای موافقت‌نامه دفاعی ۱۹۹۶م است. دکترین نظامی این کشور بر سه محور تقابل با ایران، حفظ امنیت عربی و حضور نیابتی در مناقشات منطقه‌ای استوار است. امارات با سرمایه‌گذاری هنگفت روی سامانه‌های پاتریوت و تاد بر اساس قرارداد ۷ میلیارد دلاری در سال ۲۰۱۱م و هزینۀ نظامی دو برابر ایران، به‌دنبال کاهش وابستگی به آمریکا از طریق صنعتی‌سازی است. هرچند امارات با توجه به موقعیت ژئوپلیتیک خود در منطقه‌ای بحرانی و همچنین فقدان عمق راهبردی دچار تهدیدات فزاینده است که حمله نظامی ایران به خود را بزرگ‌ترین تهدید نظامی برای خود می‌داند.<ref>{{پک/بن|امارات۱۶|ک=مرکز بین‌المللی مطالعات صلح|ف=مهمترین راهبردهای نظامی و دفاعی امارات}}</ref>
 
بروندادهای موازنه جدید بر منافعِ ملی و امنیت منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران عبارتند از:
 
# کاهش مداخلات مستقیم آمریکا در حوزه منافع راهبردی ایران، هرچند جایگزین این عدم مداخله لزوماً منطبق با منافع ایران نیست.
# تداوم نظم امنیتی مدنظر آمریکا در منطقه، علی‌رغم خروج تدریجی و کاهش مداخلات مستقیم این کشور در جنوب غرب آسیا در یک روند میان‌مدت.
# عدم تمایل قدرت‌های نوظهور به ایجاد تحول اساسی در نظم منطقه به نفع ایران در حوزه مسائل ژئوپلیتیک و امنیتی و حرکت آن‌ها در مسیر جلب توجه کشورهای عربی حوزه خلیج فارس.
# امکان‌پذیری طرح‌ریزی نظم جدید امنیتی خاورمیانه توسط ایران با مشارکت بازیگران جدید در دوره گذار، علی‌رغم ملاحظات یادشده.
# قابلیت بالاتر بازیگران نوظهوری نظیر هند، چین، روسیه، کره جنوبی و ژاپن نسبت به آمریکا در حفظ و برقراری ثبات و امنیت در جنوب غرب آسیا و سطحی از عملگرایی آن‌ها به دلیل وابستگی به نفت و منابع این منطقه.<ref>{{پک|میرفخرایی|۱۴۰۳|ک=پژوهش‌های بین‌الملل|ف=سیاست نگاه به شرق امارات متحده عربی در بستر تحول موازنه قوای منطقه ای پس از ۲۰۱۵|ص=۱۸۵-۱۸۶}}</ref>
 
=== همکاری با اسرائیل ===
روند همکاری‌های پنهان امارات با اسرائیل که از دهه ۱۹۸۰م با رفت‌وآمدهای مخفیانه آغاز شده بود، سرانجام در ۲۳ مرداد ۱۳۹۹ش به عادی‌سازی رسمی روابط انجامید و امارات به سومین کشور عربی پس از مصر و اردن تبدیل شد که با رژیم صهیونیستی پیمان صلح امضا می‌کند. این رویداد، نقطه اوج مسیری بود که از ترس از فلسطینیان، اختلافات درون‌اماراتی، رقابت با ایران و تمایل به امنیت‌سازی با قدرت منطقه‌ای نوظهور نشأت می‌گرفت.<ref>{{پک/بن|امارات۱۷|ک=مرکز اسناد انقلاب اسلامی|ف=مروری بر تاریخچه چالش‌های سیاسی و امنیتی امارات متحده عربی}}</ref>


== '''نظام اجتماعی''' ==
== '''نظام اجتماعی''' ==
خط ۹۶: خط ۱۱۳:


{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=کوهکن|نام۱=علیرضا|تاریخ=۱۴۰۳|عنوان=نقش اقتصاد و روابط تجاری دوجانبه در سیاست خارجی امارات متحده عربی در قبال جمهوری اسلامی ایران از 1992 تا 2022|پیوند=https://www.ensani.ir/fa/article/589621|ژورنال=سیاست خارجی|دوره=سی و هستم|شماره=یک|صفحات=۸۷-۱۱۴|نام۲=مجید|نام خانوادگی۲=مختاری|نام۳=|نام خانوادگی۳=}}
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=کوهکن|نام۱=علیرضا|تاریخ=۱۴۰۳|عنوان=نقش اقتصاد و روابط تجاری دوجانبه در سیاست خارجی امارات متحده عربی در قبال جمهوری اسلامی ایران از 1992 تا 2022|پیوند=https://www.ensani.ir/fa/article/589621|ژورنال=سیاست خارجی|دوره=سی و هستم|شماره=یک|صفحات=۸۷-۱۱۴|نام۲=مجید|نام خانوادگی۲=مختاری|نام۳=|نام خانوادگی۳=}}
{{یادکرد وب|عنوان=مروری بر تاریخچه چالش‌های سیاسی و امنیتی امارات متحده عربی|نشانی=https://irdc.ir/fa/news/11225/%C2%A0%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AA%D8%AD%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%DB%8C|تاریخ=۱۰ خرداد ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۶ تیر ۱۴۰۵|شناسه=امارات۱۷|وبگاه=مرکز اسناد انقلاب اسلامی}}


{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=مظفری|نام=مهدی|عنوان=امارات خلیج فارس، پژوهش اقتصادی، سیاسی و اجتماعی|سال=۱۳۵۷|مکان=تهران|ناشر=پژوهشگاه علوم انسانی|پیوند نویسنده=مهدی مظفری|پیوند=|کوشش=|مترجم=مهدی مظفری|شابک=۹۷۸۶۰۰۵۸۸۰۰۷۶|دوره=۱}}
{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=مظفری|نام=مهدی|عنوان=امارات خلیج فارس، پژوهش اقتصادی، سیاسی و اجتماعی|سال=۱۳۵۷|مکان=تهران|ناشر=پژوهشگاه علوم انسانی|پیوند نویسنده=مهدی مظفری|پیوند=|کوشش=|مترجم=مهدی مظفری|شابک=۹۷۸۶۰۰۵۸۸۰۰۷۶|دوره=۱}}


{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=موسوی کردمیری|نام۱=سیدحسین|تاریخ=۱۴۰۳|عنوان=دیپلماسی اقتصادی ایران و امارات متحده عربی: تحلیلی بر تعاملات دوجانبه (2023-2015)|پیوند=https://www.dpiq.ir/article_221286.html|ژورنال=تعاملات دیپلماتیک|دوره=دوم|شماره=هفت|صفحات=۷۷-۱۳۲|نام۲=رضا|نام خانوادگی۲=سیمبر|نام۳=|نام خانوادگی۳=}}
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=موسوی کردمیری|نام۱=سیدحسین|تاریخ=۱۴۰۳|عنوان=دیپلماسی اقتصادی ایران و امارات متحده عربی: تحلیلی بر تعاملات دوجانبه (2023-2015)|پیوند=https://www.dpiq.ir/article_221286.html|ژورنال=تعاملات دیپلماتیک|دوره=دوم|شماره=هفت|صفحات=۷۷-۱۳۲|نام۲=رضا|نام خانوادگی۲=سیمبر|نام۳=|نام خانوادگی۳=}}
{{یادکرد وب|عنوان=مهمترین راهبردهای نظامی و دفاعی امارات|نشانی=https://peace-ipsc.org/fa/%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A7/|تاریخ=۱۳ اسفند ۱۳۹۷|تاریخ بازبینی=۶ تیر ۱۴۰۵|شناسه=امارات۱۶|وبگاه=مرکز بین‌المللی مطالعات صلح}}
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=میرفخرایی|نام۱=سیدحسن|تاریخ=۱۴۰۳|عنوان=سیاست نگاه به شرق امارات متحده عربی در بستر تحول موازنه قوای منطقه ای پس از ۲۰۱۵|پیوند=https://www.iisajournals.ir/article_200046.html|ژورنال=پژوهش‌های بین‌الملل|دوره=چهاردهم|شماره=یک|صفحات=۱۷۱-۱۹۰}}


{{یادکرد وب|عنوان=وضعيت سياسی و اقتصادی و جايگاه ايرانيان در امارات|نشانی=https://peace-ipsc.org/fa/%D9%88%D8%B6%D8%B9%D9%8A%D8%AA-%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D9%8A-%D9%88-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%8A-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%D9%8A%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7/|تاریخ=۶ آذر ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۵ تیر ۱۴۰۵|شناسه=امارات۱۳|وبگاه=مرکز بین‌المللی مطالعات صلح}}
{{یادکرد وب|عنوان=وضعيت سياسی و اقتصادی و جايگاه ايرانيان در امارات|نشانی=https://peace-ipsc.org/fa/%D9%88%D8%B6%D8%B9%D9%8A%D8%AA-%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D9%8A-%D9%88-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%8A-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%D9%8A%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7/|تاریخ=۶ آذر ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۵ تیر ۱۴۰۵|شناسه=امارات۱۳|وبگاه=مرکز بین‌المللی مطالعات صلح}}
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=هدایتی|نام۱=محمدرضا|تاریخ=۱۴۰۳|عنوان=استراتژی نظامی امارات متحده عربی و تأثیر آن بر امنیت دفاعی - نظامی جمهوری اسلامی ایران در منطقه خلیج فارس|پیوند=https://sid.ir/paper/1502217/fa|ژورنال=آفاق امنیت|دوره=هفدهم|شماره=شصت و پنج|صفحات=۱۴۳-۱۷۹|نام۲=امیر|نام خانوادگی۲=پورشیرمحمدی|نام۳=|نام خانوادگی۳=}}


{{یادکرد وب|عنوان=یک مقام اماراتی تشکیل احزاب سیاسی در کشورش را منتفی دانست|نشانی=https://www.irna.ir/amp/9434368/|تاریخ=۲۰ اردیبهشت ۱۳۸۵|تاریخ بازبینی=۵ تیر ۱۴۰۵|شناسه=امارات۱۲|وبگاه=ایرنا}}
{{یادکرد وب|عنوان=یک مقام اماراتی تشکیل احزاب سیاسی در کشورش را منتفی دانست|نشانی=https://www.irna.ir/amp/9434368/|تاریخ=۲۰ اردیبهشت ۱۳۸۵|تاریخ بازبینی=۵ تیر ۱۴۰۵|شناسه=امارات۱۲|وبگاه=ایرنا}}


{{یادکرد وب|عنوان=۱۳ مانع تجارت با شریک دوم|نشانی=https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-4/3736323-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D8%B1%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D9%88%D9%85|تاریخ=۱۲ بهمن ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۵ تیر ۱۴۰۵|شناسه=امارت۱۰|وبگاه=روزنامه دنیای اقتصاد}}
{{یادکرد وب|عنوان=۱۳ مانع تجارت با شریک دوم|نشانی=https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-4/3736323-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D8%B1%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D9%88%D9%85|تاریخ=۱۲ بهمن ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۵ تیر ۱۴۰۵|شناسه=امارت۱۰|وبگاه=روزنامه دنیای اقتصاد}}