بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۳۸: | خط ۳۸: | ||
[[پرونده:کرنانوازی3.jpg|جایگزین=نقش نوازندههای کرنا در نقش برجسته شکار طاق بستان|بندانگشتی|نقش نوازندههای کرنا در نقش برجسته شکار طاق بستان]] | [[پرونده:کرنانوازی3.jpg|جایگزین=نقش نوازندههای کرنا در نقش برجسته شکار طاق بستان|بندانگشتی|نقش نوازندههای کرنا در نقش برجسته شکار طاق بستان]] | ||
ساز کرنا، در ایران پیش از [[اسلام]]، برای موقعیتهای رزمی بهکار میرفته<ref>ذاکرجعفری، «نقش موسیقی در جنگها و انواع سازهای رزمی در ایران دوران اسلامی با نگاهی بر تصاویر نگارگری»، 1395ش، ص66.</ref> و در ایران باستان، به «ساز کارزار» معروف بوده است.<ref>ملاح، «موسیقی نظامی و سابقهٔ تاریخی آن در ایران»، 1351ش، ص16-17.</ref> پس از ورود اسلام به ایران نیز نواختن کرنا، در میدانهای نبرد مرسوم بوده و انواع مختلفی از کرنا و کرنانوازی در نگارههای موجود از آن دوران، به تصویر کشیده شدهاند که بیشتر دارای دهانهای شیپوریشکل هستند. تا پیش از دوران [[قاجاریه|قاجار]]، کرنانوازی تنها بهمنظور اعلام خبر در میادین [[جنگ|جنگی]]، جمع کردن سربازان، هماهنگکردن حرکات و تهییج سربازان و در نقارهخانهها یا دربار پادشاهان ایرانی صورت میگرفته است. پس از ورود سازهای غربی به ایران، در دوران فتحعلی شاه قاجار، سازهای سنتی ایرانی کاربرد خود را از دست داده و پس از مدتی، در بستری نو بازتعریف شده و در نقشی دیگر به حیات خود ادامه دادند. ساز کرنا نیز در دورهٔ معاصر، بیشتر در بافت مذهبی بازتعریف و بهکار گرفته شده است. نقارهخانهٔ [[حرم]] [[امام رضا]] در [[مشهد]]، تنها بازماندهٔ نقارهخانههای تاریخی است که در آن کرنانوازی نیز صورت میگیرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/385787/fa قرهسو و ذاکر جعفری، «کارکردهای چندگانۀ ساز کرنا در آیینهای مذهبی و سوگوری منطقۀ شرق گیلان»، 1399ش، ص46-47.]</ref> | ساز کرنا، در ایران پیش از [[اسلام]]، برای موقعیتهای رزمی بهکار میرفته<ref>ذاکرجعفری، «نقش موسیقی در جنگها و انواع سازهای رزمی در ایران دوران اسلامی با نگاهی بر تصاویر نگارگری»، 1395ش، ص66.</ref> و در ایران باستان، به «ساز کارزار» معروف بوده است.<ref>ملاح، «موسیقی نظامی و سابقهٔ تاریخی آن در ایران»، 1351ش، ص16-17.</ref> پس از ورود اسلام به ایران نیز نواختن کرنا، در میدانهای نبرد مرسوم بوده و انواع مختلفی از کرنا و کرنانوازی در نگارههای موجود از آن دوران، به تصویر کشیده شدهاند که بیشتر دارای دهانهای شیپوریشکل هستند. تا پیش از دوران [[قاجاریه|قاجار]]، کرنانوازی تنها بهمنظور اعلام خبر در میادین [[جنگ|جنگی]]، جمع کردن سربازان، هماهنگکردن حرکات و تهییج سربازان و در نقارهخانهها یا دربار پادشاهان ایرانی صورت میگرفته است. پس از ورود سازهای غربی به ایران، در دوران فتحعلی شاه قاجار، سازهای سنتی ایرانی کاربرد خود را از دست داده و پس از مدتی، در بستری نو بازتعریف شده و در نقشی دیگر به حیات خود ادامه دادند. ساز کرنا نیز در دورهٔ معاصر، بیشتر در بافت مذهبی بازتعریف و بهکار گرفته شده است. نقارهخانهٔ [[حرم]] [[امام رضا]] در [[مشهد]]، تنها بازماندهٔ نقارهخانههای تاریخی است که در آن کرنانوازی نیز صورت میگیرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/385787/fa قرهسو و ذاکر جعفری، «کارکردهای چندگانۀ ساز کرنا در آیینهای مذهبی و سوگوری منطقۀ شرق گیلان»، 1399ش، ص46-47.]</ref> | ||
[[پرونده:کرنانوازی۴.jpg|جایگزین=کرنای هخامنشی|وسط|بندانگشتی|کرنای هخامنشی]] | |||
== گسترهٔ جغرافیایی کرنانوازی == | == گسترهٔ جغرافیایی کرنانوازی == | ||
| خط ۷۰: | خط ۷۱: | ||
== کرنانوازی در محرم == | == کرنانوازی در محرم == | ||
در ایام محرم، کرنانوازان، به دو گروه «سرکرناچی» و «ورکن» تقسیم میشوند. نخست، سرکرناچیها نواختن را آغاز کرده، سپس ورکنها به آن پاسخ میدهند. این نوع نواختن، از نظر کارشناسان آیینی، شبیه به گویهٔ مداح و واگویهٔ سینهزنان توصیف شده است. از جمله نواهایی که کرناچیان در کرنا میدمند، میتوان به نوای یا حسین، یا امام، وای حسین کشته شد یا امام یا حسین اشاره کرد. مدت زمان این کرنازنی در ایام محرم نیز به توان نوازندگان بستگی داشته و تا وقتی که نیاز به استراحت داشته باشند، بدون انقطاع این ساز را مینوازند.<ref>[https://weblight.ir/آئین-کرنازنی-محرم-و-آنچه-لازم-است-دربار/ «آیین کرنانوازی محرم و آدابورسوم آن»، مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref> | در ایام محرم، کرنانوازان، به دو گروه «سرکرناچی» و «ورکن» تقسیم میشوند. نخست، سرکرناچیها نواختن را آغاز کرده، سپس ورکنها به آن پاسخ میدهند. این نوع نواختن، از نظر کارشناسان آیینی، شبیه به گویهٔ مداح و واگویهٔ سینهزنان توصیف شده است. از جمله نواهایی که کرناچیان در کرنا میدمند، میتوان به نوای یا حسین، یا امام، وای حسین کشته شد یا امام یا حسین اشاره کرد. مدت زمان این کرنازنی در ایام محرم نیز به توان نوازندگان بستگی داشته و تا وقتی که نیاز به استراحت داشته باشند، بدون انقطاع این ساز را مینوازند.<ref>[https://weblight.ir/آئین-کرنازنی-محرم-و-آنچه-لازم-است-دربار/ «آیین کرنانوازی محرم و آدابورسوم آن»، مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref> | ||
== نگارخانه == | |||
<gallery widths="250" heights="250"> | |||
پرونده:کرنانوازی1.jpg|جایگزین=کرنانوازی در مام محرم، لاهیجان|کرنانوازی در مام محرم، لاهیجان، سال۱۴۰۰ش | |||
</gallery> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
