خانه: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۷: / خط ۷: @@
 در ساختار فرهنگی مردم ایران، خانه، یک فضای خصوصی است که یک خانواده در آن زندگی می‌کند. در طراحی و ساخت خانه‌ها نیز اصل محرمیت برای افراد خانواده در نظر گرفته می‌شود تا اعضای خانواده از دید نامحرم محفوظ بمانند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240698/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87 کریمی، «خانه»، سایت دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>  کارشناسان بر این باورند که خانۀ ایرانی، یکی از پیچیده‌ترین پدیده‌های فرهنگی است که با نکات و مسائل بسیاری همچون محیط‌زیست، ساختار زندگی، معیارهای اجتماعی، بنیادهای خانوادگی، سنت‌ها، عقاید، باورها و حیات مذهبی آدمی در ارتباط است. این رابطۀ تنگاتنگ، در طول زمان، شکل گرفته، تکامل یافته و هاله‌ای از قداست نیز بر اطراف آن کشیده شده است.<ref>کریمی، «بررسی اجمالی نظریه‌های گوناگون در مورد شکل کلی مسکن‌های سنتی و بومی»، ۱۳۶۵ش، ص۱۴۳-۱۴۴ و ۱۶۸.</ref>
 ==ابعاد دینی خانه==
-گروهی از پژوهشگران، خانه را محل آشنایی بی‌واسطه با جهان؛ مکانی برای صورت گرفتن زندگی روزمره،<ref>کریستیان نوربرگ ـ شولتس، مفهوم سکونت: به سوی معماری تمثیلی، 1381ش، ص141.</ref>  مرکز دنیای شخصی انسان و مرکز هستی آدمی معرفی کرده‌اند؛ مانند خانۀ کعبه برای مسلمانان در مرکز عالم.<ref>معماریان، «تأثیر فرهنگ دینی بر شکل‌گیری خانه: مقایسۀ تطبیقی خانه در محلۀ مسلمانان، زرتشتیان و یهودیان کرمان»، ۱۳۸۹ش، ص333-334.</ref>  بسیاری از فلاسفه و پژوهشگران، شکل خانه را نه‌تنها متأثر از عوامل اقلیمی، بلکه متأثر از عناصری همچون درک انسان از جهان، حیات، فرهنگ، باورهای مذهبی و شیوه‌های ارتباط‌جمعی او می‌دانند.<ref>ایماس رَپوپورت، «خاستگاه‌های فرهنگی معماری»، 1382ش، ص68-74.</ref>  از این منظر، دین و مذهب، همواره یکی از مهم‌ترین عناصر تأثیرگذار بر معماری خانه‌ها بوده است. در ایران باستان، فضای اصلی خانه بر محور شرقی غربی قرار می‌گرفت. دلیل این کار، نمازخواندن زردشتیان به سمت نور خورشید بوده است.<ref>معماریان، «تأثیر فرهنگ دینی بر شکل‌گیری خانه: مقایسۀ تطبیقی خانه در محلۀ مسلمانان، زرتشتیان و یهودیان کرمان»، ۱۳۸۹ش، ص۱۴-۱۵.</ref>  از منظر عرفان اسلامی نیز خانه، فضایی کیفی است که گوهر آدمی در آن جای می‌گیرد. این فضا، با عالم کیهانی نیز در پیوند است. بر همین اساس، هر کدام از اجزای خانه، هویتی نمادین دارند. برای مثال، کف خانه‌های اسلامی، همواره به‌صورت برآمده طراحی می‌شد و کفش‌ها همیشه در آستانه، پیش از پای نهادن روی فرش‌ها، درآورده می‌شدند. فضای خانه‌های اسلامی، همواره از اشیا اضافی پاک هستند تا انرژی مثبت موجود در اتاق که متأثر از نقش‌ونگار قالی و مفهوم باغ است، خدشه‌دار نشود. درب به مفهوم گذرگاه و نشانۀ انتقال به فضایی دیگر است. حیاط داخلی در خانه‌های اسلامی، نمادی از بهشت و باطن پوشیده و مستور آن است. به‌همین ترتیب، زندگی خانوادگی از حیات اجتماعی جدا می‌شود.<ref>بورکهارت، مبانی هنر اسلامی، 1386ش، ص148.</ref>  در قرآن نیز به خانه و ویژگی‌های آن اشاره شده است؛ برای مثال، در سوره نحل، خداوند خانه را محل سکون و آرامش معرفی کرده است. برخی از مفسران، این سکونت و آرامش را کانون خانواده تفسیر کرده‌اند.<ref>بهشتی، خانواده در قرآن، قم، 1386ش، ص39-40.</ref>
+گروهی از پژوهشگران، خانه را محل آشنایی بی‌واسطه با جهان؛ مکانی برای صورت گرفتن زندگی روزمره،<ref>کریستیان نوربرگ ـ شولتس، مفهوم سکونت: به سوی معماری تمثیلی، 1381ش، ص141.</ref>  مرکز دنیای شخصی انسان و مرکز هستی آدمی معرفی کرده‌اند؛ مانند خانۀ کعبه برای مسلمانان در مرکز عالم.<ref>معماریان، «تأثیر فرهنگ دینی بر شکل‌گیری خانه: مقایسۀ تطبیقی خانه در محلۀ مسلمانان، زرتشتیان و یهودیان کرمان»، ۱۳۸۹ش، ص333-334.</ref>  بسیاری از فلاسفه و پژوهشگران، شکل خانه را نه‌تنها متأثر از عوامل اقلیمی، بلکه متأثر از عناصری همچون درک انسان از جهان، حیات، فرهنگ، باورهای مذهبی و شیوه‌های ارتباط‌جمعی او می‌دانند.<ref>ایماس رَپوپورت، «خاستگاه‌های فرهنگی معماری»، 1382ش، ص68-74.</ref>  از این منظر، دین و مذهب، همواره یکی از مهم‌ترین عناصر تأثیرگذار بر معماری خانه‌ها بوده است. در ایران باستان، فضای اصلی خانه بر محور شرقی غربی قرار می‌گرفت. دلیل این کار، نمازخواندن زردشتیان به سمت نور خورشید بوده است.<ref>معماریان، «تأثیر فرهنگ دینی بر شکل‌گیری خانه: مقایسۀ تطبیقی خانه در محلۀ مسلمانان، زرتشتیان و یهودیان کرمان»، ۱۳۸۹ش، ص۱۴-۱۵.</ref>  از منظر عرفان اسلامی نیز خانه، فضایی کیفی است که گوهر آدمی در آن جای می‌گیرد. این فضا، با عالم کیهانی نیز در پیوند است. بر همین اساس، هر کدام از اجزای خانه، هویتی نمادین دارند. برای مثال، کف خانه‌های اسلامی، همواره به‌صورت برآمده طراحی می‌شد و کفش‌ها همیشه در آستانه، پیش از پای نهادن روی فرش‌ها، درآورده می‌شدند. فضای خانه‌های اسلامی، همواره از اشیا اضافی پاک هستند تا انرژی مثبت موجود در اتاق که متأثر از نقش‌ونگار قالی و مفهوم باغ است، خدشه‌دار نشود. درب به مفهوم گذرگاه و نشانۀ انتقال به فضایی دیگر است. حیاط داخلی در خانه‌های اسلامی، نمادی از [[بهشت]] و باطن پوشیده و مستور آن است. به‌همین ترتیب، زندگی خانوادگی از حیات اجتماعی جدا می‌شود.<ref>بورکهارت، مبانی هنر اسلامی، 1386ش، ص148.</ref>  در قرآن نیز به خانه و ویژگی‌های آن اشاره شده است؛ برای مثال، در سوره نحل، خداوند خانه را محل سکون و آرامش معرفی کرده است. برخی از مفسران، این سکونت و آرامش را کانون خانواده تفسیر کرده‌اند.<ref>بهشتی، خانواده در قرآن، قم، 1386ش، ص39-40.</ref>
 ==معماری خانه==
 ===ایران باستان===