تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی: تفاوت میان نسخهها
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
تشییع جنازه اکبر هاشمی | '''تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی'''، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و چهارمین رئیسجمهور ایران، در تاریخ ۲۱ دی ۱۳۹۵ در تهران برگزار شد. این مراسم با حضور گسترده و میلیونی اقشار مختلف مردم، مقامات عالیرتبه کشوری و لشکری و شخصیتهای سیاسی از گرایشهای گوناگون انجام گرفت. مراسم وداع و اقامه نماز در دانشگاه تهران برگزار شد و پس از آن، پیکر وی در میان انبوه جمعیت در خیابانهای مرکزی تهران بدرقه و نهایتاً در آرامگاه سید روحالله خمینی به خاک سپرده شد. این آیین به عنوان یکی از بزرگترین تشییع جنازههای تاریخ جمهوری اسلامی ایران شناخته میشود و بازتابهای داخلی و بینالمللی بسیار گستردهای به همراه داشت. | ||
== اقامه نماز == | == مراسم وداع و اقامه نماز == | ||
مراسم تشییع از ساعت ۸:۳۰ صبح روز سهشنبه ۲۱ دی ۱۳۹۵ در دانشگاه تهران آغاز شد. در ساعت ۱۰ صبح، سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در جمع عزاداران و مقامات ارشد نظام بر پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی نماز میت اقامه کرد. | مراسم تشییع از ساعت ۸:۳۰ صبح روز سهشنبه ۲۱ دی ۱۳۹۵ در دانشگاه تهران آغاز شد. در ساعت ۱۰ صبح، سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در جمع عزاداران و مقامات ارشد نظام بر پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی نماز میت اقامه کرد. در جریان قرائت این نماز، وی عبارت مستحب «اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً وَ انْتَ اعْلَمُ بِهِ مِنّا» را نخواند و به جای آن سه بار عبارت «اللهم عفوک عفوک عفوک» و دعای «اللهم احشره مع المجاهدین و احشره مع المُنفِقین فی سبیلک» را قرائت کرد.<ref>{{پک|«کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند»، بلاغ نیوز}}</ref> این مسئله با واکنشهایی همراه شد؛ با این حال، برخی از استادان حوزه علمیه توضیح دادند که این عبارات جزء واجبات نماز میت نبوده و از مستحبات محسوب میشوند و رهبر جمهوری اسلامی تمام بخشهای واجب نماز را قرائت کرده است.<ref>{{پک|«توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی»، عصر ایران}}</ref> | ||
== حضور مردم و | == حضور مردم و مقامات == | ||
تشییع پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی با حضور چشمگیر و میلیونی اقشار مختلف مردم و مقامات کشوری برگزار شد. استاندار تهران جمعیت شرکتکننده در این آیین را حدود ۲٫۵ میلیون نفر برآورد کرد که آن را به بزرگترین تشییع | تشییع پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی با حضور چشمگیر و میلیونی اقشار مختلف مردم و مقامات کشوری برگزار شد. استاندار تهران جمعیت شرکتکننده در این آیین را حدود ۲٫۵ میلیون نفر برآورد کرد که آن را به یکی از بزرگترین تشییع جنازههای تاریخ ایران تبدیل نمود.<ref>{{پک|«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، جمهوری}}</ref> در این مراسم، شخصیتهای برجسته و مسئولان عالیرتبهای نظیر حسن روحانی، علی لاریجانی، صادق آملی لاریجانی، قاسم سلیمانی، محمدجواد ظریف، محمدرضا عارف و همچنین سفیران کشورهای خارجی حضور یافتند. عمار حکیم، رئیس مجلس اعلای عراق نیز در میان شرکتکنندگان حاضر بود.<ref>{{پک|«گزارش مراسم تشییع پیکر آیتالله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیتالله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود»، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}</ref> با این وجود، گزارشها حاکی از آن است که نیروهای امنیتی مانع از حضور سید محمد خاتمی، رئیسجمهور پیشین ایران، در این مراسم شدند.<ref>{{پک|«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، صدای آمریکا}}</ref> | ||
== حاشیهها و شعارها == | == حاشیهها و شعارها == | ||
آیین تشییع با حاشیهها و سر دادن شعارهای متفاوتی از سوی طیفهای گوناگون مردمی همراه بود. گروهی از هواداران جنبش سبز با استفاده از این تجمع بزرگ، شعارهایی در حمایت از میرحسین موسوی، مهدی کروبی و سید محمد خاتمی سر دادند | آیین تشییع با حاشیهها و سر دادن شعارهای متفاوتی از سوی طیفهای گوناگون مردمی همراه بود. گروهی از هواداران جنبش سبز با استفاده از این تجمع بزرگ، شعارهایی در حمایت از میرحسین موسوی، مهدی کروبی و سید محمد خاتمی سر دادند و از جمله این شعارها میتوان به «پیام ما روشنه، حصر باید بشکنه»، «یا حسین میرحسین» و «وصیت هاشمی، حمایت از خاتمی» اشاره کرد.<ref>{{پک|«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، جمهوری}}</ref> صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در پوشش زنده این مراسم، عمدتاً از پخش تصاویر هوایی و نماهای باز خودداری کرده و کادرهای بسته را به نمایش میگذاشت و برای پوشاندن صدای شعارهای اعتراضی برخی از مردم، صدای موسیقی عزا و مداحی را روی پخش زنده قرار داد. حضور خودروهای بلندگودار متعلق به نهادهای خاص در میان جمعیت نیز با هدف تحتالشعاع قرار دادن شعارهای هماهنگنشده، از دیگر حواشی این مراسم بود.<ref>{{پک|«تشییعی از جنس هاشمی- حاشیههای بدرقه تاریخی آیتالله»، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}</ref> تراکم و ازدحام بیسابقه جمعیت موجب شکسته شدن داربستها و نردههای خیابان انقلاب گردید و حرکت خودروی حامل تابوت را با کندی شدید مواجه کرد.<ref>{{پک|«حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله «هاشمیرفسنجانی» - تصاوير بزرگ»، کبنانیوز}}</ref> | ||
صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در پوشش زنده این مراسم، عمدتاً از پخش تصاویر هوایی و نماهای باز خودداری کرده و کادرهای بسته را به نمایش | |||
== خاکسپاری و وصیتنامه == | == خاکسپاری و قرائت وصیتنامه == | ||
پیکر هاشمی رفسنجانی پس از تشییع در مسیر خیابان انقلاب، به جنوب تهران منتقل شد و در داخل ضریح و در | پیکر هاشمی رفسنجانی پس از تشییع در مسیر خیابان انقلاب، به جنوب تهران منتقل شد و در داخل ضریح و در کنار آرامگاه بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران به خاک سپرده شد.<ref>{{پک|«لحظه به لحظه با مراسم تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی»، خبرگزاری آناتولی}}</ref> به سبب تراکم شدید جمعیت در حرم، امکان تردد و حتی گرفتن وضو برای اقامه نماز جماعت ظهر و عصر فراهم نگردید و حاضران نماز خود را به صورت فرادی اقامه کردند و فشار جمعیت به حدی بود که حال برخی از روحانیون حاضر از جمله امامی کاشانی نامساعد شد و تیم پزشکی وی را به خارج از صحن انتقال دادند.<ref>{{پک|«حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله «هاشمیرفسنجانی» - تصاوير بزرگ»، کبنانیوز}}</ref> در صبح روز تشییع، محسن هاشمی به عنوان وصی، در یک برنامه زنده تلویزیونی بخشهایی از وصیتنامه پدرش را قرائت کرد که این وصیتنامه در سال ۱۳۷۹ نوشته شده بود و در آن تأکید شده بود که وی چیزی بر داراییهای پیش از انقلاب خود نیفزوده و بیش از ۹۰ درصد اموالش در راه انقلاب هزینه شده است.<ref>{{پک|«وصیت نامه آیت الله هاشمی رفسنجانی در برنامه زنده قرائت شد»، قدس آنلاین}}</ref> | ||
در صبح روز تشییع، محسن | |||
== بازتابهای رسانهای == | == بازتابهای رسانهای == | ||
مراسم تشییع اکبر هاشمی رفسنجانی بازتاب بسیار گستردهای در رسانههای منطقهای و بینالمللی داشت و | مراسم تشییع اکبر هاشمی رفسنجانی بازتاب بسیار گستردهای در رسانههای منطقهای و بینالمللی داشت و شبکهها و خبرگزاریهای معتبری نظیر خبرگزاری فرانسه، رویترز، آسوشیتدپرس، بیبیسی، الجزیره و المیادین اخبار آن را به صورت ویژه و زنده پوشش دادند.<ref>{{پک|«بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: دهها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند»، دیدهبان ایران}}</ref> خبرگزاری رویترز با اشاره به حضور طیفهای مختلف مردمی، آن را نمادی از وحدت جامعه ایران در تکریم این چهره سیاسی ارزیابی کرد و شبکه بیبیسی نیز این مراسم را بزرگترین در نوع خود بعد از ارتحال بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران توصیف نمود.<ref>{{پک|«بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانههای خارجی»، فرادید}}</ref> روزنامه الاخبار لبنان نیز با بازتاب این رویداد، به جمله مشهور روحالله خمینی مبنی بر اینکه «هاشمی زنده است تا نهضت زنده است» استناد کرد.<ref>{{پک|«الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد»، خبرگزاری تسنیم}}</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۲۲: | خط ۲۰: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
* {{یادکرد وب | * {{یادکرد وب|عنوان=کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند|نشانی=https://www.bloghnews.com/news/259049/|ناشر=بلاغ نیوز|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی|نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/516959/|ناشر=عصر ایران|تاریخ=۲۲ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | |||
* {{یادکرد وب | * {{یادکرد وب|عنوان=مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی|نشانی=http://jomhouri.com/jomhouri/archives/23840|ناشر=جمهوری|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب | * {{یادکرد وب|عنوان=گزارش مراسم تشییع پیکر آیتالله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیتالله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود|نشانی=https://kerman.iau.ir/art/fa/news/1362/|ناشر=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب | * {{یادکرد وب|عنوان=خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم|نشانی=https://ir.voanews.com/a/iran-government-hashemi-death/3670132.html|ناشر=صدای آمریکا|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب | * {{یادکرد وب|عنوان=تشییعی از جنس هاشمی- حاشیههای بدرقه تاریخی آیتالله|نشانی=https://kerman.iau.ir/stu-art/fa/news/10369|ناشر=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب | * {{یادکرد وب|عنوان=حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله «هاشمیرفسنجانی» - تصاوير بزرگ|نشانی=https://www.kebnanews.ir/gallery/221979/2/|ناشر=کبنانیوز|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|عنوان= | * {{یادکرد وب|عنوان=لحظه به لحظه با مراسم تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی|نشانی=https://www.aa.com.tr/fa/ایران/لحظه-به-لحظه-با-مراسم-تشییع-جنازه-هاشمی-رفسنجانی/723777|ناشر=خبرگزاری آناتولی|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب | * {{یادکرد وب|عنوان=وصیت نامه آیت الله هاشمی رفسنجانی در برنامه زنده قرائت شد|نشانی=https://www.qudsonline.ir/news/491958/|ناشر=قدس آنلاین|تاریخ=۲۲ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب | * {{یادکرد وب|عنوان=بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: دهها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند|نشانی=https://www.didbaniran.ir/fa/tiny/news-1234|ناشر=دیدهبان ایران|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب | * {{یادکرد وب|عنوان=بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانههای خارجی|نشانی=https://faradeed.ir/fa/tiny/news-32151|ناشر=فرادید|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب | * {{یادکرد وب|عنوان=الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1395/10/21/1293119/|ناشر=خبرگزاری تسنیم|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
نسخهٔ ۱۱ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۳۷
تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و چهارمین رئیسجمهور ایران، در تاریخ ۲۱ دی ۱۳۹۵ در تهران برگزار شد. این مراسم با حضور گسترده و میلیونی اقشار مختلف مردم، مقامات عالیرتبه کشوری و لشکری و شخصیتهای سیاسی از گرایشهای گوناگون انجام گرفت. مراسم وداع و اقامه نماز در دانشگاه تهران برگزار شد و پس از آن، پیکر وی در میان انبوه جمعیت در خیابانهای مرکزی تهران بدرقه و نهایتاً در آرامگاه سید روحالله خمینی به خاک سپرده شد. این آیین به عنوان یکی از بزرگترین تشییع جنازههای تاریخ جمهوری اسلامی ایران شناخته میشود و بازتابهای داخلی و بینالمللی بسیار گستردهای به همراه داشت.
مراسم وداع و اقامه نماز
مراسم تشییع از ساعت ۸:۳۰ صبح روز سهشنبه ۲۱ دی ۱۳۹۵ در دانشگاه تهران آغاز شد. در ساعت ۱۰ صبح، سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در جمع عزاداران و مقامات ارشد نظام بر پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی نماز میت اقامه کرد. در جریان قرائت این نماز، وی عبارت مستحب «اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً وَ انْتَ اعْلَمُ بِهِ مِنّا» را نخواند و به جای آن سه بار عبارت «اللهم عفوک عفوک عفوک» و دعای «اللهم احشره مع المجاهدین و احشره مع المُنفِقین فی سبیلک» را قرائت کرد.[۱] این مسئله با واکنشهایی همراه شد؛ با این حال، برخی از استادان حوزه علمیه توضیح دادند که این عبارات جزء واجبات نماز میت نبوده و از مستحبات محسوب میشوند و رهبر جمهوری اسلامی تمام بخشهای واجب نماز را قرائت کرده است.[۲]
حضور مردم و مقامات
تشییع پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی با حضور چشمگیر و میلیونی اقشار مختلف مردم و مقامات کشوری برگزار شد. استاندار تهران جمعیت شرکتکننده در این آیین را حدود ۲٫۵ میلیون نفر برآورد کرد که آن را به یکی از بزرگترین تشییع جنازههای تاریخ ایران تبدیل نمود.[۳] در این مراسم، شخصیتهای برجسته و مسئولان عالیرتبهای نظیر حسن روحانی، علی لاریجانی، صادق آملی لاریجانی، قاسم سلیمانی، محمدجواد ظریف، محمدرضا عارف و همچنین سفیران کشورهای خارجی حضور یافتند. عمار حکیم، رئیس مجلس اعلای عراق نیز در میان شرکتکنندگان حاضر بود.[۴] با این وجود، گزارشها حاکی از آن است که نیروهای امنیتی مانع از حضور سید محمد خاتمی، رئیسجمهور پیشین ایران، در این مراسم شدند.[۵]
حاشیهها و شعارها
آیین تشییع با حاشیهها و سر دادن شعارهای متفاوتی از سوی طیفهای گوناگون مردمی همراه بود. گروهی از هواداران جنبش سبز با استفاده از این تجمع بزرگ، شعارهایی در حمایت از میرحسین موسوی، مهدی کروبی و سید محمد خاتمی سر دادند و از جمله این شعارها میتوان به «پیام ما روشنه، حصر باید بشکنه»، «یا حسین میرحسین» و «وصیت هاشمی، حمایت از خاتمی» اشاره کرد.[۶] صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در پوشش زنده این مراسم، عمدتاً از پخش تصاویر هوایی و نماهای باز خودداری کرده و کادرهای بسته را به نمایش میگذاشت و برای پوشاندن صدای شعارهای اعتراضی برخی از مردم، صدای موسیقی عزا و مداحی را روی پخش زنده قرار داد. حضور خودروهای بلندگودار متعلق به نهادهای خاص در میان جمعیت نیز با هدف تحتالشعاع قرار دادن شعارهای هماهنگنشده، از دیگر حواشی این مراسم بود.[۷] تراکم و ازدحام بیسابقه جمعیت موجب شکسته شدن داربستها و نردههای خیابان انقلاب گردید و حرکت خودروی حامل تابوت را با کندی شدید مواجه کرد.[۸]
خاکسپاری و قرائت وصیتنامه
پیکر هاشمی رفسنجانی پس از تشییع در مسیر خیابان انقلاب، به جنوب تهران منتقل شد و در داخل ضریح و در کنار آرامگاه بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران به خاک سپرده شد.[۹] به سبب تراکم شدید جمعیت در حرم، امکان تردد و حتی گرفتن وضو برای اقامه نماز جماعت ظهر و عصر فراهم نگردید و حاضران نماز خود را به صورت فرادی اقامه کردند و فشار جمعیت به حدی بود که حال برخی از روحانیون حاضر از جمله امامی کاشانی نامساعد شد و تیم پزشکی وی را به خارج از صحن انتقال دادند.[۱۰] در صبح روز تشییع، محسن هاشمی به عنوان وصی، در یک برنامه زنده تلویزیونی بخشهایی از وصیتنامه پدرش را قرائت کرد که این وصیتنامه در سال ۱۳۷۹ نوشته شده بود و در آن تأکید شده بود که وی چیزی بر داراییهای پیش از انقلاب خود نیفزوده و بیش از ۹۰ درصد اموالش در راه انقلاب هزینه شده است.[۱۱]
بازتابهای رسانهای
مراسم تشییع اکبر هاشمی رفسنجانی بازتاب بسیار گستردهای در رسانههای منطقهای و بینالمللی داشت و شبکهها و خبرگزاریهای معتبری نظیر خبرگزاری فرانسه، رویترز، آسوشیتدپرس، بیبیسی، الجزیره و المیادین اخبار آن را به صورت ویژه و زنده پوشش دادند.[۱۲] خبرگزاری رویترز با اشاره به حضور طیفهای مختلف مردمی، آن را نمادی از وحدت جامعه ایران در تکریم این چهره سیاسی ارزیابی کرد و شبکه بیبیسی نیز این مراسم را بزرگترین در نوع خود بعد از ارتحال بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران توصیف نمود.[۱۳] روزنامه الاخبار لبنان نیز با بازتاب این رویداد، به جمله مشهور روحالله خمینی مبنی بر اینکه «هاشمی زنده است تا نهضت زنده است» استناد کرد.[۱۴]
پانویس
- ↑ «کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند»، بلاغ نیوز.
- ↑ «توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی»، عصر ایران.
- ↑ «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، جمهوری.
- ↑ «گزارش مراسم تشییع پیکر آیتالله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیتالله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود»، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان.
- ↑ «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، صدای آمریکا.
- ↑ «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، جمهوری.
- ↑ «تشییعی از جنس هاشمی- حاشیههای بدرقه تاریخی آیتالله»، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان.
- ↑ «حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله «هاشمیرفسنجانی» - تصاوير بزرگ»، کبنانیوز.
- ↑ «لحظه به لحظه با مراسم تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی»، خبرگزاری آناتولی.
- ↑ «حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله «هاشمیرفسنجانی» - تصاوير بزرگ»، کبنانیوز.
- ↑ «وصیت نامه آیت الله هاشمی رفسنجانی در برنامه زنده قرائت شد»، قدس آنلاین.
- ↑ «بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: دهها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند»، دیدهبان ایران.
- ↑ «بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانههای خارجی»، فرادید.
- ↑ «الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد»، خبرگزاری تسنیم.
منابع
- «کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند». بلاغ نیوز. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی». عصر ایران. ۲۲ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی». جمهوری. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «گزارش مراسم تشییع پیکر آیتالله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیتالله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود». دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم». صدای آمریکا. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «تشییعی از جنس هاشمی- حاشیههای بدرقه تاریخی آیتالله». دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله «هاشمیرفسنجانی» - تصاوير بزرگ». کبنانیوز. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «لحظه به لحظه با مراسم تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی». خبرگزاری آناتولی. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «وصیت نامه آیت الله هاشمی رفسنجانی در برنامه زنده قرائت شد». قدس آنلاین. ۲۲ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: دهها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند». دیدهبان ایران. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانههای خارجی». فرادید. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد». خبرگزاری تسنیم. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.