ابرابزار |
ایجاد لینک داخلی |
||
| خط ۲۹: | خط ۲۹: | ||
{{درشت|'''کارتنخوابی'''}}؛ زندگی در شرایط و مکانهای نامساعد بهدلیل نداشتن سرپناه. | {{درشت|'''کارتنخوابی'''}}؛ زندگی در شرایط و مکانهای نامساعد بهدلیل نداشتن سرپناه. | ||
کارتنخوابی پدیدهای است که در آن افراد بیسرپناه در مکانهای عمومی مانند خیابانها، پارکها و زیر پلها زندگی میکنند. این معضل اجتماعی ریشه در عواملی مانند | کارتنخوابی پدیدهای است که در آن افراد بیسرپناه در مکانهای عمومی مانند خیابانها، پارکها و زیر پلها زندگی میکنند. این معضل اجتماعی ریشه در عواملی مانند [[فقر]]، [[اعتیاد به مواد مخدر|اعتیاد]]، [[طلاق]]، [[خشونت خانگی]] و نبود مسکن مناسب دارد. کارتنخوابی پیامدهای سنگینی ازجمله بیماریهای جسمی و روانی، افزایش جرم و بزهکاری، و [[آسیبپذیری]] شدید [[آسیبپذیری زنان|زنان]] و کودکان را به همراه دارد. این پدیده در جوامع امروزی، بهدلیل افزایش هزینههای مسکن، [[بیکاری]]، [[مهاجرت]] و نابرابریهای اقتصادی، روندی صعودی داشته و یک چالش اجتماعی شده است. | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
کارتنخوابی به وضعیتی گفته میشود که در آن افراد بهدلیل نداشتن سرپناه، در مکانهای عمومی و نامساعد مانند خیابانها، پارکها، زیر پلها،<ref>[https://www.sid.ir/paper/992812/fa سبزی خوشنامی و همکاران، «از جدایی تا هویت باختگی: تبیین کیفی کارتنخوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص64-65.]</ref> ایستگاههای اتوبوس، گاراژها، یا کنار سطلهای زباله زندگی میکنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/956917/fa دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعهشناختی ناهنجاریهای جنسی در پاتوقهای کارتنخوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص31.]</ref> این پدیده | کارتنخوابی به وضعیتی گفته میشود که در آن افراد بهدلیل نداشتن سرپناه، در مکانهای عمومی و نامساعد مانند خیابانها، پارکها، زیر پلها،<ref>[https://www.sid.ir/paper/992812/fa سبزی خوشنامی و همکاران، «از جدایی تا هویت باختگی: تبیین کیفی کارتنخوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص64-65.]</ref> ایستگاههای اتوبوس، گاراژها، یا کنار سطلهای زباله زندگی میکنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/956917/fa دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعهشناختی ناهنجاریهای جنسی در پاتوقهای کارتنخوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص31.]</ref> این پدیده بهعنوان شکل آشکاری از بیخانمانی،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1060141/fa اعتمادیفرد و اکرامی حصاری، «تجربۀ زیستۀ زنان بیخانمان از خانوادۀ مورد مطالعه: زنان بیخانمان مقیم مرکز اقامتی مهر»، 1400ش، ص31.]</ref> محصول زندگی شهری مدرن است<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتنخوابی جرم است؟»، وبسایت مدرسۀ صبح رویش.]</ref> که در جوامع در حال توسعه، شیوع بیشتری دارد.<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ «کارتنخوابی و دلایل کارتنخواب شدن افراد»، وبسایت بنیاد دستان مهربان.]</ref> برخی گونههای کارتنخوابی در زمرهٔ [[ولگردی]] محسوب شده و از منظر قانونی، جرم بهشمار میآیند.<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتنخوابی جرم است؟»، وبسایت مدرسۀ صبح رویش.]</ref> افراد کارتنخواب با عناوینی چون بیسرپناه، خیابانخواب و معتاد خیابانی نیز شناخته میشوند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشینیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتنخواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.]</ref> | ||
== عوامل کارتنخوابی == | == عوامل کارتنخوابی == | ||
برخی عوامل کارتنخوابی | برخی عوامل کارتنخوابی عبارتاند از: | ||
* '''عوامل اقتصادی''': فقر، بیکاری، تورم، گرانی مسکن،<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ «کارتنخوابی و دلایل کارتنخواب شدن افراد»، وبسایت بنیاد دستان مهربان.]</ref> ورشکستگی مالی،<ref>[https://ac.kheir.ir/blog/understanding-of-the-phenomenon-of-homeless-people/ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتنخوابی و ابعاد آن»، وبسایت خیر.]</ref> و نبود شغلهای پایدار؛<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتنخوابی جرم است؟»، وبسایت صبح رویش.]</ref> | * '''عوامل اقتصادی''': فقر، بیکاری، تورم، گرانی مسکن،<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ «کارتنخوابی و دلایل کارتنخواب شدن افراد»، وبسایت بنیاد دستان مهربان.]</ref> ورشکستگی مالی،<ref>[https://ac.kheir.ir/blog/understanding-of-the-phenomenon-of-homeless-people/ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتنخوابی و ابعاد آن»، وبسایت خیر.]</ref> و نبود شغلهای پایدار؛<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتنخوابی جرم است؟»، وبسایت صبح رویش.]</ref> | ||
* '''عوامل اجتماعی و خانوادگی''': طردشدگی از سوی [[خانواده]]،<ref>[https://ac.kheir.ir/blog/understanding-of-the-phenomenon-of-homeless-people/ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتنخوابی و ابعاد آن»، وبسایت خیر.]</ref> [[طلاق]]، [[خشونت خانگی]]، از همگسیختگی خانواده،<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-جامعه-220/878465-از-کارتن-خواب-ها-نترسید فرخه، «از کارتنخوابها نترسید»، وبسایت شبکۀ شرق.]</ref> و کاهش حمایتهای اجتماعی؛<ref>[https://ac.kheir.ir/blog/understanding-of-the-phenomenon-of-homeless-people/ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتنخوابی و ابعاد آن»، وبسایت خیر.]</ref> | * '''عوامل اجتماعی و خانوادگی''': طردشدگی از سوی [[خانواده]]،<ref>[https://ac.kheir.ir/blog/understanding-of-the-phenomenon-of-homeless-people/ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتنخوابی و ابعاد آن»، وبسایت خیر.]</ref> [[طلاق]]، [[خشونت خانگی]]، از همگسیختگی خانواده،<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-جامعه-220/878465-از-کارتن-خواب-ها-نترسید فرخه، «از کارتنخوابها نترسید»، وبسایت شبکۀ شرق.]</ref> و کاهش حمایتهای اجتماعی؛<ref>[https://ac.kheir.ir/blog/understanding-of-the-phenomenon-of-homeless-people/ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتنخوابی و ابعاد آن»، وبسایت خیر.]</ref> | ||
| خط ۴۴: | خط ۴۴: | ||
کارتنخوابی در سطوح فردی و اجتماعی پیامدهایی به دنبال دارد؛ ازجمله: | کارتنخوابی در سطوح فردی و اجتماعی پیامدهایی به دنبال دارد؛ ازجمله: | ||
* '''پیامدهای فردی''': ابتلا به بیماریهای جسمی و روانی مانند [[ایدز]]، هپاتیت،<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/184125/معتادان-و-کارتن-خواب-ها-مبتلا-به-ایدز-و-هپا «معتادان و کارتنخوابها مبتلا به ایدز و هپاتیت، طراحی مراقبتهای ویژه»، خبرگزاری میزان.]</ref> بیماریهای پوستی، سوءتغذیه، [[افسردگی]] و اضطراب، افزایش خطر مرگومیر ناشی از سرما، بیماری و مصرف مواد،<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشینیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتنخواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.]</ref> کاهش [[امید به زندگی]] و [[خودکشی]]؛<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/621413/کارتن-خوابی-و-موانع-مدیریت-علمی-پیشگیری-از-آسیب-های-اجتماعی-در علیوردینیا، «کارتنخوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیبهای اجتماعی در ایران»، خبرآنلاین.]</ref> | * '''پیامدهای فردی''': ابتلا به بیماریهای جسمی و روانی مانند [[ایدز]]، هپاتیت،<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/184125/معتادان-و-کارتن-خواب-ها-مبتلا-به-ایدز-و-هپا «معتادان و کارتنخوابها مبتلا به ایدز و هپاتیت، طراحی مراقبتهای ویژه»، خبرگزاری میزان.]</ref> بیماریهای پوستی، سوءتغذیه، [[افسردگی]] و اضطراب، افزایش خطر مرگومیر ناشی از سرما، بیماری و مصرف مواد،<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشینیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتنخواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.]</ref> کاهش [[امید به زندگی]] و [[خودکشی]]؛<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/621413/کارتن-خوابی-و-موانع-مدیریت-علمی-پیشگیری-از-آسیب-های-اجتماعی-در علیوردینیا، «کارتنخوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیبهای اجتماعی در ایران»، خبرآنلاین.]</ref> | ||
* '''پیامدهای اجتماعی''': تهدید امنیت عمومی،<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf سهیلی، «صورتبندی نسبت آسیبهای اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص31-32.]</ref> افزایش جرم و | * '''پیامدهای اجتماعی''': تهدید امنیت عمومی،<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf سهیلی، «صورتبندی نسبت آسیبهای اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص31-32.]</ref> افزایش جرم و بزهکاری مانند سرقت، تکدیگری،<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ «کارتنخوابی و دلایل کارتنخواب شدن افراد»، وبسایت بنیاد دستان مهربان.]</ref> و فروش موادمخدر، تضعیف بنیان خانواده،<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکه کارتنخوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> گسترش [[رابطه نامشروع|روابط نامشروع]]<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/621413/کارتن-خوابی-و-موانع-مدیریت-علمی-پیشگیری-از-آسیب-های-اجتماعی-در علیوردینیا، «کارتنخوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیبهای اجتماعی در ایران»، خبرآنلاین.]</ref> و تولد کودکان بیسرپرست، ایجاد ناامنی و نارضایتی در محلات شهری،<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشینیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتنخواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.]</ref> و تحمیل هزینههای سنگین بر نظام سلامت و [[رفاه اجتماعی]].<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/144953/زنان-كارتن-خواب-زير-پوست-شهر «زنان کارتنخواب زیر پوست شهر»، وبسایت تابناک.]</ref> | ||
== آسیبهای کارتنخوابی == | == آسیبهای کارتنخوابی == | ||
=== زمینهسازی جرم === | === زمینهسازی جرم === | ||
[[پرونده:بیخانمان-آمریکایی.jpg|بندانگشتی|400x400پیکسل|بیخانمان آمریکایی]] | [[پرونده:بیخانمان-آمریکایی.jpg|بندانگشتی|400x400پیکسل|بیخانمان آمریکایی]] | ||
کارتنخوابی | کارتنخوابی در قانون، [[جرمانگاری]] نشده است؛<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتنخوابی جرم است؟»، وبسایت مدرسۀ صبح رویش.]</ref> اما زندگی کارتنخوابی زمینه را برای ارتکاب جرم و افزایش بزهکاری فراهم میکند.<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf سهیلی، «صورتبندی نسبت آسیبهای اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص29.]</ref> بسیاری از کارتنخوابها بهدلیل سرقت، اخاذی، [[گدایی]]، [[تجاوز جنسی]] و توزیع و فروش موادمخدر، مجازات میشوند.<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتنخوابی جرم است؟»، وبسایت مدرسۀ صبح رویش.]</ref> [[سازمان بهزیستی ایران|سازمان بهزیستی]]، نیروی انتظامی و شهرداریها در اقداماتی مانند اسکان گورخوابها در مراکز نگهداری و [[گرمخانه|گرمخانهها]] یا انتقال آنها به کمپهای [[ترک اعتیاد]]، فعال هستند؛ اما بسیاری از این افراد در بازگشت به اجتماع با چالشهای پیشین مانند آوارگی و فقر، روبرو میشوند.<ref>[https://melliun.org/iran/131265 «گور خوابها، نینشین شدند، بازگشت ۸۰ درصد گورخوابها»، وبسایت میلیون.]</ref> | ||
=== گورخوابی === | === گورخوابی === | ||
گروهی از افراد بیسرپناه، بهویژه در کلانشهرها و در فصول سرد سال، برای در امان ماندن از سرما به گورستانها پناه میبرند و حتی درون قبرهای خالی میخوابند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3861533/زندگی-در-گور . «زندگی در گور»، خبرگزاری مهر.]</ref> آنها با استفاده از مقوا و ضایعات، روی گورها را میپوشانند تا سرپناهی موقت برای خود فراهم کنند. این مکانها عمدتاً در شب مورد استفاده قرار میگیرند و در طول روز، این افراد برای تأمین هزینههای | گروهی از افراد بیسرپناه، بهویژه در کلانشهرها و در فصول سرد سال، برای در امان ماندن از سرما به گورستانها پناه میبرند و حتی درون قبرهای خالی میخوابند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3861533/زندگی-در-گور . «زندگی در گور»، خبرگزاری مهر.]</ref> آنها با استفاده از مقوا و ضایعات، روی گورها را میپوشانند تا سرپناهی موقت برای خود فراهم کنند. این مکانها عمدتاً در شب مورد استفاده قرار میگیرند و در طول روز، این افراد برای تأمین هزینههای زندگی، تهیهٔ موادمخدر، غذا، جمعآوری ضایعات یا گدایی، گورستان را ترک میکنند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/883044/گورخوابی-که-دانشجوی-دکترا-شد-عکس «گورخوابی که دانشجوی دکترا شد»، وبسایت مشرق نیوز.]</ref> | ||
=== کودکان کار === | === کودکان کار === | ||
افزایش تولد کودکان در میان جمعیت کارتنخواب، یکی از چالشهای | افزایش تولد کودکان در میان جمعیت کارتنخواب، یکی از چالشهای اجتماعی محسوب میشود. بهدلیل هویت نامشخص [[پدر]] و ناتوانی یا فقدان صلاحیت مادر، این کودکان معمولاً به شیرخوارگاهها سپرده میشوند و در بسیاری از موارد، با قیمتهای ناچیز به فروش میرسند تا در آینده بهعنوان [[کار کودک|کودکان کار]] مورد بهرهکشی قرار گیرند.<ref>[https://farsnews.ir/news/13950122000663/تازه-واردانی-به-دنیا-از-ریشه-کارتن-خوابی--2-م «تازهواردانی به دنیا از ریشۀ کارتنخوابی، 2 میلیون تومان بهای کودکان کار آینده»، خبرگزاری فارس.]</ref> کودکان کارتنخواب، معمولاً معتاد به دنیا میآیند و احتمال دارا بودن بیماری [[ایدز]] در آنها بالا است<ref>[https://life.shafaqna.com/FA/5924/کودکان-کارتن-خواب؛-پدیده-ای-هولناک-در-ت «کودکان کارتنخواب: پدیدههای هولناک در تهران»، وبسایت شفقنا.]</ref> و بهعلت نوع و شرایط زندگی مورد تجاوز جنسی واقع میشوند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/587507/مهمترین-عامل-اصلی-کارتنخوابی-در-شهرهای-بز «مهمترین عامل اصلی کارتنخوابی در شهرهای بزرگ چیست؟، خطری که دختران کارتنخواب را تهدید میکند»، خبرگزاری آنا.]</ref> | ||
=== زنان کارتنخواب === | === زنان کارتنخواب === | ||
در دهه اخیر، کارتنخوابی زنان افزایش یافته<ref>[https://snn.ir/fa/news/1011276/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%8 «آمار زنان کارتنخواب رو به افزایش است»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> و آنان حدود ۵ تا ۱۰درصد جمعیت کارتنخوابها را تشکیل میدهند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/501637/رÙاÛت-ÙاÛÛ-تÙØ®-از-کارتÙ-Ø®ÙابÛ-Ù-اعتÛاد-زÙا٠«روایتهایی تلخ از کارتنخوابی و اعتیاد زنان، بهتر است بگوییم پناهگاه، کمپ و یا زندان؟»، خبرآنلاین.]</ref> بیشتر این [[اعتیاد زنان| | در دهه اخیر، کارتنخوابی زنان در ایران افزایش یافته<ref>[https://snn.ir/fa/news/1011276/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%8 «آمار زنان کارتنخواب رو به افزایش است»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> و آنان حدود ۵ تا ۱۰درصد جمعیت کارتنخوابها را تشکیل میدهند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/501637/رÙاÛت-ÙاÛÛ-تÙØ®-از-کارتÙ-Ø®ÙابÛ-Ù-اعتÛاد-زÙا٠«روایتهایی تلخ از کارتنخوابی و اعتیاد زنان، بهتر است بگوییم پناهگاه، کمپ و یا زندان؟»، خبرآنلاین.]</ref> بیشتر این زنان [[اعتیاد زنان|معتاد]] هستند و برخی دارای فرزند هستند.<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکه کارتنخوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> این وضعیت آنان را در معرض [[آزار جنسی]] و تولد کودکان نامشروع قرار میدهد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1011276/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%8 «آمار زنان کارتنخواب رو به افزایش است»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> [[فرار دختران]] از خانه و روی آوردن به کارتنخوابی عمدتاً به دلایل اقتصادی، خشونت خانوادگی، بیسرپرستی یا [[خانواده بدسرپرست|بدسرپرستی]]، فقر فرهنگی، نابسامانی خانواده و تأثیر از دوستان رخ میدهد. همچنین عواملی مانند [[تنفروشی]]،<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکۀ «کارتنخوابی»»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> افزایش [[طلاق]] و افزایش [[زنان سرپرست خانوار|زنان سرپرست خانواده]]، ازجمله دلایل افزایش کارتنخوابی در [[زن|زنان]] است.<ref>[https://ana.ir/fa/news/587507/مهمترین-عامل-اصلی-کارتنخوابی-در-شهرهای-بز «مهمترین عامل اصلی کارتنخوابی در شهرهای بزرگ چیست؟، خطری که دختران کارتنخواب را تهدید میکند»، خبرگزاری آنا.]</ref> | ||
== کارتنخوابی در | == کارتنخوابی در کشورهای غربی == | ||
[[پرونده:بیخانمان-فرانسوی.jpg|بندانگشتی|396x396پیکسل|بیخانمان فرانسوی]] | [[پرونده:بیخانمان-فرانسوی.jpg|بندانگشتی|396x396پیکسل|بیخانمان فرانسوی]] | ||
[[پرونده:بیخانمانهای-برزیلی.jpg|راست|بندانگشتی|301x301پیکسل|بیخانمانهای برزیلی]] | [[پرونده:بیخانمانهای-برزیلی.jpg|راست|بندانگشتی|301x301پیکسل|بیخانمانهای برزیلی]]کارتنخوابی یک معضل جهانی است و در بسیاری از کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه دیده میشود. براساس آمارها، در [[ایالات متحده آمریکا|آمریکا]] صدها هزار نفر بیخانمان هستند که بسیاری از آنها در خیابانها زندگی میکنند.<ref>[https://snn.ir/fa/news/984644/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%88%D8%AD%D8%B4%D8%AA%D9%86%D8%A7%DA%A9-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D «آمار یک شبکۀ آمریکایی از تعداد وحشتناک کارتنخوابها در آمریکا»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> در [[اروپا]] نیز کشورهایی مانند [[فرانسه]]، [[آلمان]]، [[انگلستان]] و [[ایتالیا]]<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکه کارتنخوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> با معضل کارتنخوابی مواجه هستند. در سالهای اخیر، تعداد بیخانمانها در بسیاری از کشورهای پیشرفته افزایش یافته است<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/590196/وضعیت-بی-خانمانی-در-اروپا-و-آمریکا-در-آینه- «وضعیت بیخانمانی در اروپا و آمریکا در آینۀ آمار»، خبرگزاری میزان.]</ref> و عواملی مانند [[مهاجرت]]، تبعیض نژادی، نابرابری در دسترسی به خدمات بهداشتی و مسکن، و افزایش هزینههای زندگی، این پدیده را تشدید کردهاند.<ref>[https://ac.kheir.ir/blog/understanding-of-the-phenomenon-of-homeless-people/ «شناخت صحیح از پدیده کارتن خوابی و ابعاد آن»، وبسایت آکادمی خیر ایران.]</ref> در برخی کشورها، گزارشهایی از مرگومیر سالانه صدها نفر از بیخانمانها بر اثر سرما و بیماری منتشر شده است.<ref name=":0">[https://www.mizanonline.ir/fa/news/590196/وضعیت-بی-خانمانی-در-اروپا-و-آمریکا-در-آینه- «وضعیت بیخانمانی در اروپا و آمریکا در آینۀ آمار»، خبرگزاری میزان.]</ref> | ||
=== در | == کارتنخوابی در ایران == | ||
کارتنخوابی یک معضل | کارتنخوابی در ایران پدیدهای نسبتاً نوپدید به شمار میآید<ref>[https://www.sid.ir/paper/992812/fa سبزی خوشنامی و همکاران، «از جدایی تا هویت باختگی: تبیین کیفی کارتنخوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص64-65.]</ref> و ریشه در تحولات اجتماعی و اقتصادی دهههای اخیر، ازجمله توسعه شتابزده [[شهرنشینی]]، افزایش فاصله طبقاتی،<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf سهیلی، «صورتبندی نسبت آسیبهای اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص35.]</ref> گسترش مهاجرت<ref>[https://sid.ir/fA/Journal/SearchPaper.aspx?journal=&subject=&writer=108835&year=1400&PDF=Y&Filter= سبزی خوشنامی و دیگران، «از جدایی تا هویتباختگی: تبیین کیفی کارتنخوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص67.]</ref> و تضعیف نظام خانواده دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/956917/fa دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعهشناختی ناهنجاریهای جنسی در پاتوقهای کارتنخوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص27.]</ref> این پدیده برای اولین بار در اوایل دهه ۱۳۸۰ش بهعنوان یک معضل اجتماعی در [[تهران]] مطرح شد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/215502/fa فتحی و دیگران، «تبیین عدم تمایل کارتنخوابان شهر تهران در استفاده از گرمخانههای شهرداری: یک مطالعۀ کیفی»، 1397ش، ص280.]</ref> براساس برآوردهای رسمی، در سالهای اخیر، هزاران کارتنخواب<ref>[https://snn.ir/fa/news/986984/%DB%B2%DB%B4-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%B3%E2%80%8 «بیست و چهار هزار کارتنخواب و بیخانمان داریم»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> در [[تهران]] و سایر [[کلانشهر|کلانشهرها]] در ایران شناسایی شدهاند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشینیا و همکاران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتنخواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص14.]</ref> اکثر این افراد را مردان تشکیل میدهند، اما تعداد زنان و [[کودک|کودکان]] کارتنخواب نیز رو به افزایش است که اتباع خارجی نیز بخشی از این تعداد را تشکیل میدهند.<ref>[https://37080434.khabarban.com/ «بخشی از کارتنخوابها اتباع خارجی هستند»، وبسایت باشگاه خبربان.]</ref> | ||
== | == مقابله با کارتنخوابی == | ||
کارتنخوابی | کارشناسان، مقابله با پدیده کارتنخوابی را نیازمند مشارکت نهادهای دولتی، سازمانهای غیردولتی و جامعه میدانند و به راهکارهای زیر توجه کردهاند: | ||
* توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی اقشار آسیبپذیر، ایجاد اشتغال پایدار، کنترل تورم مسکن، و تقویت بنیان خانواده؛<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشینیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتنخواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص23-25.]</ref> | |||
* ارائه خدمات مشاوره، درمان اعتیاد و بیماریهای روانی،<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکۀ «کارتنخوابی»»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> ایجاد مراکز اسکان موقت مانند گرمخانهها، و بازگرداندن افراد به خانواده؛<ref>[https://www.madadkarnews.ir/راههای-درمان-کارتن-خوابی/ مهدوی، «راههای درمان کارتنخوابی»، وبسایت مددکار نیوز.]</ref> | |||
* آموزش مهارتهای زندگی و کارآفرینی<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/621413/کارتن-خوابی-و-موانع-مدیریت-علمی-پیشگیری-از-آسیب-های-اجتماعی-در علیوردینیا، «کارتنخوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیبهای اجتماعی در ایران»، خبرآنلاین.]</ref> برای بازگشت افراد به جامعه و کسب استقلال مالی؛<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشینیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتنخواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص23-25.]</ref> | |||
* اصلاح قوانین مسکن، گسترش بیمههای اجتماعی،<ref>[https://vakiljo.ir/guides/how-to-get-government-help-for-homeless «نحوه دریافت کمکهای دولتی برای بیخانمانها»، وبسایت وکیلجو.]</ref> و ایجاد بسترهای اشتغالزایی در مناطق محروم.<ref>[https://www.irankhabar.ir/fa/doc/news/78095/روایت-یک-کارتن-خواب-زندگی-اش «روایت یک کارتنخواب از زندگیاش»، پایگاه خبری تحلیلی ایرانخبر.]</ref> | |||
در ایران، سازمانهایی مانند بهزیستی، شهرداری و نیروی انتظامی مسئولیت ساماندهی کارتنخوابها را بر عهده دارند.<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتنخوابی جرم است؟»، وبسایت صبح رویش.]</ref> ایجاد گرمخانهها، طرحهای توانمندسازی و اسکان موقت، ازجمله اقداماتی است که در سالهای اخیر انجام شده است. بااینحال، این اقدامات اغلب جنبه موقت داشتهاند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/621413/کارتن-خوابی-و-موانع-مدیریت-علمی-پیشگیری-از-آسیب-های-اجتماعی-در علیوردینیا، «کارتنخوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیبهای اجتماعی در ایران»، خبرآنلاین.]</ref>[[پرونده:حاشیه-نشینی.jpg|بندانگشتی|385x385px|عواملی مانند مدرنسازی و افزایش شکاف طبقاتی موجب حاشیهنشینی در شهرهای بزرگ ایران شد]] | |||
در ایران، سازمانهایی مانند بهزیستی، شهرداری و نیروی انتظامی مسئولیت ساماندهی کارتنخوابها را بر عهده دارند.<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتنخوابی جرم است؟»، وبسایت صبح رویش.]</ref> ایجاد گرمخانهها، طرحهای توانمندسازی و اسکان موقت، ازجمله اقداماتی است که در سالهای اخیر انجام شده است. بااینحال، این اقدامات اغلب جنبه موقت | |||
[[پرونده:بیخانمان.jpg|بندانگشتی|383x383پیکسل|بیخانمان]] | [[پرونده:بیخانمان.jpg|بندانگشتی|383x383پیکسل|بیخانمان]] | ||
[[پرونده:کارتن-خوابی۱.jpg|بندانگشتی|کارتنخوابی، شیوهٔ زندگی رایج میان افراد بیسرپناه است|325x325پیکسل]] | [[پرونده:کارتن-خوابی۱.jpg|بندانگشتی|کارتنخوابی، شیوهٔ زندگی رایج میان افراد بیسرپناه است|325x325پیکسل]] | ||
