مبلمان شهری: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳۹: | خط ۳۹: | ||
== خاستگاه و سیر تحول == | == خاستگاه و سیر تحول == | ||
[[پرونده:مبلمان شهری۱.jpg|جایگزین=نقش برجسته پیروزی شاپور اول بر امپراتور روم والرین در نقش رستم.|بندانگشتی|نقش برجسته پیروزی شاپور اول بر امپراتور روم والرین در نقش رستم.]] | |||
مبلمان شهری پیوندی تاریخی و تفکیکناپذیر با خاستگاه خود یعنی [[شهر]]، [[کوچه]]، [[میدان]] و [[بوستان]] دارد. شهر بر ساختار [[خیابان]] تأثیر میگذارد و خیابان نیز به نوبه خود بر شکلگیری و طراحی مبلمان شهری اثر میگذارد و این رابطهای متقابل و مستقیم است.<ref>[https://magirans.com/دانلود-مقاله-طراحی-فضاها-و-مبلمان-شهری.htm «طراحی فضاها و مبلمان شهری درراستای پایداری شهری با تأکید بر سنگفرش یاده و مطالعة موردی: محدودۀ چهارراه آبرسان - تقاطع شهید بهشتی (تبریز)»، وبسایت مگیران.]</ref> در بررسی سیر تاریخی، در [[ایران باستان]] نمونههایی چون سنگنوشتههای هگمتانه در دورهٔ مادها و تندیسهای هخامنشی و سپس سکوهای صفوی و سقاخانههای اسلامی کارکردهایی مشابه داشتهاند؛ با این حال تاریخچهٔ مدونی در ایران ندارد.<ref>[https://gps.gu.ac.ir/article_7386.html لحمیان و همکاران، «نقش مبلمان شهری در توسعۀ گردشگری. مطالعۀ موردی: شهر ساری»، 1392ش، ص107.]</ref> نخستین بار اصطلاح مبلمان شهری در قرن بیستم میلادی در [[اروپا]] و آمریکای شمالی بهکار رفت.<ref>[https://www.srds.ir/article_220199.html بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص93.]</ref> پس از [[جنگ جهانی دوم]] برای پیادهمحوری و زیستپذیری فضاها، مبلمان شهری بهطور نظاممند اهمیت یافت<ref>[https://magirans.com/مقاله-جایگاه-مبلمان-شهری-در-تعامل-پایدار-و-منظر-پایدار-شهری-بررسی-بوستان-نهج-البلاغه-تهران «جایگاه مبلمان شهری در تعامل پایدار و منظر پایدار شهری بررسی بوستان نهجالبلاغه تهران»، وبسایت مگیران.]</ref> و با ظهور طراحان و نوآوری در مواد، با فرآیندهای تولید و فناوری، طرحهای جامعی پدید آمد و مفاهیمی چون یکپارچگی، هماهنگی، هویت و دوام محور طراحی قرار گرفت.<ref>[https://sabzzivar.com/article/7.pdf «مبلمان شهری، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.]</ref> | مبلمان شهری پیوندی تاریخی و تفکیکناپذیر با خاستگاه خود یعنی [[شهر]]، [[کوچه]]، [[میدان]] و [[بوستان]] دارد. شهر بر ساختار [[خیابان]] تأثیر میگذارد و خیابان نیز به نوبه خود بر شکلگیری و طراحی مبلمان شهری اثر میگذارد و این رابطهای متقابل و مستقیم است.<ref>[https://magirans.com/دانلود-مقاله-طراحی-فضاها-و-مبلمان-شهری.htm «طراحی فضاها و مبلمان شهری درراستای پایداری شهری با تأکید بر سنگفرش یاده و مطالعة موردی: محدودۀ چهارراه آبرسان - تقاطع شهید بهشتی (تبریز)»، وبسایت مگیران.]</ref> در بررسی سیر تاریخی، در [[ایران باستان]] نمونههایی چون سنگنوشتههای هگمتانه در دورهٔ مادها و تندیسهای هخامنشی و سپس سکوهای صفوی و سقاخانههای اسلامی کارکردهایی مشابه داشتهاند؛ با این حال تاریخچهٔ مدونی در ایران ندارد.<ref>[https://gps.gu.ac.ir/article_7386.html لحمیان و همکاران، «نقش مبلمان شهری در توسعۀ گردشگری. مطالعۀ موردی: شهر ساری»، 1392ش، ص107.]</ref> نخستین بار اصطلاح مبلمان شهری در قرن بیستم میلادی در [[اروپا]] و آمریکای شمالی بهکار رفت.<ref>[https://www.srds.ir/article_220199.html بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص93.]</ref> پس از [[جنگ جهانی دوم]] برای پیادهمحوری و زیستپذیری فضاها، مبلمان شهری بهطور نظاممند اهمیت یافت<ref>[https://magirans.com/مقاله-جایگاه-مبلمان-شهری-در-تعامل-پایدار-و-منظر-پایدار-شهری-بررسی-بوستان-نهج-البلاغه-تهران «جایگاه مبلمان شهری در تعامل پایدار و منظر پایدار شهری بررسی بوستان نهجالبلاغه تهران»، وبسایت مگیران.]</ref> و با ظهور طراحان و نوآوری در مواد، با فرآیندهای تولید و فناوری، طرحهای جامعی پدید آمد و مفاهیمی چون یکپارچگی، هماهنگی، هویت و دوام محور طراحی قرار گرفت.<ref>[https://sabzzivar.com/article/7.pdf «مبلمان شهری، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.]</ref> | ||
| خط ۴۵: | خط ۴۶: | ||
== انواع == | == انواع == | ||
[[پرونده:مبلمان شهری۲.PNG|جایگزین=طرح برگزیده نیمکت هوشمند و چندمنظوره شهری در مسابقه طراحی مبلمان شهری شهرداری اصفهان|بندانگشتی|طرح برگزیده نیمکت هوشمند و چندمنظوره شهری در مسابقه طراحی مبلمان شهری شهرداری اصفهان؛ مجهز به میز جانبی، پنل خورشیدی، درگاه شارژ تلفن همراه، روشنایی شبانه، جایگاه پارک دوچرخه و با طراحی مناسب برای معلولین.]] | |||
برخی از عناصر و تجهیزاتی که در فضای عمومی برای ساماندهی و هویتبخشی به شهر، طراحی و اجرا میشوند عبارتاند از: | برخی از عناصر و تجهیزاتی که در فضای عمومی برای ساماندهی و هویتبخشی به شهر، طراحی و اجرا میشوند عبارتاند از: | ||
# '''تجهیزات رفاهی و استراحت:''' نیمکت، سایهبان، آبخوری، وسایل بازی کودکان و مبلمان پارک. | # '''تجهیزات رفاهی و استراحت:''' نیمکت، سایهبان، آبخوری، وسایل بازی کودکان و مبلمان پارک. | ||
| خط ۶۱: | خط ۶۳: | ||
'''پایداری زیستمحیطی:''' مبلمان شهری سازگار با محیط زیست با استفاده از مواد بازیافتی، کاهش مصرف انرژی، کاهش آلودگی و پسماند، و طراحی بهینه، نقش کلیدی در حفظ منابع طبیعی، کاهش اثرات مخرب زیستمحیطی و ارتقای سلامت، رفاه و کیفیت زندگی شهروندان ایفا میکند.<ref>[https://azarpp.co.ir/مبلمان-شهری-چیست/ «مبلمان شهری چیست؟ ویژگیها و نکات مبلمان شهری»، وبسایت آذرپاش پیشرو.]</ref> | '''پایداری زیستمحیطی:''' مبلمان شهری سازگار با محیط زیست با استفاده از مواد بازیافتی، کاهش مصرف انرژی، کاهش آلودگی و پسماند، و طراحی بهینه، نقش کلیدی در حفظ منابع طبیعی، کاهش اثرات مخرب زیستمحیطی و ارتقای سلامت، رفاه و کیفیت زندگی شهروندان ایفا میکند.<ref>[https://azarpp.co.ir/مبلمان-شهری-چیست/ «مبلمان شهری چیست؟ ویژگیها و نکات مبلمان شهری»، وبسایت آذرپاش پیشرو.]</ref> | ||
[[پرونده:مبلمان شهری۳.jpg|جایگزین=نصب المان شهری با موضوع کتاب در مسیر باغ کتاب تهران|بندانگشتی|نصب المان شهری با موضوع کتاب در مسیر باغ کتاب تهران]] | |||
'''هویتبخشی به فضا:''' مبلمان شهری فراتر از تأمین نیازهای فیزیکی، عنصری هویتبخش است که با چیدمان صحیح، تصویری ماندگار، حس تعلق و آرامش محیط را ایجاد میکند.<ref>[https://magirans.com/مقاله-چالش-های-مبلمان-شهری-در-شهر-اردبی.htm «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.]</ref> طراحی برآمده از باورها، هنر، فرهنگ و آداب جامعه،<ref>[https://magirans.com/مقاله-بررسی-و-ارزیابی-تاثیر-سیما-و-منظر.htm «بررسی و ارزیابی تأثیر سیما و منظر شهری و مبلمان شهری از منظر و هویت شهر»، وبسایت مگیران.]</ref> همراه با استفاده از امکانات بومی و مصالح محلی،<ref>[https://www.sid.ir/paper/863882/fa قربانفرخانی و بیجاریپور، «نقش مبلمان شهری در هویت و سیمای شهری»، 1392ش، ص7.]</ref> هویت را به زبان ناطق مبلمان تبدیل کرده و بر سیمای شهر تأثیری ماندگار میگذارد.<ref>[https://magirans.com/مقاله-بررسی-و-ارزیابی-تاثیر-سیما-و-منظر.htm «بررسی و ارزیابی تأثیر سیما و منظر شهری و مبلمان شهری از منظر و هویت شهر»، وبسایت مگیران.]</ref> | '''هویتبخشی به فضا:''' مبلمان شهری فراتر از تأمین نیازهای فیزیکی، عنصری هویتبخش است که با چیدمان صحیح، تصویری ماندگار، حس تعلق و آرامش محیط را ایجاد میکند.<ref>[https://magirans.com/مقاله-چالش-های-مبلمان-شهری-در-شهر-اردبی.htm «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.]</ref> طراحی برآمده از باورها، هنر، فرهنگ و آداب جامعه،<ref>[https://magirans.com/مقاله-بررسی-و-ارزیابی-تاثیر-سیما-و-منظر.htm «بررسی و ارزیابی تأثیر سیما و منظر شهری و مبلمان شهری از منظر و هویت شهر»، وبسایت مگیران.]</ref> همراه با استفاده از امکانات بومی و مصالح محلی،<ref>[https://www.sid.ir/paper/863882/fa قربانفرخانی و بیجاریپور، «نقش مبلمان شهری در هویت و سیمای شهری»، 1392ش، ص7.]</ref> هویت را به زبان ناطق مبلمان تبدیل کرده و بر سیمای شهر تأثیری ماندگار میگذارد.<ref>[https://magirans.com/مقاله-بررسی-و-ارزیابی-تاثیر-سیما-و-منظر.htm «بررسی و ارزیابی تأثیر سیما و منظر شهری و مبلمان شهری از منظر و هویت شهر»، وبسایت مگیران.]</ref> | ||
| خط ۷۴: | خط ۷۶: | ||
== تأثیرات و پیامدها == | == تأثیرات و پیامدها == | ||
[[پرونده:مبلمان شهری۴.jpg|جایگزین=نصب تندیس چوگان در چهارباغ اصفهان|بندانگشتی|نصب تندیس چوگان یکی از ورزشهای قدیمی ایران در چهارباغ اصفهان]] | |||
مبلمان شهری پدیدهای فرهنگبنیاد بوده و طراحی دقیق جزئیات با تأکید بر کارکرد و هماهنگی با محیط، فضاها را به محلی برای تنفس و تعامل اجتماعی تبدیل میسازد؛<ref>[https://magirans.com/مقاله-چالش-های-مبلمان-شهری-در-شهر-اردبی.htm «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.]</ref> بنابراین هر عنصر در پیوستگی کامل با محیط، منظر و بافت فرهنگی شهر طراحی میشود.<ref>[https://magirans.com/مقاله-اثرات-مبلمان-شهری-بر-روابط-اجتما.htm «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> اصول استقرار این عناصر شامل اقلیم، تردد، ایمنی، هماهنگی با هویت بصری، هزینه نگهداری پایین،<ref>[https://ssa.co.ir/urban-furniture/ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> شکل زمین، دید بصری، فرهنگ کاربران، زیبایی، ابعاد، استانداردها، استحکام، مقاومت در برابر وندالیسم یا تخریب عمدی اموال<ref>[https://www.imna.ir/news/521478/وندالیسم-و-پیامدهای-آن-در-محیط-شهری «وندالیسم و پیامدهای آن در محیط شهری»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> و هماهنگی با دیگر اجزاست و طرح پویا، خود را با محیط در حال تغییر سازگار کرده و نیاز کاربران را رفع میکند.<ref>[https://magirans.com/مقاله-اثرات-مبلمان-شهری-بر-روابط-اجتما.htm «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> از همین رو، مبلمان شهری با تأثیر بر کیفیت چشمانداز و سلامت روان، نقش اساسی در ایجاد شهری زیبا و سالم دارد<ref>[https://www.gahr.ir/article_170418.html آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص301-300.]</ref> و موفقیت آن نیز در گرو اصول هماهنگی، وحدت، تنوع، تکرار و انعطافپذیری است.<ref>[https://sabzzivar.com/article/7.pdf «مبلمان شهری، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.]</ref> | مبلمان شهری پدیدهای فرهنگبنیاد بوده و طراحی دقیق جزئیات با تأکید بر کارکرد و هماهنگی با محیط، فضاها را به محلی برای تنفس و تعامل اجتماعی تبدیل میسازد؛<ref>[https://magirans.com/مقاله-چالش-های-مبلمان-شهری-در-شهر-اردبی.htm «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.]</ref> بنابراین هر عنصر در پیوستگی کامل با محیط، منظر و بافت فرهنگی شهر طراحی میشود.<ref>[https://magirans.com/مقاله-اثرات-مبلمان-شهری-بر-روابط-اجتما.htm «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> اصول استقرار این عناصر شامل اقلیم، تردد، ایمنی، هماهنگی با هویت بصری، هزینه نگهداری پایین،<ref>[https://ssa.co.ir/urban-furniture/ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> شکل زمین، دید بصری، فرهنگ کاربران، زیبایی، ابعاد، استانداردها، استحکام، مقاومت در برابر وندالیسم یا تخریب عمدی اموال<ref>[https://www.imna.ir/news/521478/وندالیسم-و-پیامدهای-آن-در-محیط-شهری «وندالیسم و پیامدهای آن در محیط شهری»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> و هماهنگی با دیگر اجزاست و طرح پویا، خود را با محیط در حال تغییر سازگار کرده و نیاز کاربران را رفع میکند.<ref>[https://magirans.com/مقاله-اثرات-مبلمان-شهری-بر-روابط-اجتما.htm «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> از همین رو، مبلمان شهری با تأثیر بر کیفیت چشمانداز و سلامت روان، نقش اساسی در ایجاد شهری زیبا و سالم دارد<ref>[https://www.gahr.ir/article_170418.html آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص301-300.]</ref> و موفقیت آن نیز در گرو اصول هماهنگی، وحدت، تنوع، تکرار و انعطافپذیری است.<ref>[https://sabzzivar.com/article/7.pdf «مبلمان شهری، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.]</ref> | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۳ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۰۴
 المان نوروزی نصبشده در شهر مشهد |
مبلمان شهری؛ تجهیزات نصبشده در فضای عمومی شهر برای رفاه، ایمنی و زیبایی.
مبلمان شهری، مجموعهای از تجهیزات و عناصر ثابت یا نیمهثابت در فضاهای عمومی شهری است که بهمنظور رفع نیازهای کارکردی، رفاهی، زیباییشناختی و اجتماعی شهروندان در محیطهای بیرونی نصب میشوند. این عناصر جزء جداییناپذیر از منظر و ساختار شهر هستند و کیفیت زندگی در فضای عمومی را تحتتأثیر قرار میدهند. طراحی مناسب آنها نیازمند توجه همزمان به کارکرد، زیبایی، هویت فرهنگی و پایداری شهری است که در واقع، آیینهٔ تمامنمای سطح توسعهیافتگی، دغدغههای اجتماعی و ذوق هنری یک جامعه است.
مفهومشناسی
واژهٔ مبلمان که ریشهٔ فرانسوی دارد بهمعنای مبلها، اثاثه و دکوراسیون یک محل است.[۱] مبلمان شهری نیز به مجموعهٔ کاملی از تجهیزات و تسهیلات نصبشده در فضاهای عمومی شهر اطلاق میشود[۲] که شهروندان برای رفع نیازهای روزمرهٔ خود از آنها استفاده میکنند.[۳]
اصطلاح مبلمان و اثاثهٔ شهری یا خیابانی، در انگلستان به مبلمان خیابانی و در آمریکا، مبلمان همگانی یا مبلمان فضای باز نامیده میشوند.[۴] این عناصر بهصورت دائمی یا فصلی در فضاهای باز شهری مکانیابی و نصب میشوند.[۵] نخستین ضوابط نظاممند برای طراحی آن هم در سال ۱۹۷۰م توسط کشور مالت تدوین شد.[۶]
خاستگاه و سیر تحول
مبلمان شهری پیوندی تاریخی و تفکیکناپذیر با خاستگاه خود یعنی شهر، کوچه، میدان و بوستان دارد. شهر بر ساختار خیابان تأثیر میگذارد و خیابان نیز به نوبه خود بر شکلگیری و طراحی مبلمان شهری اثر میگذارد و این رابطهای متقابل و مستقیم است.[۷] در بررسی سیر تاریخی، در ایران باستان نمونههایی چون سنگنوشتههای هگمتانه در دورهٔ مادها و تندیسهای هخامنشی و سپس سکوهای صفوی و سقاخانههای اسلامی کارکردهایی مشابه داشتهاند؛ با این حال تاریخچهٔ مدونی در ایران ندارد.[۸] نخستین بار اصطلاح مبلمان شهری در قرن بیستم میلادی در اروپا و آمریکای شمالی بهکار رفت.[۹] پس از جنگ جهانی دوم برای پیادهمحوری و زیستپذیری فضاها، مبلمان شهری بهطور نظاممند اهمیت یافت[۱۰] و با ظهور طراحان و نوآوری در مواد، با فرآیندهای تولید و فناوری، طرحهای جامعی پدید آمد و مفاهیمی چون یکپارچگی، هماهنگی، هویت و دوام محور طراحی قرار گرفت.[۱۱]
راهبرد کلان در طراحی
مبلمان شهری، فضاهای بین ساختمانها را تکمیل کرده، زندگی در محیط سخت شهری را ممکن ساخته و با تنظیم جریان حرکت و سکون، به فضای شهری روح میبخشد.[۱۲] چارچوب اصلی در طراحی، ادغام و عملکرد هماهنگ عناصر بر اساس اصول کاربری، هویتمندی، زیبایی بصری، بافت، اقلیم، دسترسی مناسب و نیاز تمام شهروندان است[۱۳] که با حذف اغتشاشات بصری، تصاویر ماندگاری خلق کرده[۱۴] و به صرفهجویی در فضا، هزینه و ایجاد یکپارچگی میانجامد.[۱۵]
انواع
برخی از عناصر و تجهیزاتی که در فضای عمومی برای ساماندهی و هویتبخشی به شهر، طراحی و اجرا میشوند عبارتاند از:
- تجهیزات رفاهی و استراحت: نیمکت، سایهبان، آبخوری، وسایل بازی کودکان و مبلمان پارک.
- تجهیزات حملونقل و دسترسی: ایستگاه اتوبوس، علائم راهنمایی، پارکینگ دوچرخه و گذرگاه عابر پیاده.
- تجهیزات خدماتی: سطل زباله و بازیافت، باجهٔ تلفن، پایهٔ برق و روشنایی و سرویس بهداشتی.
- تجهیزات امنیتی و روشنایی: چراغ معابر، دوربین نظارتی و نردهٔ حفاظتی.
- تجهیزات اطلاعرسانی: تابلو اطلاعرسانی، نقشهٔ شهری و ساعت عمومی.
- عناصر هویتبخش و هنری: مجسمه، گلدان، کتیبه، اِلمان نمادین و دیوارنگارهها.[۱۶]
اهداف طراحی
مبلمان شهری فراتر از یک نیاز کارکردی، ابزاری راهبردی برای توسعهٔ اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شهرها است که به برخی از آنها اشاره میشود:[۱۷]
سلامت روان شهروندی: مبلمان شهری با ایجاد فضاهای مناسب در پارکها و میادین، باعث افزایش تعامل اجتماعی، کاهش استرس، بهبود روحیه، سلامت فضاهای عمومی، ترغیب به مراقبت از محیط زیست و در مجموع ارتقای رفاه، زیبایی، سلامت روان و مسئولیتپذیری اجتماعی را به همراه دارد.[۱۸] حضور فضاهای سبز و گلهای معطر،[۱۹] آرامش بصری و سرزندگی ایجاد کرده و خستگی روزانه را کاهش میدهد؛ در مقابل، سیمای ناخوشایند بصری موجب ناهنجاریهای رفتاری، فشارهای روحی،[۲۰] سردرگمی، بیمیلی به استفاده از فضاهای شهری میشود.[۲۱]
تقویت تعاملات اجتماعی: چیدمان مناسب مبلمان شهری با کاهش ناهنجاریهای اجتماعی، ارتباط شهروندان با یکدیگر و با شهر را افزایش میدهد.[۲۲] همچنین نمای مناسب شهری و استفاده صحیح از مبلمان، خستگی روزانه را زدوده و آرامشی پایدار را از فضای عمومی تا درون خانه و روابط خانوادگی به همراه میآورد.[۲۳]
پایداری زیستمحیطی: مبلمان شهری سازگار با محیط زیست با استفاده از مواد بازیافتی، کاهش مصرف انرژی، کاهش آلودگی و پسماند، و طراحی بهینه، نقش کلیدی در حفظ منابع طبیعی، کاهش اثرات مخرب زیستمحیطی و ارتقای سلامت، رفاه و کیفیت زندگی شهروندان ایفا میکند.[۲۴]
هویتبخشی به فضا: مبلمان شهری فراتر از تأمین نیازهای فیزیکی، عنصری هویتبخش است که با چیدمان صحیح، تصویری ماندگار، حس تعلق و آرامش محیط را ایجاد میکند.[۲۵] طراحی برآمده از باورها، هنر، فرهنگ و آداب جامعه،[۲۶] همراه با استفاده از امکانات بومی و مصالح محلی،[۲۷] هویت را به زبان ناطق مبلمان تبدیل کرده و بر سیمای شهر تأثیری ماندگار میگذارد.[۲۸]
ارتقای صنعت گردشگری: مبلمان شهری بهعنوان یکی از ارکان اصلی فضاهای عمومی، نقشی فراتر از رفاه و آسایش داشته و بر رضایت و تجربهٔ شهروندان از محیط شهری تأثیر مستقیم میگذارد.[۲۹] طراحی و مکانیابی مناسب، رنگآمیزی، مکانیزه کردن تجهیزات، ساماندهی مراکز تفریحی و مشارکت بخش خصوصی، مبلمان شهری را به عاملی کلیدی در روحیهٔ شهر و جذب گردشگر تبدیل کرده است.[۳۰]
تأمین امنیت فضای عمومی: مبلمان شهری با کاهش موانع بصری و فیزیکی و حذف نقاط کور، امنیت فضاهای عمومی را افزایش میدهد.[۳۱]
سازماندهی فضا: مبلمان شهری از طریق کمیت، کیفیت، رنگ، فرم، کاربرد و مکانیابی، نقشی کلیدی در سازماندهی فضاها و ایجاد آرامش و ذهنیت مثبت در شهروندان ایفا میکند.[۳۲] چیدمان صحیح آن به نظم، خاطرهانگیزی، پایداری، هویت، پویایی و شادابی شهر کمک میکند؛ در حالیکه چیدمان نامناسب، در عملکرد شهری و دستیابی به شهری زیبا، کارآمد و پاسخگو اخلال ایجاد میکند.[۳۳]
معیارهای مکانیابی
مکانیابی صحیح شامل رفع موانع، جانمایی نشیمنگاهها بدون تداخل با مسیر پیاده، جلوگیری از ورود وسیله نقلیه، تأمین فضای انتظار، پراکندگی متناسب با ظرفیت و تعداد کاربران، مشارکت عمومی در طراحی، ساخت و نگهداری، دسترسی آسان، رعایت فواصل مناسب،[۳۴] توجه به نرخ تردد، عوامل جوی، رفتار کاربران، رؤیتپذیری، ابعاد، محدودیت فضا، امکانات و نصب تجهیزات جانبی، نکات بهداشتی است.[۳۵]
تأثیرات و پیامدها
مبلمان شهری پدیدهای فرهنگبنیاد بوده و طراحی دقیق جزئیات با تأکید بر کارکرد و هماهنگی با محیط، فضاها را به محلی برای تنفس و تعامل اجتماعی تبدیل میسازد؛[۳۶] بنابراین هر عنصر در پیوستگی کامل با محیط، منظر و بافت فرهنگی شهر طراحی میشود.[۳۷] اصول استقرار این عناصر شامل اقلیم، تردد، ایمنی، هماهنگی با هویت بصری، هزینه نگهداری پایین،[۳۸] شکل زمین، دید بصری، فرهنگ کاربران، زیبایی، ابعاد، استانداردها، استحکام، مقاومت در برابر وندالیسم یا تخریب عمدی اموال[۳۹] و هماهنگی با دیگر اجزاست و طرح پویا، خود را با محیط در حال تغییر سازگار کرده و نیاز کاربران را رفع میکند.[۴۰] از همین رو، مبلمان شهری با تأثیر بر کیفیت چشمانداز و سلامت روان، نقش اساسی در ایجاد شهری زیبا و سالم دارد[۴۱] و موفقیت آن نیز در گرو اصول هماهنگی، وحدت، تنوع، تکرار و انعطافپذیری است.[۴۲]
کارایی مبلمان شهری زمانی است که با اقلیم، معماری، فرهنگ منطقه و همچنین مصالح و رنگهای بومی هماهنگ باشد و واکنشهای بصری و روانی مثبتی را برانگیزد.[۴۳] بهرهگیری از الگوهای معماری بومی، نقوش سنتی و رنگهای محلی، ضمن افزایش زیبایی بصری، حس تعلق، افتخار و مسئولیتپذیری شهروندان را نیز تقویت میکند.[۴۴] فضاهای باز شهری و مبلمان آنها، بستری برای ارتباط ناخودآگاه مردم با نمادهای فرهنگی و بازتابی از هویت، تاریخ و خاطرات جمعی است[۴۵] که با تکیه بر سابقهٔ کهن معماری ایران، آشفتگیهای بصری شهر را کاهش میدهد.[۴۶]
مبلمان هوشمند
شهر هوشمند با نسل نوینی از مبلمان شهری مثل نیمکتهای شارژری، روشناییهای هوشمند، سامانههای پایش محیطی طراحی شده که ضمن زیباسازی و کاهش مصرف انرژی، کیفیت خدمات را افزایش داده[۴۷] و با بهینهسازی ترافیک، کاهش آلودگی و ناهنجاریهای اجتماعی به رضایت شهروندان و توسعهٔ پایدار کمک میکند.[۴۸] نوع مبلمان نشانگر هویت و فرهنگ شهر است و طراحی مناسب آن، نیازهای مردم را در پیوند با فرهنگ و رفتار شهروندی تأمین میکند.[۴۹]
بهینهسازی مبلمان شهری
با توجه به اهمیت و کارکردهای مبلمان شهری در سبک زندگی، امروزه تلاش میشود تا مبلمان شهری، بهینهسازی و ساماندهی شود. برخی از محورهای ساماندهی مبلمان شهری عبارتند از: حذف عناصر مزاحم و جایگزینی تجهیزات استاندارد هماهنگ با بافت شهر؛[۵۰] انتخاب مصالح مقاوم؛[۵۱] گسترش پیادهروها؛ تفکیک کفپوشها؛ ایجاد نقاط انتظار ایمن؛ رفع موانع و اختلاف سطح؛[۵۲] تبدیل پله به رمپ یا سطح شیبدار؛[۵۳] طراحی پلهای مناسب با روکشهای منعطف و شیببندیهای درست؛[۵۴] طراحی متناسب با اقلیم و فرهنگ؛ ایجاد مسیر ویژه معلولان؛[۵۵] افزایش سرویسهای بهداشتی متناسب با بافت؛ احداث فضاهای مکث کوتاه با نیمکت در مراکز شلوغ؛ طراحی جذاب و یکپارچه و منظم عناصر خدماتی و بصری؛[۵۶] تقویت حس تعلقخاطر مردم از طریق آموزش و فرهنگسازی.[۵۷]
پانویس
- ↑ آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص283.
- ↑ «طراحی فضاها و مبلمان شهری درراستای پایداری شهری با تأکید بر سنگفرش یاده و مطالعة موردی: محدودة چهارراه آبرسان - تقاطع شهید بهشتی (تبریز)»، وبسایت مگیران.
- ↑ «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.
- ↑ «مبلمان شهری، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.
- ↑ آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص284.
- ↑ بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص92.
- ↑ «طراحی فضاها و مبلمان شهری درراستای پایداری شهری با تأکید بر سنگفرش یاده و مطالعة موردی: محدودۀ چهارراه آبرسان - تقاطع شهید بهشتی (تبریز)»، وبسایت مگیران.
- ↑ لحمیان و همکاران، «نقش مبلمان شهری در توسعۀ گردشگری. مطالعۀ موردی: شهر ساری»، 1392ش، ص107.
- ↑ بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص93.
- ↑ «جایگاه مبلمان شهری در تعامل پایدار و منظر پایدار شهری بررسی بوستان نهجالبلاغه تهران»، وبسایت مگیران.
- ↑ «مبلمان شهری، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.
- ↑ «مبلمان شهری، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.
- ↑ بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص102-101.
- ↑ سالاری، «نقش مبلمان در طراحی شهری»، 1395ش، ص12.
- ↑ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.
- ↑ مرادی غیاثی، «بررسی مبلمان شهری با رویکرد عناصر سازندۀ فضای شهری»، 1403ش، ص196-184.
- ↑ «مبلمان شهری چیست؟ ویژگیها و نکات مبلمان شهری»، وبسایت آذرپاش پیشرو.
- ↑ «مبلمان شهری کاربرد و انواع ان در زیباسازی شهری»، وبسایت شرکت مهندسی لتکا طراحان ایده.
- ↑ قربانفرخانی و بیجاریپور، «نقش مبلمان شهری در هویت و سیمای شهری»، 1392ش، ص7.
- ↑ «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.
- ↑ قربانفرخانی و بیجاریپور، «نقش مبلمان شهری در هویت و سیمای شهری»، 1392ش، ص6.
- ↑ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.
- ↑ آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص282.
- ↑ «مبلمان شهری چیست؟ ویژگیها و نکات مبلمان شهری»، وبسایت آذرپاش پیشرو.
- ↑ «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.
- ↑ «بررسی و ارزیابی تأثیر سیما و منظر شهری و مبلمان شهری از منظر و هویت شهر»، وبسایت مگیران.
- ↑ قربانفرخانی و بیجاریپور، «نقش مبلمان شهری در هویت و سیمای شهری»، 1392ش، ص7.
- ↑ «بررسی و ارزیابی تأثیر سیما و منظر شهری و مبلمان شهری از منظر و هویت شهر»، وبسایت مگیران.
- ↑ «بهرهگیری از مبلمان شهری در خلق فضاهای شهری مطلوبتر بر پایۀ ترجیحات مردمی (نمونۀ موردی شهر شاهینشهر)»، وبسایت مگیران.
- ↑ لحمیان و همکاران، «نقش مبلمان شهری در توسعۀ گردشگری. مطالعۀ موردی: شهر ساری»، 1392ش، ص 118 و 109.
- ↑ «تأثیرات طراحی مبلمان شهری بر امنیت شهری»، وبسایت ایده مجریان رستاک.
- ↑ بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص101 -92.
- ↑ ««مبلمان شهری» آیینۀ تمامنمای هویت شهرها»، پایگاه خبری بیابانکنیوز.
- ↑ سالاری، «نقش مبلمان در طراحی شهری»، 1395ش، ص16-15.
- ↑ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.
- ↑ «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.
- ↑ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.
- ↑ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.
- ↑ «وندالیسم و پیامدهای آن در محیط شهری»، خبرگزاری ایمنا.
- ↑ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.
- ↑ آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص301-300.
- ↑ «مبلمان شهری، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.
- ↑ سالاری، «نقش مبلمان در طراحی شهری»، 1395ش، ص17.
- ↑ «طراحی مبلمان شهری به عنوان نماد هویت شهری»، وبسایت لتکا طراحان ایده
- ↑ قربانفرخانی و بیجاریپور، «نقش مبلمان شهری در هویت و سیمای شهری»، 1392ش، ص6.
- ↑ مرادی غیاثی، «بررسی مبلمان شهری با رویکرد عناصر سازندۀ فضای شهری»، 1403ش، ص186.
- ↑ «مبلمان شهری، کاربرد و انواع آن در زیباسازی شهری»، وبسایت شرکت سپهر صنعت آداک.
- ↑ «نقش مبلمان شهری در هویتبخشی به شهرها و روانسازی ترافیک»، وبلاگ ایرانآپ.
- ↑ بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص101.
- ↑ «طراحی مبلمان شهری به عنوان نماد هویت شهری»، وبسایت لتکا طراحان ایده.
- ↑ «طراحی مبلمان شهری به عنوان نماد هویت شهری»، وبسایت لتکا طراحان ایده.
- ↑ سالاری، «نقش مبلمان در طراحی شهری»، 1395ش، ص19-18.
- ↑ «اصول طراحی و محاسبۀ شیب رمپ؛ ضوابط و اجرا»، وبسایت هفت شهر آریا.
- ↑ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.
- ↑ جلالی و همکاران، «ارزیابی میزان رضایتمندی شهروندان با تأکید بر مبلمان شهری»، 1403ش، ص62.
- ↑ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.
- ↑ جلالی و همکاران، «ارزیابی میزان رضایتمندی شهروندان با تأکید بر مبلمان شهری»، 1403ش، ص48.
منابع
- «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران، تاریخ بازدید: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
- آریانکیا، مصطفی، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر»، جغرافیا و روابط انسانی، دورهٔ ۵، شمارهٔ ۴، ۱۴۰۲ش.
- «اصول طراحی و محاسبهٔ شیب رمپ؛ ضوابط و اجرا»، وبسایت هفت شهر آریا، تاریخ بازدید: ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
- «بررسی و ارزیابی تأثیر سیما و منظر شهری و مبلمان شهری از منظر و هویت شهر»، وبسایت مگیران، تاریخ بازدید: ۸ اسفند ۱۴۰۴.
- بهادری، فائزه و همکاران، «مطالعهٔ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، فصلنامهٔ مطالعات توسعهٔ پایدار شهری و منطقهای، دورهٔ ۷، شمارهٔ ۱، بهار ۱۴۰۵ش.
- «بهرهگیری از مبلمان شهری در خلق فضاهای شهری مطلوبتر بر پایهٔ ترجیحات مردمی (نمونهٔ موردی شهر شاهینشهر)»، وبسایت مگیران، تاریخ بازدید: ۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
- «تأثیرات طراحی مبلمان شهری بر امنیت شهری»، وبسایت ایدهٔ مجریان رستاک، تاریخ بازدید: ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
- «جایگاه مبلمان شهری در تعامل پایدار و منظر پایدار شهری بررسی بوستان نهجالبلاغهٔ تهران»، وبسایت مگیران، تاریخ بازدید: ۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
- جلالی، لیلا و همکاران، «ارزیابی میزان رضایتمندی شهروندان با تأکید بر مبلمان شهری»، اندیشههای نو در علوم جغرافیایی، دورهٔ ۲، شمارهٔ ۲، ۱۴۰۳ش.
- «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران، تاریخ بازدید: ۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
- سالاری، علیاکبر، «نقش مبلمان در طراحی شهری»، دومین همایش ملی فرهنگ گردشگری و هویت شهری، ۱۳۹۵ش.
- «طراحی فضاها و مبلمان شهری درراستای پایداری شهری با تأکید بر سنگفرش یاده و مطالعهٔ موردی: محدودهٔ چهارراه آبرسان- تقاطع شهید بهشتی (تبریز)»، وبسایت مگیران، تاریخ بازدید: ۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
- «طراحی مبلمان شهری بهعنوان نماد هویت شهری»، وبسایت لتکا طراحان ایده، تاریخ درج مطلب: ۱۵ آگوست ۲۰۲۵م.
- قربانفرخانی، فاطمه و بیجاریپور، سحر، «نقش مبلمان شهری در هویت و سیمای شهری»، اولین همایش ملی شهرسازی و معماری در گذر زمان، ۱۳۹۲ش.
- لحمیان، رضا و همکاران، «نقش مبلمان شهری در توسعهٔ گردشگری. مطالعهٔ موردی: شهر ساری»، مجلهٔ آمایش جغرافیایی فضا، سال سوم، شمارهٔ دهم، ۱۳۹۲ش.
- «مبلمان شهری چیست؟ ویژگیها و نکات مبلمان شهری»، وبسایت آذرپاش پیشرو، تاریخ درج مطلب: ۳ می ۲۰۲۴م.
- «مبلمان شهری کاربرد و انواع ان در زیباسازی شهری»، وبسایت شرکت مهندسی لتکا طراحان ایده، تاریخ درج مطلب: ۲۵ آگوست ۲۰۲۴م.
- «مبلمان شهری، کاربرد و انواع آن در زیباسازی شهری»، وبسایت شرکت سپهر صنعت آداک، تاریخ درج مطلب: ۱۵ ژانویه ۲۰۲۰م.
- «مبلمان شهری، هویت و تاریخچهٔ آن»، وبسایت سبز زیور، تاریخ بازدید: ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
- « «مبلمان شهری» آیینهٔ تمامنمای هویت شهرها»، وبسایت صاحب خبران، تاریخ درج مطلب: ۲۶ تیر ۱۴۰۲ش.
- مرادی غیاثی، علیاکبر، «بررسی مبلمان شهری با رویکرد عناصر سازندهٔ فضای شهری»، فصلنامهٔ رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، سال هشتم، شمارهٔ ۵۹، ۱۴۰۳ش.
- «نقش مبلمان شهری در هویتبخشی به شهرها و روانسازی ترافیک»، وبلاگ ایرانآپ، تاریخ بازدید: ۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
- «وندالیسم و پیامدهای آن در محیط شهری»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۲۷ شهریور ۱۴۰۰ش.