آموزش زنان در افغانستان: تفاوت میان نسخه‌ها

پیشینۀ تعلیم و [[تربیت]] (آموزش و پرورش) غیررسمی زنان در افغانستان به [[مکتب‌خانه|مکتب‌خانه‌های]] سنتی و آموزش‌های خانگی باز می‌گردد.<ref>خواند میر، تاريخ حبيب السير، 1380ش، ج3، ص176.</ref> پیش از دورۀ اصلاحات امان‌الله خان و سال‌های آغازین قرن بیستم، نظام آموزش سنتی زنان در افغانستان به‌صورت محدود و غیررسمی، تحت تأثیر شرایط اجتماعی، فرهنگی و مذهبی آن زمان شکل گرفت. آموزش زنان به‌طور عمده در مکتب‌خانه‌های سنتی، محیط‌های خانگی و توسط [[ملا|ملایان]] یا زنان باسواد درون [[خانواده|خانواده‌ها]] صورت می‌گرفت و محتوای آن شامل آموزش خواندن و نوشتن، قرائت قرآن و مطالعۀ متون ادبی مانند [[دیوان حافظ]] و [[گلستان (کتاب)|گلستان سعدی]] بود.<ref>[https://8am.media/fa/the-course-of-womens-education-in-afghanistan/ پوپل، «سیر آموزش]۲۰۱۹م [https://8am.media/fa/the-course-of-womens-education-in-afghanistan/ در افغانستان»، وب‌سایت روزنامۀ 8 صبح.]</ref>  

زمینۀ آموزش رسمی برای دختران [[افغانستان]] در زمان پادشاهی «امان‌الله ‌خان» فراهم و نخستین مکتب نسوان (زنان) در زمان حکومت وی (۱۲۹۷-۱۳۰۷ش) به‌نام «مکتب مستورات» در ۱۲۹۹ش در [[کابل]] تأسیس و مکتب دوم زنان به‌نام «مکتب عصمت» در ۱۳۰۰ش راه اندازی شد.<ref>مظفری تخاری، زن در میزان اسلام، تاریخ و افغانستان، 1389ش، ص248.</ref> امان‌الله برای نخستین‌بار تعدادی از دختران را جهت تحصیل در رشتۀ پزشکی (طب) به ترکیه فرستاد اما به‌دلیل اعتراض شدید مردم، دستور به بازگشت آنان داد.<ref> مظفری تخاری، زن در میزان اسلام، تاریخ و افغانستان، 1389ش، ص251.</ref>

در قانون [[معارف در افغانستان|معارف افغانستان،]] مراحل تعلیمی (آموزش) به تعلیمات پیشا مکتب، تعلیمات اساسی و ثانوی تقسیم شده است. تعلیمات اساسی شامل شش سال ابتدایی و سه سال متوسطه می‌شود. دوره ثانویه یا لیسه (دبیرستان) از کلاس نه تا دوازده را در برمی‌گیرد.<ref>[http://www.afghanpaper.com/nbody.php9296 «قانون معارف افغانستان»، وب‌سایت شبکه اطلاع رسانی افعانستان.]</ref> اما در اسناد جدید معارف افغانستان، مقاطع آموزشی دختران به تبع نظام آموزش عمومی، به سه مرحله‌ی ابتدایی، متوسطه (کلاس هفتم تا نهم) و ثانویه (کلاس دهم تا دوازدهم) تقسیم می‌شود. لیسه به سه بخش تقسیم شده است؛ تعلیمات عمومی، تعلیمات تخنیکی – مسلکی، حرفه‌ای و هنری، تربیت معلم و تعیلمات اسلامی. تعلیمات عمومی با پایان کلاس دوازدهم ختم شده و فارغین آن با کنکور وارد دانشگاه می‌شوند. اما متعلیمن سه رشته دیگر پس از اتمام کلاس چهاردهم فارغ التحصیل می‌شوند؛<ref>[http://www.afghanpaper.com/nbody.php9296 «قانون معارف افغانستان»، وب‌سایت شبکه اطلاع رسانی افعانستان.]</ref>  سوادآموزی و آموزش بزرگسالان روش دیگر تعلیم و تربیت دختران و زنان است.<ref>[http://www.afghanpaper.com/nbody.php9296 «قانون معارف افغانستان»، وب‌سایت شبکه اطلاع رسانی افعانستان.]</ref> ۹ سال تعلیمات اساسی برای دختران مانند پسران رایگان و اجباری است، ولی دورۀ لیسه برای عموم رایگان اما اختیاری است.<ref>[http://www.afghanpaper.com/nbody.php9296 «قانون معارف افغانستان»، وب‌سایت شبکه اطلاع رسانی افعانستان.]</ref>

'''الف) تظاهرات زنان و اعتصاب دانش‌آموزان؛''' ممنوعیت رسمی آموزش دختران توسط طالبان، با واکنش اعتراض‌آمیز مردم افغانستان از طریق رسانه‌ها و شبکه‌های اجماعی مواجه شد. همچنین عده‌ای از زنان افغانستان در شهرهای مختلف این کشور تظاهرات کردند. از جمله شهرهای [[کابل|کابل،]] هرات، بلخ، [[ننگرهار]]، [[نیمروز]] و [[تخار]] چند روز متوالی شاهد حضور اعتراض‌آمیز زنان در خیابان‌ها بود، اما این اعتراض‌های مدنی به‌شدت از سوی طالبان سرکوب شد. در کنار دختران و زنان، شماری از دانش‌آموزان پسر و کاسبان نیز در برخی ولایت‌ها دست به اعتصاب درسی و کاری زدند.<ref>[https://8am.media/protests-against-the-suspension-of-girls-education-protesters-were-repressed-and-businessmen-were-warned/ «اعتراض‌ها به تعلیق تحصیل دختران؛ معترضان سرکوب شدند و کسبه‌کاران هشدار دریافت کردند»، وب‌سایت روزنامۀ 8 صبح.]</ref>

'''ب) سیاست‌مداران؛''' تعداد زیادی از چهره‌های مشهور سیاسی افغانستان، از جمله «حامد کرزی» رییس‌جمهور پیشین افغانستان، «عبدالله عبدالله»، رییس شورای عالی مصالحۀ دولت گذشته افغانستان، «[[گلبدین حکمتیار]]» رهبر حزب اسلامی افغانستان ممنوعیت آموزش دختران توسط طالبان را محکوم کردند و آن را غیراسلامی دانستند.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/14010930000621/%DA%A9%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%B9-%D8%AA%D8%AD%D8%B5%DB%8C%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%E2%80%8C%D9%87%E2%80%8C-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D8%AA%D8%A7%D8%AC-%D8%A8%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%AF «کرزی: منع تحصیل زنان در دانشگا‌ه‌، افغانستان را محتاج بیگانگان خواهد کرد»، خبرگزاری فارس.]</ref>

'''ج) عالمان دین؛''' برخی از عالمان [[دین]]، آموزش دختران در بیرون از خانه به‌ویژه توسط آموزگاران مرد را جایز توصیف کردند و از طالبان خواستند در تصمیم خود بازنگری کنند.<ref>[https://8am.media/protests-against-the-suspension-of-girls-education-protesters-were-repressed-and-businessmen-were-warned/ «اعتراض‌ها به تعلیق تحصیل دختران؛ معترضان سرکوب شدند و کسبه‌کاران هشدار دریافت کردند»، وب‌سایت روزنامۀ 8 صبح.]</ref>

'''ه) استادان دانشگاه‌ها؛''' در اعتراض به‌ ممنوعیت آموزش دختران، بسیاری از استادان دانشگاه‌های مختلف افغانستان از سمت خود استعفا دادند.<ref>[https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-100/865992-%D9%87%D9%85%D9%87-%DB%8C%D8%A7-%D9%87%DB%8C%DA%86-%DA%A9%D8%B3 «همه یا هیچ‌کس»، وب‌سایت شبکۀ شرق.]</ref>

'''و) برخی از رهبران طالبان؛''' برخی رهبران میانه‌رو طالبان، از جمله «شیرمحمد عباس استانکزی» نیز منع آموزش دختران را نقض حقوق نیمی از جمعیت افغانستان دانستند.<ref>[https://www.farsnews.ir/af/news/14010318000384/%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%B3%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%AF-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86 «کلاس‌هایی که خالی ماندند؛ چرا درهای مدارس در افغانستان به‌روی دختران بسته است؟»، خبرگزاری فارس.]</ref>

'''الف) سازمان ملل متحد؛''' سازمان ملل متحد بسته شدن مکاتب دخترانه و ممنوعیت آموزش دختران را نگران‌کننده خواند و چیره شدن بر مشکلات متعدد این کشور را بدون آموزش و مشارکت فعال زنان غیرقابل تصور دانست.<ref>[https://8am.media/the-last-line-of-prohibition-banning-womens-education-is-an-example-of-a-crime-against-humanity/ کاوه، «خط آخر ممنوعیت؛ منع تحصیل زنان، مصداق جنایت علیه بشریت است»، وب‌سایت روزنامۀ 8 صبح.]</ref>  «آنتونیو گوترش»، دبیرکل این سازمان از طالبان خواست دسترسی زنان به آموزش در تمامی سطوح در افغانستان را تضمین کند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84978810/%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D9%84-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86 «محدویت تازۀ طالبان علیه دختران و سیل واکنش‌ از سراسر جهان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

'''ب) سایر سازمان‌ها و کشورها'''؛ کشورهای [[ایران]]، روسیه، [[ترکیه]]، [[عربستان]]، [[انگلیس]]، فرانسه، [[آمریکا]]، وزرای خارجۀ هفت کشور صنعتی جهان موسوم به «گروه هفت»، هر کدام در بیانیۀ جداگانه، تحصیل زنان را حق مشروع آنها دانستند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84978810/%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D9%84-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86 «محدویت تازۀ طالبان علیه دختران و سیل واکنش‌ از سراسر جهان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>  در واپسین روزهای سال ۱۴۰۱ش، بیش از ۷۰ کشور جهان و اتحادیه اروپا به‌طور مشترک در بیانیه‌ای تاکید کردند محروم ماندن دختران از ورود به مدارس و دانشگاه‌ها قابل دفاع نیست. در بیانیۀ مشترک قطعنامۀ سازمان همکاری اسلامی نیز یادآوری شده که [[اسلام]] با آموزش، کار و مشارکت زنان در زندگی عمومی مخالفتی ندارد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/12/29/2870120/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-70-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%88%D9%85-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D8%B5%DB%8C%D9%84-%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «بیانیۀ ۷۰ کشور جهان: محروم ماندن دختران افغان از تحصیل قابل دفاع نیست»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>  «عمران خان» نخست وزیر پاکستان نیز دلیل ممنوعیت آموزش دختران از سوی طالبان را فرهنگی می‌داند و معتقد است این تصمیم  هیچ ربطی به دین ندارد. <ref>[https://www.farsnews.ir/news/14000631000342/%D8%B9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%B1%D8%A8%D8%B7%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «عمران خان: محرومیت دختران افغان از آموزش ربطی به دین اسلام ندارد»، خبرگزاری فارس.]</ref>

'''ج) دانشگاه الازهر مصر؛''' هیأت ریاست دانشگاه الازهر مصر تصمیم طالبان در محروم کردن زنان و دختران از آموزش را خلاف [[دین اسلام]] خوانده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84978810/%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D9%84-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86 «محدودیت تازۀ طالبان علیه دختران و سیل واکنش‌ از سراسر جهان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

'''د) مشروط‌شدن کمک‌های جهانی؛''' سرپرست نمایندگی سازمان ملل در [[افغانستان]] (یوناما)، ادامۀ کمک‌ها به افغانستان را به بازگشایی مدارس دخترانه توسط طالبان مشروط کرده است. <ref>[https://parstoday.ir/dari/news/uncategorised-i181466 «مشروط شدن کمک‌های جهانی به افغانستان به بازگشایی مدارس دخترانه»، خبرگزاری پارس تودی.]</ref>

'''ه) سفر معاون دبیر کل سازمان ملل متحد به افغانستان؛''' «امینه محمد» معاون و دو دستیار دبیر کل سازمان ملل متحد به افغانستان سفر کردند تا در دیدار با مقامات طالبان، تصمیمات آنها دربارۀ ممنوعیت آموزش زنان در این کشور را تغییر دهند. <ref>[https://www.irna.ir/news/85004574/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%84%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%84%D8%A7%D8%B4-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%B5%D9%85%DB%8C%D9%85-%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86 «معاونان و دستیاران سازمان ملل در تلاش برای تغییر تصمیم طالبان دربارۀ زنان افغانستان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

'''پیامدهای روان‌شناختی؛''' از پیامدهای مهم ایجاد محدودیت برای زنان و منع تحصیل دختران در افغانستان، مشکلات روانی، نومیدی، سرخوردگی و نگاه تیره‌وتار به آینده است که باعث افزایش آمار [[خودکشی]] زنان و دختران در یک‌ونیم سال گذشته شده است. برای مثال، دختر ۱۹ ساله‌ای در حوزۀ ششم شهر [[کابل]] به‌دلیل فشارهای روانی که بعد از بسته‌شدن آموزشگاه‌ها بر او وارد شده بود با خوردن مواد شوینده، خودکشی کرد. <ref>[https://nimrokhmedia.com/2023/01/24/intl-day-education/ سایه، «دختران محروم از آموزش از ترس نکاح اجباری با طالبان، ازدواج می‌کنند»، وب‌سایت نیم‌رخ.]</ref>

'''پیامدهای فرهنگی و اجتماعی؛''' محدودیت‌های آموزشی برای دختران در افغانستان به ترویج ازدواج‌های اجباری و زیر سن منجر شده و دامنه منازعات اجتماعی و خانوادگی را گسترش خواهد داد. این سیاست فرصت‌های رشد فردی را از دختران سلب و ساختارهای اجتماعی را نیز دچار تحولات نامطلوب می‌کند. پژوهشگران هشدار می‌دهند که خانه‌نشینی اجباری دختران، علاوه‌بر ایجاد نسلی بی‌سواد، چرخۀ معیوبی از محرومیت آموزشی را برای نسل‌های آینده رقم خواهد زد، چرا که مادران بی‌سواد توانایی پرورش فرزندانی تحصیل‌کرده را نخواهند داشت. این روند در بلندمدت به افت شاخص‌های توسعه انسانی و تشدید نابرابری‌های جنسیتی در جامعه افغانستان منجر خواهد شد.

'''پیامدهای جمعیت‌شناختی و امینتی؛''' از دیگر تبعات این سیاست می‌توان به رشد بی‌رویۀ [[جمعیت]] اشاره کرد؛ چرا که ازدواج در سنین پایین با نرخ باروری بالاتر همراه است. این در حالی است که فقدان آموزش و مهارت‌های لازم، این جمعیت [[جوانی|جوان]] را به جای تبدیل‌شدن به عامل توسعه، به تهدیدی امنیتی برای منطقه تبدیل خواهد کرد. تجربه نشان داده است جوانان بی‌سواد و فاقد مهارت، هدف آسانی برای گروه‌های افراطی هستند.

'''پیامدهای اقتصادی؛''' بر اساس گزارش وزارت تحصیلات عالی، در حدود ۱۲۶دانشگاه خصوصی و ۳۹دانشگاه دولتی در افغانستان فعالیت دارند. ۲۵ تا ۳۵درصد استادان در دانشگاه‌های دولتی را زنان تشکیل می‌دهند. ۳۵ تا ۴۵درصد دانشجویان را نیز دختران تشکیل می‌دهند. در بعضی دانشگاه‌های خصوصی بیش از ۵۰درصد دانشجویان، دختر بوده‌اند. با بسته‌شدن دانشگاه‌ها، استادان زن وظایف‌ خود را از دست داده‌اند. منع تحصیل دختران سبب می‌شود که در سال‌های آینده در حدود ۷۰ تا ۸۰درصد دانشگاه‌های خصوصی فعالیت‌ خود را متوقف کنند که ضربۀ جبران‌ناپذیر بر عدالت اجتماعی و اقتصادی است و پیامدهای منفی زیادی دارد. این امر، سرعت چرخۀ اقتصاد را کند می‌کند و فرار سرمایه و به تبع آن بیکاری و فقر را افزایش می‌دهد. مردم بیشتر مجبور می‌شوند به مهاجرت روی بیاورند.<ref>[https://8am.media/closing-the-university-to-girls-damages-and-consequences/ عثمانی، «بستن دانشگاه به روی دختران؛ آسیب‌ها و پیامدها»، وب‌سایت روزنامۀ 8 صبح.]</ref>

==انگیزه‌ها و زمینه‌های واقعی ممنوعیت آموزش دختران==

'''1. مدرسۀ آنلاین برای دانش‌آموزان افغان؛''' پل آموزش برای افغانستان (EBA) یک موسسه آموزشی غیرانتفاعی است که با تلاش مهاجران افغانستان برای تسهیل آموزش دختران گرفتار در این کشور راه‌اندازی شده است. این مدرسۀ آنلاین کارش را از ۱۵ اوت ۲۰۲۲م آغاز کرده و آموزش‌های آن برای دختران دانش‌آموز رایگان است.<ref>[https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-100/865987-%D8%AA%D9%84%D8%A7%D8%B4-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C «تلاش جهانی برای ایجاد امکان آموزش دختران افغانستانی»، وب‌سایت روزنامۀ شرق.]</ref>

 

'''2. رایگان شدن خدمات آموزشی فیلیمو مدرسه؛''' مدیر عامل «فیلیمو مدرسه» اعلام کرد که خدمات آموزشی این پلتفرم برای دختران دانش‌آموز افغانستان که از آموزش منع شده‌اند، رایگان است.<ref>[https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-100/865987-%D8%AA%D9%84%D8%A7%D8%B4-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C «تلاش جهانی برای ایجاد امکان آموزش دختران افغانستانی»، وب‌سایت روزنامۀ شرق.]</ref>

 

'''3. مدرسۀ آنلاین هرات؛''' مدرسۀ آنلاین هرات، پس از تسلط طالبان بر افغانستان، به ابتکار خانم «آنجلا غیور» راه‌اندازی شده است. معلمان این مدرسه نیز  به‌صورت داوطلبانه و رایگان به دختران دانش‌آموز افغانستان درس می‌دهند.<ref>[https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-100/865987-%D8%AA%D9%84%D8%A7%D8%B4-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C «تلاش جهانی برای ایجاد امکان آموزش دختران افغانستانی»، وب‌سایت روزنامۀ شرق.]</ref>

'''1. ایران؛''' در پی ممنوعیت آموزش دختران افغانستانی توسط طالبان، مقامات وزارت خارجه و دانشگاه پیام نور [[ایران]] از آمادگی برای کمک به‌حل مشکلات ادامۀ تحصیل دختران به‌صورت آنلاین و استفاده از زیرساختهای موجود در ایران خبر داد.<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/262814/%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%89-%D9%BE%D8%B0%D9%8A%D8%B1%D8%B4-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%D9%89-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D8%AD%D8%B5%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «اعلام آمادگی ايران براى پذيرش دختران دانشجوى بازمانده از تحصيل در افغانستان»، خبرگزاری آوا.]</ref>  همچنین، دانشگاه‌های الزهرا در [[تهران]]، کوثر در [[خراسان شمالی]] و [[حضرت معصومه]] در [[قم]] اعلام کردند برای کمک به دختران افغانستانی که از سوی طالبان از تحصیل منع شده‌اند، چندین بورسی تحصیلی را اختصاص داده‌اند.<ref>[https://chekad.tv/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%9B-%D8%B3%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF/ «ایران در کنار مردم افغانستان؛ سه دانشگاه برای دختران محروم از تحصیل بورسیه می‌دهند»، وب‌سایت تلویزیون چکاد.]</ref>

'''2. FutureLearn  برای دختران مقیم افغانستان؛''' وب‌سایت «FutureLearn» یک پلتفرم دیجیتال پیشرو‌ بریتانیایی است که برای زنان و دختران مقیم افغانستان که از آموزش منع شده‌اند، این فرصت را فراهم آورده تا در دوره‌های آموزشی رایگان این مرکز شرکت کنند.<ref>[https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-100/865987-%D8%AA%D9%84%D8%A7%D8%B4-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C «تلاش جهانی برای ایجاد امکان آموزش دختران افغانستانی»، وب‌سایت روزنامۀ شرق.]</ref>

 

'''4. آلمان؛''' وزارت همکاری‌های اقتصادی و توسعۀ آلمان اعلام کرد که از حدود ۵۰۰۰ زن افغانستانی برای تحصیل در یکی از کشورهای همسایه حمایت می‌کند.<ref>[https://www.aa.com.tr/fa/%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D8%B5%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC/2785087 «حمایت آلمان از تحصیل دختران افغانستان در خارج»، خبرگزاری aa.]</ref>

 

'''5. آمریکا؛''' ادارۀ توسعه بین‌المللی آمریکا و بنیاد قطری «آموزش برای همه» طی توافقی ۵۰میلیون دلار را برای آموزش ۱۰۰هزار [[کودک]] بازمانده از تحصیل در افغانستان اختصاص دادند. این دو نهاد با تأکید بر حمایت از آموزش در افغانستان، مبلغ ۵۰میلیون دلار را به‌طور مساوی برای ثبت‌نام بیش از ۱۰۰هزار کودک بازمانده از تحصیل و اعطای نزدیک به دو هزار بورسیه تحصیلی به جوانان اختصاص داده‌اند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/09/19/3215949/%DA%A9%D9%85%DA%A9-%D8%A8%D9%87-100-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D8%B5%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «کمک به ۱۰۰ هزار کودک بازمانده از تحصیل در افغانستان»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

 

'''6. تأسیس دانشگاه آنلاین؛''' در‌ پی ممنوعیت آموزش دختران در افغانستان، شماری از استادان دانشگاه‌های افغانستان به‌منظور جبران خلأ تحصیلی برای دختران محروم از تحصیل، «دانشگاه آنلاین زن» را تأسیس کرده‌اند.<ref>[https://www.khaama.com/persian/archives/110149 رضایی، «راه‌اندازی دانشگاه آنلاین زن برای دختران بازمانده از تحصیل»، خبرگزاری خامه پرس.]</ref>

1. باورهای سنتی نادرست در بسیاری از مناطق روستایی، تحصیل دختران را امری غیرضروری یا حتی ناپسند می‌دانند و آن را در تضاد با نقش زن در [[خانه داری|خانه‌داری]] و [[تربیت]] فرزندان تصور می‌کنند، در حالی که آموزش می‌تواند به بهبود این وظایف نیز کمک کند.

 

2. از سوی دیگر، فقر اقتصادی بسیاری از خانواده‌ها را مجبور کرده است تا کودکان خود را به جای مدرسه به کار بگمارند، که این امر آیندۀ تحصیلی دختران و پسران را به خطر می‌اندازد.

3. چهار دهه جنگ در افغانستان زیرساخت‌های آموزشی را ویران کرد و مدارس بسیاری تخریب یا تعطیل شدند. ناامنی و درگیری‌های مسلحانه دسترسی به آموزش، به‌ویژه برای زنان و دختران را به‌شدت محدود ساخت. گروه‌های افراطی با ترویج تفکرات ضدآموزشی، به‌طور سیستماتیک تحصیل زنان را هدف قرار دادند. این شرایط منجر به محرومیت نسلی از زنان از آموزش و تثبیت چرخۀ فقر و عقب‌ماندگی شد.

4. کمبود مدارس دخترانه و امکانات آموزشی مناسب، به‌ویژه در مناطق دورافتاده، مشکل دیگری است که دسترسی به آموزش را برای دختران دشوار می‌سازد. در برخی موارد، آموزش مختلط به‌دلیل مقاومت فرهنگی خانواده‌ها، مانع دیگری بر سر راه تحصیل دختران ایجاد کرده است.  

5. در افغانستان غربگرایان با معرفی سیستم آموزشی مدرن به شیوه‌ای سکولار و گسسته از ارزش‌های بومی، این برداشت را در اذهان عمومی تقویت کردند که علم جدید در تعارض با آموزه‌های دینی است. این مدیریت نادرست آموزشی، به‌ویژه در مورد زنان، با شتابزدگی در اجرای برنامه‌ها و بی‌توجهی به حساسیت‌های فرهنگی، باعث شد بسیاری از مردم عادی و مذهبی‌ها به اشتباه نتیجه بگیرند که آموزش زنان مغایر با تعالیم اسلامی است. از سوی دیگر، تندروهای مذهبی نیز با تفسیرهای افراطی، دین را در تقابل با دانش روز قرار دادند. این دوگانگی و تقابل‌های ساختگی، فضای آموزشی کشور را دچار تنش کرد و به ویژه آموزش زنان را با موانع جدی مواجه ساخت. نتیجه این شد که آموزش بانوان از مسیر متعادل و سازندۀ خود خارج شد و این روند به یکی از عوامل مهم عقب‌ماندگی آموزشی زنان در افغانستان تبدیل شد.<ref>[https://www.jomhornews.com/fa/news/29932/ «محدودیت‌های تحصیلی برای زنان در افغانستان؛ عوامل و راهکارها»، خبرگزاری جمهور.] </ref>