بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۵۹: خط ۵۹:
==شهادت==
==شهادت==
در اوج جنگ‌های داخلی، گروهی به‌نام طالبان با رهبری [[ملا عمر]] در [[قندهار]] ظاهر شد که مناطق جنوبی [[افغانستان]] را خیلی سریع تصرف کرد و به‌ سرعت با عبور از [[غزنی]] به‌دروازه‌های کابل رسید. در آن زمان، درگیری حزب جمعیت اسلامی، شورای نظار و متحدان آنها، با حزب وحدت اسلامی شدت یافته بود. مزاری با طالبان، موافقت‌نامه‌ای امضاء کرد که بر اساس آن، نباید میان آنها درگیری مسلحانه صورت می‌گرفت؛ اما طالبان به [[وفای به عهد|عهد]] خود وفا نکرد و با ورود به کابل، سربازان حزب وحدت اسلامی را خلع سلاح و مناطق تحت کنترل آنها را تصرف کردند. سپس عبدالعلی مزاری و چند نفر از یاران نزدیک او از جمله [[حسینعلی ابوذر]] توسط طالبان دستگیر و در ۲۲ اسفند ۱۳۷۳ش، به‌طرز فجیعی در چهار آسیاب و از توابع ولایت لوگر به [[شهادت]] رسیدند و جنازه‌های ایشان در بیابان‌های شهر [[غزنی]] رها شده بود.<ref>موسوی، هزاره‌های افغانستان، 1379ش، ص۲۵۹-۲۶۰.</ref>  
در اوج جنگ‌های داخلی، گروهی به‌نام طالبان با رهبری [[ملا عمر]] در [[قندهار]] ظاهر شد که مناطق جنوبی [[افغانستان]] را خیلی سریع تصرف کرد و به‌ سرعت با عبور از [[غزنی]] به‌دروازه‌های کابل رسید. در آن زمان، درگیری حزب جمعیت اسلامی، شورای نظار و متحدان آنها، با حزب وحدت اسلامی شدت یافته بود. مزاری با طالبان، موافقت‌نامه‌ای امضاء کرد که بر اساس آن، نباید میان آنها درگیری مسلحانه صورت می‌گرفت؛ اما طالبان به [[وفای به عهد|عهد]] خود وفا نکرد و با ورود به کابل، سربازان حزب وحدت اسلامی را خلع سلاح و مناطق تحت کنترل آنها را تصرف کردند. سپس عبدالعلی مزاری و چند نفر از یاران نزدیک او از جمله [[حسینعلی ابوذر]] توسط طالبان دستگیر و در ۲۲ اسفند ۱۳۷۳ش، به‌طرز فجیعی در چهار آسیاب و از توابع ولایت لوگر به [[شهادت]] رسیدند و جنازه‌های ایشان در بیابان‌های شهر [[غزنی]] رها شده بود.<ref>موسوی، هزاره‌های افغانستان، 1379ش، ص۲۵۹-۲۶۰.</ref>  
==تشییع باشکوه==
==تشییع جنازه==
پیکر عبدالعلی مزاری از شهر غزنی تا مزار شریف در شمال افغانستان، با عبور از مناطق مختلف از جمله [[بهسود]]، بامیان و [[یکه‌ولنگ]]، به‌مدت 15 شبانه‌روز، بر روی شانه‌های مردم با پای پیاده [[تشییع جنازه|تشییع]] شد که طولانی‌ترین و باشکوه‌ترین [[آیین تدفین]] در تاریخ [[افغانستان]] بود. آیین [[خاک‌سپاری]] پیکر شهید مزاری و سیدعلی در روز هفتم [[فروردین|فروردين]] 1374ش در مزار شریف برگزار شد. <ref>[https://www.andisha.af/fa/martyrMazari/385/Mazari-biography آیتی، «زندگی‌نامۀ شهید وحدت ملی استاد عبدالعلی مزاری»، وب‌سایت بنیاد اندیشه.]</ref>
پیکر عبدالعلی مزاری از شهر غزنی تا مزار شریف در شمال افغانستان، با عبور از مناطق مختلف از جمله [[بهسود]]، بامیان و [[یکه‌ولنگ]]، به‌مدت 15 شبانه‌روز، بر روی شانه‌های مردم با پای پیاده [[تشییع جنازه|تشییع]] شد که طولانی‌ترین [[آیین تدفین]] در تاریخ [[افغانستان]] بود. آیین [[خاک‌سپاری]] پیکر عبدالعلی مزاری و سیدعلی در هفتم [[فروردین|فروردين]] 1374ش در مزار شریف برگزار شد. <ref>[https://www.andisha.af/fa/martyrMazari/385/Mazari-biography آیتی، «زندگی‌نامۀ شهید وحدت ملی استاد عبدالعلی مزاری»، وب‌سایت بنیاد اندیشه.]</ref>
==یادمان‌ها==
==یادمان‌ها==
===نماد عدالت‌خواهی و مقاومت===
===نماد عدالت‌خواهی و مقاومت===
در حال‌حاضر، نام عبدالعلی مزاری، به نماد مظلومیت، عدالت‌خواهی و مقاومت در خاطرۀ جمعی هزاره‌ها و [[شیعیان افغانستان]]، تبدیل شده است و هرساله بیش از پیش در داخل و خارج از کشور، تجلیل می‌شود.<ref>[https://www.andisha.af/fa/martyrMazari/385/Mazari-biography آیتی، «زندگی‌نامۀ شهید وحدت ملی استاد عبدالعلی مزاری»، وب‌سایت بنیاد اندیشه.]</ref>   
در حال‌حاضر، نام عبدالعلی مزاری، به نماد مظلومیت، عدالت‌خواهی و مقاومت در خاطرۀ جمعی هزاره‌ها و [[شیعیان افغانستان]]، تبدیل شده است و هرساله بیش از پیش در داخل و خارج از کشور، تجلیل می‌شود.<ref>[https://www.andisha.af/fa/martyrMazari/385/Mazari-biography آیتی، «زندگی‌نامۀ شهید وحدت ملی استاد عبدالعلی مزاری»، وب‌سایت بنیاد اندیشه.]</ref>   
===آثار مکتوب درباره مزاری===
===آثار مکتوب دربارۀ مزاری===
بعد از شهادت مزاری، ده‌ها عنوان کتاب، صدها عنوان پایان‌نامه و مقاله، ده‌ها ویژه‌نامه، خاطره و یادداشت دربارۀ شخصیت، اندیشه، فعالیت‌های سیاسی و نقش او در تحولات معاصر افغانستان نوشته شده است.<ref>[https://www.andisha.af/fa/journals/266/adalat3 «ویژهنامۀ بیست‌وچهارمین سالیاد شهادت شهید وحدت ملی استاد عبدالعلی مزاری»، فصل‌نامۀ عدالت و امید، ۱۳۹۷ش، ص222-235.]</ref>  تولید آثار مکتوب از نظر کمی و کیفی دربارۀ عبدالعلی مزاری، بی‌سابقه بوده و تاکنون دربارۀ هیچ شخصیتی در تاریخ افغانستان، به این پیمانه متن تولید نشده است.<ref>[https://www.andisha.af/fa/martyrMazari/385/Mazari-biography آیتی، «زندگی‌نامۀ شهید وحدت ملی استاد عبدالعلی مزاری»، وب‌سایت بنیاد اندیشه.]</ref>
بعد از شهادت مزاری، ده‌ها عنوان کتاب، صدها عنوان پایان‌نامه و مقاله، ده‌ها ویژه‌نامه، خاطره و یادداشت دربارۀ شخصیت، اندیشه، فعالیت‌های سیاسی و نقش او در تحولات معاصر افغانستان نوشته شده است.<ref>[https://www.andisha.af/fa/journals/266/adalat3 «ویژهنامۀ بیست‌وچهارمین سالیاد شهادت شهید وحدت ملی استاد عبدالعلی مزاری»، فصل‌نامۀ عدالت و امید، ۱۳۹۷ش، ص222-235.]</ref>  تولید آثار مکتوب از نظر کمی و کیفی دربارۀ عبدالعلی مزاری، بی‌سابقه بوده و تاکنون دربارۀ هیچ شخصیتی در تاریخ افغانستان، به این پیمانه متن تولید نشده است.<ref>[https://www.andisha.af/fa/martyrMazari/385/Mazari-biography آیتی، «زندگی‌نامۀ شهید وحدت ملی استاد عبدالعلی مزاری»، وب‌سایت بنیاد اندیشه.]</ref>


خط ۹۸: خط ۹۸:


علاءالدين بروجردي، شخصیت عبدالعلي مزاري را در ميان رهبران جهادي افغانستان، منحصربه‌فرد می‌داند.<ref>[http://www.bonyadesaba.com/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C/155-%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%AF-%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D9%8A%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86.html شفق، «شهيد مزاري در نگاه شخصيت‌ها و انديشمندان»، وب‌سایت سروش صبا.]</ref> به‌نظر سید محمدحسین فضل‌الله، عبدالعلی مزاری حضور فعال در جهاد افغانستان داشت و شهادت او جنایت بزرگ در حق انسان و [[اسلام]] است.<ref>[http://www.bonyadesaba.com/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C/155-%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%AF-%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D9%8A%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86.html شفق، «شهيد مزاري در نگاه شخصيت‌ها و انديشمندان»، وب‌سایت سروش صبا.]</ref>
علاءالدين بروجردي، شخصیت عبدالعلي مزاري را در ميان رهبران جهادي افغانستان، منحصربه‌فرد می‌داند.<ref>[http://www.bonyadesaba.com/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C/155-%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%AF-%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D9%8A%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86.html شفق، «شهيد مزاري در نگاه شخصيت‌ها و انديشمندان»، وب‌سایت سروش صبا.]</ref> به‌نظر سید محمدحسین فضل‌الله، عبدالعلی مزاری حضور فعال در جهاد افغانستان داشت و شهادت او جنایت بزرگ در حق انسان و [[اسلام]] است.<ref>[http://www.bonyadesaba.com/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C/155-%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%AF-%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D9%8A%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86.html شفق، «شهيد مزاري در نگاه شخصيت‌ها و انديشمندان»، وب‌سایت سروش صبا.]</ref>
==دست‌آوردهای مبارازتی عبدالعلی مزاری برای هزاره‌ها و شیعیان==
هویت‌یابی ملی: بعد از مبارزات و تلاش‌های سیاسی عبدالعلی مزاری، هزاره‌ها و شیعیان افغانستان  به هویت‌یابی ملی رسیدند و جایگاه اجتماعی و سیاسی خود در رابطه با هویت‌های دیگر، عقب‌ماندگی‌های فرهنگی و سیاسی و راه جبران آنها را شناختند.
احیای هویت هزاره‌ها: به‌دلیل حاکمیت استبداد طولانی در افغانستان و اِعمال تبعیض سازمان‌یافته و سیاست حذف و کشتار علیه گروه قومی هزاره، این مردم [[اعتمادبه‌نفس]] خود را از دست داده بودند و کتمان هویت خود، به‌استراتژی حفظ موجودیت بدل شده بود؛ اما با تلاش‌های سیاسی عبدالعلی مزاری، هویت هزاره‌ها دوباره زند شد.
رسمیت مذهب شیعه: یکی از اصول مبارزاتی او تلاش برای رسمیت مذهب [[شیعه]] در افغانستان بود که به ثمر نشست و بر اساس مادۀ 131 قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی افغانستان، مذهب جعفری به‌عنوان یکی از مذاهب رسمی در کشور، وجهۀ قانونی و رسمی پیدا کرد.
تثبیت مرجعیت قربانعلی محقق: مرجعیت [[قربانعلی محقق کابلی]] در افغانستان، با حمایت سیاسی و تلاش‌های فرهنگی عبدالعلی مزاری، تثبیت شد. بعد از آن، فضا و شرایط لازم برای اعلام مرجعیت سایر فقهای بزرگ افغانستانی نیز فراهم شد.
==پانویس==
==پانویس==
{{پانویس}}
{{پانویس}}