زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
بلوغ زودرس به دو نوع اصلی مرکزی و محیطی تقسیم میشود: | بلوغ زودرس به دو نوع اصلی مرکزی و محیطی تقسیم میشود: | ||
* بلوغ زودرس مرکزی، ریشهٔ مغزی دارد. از مهمترین علل آن میتوان به تومورهای مغزی، آسیبهای تروماتیک مغز و پرتودرمانی ناحیهٔ سر اشاره کرد. این نوع بلوغ موجب افزایش ترشح هورمونهای تخمدان، بیضهها و غدد آدرنال میشود.<ref> | * بلوغ زودرس مرکزی، ریشهٔ مغزی دارد. از مهمترین علل آن میتوان به تومورهای مغزی، آسیبهای تروماتیک مغز و پرتودرمانی ناحیهٔ سر اشاره کرد. این نوع بلوغ موجب افزایش ترشح هورمونهای تخمدان، بیضهها و غدد آدرنال میشود.<ref>[https://drdr.ir/mag/early-puberty-in-girls/ «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ میدهد؟»، وبسایت دکتر دکتر.]</ref> | ||
* بلوغ زودرس محیطی ریشهٔ مغزی ندارد و ناشی از اختلال در غدد محیطی بدن مانند غدد فوقکلیوی، غدهٔ هیپوفیز، تخمدانها یا بیضهها است.<ref>کرمی، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وبسایت ارولوژی کرمی.</ref> این اختلالات موجب ترشح زودهنگام و بیشازحد استروژن و تستوسترون شده و در نتیجه، نشانههای بلوغ را بدون فعالشدن محور مرکزی مغزی به وجود میآورند.<ref>«پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وبسایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران.</ref> | * بلوغ زودرس محیطی ریشهٔ مغزی ندارد و ناشی از اختلال در غدد محیطی بدن مانند غدد فوقکلیوی، غدهٔ هیپوفیز، تخمدانها یا بیضهها است.<ref>[https://urologykarami.com/%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA-%D8%B2%D9%88%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D8%B9%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%85%D8%8C-%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%8C-%D8%AA%D8%B4%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D9%88/ کرمی، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وبسایت ارولوژی کرمی.]</ref> این اختلالات موجب ترشح زودهنگام و بیشازحد استروژن و تستوسترون شده و در نتیجه، نشانههای بلوغ را بدون فعالشدن محور مرکزی مغزی به وجود میآورند.<ref>[https://iranlab.net/%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA-%D8%B2%D9%88%D8%AF%D8%B1%D8%B3/ «پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وبسایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران.]</ref> | ||
==عوامل== | ==عوامل بلوغ زودرس== | ||
عوامل متعددی همچون محیط جغرافیایی، ژنتیک، ترکیب چربی بدن، رژیم غذایی، وراثت و جنسیت در تعیین سن شروع بلوغ نقش دارند.<ref> | عوامل متعددی همچون محیط جغرافیایی، ژنتیک، ترکیب چربی بدن، رژیم غذایی، وراثت و جنسیت در تعیین سن شروع بلوغ نقش دارند.<ref>[https://sid.ir/paper/957484/fa آزادی و دیگران، «تجربۀ زیستۀ دختران از بلوغ زودرس: مطالعۀ کیفی»، 1399ش، ص67.]</ref> همچنین برخی اختلالات مانند عفونتها، مشکلات هورمونی، تومورها، ناهنجاریهای مغزی یا صدمات جسمی نیز میتوانند موجب بلوغ زودرس شوند.<ref>[https://www.roshdmag.ir/fa/article/25943/%D8%A8%DA%86%D9%87-%D8%A7-%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%D8%B1%D9%81-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87-%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87 عطایی، «بچهای با حرفهای گنده گنده»، وبسایت دفتر انتشارات و فناوری آموزشی.]</ref> عواملی نیز مانند حضور طولانیمدت والدین خارج از خانه، مشکلات خانوادگی، دسترسی بدون نظارت کودکان به اینترنت و فضای مجازی، ورود شبکههای ماهوارهای، ریختن قبح مسائل جنسی در جامعه،<ref>[[«کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، وبسایت پورتال ایمن.]]</ref> شوخی جنسی والدین در حضور کودکان، همنشینی با دوستان بزرگتر و حضور بیشازحد کودکان در جمع بزرگسالان، ازجمله عواملی هستند که به رشد هورمونی و بروز بلوغ زودرس در کودکان دامن میزنند. وراثت، [[چاقی]] و [[جنسیت]] از دیگر عوامل وقوع بلوغ زودرس هستند.<ref>رامجردزاده و حکیمزاده، «بلوغ زودرس»، ماهنامۀ الکترونیکی سیب.</ref> | ||
براساس پژوهشها، شیوع بلوغ زودرس در دختران حدود پنجبرابر پسران است<ref>«بلوغ زودرس»، وبسایت آزمایشگاه نیلو.</ref> و استرس و اضطراب نقش قابلتوجهی در ایجاد این اختلال در دختران دارد.<ref>«کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، | براساس پژوهشها، شیوع بلوغ زودرس در دختران حدود پنجبرابر پسران است<ref>[https://www.niloulab.com/ArticleDetail/133/%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA-%D8%B2%D9%88%D8%AF%D8%B1%D8%B3 «بلوغ زودرس»، وبسایت آزمایشگاه نیلو.]</ref> و استرس و اضطراب نقش قابلتوجهی در ایجاد این اختلال در دختران دارد.<ref>[[«کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، وبسایت پورتال ایمن.]]</ref> | ||
==تشخیص | == علائم و تشخیص بلوغ زودرس == | ||
علائم بلوغ زودرس در پسران رشد سریع قد، رشد آلت تناسلی، رشد مو در زیر بغل و ناحیه آلت تناسلی<ref>«پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وبسایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران.</ref> و در دختران [[قاعدگی]]، آکنه، رشد سینهها و رشد مو در ناحیۀ آلت تناسلی است.<ref> | علائم بلوغ زودرس در پسران رشد سریع قد، رشد آلت تناسلی، رشد مو در زیر بغل و ناحیه آلت تناسلی<ref>[https://iranlab.net/%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA-%D8%B2%D9%88%D8%AF%D8%B1%D8%B3/ «پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وبسایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران.]</ref> و در دختران [[قاعدگی]]، آکنه، رشد سینهها و رشد مو در ناحیۀ آلت تناسلی است.<ref>[https://drdr.ir/mag/early-puberty-in-girls/ «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ میدهد؟»، وبسایت مجلۀ اینترنتی دکتردکتر.]</ref> از طریق آزمایش خون، رادیوگرافی استخوانهای دستوپا، معاینه، تحلیل تاریخچۀ خانوادگی، ام.آر.آی مغزی و آزمایش تیروئید میتوان بلوغ زودرس را تشخیص داد.<ref>[https://mom.ir/blog/Women-and-men-health/Early-Maturity بابکانراد، «بلوغ زودرس»، وبسایت مجلۀ اینترنتی مرکز مام.]</ref> | ||
==عوارض== | ==عوارض بلوغ زودرس== | ||
بلوغ زودرس پیامدهای منفی گستردهای در ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی برای کودکان به همراه دارد. در بعد جسمی، این اختلال میتواند موجب کوتاهی قد،<ref> | بلوغ زودرس پیامدهای منفی گستردهای در ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی برای کودکان به همراه دارد. در بعد جسمی، این اختلال میتواند موجب کوتاهی قد،<ref>[https://mom.ir/blog/Women-and-men-health/Early-Maturity بابکانراد، «بلوغ زودرس»، وبسایت مجلۀ اینترنتی مرکز مام.]</ref> ضعف عمومی بدن، اختلال در خواب،<ref>نجفی علمی، «فناوری و تربیت: فناوری اطلاعات و تأثیر آن بر بلوغ زودرس آسیبها، راهکارها»، 1389ش، ص46.</ref> توقف رشد عقلی و جسمی و حتی افزایش خطر ابتلا به برخی سرطانها در بزرگسالی شود.<ref>[[«بلوغ زودرس عامل افزایش این سرطان در زنان جوان»، همشهری آنلاین.]]</ref> در بعد روانی و رفتاری، کودکان مبتلا به بلوغ زودرس با مشکلاتی چون اضطراب، وسواس، ضعف روحیه، اختلال فکری و نیز گرایش به خودارضایی و بیبندوباری مواجه میشوند. در سطح اجتماعی نیز این کودکان اغلب با دشواریهایی در تحصیل و مدرسه روبرو شده و ممکن است بهسمت بزهکاری و ناهنجاریهای رفتاری سوق یابند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/101373/%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA-%D8%B2%D9%88%D8%AF%D8%B1%D8%B3 قایمی، «بلوغ زودرس»، 1364ش، ص893.]</ref> | ||
==پیشگیری== | ==پیشگیری از بلوغ زودرس== | ||
پیشگیری | پیشگیری نقش محوری در مقابله با بلوغ زودرس ایفا میکند؛ بهگونهای که حدود ۹۰درصد راهکارهای مقابله با این پدیده بر تدابیر پیشگیرانه و تنها ۱۰درصد بر روشهای درمانی استوار است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/336721/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA-%D8%B2%D9%88%D8%AF%D8%B1%D8%B3 علوی لنگرودی، «بررسی پدیدۀ بلوغ زودرس»، 1381ش، ص192.]</ref> ایجاد روابط خانوادگی محبتآمیز و عاطفی،<ref>[[«کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، وبسایت پورتال ایمن.]]</ref> رعایت حریم شخصی میان والدین و فرزندان، انتخاب مدرسه و دوستان مناسب و همسن برای کودکان، محدود کردن دسترسی به فضای مجازی و تلویزیون، رعایت اصول اخلاق جنسی در خانواده، پرهیز از شوخیهای رکیک و بوسیدن بیش از حد فرزندان، توجه به پوشش مناسب و خودداری از آرایش کودکان باعث پیشگیری از بلوغ زودرس در کودکان هستند.<ref>[https://farsnews.ir/Life_Fars/1701882000000641380/%DA%86%D9%87-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%85-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DA%86%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D9%88%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%86%D8%B4%D9%88%D8%AF «چه کنیم فرزندمان دچار بلوغ جنسی زودرس نشود؟»، خبرگزاری فارس.]</ref> تغذیۀ مناسب، جلوگیری از چاقی مفرط کودکان و کاهش مصرف مواد غذایی کنسروی حاوی مواد نگهدارنده نیز ازجمله اقدامات پیشگیرانه از ابتلای کودکان به بلوغ زودرس هستند.<ref>[https://www.beytoote.com/baby/hygienebaby/precocious4-puberty5.html «بلوغ زودرس چیست؟ + دلایل بلوغ زودرس»، وبسایت بیتوته.]</ref> | ||
==درمان== | ==درمان بلوغ زودرس== | ||
بعد از | بعد از ابتلا درصورتیکه کودکِ بیمار، مبتلا به بیماری زمینهای دیگری نباشد، با تزریق دارویی چون لوپرولید تکامل به تأخیر میافتد؛ اما با توجه به علت بروز، ممکن است در برخی مواقع نیاز به جراحی مغز باشد.<ref>[https://drdr.ir/mag/early-puberty-in-girls/ «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ میدهد؟»، وبسایت مجله اینترنتی دکتر دکتر.]</ref> | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
| خط ۷۰: | خط ۷۰: | ||
* «بلوغ زودرس چیست؟»، وبسایت فیلیا، تاریخ بازدید: ۱۸ اسفند ۱۴۰۱ش. | * «بلوغ زودرس چیست؟»، وبسایت فیلیا، تاریخ بازدید: ۱۸ اسفند ۱۴۰۱ش. | ||
* «بلوغ زودرس»، وبسایت آزمایشگاه نیلو، تاریخ درج مطلب: ۴ اردیبهشت ۱۴۰۱ش. | * «بلوغ زودرس»، وبسایت آزمایشگاه نیلو، تاریخ درج مطلب: ۴ اردیبهشت ۱۴۰۱ش. | ||
* «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ میدهد؟»، وبسایت دکتر دکتر، آخرین بهروزرسانی: 14 تیر 1405ش. | |||
* «بلوغ زودرس عامل افزایش این سرطان در زنان جوان»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 30 مهر 1403ش. | |||
* «پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وبسایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران، تاریخ بازدید: ۱۷ اسفند ۱۴۰۱ش. | * «پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وبسایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران، تاریخ بازدید: ۱۷ اسفند ۱۴۰۱ش. | ||
* «رشد فیزیولوژیک»، وبسایت ویستا، تاریخ بازدید: ۵ فروردین ۱۴۰۲ش. | * «رشد فیزیولوژیک»، وبسایت ویستا، تاریخ بازدید: ۵ فروردین ۱۴۰۲ش. | ||
| خط ۷۹: | خط ۸۱: | ||
* بابکان راد، المیرا، «بلوغ زودرس»، وبسایت مجلهٔ اینترنتی مرکز مام، تاریخ بازدید: ۱۸ اسفند ۱۴۰۱ش. | * بابکان راد، المیرا، «بلوغ زودرس»، وبسایت مجلهٔ اینترنتی مرکز مام، تاریخ بازدید: ۱۸ اسفند ۱۴۰۱ش. | ||
* جاودانی، حسن، «بلوغ زودرس مرکزی»، وبسایت دُروانا، تاریخ بازدید: ۱۵ اسفند ۱۴۰۱ش. | * جاودانی، حسن، «بلوغ زودرس مرکزی»، وبسایت دُروانا، تاریخ بازدید: ۱۵ اسفند ۱۴۰۱ش. | ||
* «چه کنیم فرزندمان دچار بلوغ جنسی زودرس نشود؟»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 15 آذر 1402ش. | |||
* حجاری، سارا، «بلوغ دیررس، بلوغ زودرس»، مجلهٔ پیوند، شمارهٔ ۳۱۳، ۱۳۸۴ش. | * حجاری، سارا، «بلوغ دیررس، بلوغ زودرس»، مجلهٔ پیوند، شمارهٔ ۳۱۳، ۱۳۸۴ش. | ||
* خرمآبادی، فاطمه، «نکاتی که باید درباره بلوغ جنسی دختران بدانید»، وبسایت دکترتو، آخرین بهروزرسانی: 16 اردیبهشت 1405ش. | * خرمآبادی، فاطمه، «نکاتی که باید درباره بلوغ جنسی دختران بدانید»، وبسایت دکترتو، آخرین بهروزرسانی: 16 اردیبهشت 1405ش. | ||
* رامجردزاده، زینب و حکیمزاده، افسون، «بلوغ زودرس»، ماهنامهٔ الکترونیکی سیب، فروردین و اردیبهشت ۱۳۹۹ش. | * رامجردزاده، زینب و حکیمزاده، افسون، «بلوغ زودرس»، ماهنامهٔ الکترونیکی سیب، فروردین و اردیبهشت ۱۳۹۹ش. | ||
* صداقتزادگان، شهناز و امیدوار، پوران، «بررسی تأثیر عوامل اجتماعی و بلوغ زودرس بر جامعهپذیری دختران (مطالعهٔ موردی: دختران دورهٔ راهنمایی شهر شیراز)»، فصلنامهٔ مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورهٔ ۴، شمارهٔ ۳، پاییز ۱۳۹۴ش. | * صداقتزادگان، شهناز و امیدوار، پوران، «بررسی تأثیر عوامل اجتماعی و بلوغ زودرس بر جامعهپذیری دختران (مطالعهٔ موردی: دختران دورهٔ راهنمایی شهر شیراز)»، فصلنامهٔ مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورهٔ ۴، شمارهٔ ۳، پاییز ۱۳۹۴ش. | ||
* عطایی، فاطمه، «بچهای با حرفهای گنده گنده»، وبسایت دفتر انتشارات و فناوری آموزشی، تاریخ درج مطلب: 9 فروردین 1400ش. | * عطایی، فاطمه، «بچهای با حرفهای گنده گنده»، وبسایت دفتر انتشارات و فناوری آموزشی، تاریخ درج مطلب: 9 فروردین 1400ش. | ||
