چالوس: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۶: / خط ۶: @@
 مختصات جغرافیایی چالوس، در حدود °۵۱ و´۲۵ طول شرقی و °۳۶ و´۳۹ عرض شمالی است و در ارتفاع ۲۵ متر پایین‌تر از سطح آب‌های آزاد قرار گرفته است.<ref>فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور، چالوس ـ آمل، ۱۳۸۰ش، ج27، ص99.</ref> این شهر از شمال به [[دریای خزر]]، از شرق به نوشهر، از غرب به عباس‌آباد و از جنوب به استان تهران محدود می‌شود.<ref>اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، ۱۳۸۳ش، ص۱۷۷؛ سالنامهٔ آماری مازندران، ۱۳۸۰ش، ص12.</ref> چالوس، از نظر جغرافیا و طبیعت، به دو سرزمین کاملاً متفاوت تقسیم می‌شود؛ بخش جلگه‌ای که شامل باریکه‌ای ساحلی به پهنای ۳ کیلومتر از ساحل دریا تا دامنه کوه است و بخش کوهستانی که شامل کوه‌های پوشیده از جنگل البرز، روستاهای دامنه‌ای و بخش کلاردشت است که از جنوب تا قلهٔ کنداون را فرا می‌گیرد.<ref>شجاع شفیعی، تاریخ اسلام در نواحی شمالی ایران، ۱۳۷۹ش، ص۴۱۶؛ جعفری، دایرةالمعارف جغرافیایی ایران، ۱۳۷۹ش، ص۳۶۰.</ref>
-تا پیش‌از سال ۱۳۲۵ش، چالوس، دهستانی از توابع بخش نوشهر در شهرستان [[تنکابن]] به‌شمار می‌رفت. در سال ۱۳۲۵ش، بخش نوشهر از شهرستان تنکابن جدا شد و به شهرستان ارتقا یافت؛ بنابراین دهستان چالوس به بخش تبدیل شد. در ۱۳۷۵ش، بخش چالوس، به مرکزیت شهر چالوس، به شهرستان تبدیل شد.<ref>مجموعه قوانین سال ۱۳۱۶ش، ۱۳۱۶ش، ص۷۱.
+تا پیش‌از سال ۱۳۲۵ش، چالوس، دهستانی از توابع بخش نوشهر در شهرستان [[تنکابن]] به‌شمار می‌رفت. در سال ۱۳۲۵ش، بخش نوشهر از شهرستان تنکابن جدا شد و به شهرستان ارتقا یافت؛ بنابراین دهستان چالوس به بخش تبدیل شد. در ۱۳۷۵ش، بخش چالوس، به مرکزیت شهر چالوس، به شهرستان تبدیل شد.<ref>مجموعه قوانین سال ۱۳۱۶ش، ۱۳۱۶ش، ص۷۱؛ مجموعه قوانین سال ۱۳۷۵ش، ۱۳۷۶ش، ص۶۰۶.</ref> براساس آخرین تقسیمات کشوری، شهرستان چالوس شامل ۲ بخش (مرکزی و مرزن‌آباد)، ۴ دهستان (کلارستان شرقی، کلارستان غربی، کوهستان و بیرون‌بشم) و ۳ شهر (چالوس، هچی‌رود و مرزن‌آباد) است.<ref>نشریهٔ اسامی و عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری، ۱۳۸۷ش.</ref>
-مجموعه قوانین سال ۱۳۷۵ش، ۱۳۷۶ش، ص۶۰۶.</ref> براساس آخرین تقسیمات کشوری، شهرستان چالوس شامل ۲ بخش (مرکزی و مرزن‌آباد)، ۴ دهستان (کلارستان شرقی، کلارستان غربی، کوهستان و بیرون‌بشم) و ۳ شهر (چالوس، هچی‌رود و مرزن‌آباد) است.<ref>نشریهٔ اسامی و عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری، ۱۳۸۷ش.</ref>
 == واژه‌شناسی ==
 محققان بر این باورند که واژۀ چالوس از ترکیب دو لفظ «چا» و «لوس» تشکیل شده است. لفظ «چا» و «چال» در زبان طبری به‌ معنای گودال و لفظ «لوس» نیز به‌ معنای لجن است؛ بنابراین واژۀ چالوس در مجموع، به‌ معنای گودال لجنی یا گودال باتلاقی است.<ref>یوسفیان، آن سوی نامواژگان، 1391ش، ص165.</ref> شهر چالوس در گذشته با نام‌های شالوس و سالوش شناخته می‌شده است.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/about-chalus-city/ زارع، «چالوس کجاست؟ شهری در پناه البرز و دریا»، وب‌سایت اتاقک.]</ref>
 == ساکنان منطقه ==
-بنابر سرشماری‌های صورت گرفته در ۱۳۸۵ش، جمعیت این شهر در حدود ۴۴٬۶۱۸ نفر بوده که در ۱۳۹۵ش به ۶۵٬۱۹۶ نفر افزایش یافته است.<ref>[https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395 سرشماری عمومی نفوس و مسکن، مرکز آمار ایران.]</ref> بیشتر جمعیت این شهر را بومیان کَلارستاق تشکیل می‌دهند که اصالتی طبری دارند. مردم بومی شهر چالوس، گویش مازندرانی دارند.<ref>برجیان، متون طبری، 1388ش، ص11.</ref> در نواحی شرقی چالوس، قومی به‌نام کُجور ساکن هستند که به گویش کجوری، یکی از زیرشاخه‌های زبان مازندران، صحبت می‌کنند.<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/kojur-02-language/ Borjian, “KOJUR ii. Language,” Encyclopædia Iranica, 2016.]</ref> همچنین، بخشی از جمعیت چالوس را مهاجرانی از سرزمین گیلان و مردم کردزبان تشکیل داده‌اند. این مردم، به زبان‌های گیلکی و کردی سخن می‌گویند. درآمیختگی فرهنگی در چالوس، از غلظت تمامی این زبان‌های محلی کاسته و این جریان را به‌سمت زبان فارسی پیش برده است.<ref>یوسفی‌نیا، مشروطه بی‌نقاب، 1388ش، ص330؛ فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور، چالوس ـ آمل، ۱۳۸۰ش، ج27، ص98.</ref>
+بنابر سرشماری‌های صورت گرفته در ۱۳۸۵ش، جمعیت این شهر در حدود ۴۴٬۶۱۸ نفر، در ۱۳۹۵ش ۶۵٬۱۹۶ نفر و در سال 1402ش به 105015 نفر افزایش یافته است. بیشتر جمعیت این شهر را بومیان کَلارستاق تشکیل می‌دهند که اصالتی طبری دارند. مردم بومی شهر چالوس، گویش مازندرانی دارند.<ref>برجیان، متون طبری، 1388ش، ص11.</ref> در نواحی شرقی چالوس، قومی به‌نام کُجور ساکن هستند که به گویش کجوری، یکی از زیرشاخه‌های زبان مازندران، صحبت می‌کنند.<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/kojur-02-language/ Borjian, “KOJUR ii. Language,” Encyclopædia Iranica, 2016.]</ref> همچنین، بخشی از جمعیت چالوس را مهاجرانی از سرزمین گیلان و مردم کردزبان تشکیل داده‌اند. این مردم، به زبان‌های گیلکی و کردی سخن می‌گویند. درآمیختگی فرهنگی در چالوس، از غلظت تمامی این زبان‌های محلی کاسته و این جریان را به‌سمت زبان فارسی پیش برده است.<ref>یوسفی‌نیا، مشروطه بی‌نقاب، 1388ش، ص330؛ فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور، چالوس ـ آمل، ۱۳۸۰ش، ج27، ص98.</ref>
 == اقتصاد ==