چشم‌چرانی: تفاوت میان نسخه‌ها

چشم‌چرانی در روایات به‌عنوان تیری از تیرهای شیطان یاد شده<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/101/40/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%91%D9%8E%D8%B8%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8F_%D8%B3%D9%8E%D9%87%D9%92%D9%85%D9%8C_%D9%85%D9%90%D9%86%D9%92_%D8%B3%D9%90%D9%87%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%90_%D8%A5%D9%90%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%90%DB%8C%D8% مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج101، ص40.]</ref> که موجب غفلت<ref>[https://lib.eshia.ir/27359/1/222/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ محمدی ری‌شهری، حکمت‌نامه جوان، ۱۳۸۹ش، ص۲۲۲.]</ref> و ایجاد زمینهٔ بی‌عفّتی و روابط نامشروع<ref>[https://lib.eshia.ir/11679/1/153/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ فقیهی، تربیت جنسی: مبانی، اصول و روشها از منظر قرآن و حدیث، 1387ش، ص۱۵۳.]</ref> و شهوت‌رانی<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/14/306/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج14، ص306.]</ref> می‌شود که در نتیجه مایهٔ غم و اندوه بوده،<ref>[https://noorlib.ir/book/view/20367?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=213&viewType=html&query=چشم%20چراني فضل‌الله، دریچه‌ای به دنیای جوانان، ۱۳۷۸ش،  ص۲۱۳.]</ref> آه و حسرت را به‌دنبال دارد.<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/74/286/مَنْ_أَطْلَقَ_طَرْفَهُ_کَثُرَ_أَسَفُهُ مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج74، ص286.]</ref> از نظر جسمی نیز بعضی اطبای سنتی گفته‌اند که چشم‌چرانی موجب تحریک و ترشح غدد جنسی می‌شود و چون ارضای حقیقی صورت نمی‌گیرد زمینهٔ ایجاد غدد سرطانی در بدن افزایش می‌یابد.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/37089?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=15&viewType=html&query=چشم%20چراني موسوی، درمان تومورهای مغزی با مقایسه‌ای بین طب غربی و ایرانی از دیدگاه طب ایرانی (سنتی)، 1392ش، ص15.]</ref> از دیگر پیامدهای چشم‌چرانی ابتلا به بیماری‌ها و آزردگی‌های روانی است. تحریک کامجویی و لذت‌طلبی از یک‌سو و محدودیت‌های طبیعی، فرهنگی و اجتماعی که مانع لذت‌بردن فرد چشم‌چران می‌شود از سوی دیگر، موجب احساس محرومیت، فشار درونی و [[افسردگی]] در فرد می‌شود.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی خوی، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref> امام علی یکی از آثار چشم‌پوشی و پرهیز از چشم‌چرانی را راحتی و آرامش قلب افراد بیان کرده است.<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/12667/1/260/%D8%BA%D9%8E%D8%B6%D9%91%D9%8F_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%91%D9%8E%D8%B1%D9%92%D9%81%D9%90_%D8%AE%D9%8E%D9%8A%D9%92%D8%B1%D9%8C_%D9%85%D9%90%D9%86%D9%92_%D9%83%D9%8E%D8%AB%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%90_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%91%D9% تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ۱۳۶۶ش، ص۲۶.]</ref> انسان چشم‌چران، دچار هرزگی و هواپرستی می‌شود و با غفلت، سرمایه عمر خویش را تباه می‌کند.<ref>. یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، 1397ش.</ref> بین غض‌نظر و پاک‌دامنی، ارتباطی متقابل برقرار است؛ زیرا چشم‌پاکی، دوری فرد از انحرافات جنسی را به‌دنبال دارد. حفظ عفت، ثمره طبیعی کنترل چشم‌چرانی است و غض‌نظر گام بعدی برای تقویت اراده، هوشیاری در کنترل و تسلط بر امیال است.<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref>

چشم‌چرانی در بیان امام صادق، از تیرهای زهرآگین شیطان است؛ چه بسا یک نگاه حرام<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، 1412ق، ج20، ص191.</ref> یا رها کردن چشم، حسرت دائمی به‌دنبال دارد.<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020299 ابن‌شعبه، تحف العقول؛ 1363ش، ص97.]</ref> یکی از علل این حسرت، صرف وقت و انرژی برای امور دست‌نایافتنی و تلخ کردن زندگی است.<ref>. یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، 1397ش.</ref> همچنین چشم‌چرانی، تخیلات شهوت‌آلود را برای افراد تبدیل به عادت می‌کند و با زمینه‌سازی روابط نامشروع، بنیان خانواده را تضعیف می‌کند و آرامش را از شخص بگیرد.<ref>زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.</ref> چشم‌چرانی علاوه بر بی‌اعتباری فرد،<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی اخوی، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref> موجب ناامن‌شدن جامعه،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref> به‌ویژه برای حضور بانوان می‌شوند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص22.]</ref> در روایات نیز نسبت به کسی که نفس خود را خوار کند هشدار داده شده است.<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/75/365/فلا_تامن_شره مجلسی، بحار الأنوار، 1403ق، ج75، ص365.]</ref> از سوی دیگر شیوع چشم‌چرانی در جامعه موجب می‌شود به‌جای توجه به ارزش‌های متعالی و کمالات انسانی، به افراد به‌عنوان ابزاری برای کامروایی و تمایلات حیوانی توجه شود.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13910115000063/نگاه-حرام-و-اثرات-مخرب-آن-در-زندگی-فردی-و-Ø§Ø «نگاه حرام و اثرات مخرب آن در زندگی فردی و اجتماعی»، خبرگزاری فارس.]</ref> همچنین کاهش ازدواج و افزایش طلاق از دیگر پیامدهای چشم‌چرانی در یک جامعه است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref>

امروزه نگاه سودجویانه و لذت‌طلبانه به زنان در فرهنگ و تمدن غرب،<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8630760/%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%82%D8%B7-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%88%DB%8C%D خامنه‌ای، «رویکرد غرب نسبت به زنان فقط مبتنی بر سودجویی و لذت‌جویی است»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> موجب شده است که صنعت تولید فیلم در این راستا تجاری‌سازی شود<ref>[https://www.shahrehejab.com/چرا-مردم-در-غرب-به-زنان-برهنه-نگاه-نمی‌/ «چرا مردم در غرب به زنان برهنه نگاه نمی‌کنند؟!»، وب‌سایت شهر حجاب.]</ref> و پسران و دختران را تشویق می‌کنند که خود را شبیه الگوهای زیبایی تعریف‌شده، همانندسازی کرده و در معرض نمایش قرار دهند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/296234/%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D9%85-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D9%81%D8%AA% هنرپور، «چشم‌چرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، 1388ش، ص6.]</ref> چشم‌چرانی زمینهٔ فروپاشی [[خانواده]] را فراهم می‌کند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/35463?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=16&viewType=html&query=چشم%20چراني دستغیب، ازدواج اسلامی، بی‌تا، ص۱۶.]</ref> فرد چشم‌چران، دیگران را با همسر خود مقایسه می‌کند که موجب بداخلاقی به همسر و در مراحل شدیدتر منجر به [[طلاق]] می‌شود.<ref>https://www.isna.ir/news/gilan-78928/حجاب-چشم-مظلوم-ترین-واجبات-و-تکالیف-الهی-اس</ref>

بنا به اعتقاد سیدقطب، مراقبت چشم از سوی مردان، نظم روانی را به‌همراه خواهد داشت. در واقع این مراقبت تلاش برای غلبه بر میل به دیدن زیبایی‌ها و جذابیت‌های چهره و بدن است. این چشم‌پوشی اولین پنجره وسوسه را که چشم باشد، می‌بندد و تلاش عملی برای جلوگیری از رسیدن تیر مسموم است.<ref>. قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref>

عوامل گوناگون فردی، فرهنگی و اجتماعی بر چشم‌چرانی اثرگذار است. عوامل فردی مانند وسوسه‌های شیطان، هوس‌های نفسانی، تصورات غلط در مورد چشم‌چرانی مانند توهم پاک بودن نگاه،<ref>اکبری، چشم و نگاه، ۱۳۹۵ش، ص58-۶1.</ref> تنوع‌طلبی و ارضاء نشدن در رابطهٔ زناشویی با همسر؛<ref>[https://www.bing.com/ck/a?!&&p=4eaf1bb14bc73852JmltdHM9MTcyMDMxMDQwMCZpZ3VpZD0xZGZhZjNlOC04MDZmLTY2ZTEtM2MxNS1lNzgzODE2NjY3MjMmaW5zaWQ9NTE5NQ&ptn=3&ver=2&hsh=3&fclid=1dfaf3e8-806f-66e1-3c15-e78381666723&psq=%d8%b9%d9%84%d8%aa-%da%86%d8%b4%d9%85-%da%86%d8% «علت چشم‌چرانی در مردان و زنان»، وب‌سایت مؤسسه همراز روان پویان.]</ref> عوامل فرهنگی و اجتماعی مانند تبرج و جلوه‌گری در فیلم‌های سینما، تلویزیون و رسانه؛<ref>[https://noorlib.ir/book/view/106102?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=37&viewType=html&query=چشم%20چراني همتی، بایسته‌های اخلاقی بازنمایی حضور اجتماعی زنان در رسانه ملی، 1399ش، ص37.]</ref> حضور پر جاذبه و آرایش‌کردهٔ زنان در جامعه؛ اختلاط زن و مرد در محیط‌های آموزشی، کاری، تفریحی و مانند آن؛<ref>اکبری، چشم و نگاه، ۱۳۹۵ش، ص62-۶۳.</ref> بی‌توجهی به حریم خصوصی در معماری جدید و قرارگرفتن زنان و مردان نامحرم در معرض چشم‌چرانی؛<ref>[https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=595272 ملک‌میرزایی و کاظمی، «تأثیر معماری ایرانی اسلامی بر جرائم منافی عفت»، ۱۳۹۹ش، ص۹۶-۹۷.]</ref> بالا رفتن [[سن ازدواج]] و استفاده از زنان به‌عنوان مانکن یا مدل در رسانه‌ها و تبلیغات.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/296234/%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D9%85-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D9%81%D8%AA% هنرپور، «چشم‌چرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، 1388ش، ص5-6.]</ref>

پاسخ‌نگرفتن مشروع نیاز جنسی، عامل اصلی این اختلال است. محرومیت جنسی، موجب چشم‌چرانی و توسل به لذت‌های دیداری و خیالی می‌شود.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ . میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref>

یکی از عوامل چشم‌چرانی، بدحجابی زنان است، لذا در قرآن کریم به زنان توصیه شده است<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_31_سوره_نور . سوره نور، آیه 31.]</ref> که زینت خود را جز برای محارم، آشکار نکنند، روسری خود را بر روی سینه بیندازند تا گردن و سینه با آن پوشیده شود و هنگام راه رفتن پاهای خود را به زمین نکوبند تا زینت پنهان آنها آشکار نشود.<ref>[https://old.makarem.ir/compilation/reader.aspx?mid=22815 . مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1386ش، ج14، ذیل آیه 30، سوره نور.]</ref> البته تنها حکمت حجاب، تحریک نشدن مردان نیست، بلکه امنیت اجتماعی، کاهش زمینه‌های تنوع‌طلبی جنسی، تحکیم خانواده و حفظ کرامت و شخصیت زن نیز از جمله علل وجوب حجاب است.<ref>[https://makarem.ir/maaref/fa/tag/index/112734/چشم-چرانی . مکارم شیرازی، «چشم‌چرانی»،  وب‌سایت آئین رحمت.]</ref>

کنترل چشم از نگاه به حرام و چشم‌چرانی، مهم‌ترین عامل برای رسیدن به [[عفت]] و پاکدامنی و کنترل غریزهٔ جنسی است. کنترل غریزهٔ جنسی از طریق چشم‌پوشی آسان‌تر از کنترل غریزهٔ جنسی بعد از تحریک شهوت است.<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص87-88.</ref>  کنترل نگاه موجب راحتی قلب،<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/12667/1/260/%D8%BA%D9%8E%D8%B6%D9%91%D9%8F_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%91%D9%8E%D8%B1%D9%92%D9%81%D9%90_%D8%AE%D9%8E%D9%8A%D9%92%D8%B1%D9%8C_%D9%85%D9%90%D9%86%D9%92_%D9%83%D9%8E%D8%AB%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%90_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%91%D9% تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ۱۳۶۶ش، ص۲۶.]</ref> کمال انسان و نورانی‌شدن قلب است. همچنین بر اساس روایات، خداوند به افرادی که نگاه خود را کنترل کنند عنایت‌های ویژه‌ای دارد؛ برای مثال خداوند به حضرت یوسف و ابن‌سیرین که از حرام چشم‌پوشی کردند علم تعبیر خواب عطا کرد. عنایت خداوند به شیخ رجبعلی خیاط در دوران معاصر نیز معروف است که با بستن چشم در مقابل حرام به تحول روحی رسید و دارای بعضی مقامات معنوی و چشم برزخی شد.<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص88.</ref> در آموزه‌های دینی گرچه به لذت‌های حلال چشم توجه شده اما به انسان می‌آموزد که در این دنیا امکان رسیدن به همهٔ لذت‌ها وجود ندارد و انسان ناگزیر است برای رسیدن به لذات بالاتر از بعضی لذت‌های دیگر به‌ویژه گناهان، چشم‌پوشی کند.<ref>[http://panahian.ir/post/1857 پناهیان، «درسنامۀ تنها مسیر/ مدیریت لذت»، وب‌سایت پناهیان.]</ref> آموزه‌های دینی افراد را به‌گونه‌ای تربیت می‌کند تا علاوه‌بر مدیریت لذت‌های خود و اجتناب از نگاه‌های حرام، چشم را یک نعمت الهی بدانند که در برابر آن مسؤلیت دارند.<ref>سوره اسراء، آیه36.</ref> همچنین آموزه‌های دینی به نگاه‌های افراد جامعه جهت می‌دهد، به‌گونه‌ای که به‌وسیلهٔ نگاه خود مانند نگاه به چهرهٔ عالم، نگاه به چهرهٔ [[پدر]] و مادر، نگاه به قرآن کریم، نگاه به کعبه و مانند آن، برای رسیدن به فضیلت‌ها، گسترش محبت در زندگی، رشد معنوی<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/1/204/النظر_الی_وجه_العالم_عباده مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج1، ص204.]</ref> و رسیدن به کمال و سعادت و پاداش الهی بهره گیرند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص9.]</ref>

کارشناسان برای درمان چشم‌چرانی به تقویت [[امید]] و تلقین مثبت، مقاومت، اراده و تلاش سفارش کرده‌اند.<ref>[https://www.bing.com/ck/a?!&&p=b921e23a4e0b655fJmltdHM9MTcyMDMxMDQwMCZpZ3VpZD0xZGZhZjNlOC04MDZmLTY2ZTEtM2MxNS1lNzgzODE2NjY3MjMmaW5zaWQ9NTM5Mg&ptn=3&ver=2&hsh=3&fclid=1dfaf3e8-806f-66e1-3c15-e78381666723&psq=%d8%b9%d9%84%d8%aa-%da%86%d8%b4%d9%85-%da%86%d8% «درمان چشم‌چرانی»، وب‌سایت دکتر نجفی توانا.]</ref> عادی‌نشدن چشم‌چرانی بسیار مهم است و ناراحت‌شدن از این رفتار نشان می‌دهد که هنوز عادی نشده است. یکی از روش‌هایی که برای ترک این رفتار پیشنهاد شده، فریب نفس است؛ وقتی شرایط چشم‌چرانی پدید آمد به نفس خود بگوید این یک بار را ترک می‌کنم و چون ترک یک‌بار آسان‌تر است، احتمال موفقیت در ترک بیشتر می‌شود.<ref>[https://www.bing.com/ck/a?!&&p=3c43af3276bd6a61JmltdHM9MTcyMDMxMDQwMCZpZ3VpZD0xZGZhZjNlOC04MDZmLTY2ZTEtM2MxNS1lNzgzODE2NjY3MjMmaW5zaWQ9NTQwNw&ptn=3&ver=2&hsh=3&fclid=1dfaf3e8-806f-66e1-3c15-e78381666723&psq=%d8%b1%d8%a7%d9%87+%d8%af%d8%b1%d9%85%d8%a7%d9%8 میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»، وب‌سایت ایمانور.]</ref> راه دیگر که برای ترک چشم‌چرانی انگیزه می‌دهد، تفکر در آثار و برکات ترک چشم‌چرانی است، مانند روایتی که بالاترین غنیمت را غنیمتی بیان می‌کند که با ترک چشم‌چرانی به‌دست می‌آید.<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/11015/14/269/مَا_اغْتَنَمَ_أَحَدٌ_بِمِثْلِ_مَا_اغْتَن٠نوری، مستدرک الوسائل، ج۱۴، ض۲۶۹.]</ref> از سوی دیگر تفکر در عواقب چشم‌چرانی نیز در ترک چشم‌چرانی مؤثر است.<ref>[https://blog.nojavany.ir/the-way-to-control-the-eyes-and-not-look-at-non-mahrams/ «راه کنترل چشم و نگاه نکردن به نامحرم، ترک چشم چرانی»، وب‌سایت نوجوانی.]</ref> قرآن کریم نماز را عامل بازدارنده از فحشا و گناه معرفی می‌کند<ref>سوره عنکبوت، آیه 45.</ref> و پایبندی به نماز سبب ترک رفتار چشم‌چرانی است.<ref>[http://panahian.ir/post/3543 پناهیان، «برخورد غیر منتظرۀ رسول خدا با جوان چشم‌چران»، وب‌سایت پناهیان.]</ref>از روش‌های درمان چشم‌چرانی چنین گزارش کرده‌اند:

* زشت شمردن چشم‌چرانی، عادی نشدن گناه برای فرد، اولین گام درمان است. این‌که فرد نسبت به چشم‌چرانی، اندوهگین شود و قصد درمان داشته باشد، خود، گامی بزرگ و ارزشمند است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ . میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref>

* جلب عنایت خداوند، خود را در محضر خدا بداند و به‌خاطر خدا نگاه حرام را ترک کند و بداند که خودداری از نگاه حرام، عنایت ویژه خداوند را به‌دنبال خواهد داشت.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ . میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref>

* مداومت و تمرین، فردی که تصمیم می‌گیرد، چشم‌چرانی را ترک کند، باید مداومت و تمرین داشته باشد<ref>. حیدری، سلسله مباحث راهکارهای دوری از گناه: اعتیادهای مدرن و خطرناک، 1387ش، ص9.</ref> و هر بار که شکست خورد، ناامید نشود و دوباره شروع کند.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ . میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref>

* اندیشیدن به‌فواید ترک چشم‌چرانی، یکی از راه‌های ترک چشم‌چرانی، تفکر راجع به لذت‌های ناشی از ترک این عادت است. چراکه هیچ مرد مسلمانی نیست که نگاهش به زنی بیفتد و چشم خود را پایین‌اندازد، مگر این‌که خداوند متعال به او توفیق عبادتی دهد که شیرینی آن را در دل خویش بیابد.<ref>محمدی ری‌شهری، میزان الحکمه، 1389ش، ج12، ص242.</ref>

* اندیشیدن به نتایج دنیوی و اخروی چشم‌چرانی، فکر کردن به عاقبت کار، همواره یکی از راه‌های ترک گناه است. گناهان نه‌تنها سودی برای دنیای انسان ندارند، بلکه آخرت آنها را ویران می‌کنند؛ زیرا هرکس چشم خود را از حرام پر کند، در روز قیامت خداوند چشم او را پر از آتش می‌کند؛ مگر این‌که توبه کند و از عمل خود دست بردارد.<ref>محمدی ری‌شهری، میزان الحکمه، 1389ش، ج12، ص241.</ref>

* ازدواج، زمینه‌سازی ازدواج بهنگام جوانان و آگاهی‌بخشی درست به آن‌ها می‌تواند به ترک این فعل کمک کند. چراکه بسیاری از چشم‌چرانی‌ها به‌دلیل نیازهای جنسی است. ازدواج سالم و پای‌بندی به تعهّدات، بسیاری از اختلالات مثل چشم‌چرانی را حل خواهد کرد.<ref>. حیدری، سلسله مباحث راهکارهای دوری از گناه: اعتیادهای مدرن و خطرناک، 1387ش، ص8.</ref> خداوند در سوره نور، پس از نهی از چشم‌چرانی، مؤمنین را به ازدواج دعوت می‌کند و می‌فرماید که اگر مؤمنین فقیر هم باشند، خداوند به برکت امر ازدواج آن‌ها را بی‌نیاز خواهد کرد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_32_سوره_نور سوره نور، آیه 32.]</ref>

* مراجعه به علمای اخلاق، از بهترین راه‌های درمان بیماری چشم‌چرانی، کمک گرفتن از علماء و مشاوران مذهبی است. از توصیه‌های علمای اخلاق این است که بعد از نماز صبح یازده مرتبه سوره توحید خوانده شود.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ . میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور]</ref>

چنان‌که حافظ می‌گوید:<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh393 . حافظ، غزلیات، غزل شماره 393.]</ref>{{شعر جدید

* «راه کنترل چشم و نگاه نکردن به نامحرم، ترک چشم‌چرانی»، وب‌سایت نوجوانی، تاریخ درج مطلب: ۲۸ آگوست ۲۰۲۲م.

* «علت چشم‌چرانی در مردان و زنان»، وب‌سایت مؤسسه همراز روان‌پویان، تاریخ انتشار: ۲۲ جولای ۲۰۱۸.