صفحهای تازه حاوی «'''بیعت؛''' پیمانی دوسویه میان مردم و پیامبر، امام، خلیفه، حاکم و رهبر بر پایهٔ اطاعت از شریعت و عدالت در فرهنگ اسلامی. == مفهومشناسی == بیعت و بیع هر دو از ریشهٔ باع و به معنای دست دادن یا فشردن جهت پذیرش و پیروی،<ref>{{پک|راغب اصفهانی|۱۴۱۲|ک=مفردات...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
بیعت دارای سه رکن اساسی است: بیعتکننده که مردم یا گروهی از آنان هستند، کسی که با او بیعت میشود که امام، خلیفه یا حاکم است و موضوع بیعت که میتواند عام همچون اطاعت مطلق در تمام امور یا خاص همچون بیعت بر جهاد یا ترک گناهان باشد. از مهمترین شرایط بیعت، اختیاری و آزادانه بودن آن است؛ چنانکه در سیرهٔ امام علی علیهالسلام بارها بر این شرط تأکید شده و ایشان بیعت اجباری را فاقد اعتبار دانستهاند. افزون بر این، بیعت باید با رضایت کامل و بدون اکراه صورت پذیرد و در صورت نقض عهد از سوی هر یک از طرفین، تعهد طرف مقابل نیز از میان میرود. | بیعت دارای سه رکن اساسی است: بیعتکننده که مردم یا گروهی از آنان هستند، کسی که با او بیعت میشود که امام، خلیفه یا حاکم است و موضوع بیعت که میتواند عام همچون اطاعت مطلق در تمام امور یا خاص همچون بیعت بر جهاد یا ترک گناهان باشد. از مهمترین شرایط بیعت، اختیاری و آزادانه بودن آن است؛ چنانکه در سیرهٔ امام علی علیهالسلام بارها بر این شرط تأکید شده و ایشان بیعت اجباری را فاقد اعتبار دانستهاند. افزون بر این، بیعت باید با رضایت کامل و بدون اکراه صورت پذیرد و در صورت نقض عهد از سوی هر یک از طرفین، تعهد طرف مقابل نیز از میان میرود. | ||
== | == کارکرد بیعت == | ||
بیعت در | بیعت در اندیشهٔ سیاسی اسلام، دو کارکرد اساسی دارد. | ||
* '''تأکیدی:''' به معنای پذیرش ریاست و حکومت و اعلام تعهد و وفاداری نسبت به شخص یا اشخاص. | |||
* '''انشایی''': به معنای اعطای حاکمیت و ریاست یا انتخاب امام و حاکم که زمینهٔ ایجاد قدرت سیاسی جدیدی را فراهم میآورد.<ref name=":022">{{پک|احمدنژاد|داورپناه|۱۳۹۴|ک=شیعهشناسی|ف=مفهومشناسی «بیعت» در فرهنگ اسلامی و نقش آن در اثبات امامّت|ص=۱۴۰}}</ref> | |||
== اقسام بیعت == | == اقسام بیعت == | ||
بیعت از جهت اهداف و محتوا به سه نوع کلی تقسیم میشود: | بیعت از جهت اهداف و محتوا به سه نوع کلی و از جهت گستردگى یا ضیق دایره به دو نوع بیعت عام و خاص تقسیم میشود:<ref>{{پک|میبدى|۱۳۷۶|ک=حکومت اسلامی|ف=بیعت و نقش آن در حکومت اسلامى|ص=۱۸۳-۱۸۴}}</ref> | ||
* '''بیعت متابعت:''' پیمان بر پیروی از خدا و پیامبر که در عقبه منا و پس از فتح مکه از مسلمانان گرفته شد. | * '''بیعت متابعت:''' پیمان بر پیروی از خدا و پیامبر که در عقبه منا و پس از فتح مکه از مسلمانان گرفته شد. | ||
* '''بیعت جهاد:''' پیمان فرمانده سپاه با نیروهای جنگی برای پایداری در میدان نبرد تا آخرین | * '''بیعت جهاد:''' پیمان فرمانده سپاه با نیروهای جنگی برای پایداری در میدان نبرد تا آخرین لحظه گرفته میشود. | ||
* '''بیعت خلافت و امامت:''' پیمان بر پذیرش کامل ولایت و حاکمیت امام یا خلیفه در تمام امور که ملاک تشخیص موافق از مخالف است و بیعت متابعت و جهاد بخشی از آن بوده و از آن قابل انفکاک نیست. | * '''بیعت خلافت و امامت:''' پیمان بر پذیرش کامل ولایت و حاکمیت امام یا خلیفه در تمام امور که ملاک تشخیص موافق از مخالف است و بیعت متابعت و جهاد بخشی از آن بوده و از آن قابل انفکاک نیست.<ref>{{پک|میبدى|۱۳۷۶|ک=حکومت اسلامی|ف=بیعت و نقش آن در حکومت اسلامى|ص=۱۸۳-۱۸۴}}</ref> | ||
* '''بیعت عام:''' که تعهد بر اطاعت مطلق در تمامی زمینههاست و مشروعیت آن تنها با امام معصوم قابلتحقق است. | * '''بیعت عام:''' که تعهد بر اطاعت مطلق در تمامی زمینههاست و مشروعیت آن تنها با امام معصوم قابلتحقق است. | ||
