بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۵: خط ۵:


== ارکان و شرایط بیعت ==
== ارکان و شرایط بیعت ==
بیعت دارای سه رکن اساسی است: بیعت‌کننده که مردم یا گروهی از آنان هستند، کسی که با او بیعت می‌شود که امام، خلیفه یا حاکم است و موضوع بیعت که می‌تواند عام همچون اطاعت مطلق در تمام امور یا خاص همچون بیعت بر جهاد یا ترک گناهان باشد. از مهمترین شرایط بیعت، اختیاری و آزادانه بودن آن است؛ چنانکه در سیرهٔ امام علی علیه‌السلام بارها بر این شرط تأکید شده و ایشان بیعت اجباری را فاقد اعتبار دانسته‌اند. افزون بر این، بیعت باید با رضایت کامل و بدون اکراه صورت پذیرد و در صورت نقض عهد از سوی هر یک از طرفین، تعهد طرف مقابل نیز از میان می‌رود.
بیعت دارای سه رکن اساسی بیعت‌کننده، بیعت‌شونده و موضوع بیعت است که در صورت نبود یکی از آنها بیعت محقق نمی‌شود.<ref>{{پک|افشاری|۱۴۰۱|ک=پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکده تاریخ|ف=بیعت در اندیشه و سیره امامان شیعه|ص=۳۳-۳۴}}</ref>
 
با توجه به ارکان سه گانه بیعت، شرایط آن را می‌توان به دو دسته شرایط عمومی و خاص تقسیم کرد. منظور از شرایط عمومی مواردی است که اختصاص به رکن خاصی از ارکان سه‌گانه ندارد و در مقابل, شرایط خاص مواردی هستند که مختص یکی از آن سه است. مهمترین شرایط عمومی بیعت رضایت‌مندی و آزادی در بیعت، آشکار و آگاهانه و مردمی بودن بیعت و تبلیغ و تحریک‌نکردن مردم برای بیعت می‌باشد. شرایط خاص بیعت نیز شامل شرایط بیعت‌کننده مانند داشتن بلوغ، رشد، عقل، استطاعت، قدرت و توانایی، جنس بیعت‌کننده شامل مرد یا زن بودن، شرایط بیعت‌شونده مانند مشروعیت و شرایط موضوع بیعت است که با توجه به این امر که موضوع عمومی بیعت اطاعت و فرمان‌برداری است، متعلق این پیروی و اطاعت باید در جهت رضایت خدا و هماهنگ با شریعت باشد. از دیگر شرایط موضوع بیعت، مقدوریت است چرا که در اسلام تکلیف به مالایطاق وجود ندارد.<ref>{{پک|افشاری|۱۴۰۱|ک=پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکده تاریخ|ف=بیعت در اندیشه و سیره امامان شیعه|ص=۳۴}}</ref><ref>{{پک|افشاری|۱۳۷۷|ک=حکومت اسلامی|ف=ماهیت بیعت از منظر حدیث شیعه|ص=۸۳-۸۸}}</ref>


== کارکرد بیعت ==
== کارکرد بیعت ==
خط ۳۰: خط ۳۲:


{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=احمدنژاد|نام۱=محمود|تاریخ=۱۳۹۴|عنوان=مفهوم‌شناسی «بیعت» در فرهنگ اسلامی و نقش آن در اثبات امامّت|پیوند=https://www.shiitestudies.com/article_21858.html|ژورنال=شیعه‌شناسی|دوره=سیزدهم|شماره=پنجاه|صفحات=۱۳۵-۱۶۲|نام۲=نعمت|نام خانوادگی۲=داورپناه|نام۳=|نام خانوادگی۳=}}
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=احمدنژاد|نام۱=محمود|تاریخ=۱۳۹۴|عنوان=مفهوم‌شناسی «بیعت» در فرهنگ اسلامی و نقش آن در اثبات امامّت|پیوند=https://www.shiitestudies.com/article_21858.html|ژورنال=شیعه‌شناسی|دوره=سیزدهم|شماره=پنجاه|صفحات=۱۳۵-۱۶۲|نام۲=نعمت|نام خانوادگی۲=داورپناه|نام۳=|نام خانوادگی۳=}}
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=افشاری|نام۱=محمد|تاریخ=۱۴۰۱|عنوان=بیعت در اندیشه و سیره امامان شیعه|پیوند=|ژورنال=پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکده تاریخ|دوره=|شماره=|صفحات=}}
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=دیلمی|نام۱=احمد|تاریخ=۱۳۷۷|عنوان=ماهیت بیعت از منظر حدیث شیعه|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/118810/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87|ژورنال=حکومت اسلامی|دوره=سوم|شماره=نهم|صفحات=۸۱-۹۳}}


{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=راغب اصفهانی|نام=حسین بن محمد|عنوان=مفردات الفاظ القرآن|سال=۱۴۱۲|مکان=بیروت|ناشر=دار الشامیة|پیوند نویسنده=حسین بن محمد راغب اصفهانی|پیوند=|کوشش=صفوان عدنان داوودی|مترجم=|شابک=|دوره=}}
{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=راغب اصفهانی|نام=حسین بن محمد|عنوان=مفردات الفاظ القرآن|سال=۱۴۱۲|مکان=بیروت|ناشر=دار الشامیة|پیوند نویسنده=حسین بن محمد راغب اصفهانی|پیوند=|کوشش=صفوان عدنان داوودی|مترجم=|شابک=|دوره=}}


{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=فراهیدی|نام=خلیل بن احمد|عنوان=العین|سال=۱۴۰۵|مکان=قم|ناشر=دار الهجرة|پیوند نویسنده=خلیل بن احمد فراهیدی|پیوند=|کوشش=مهدی مخزومی و ابراهیم سامرائی|مترجم=|شابک=|دوره=}}
{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=فراهیدی|نام=خلیل بن احمد|عنوان=العین|سال=۱۴۰۵|مکان=قم|ناشر=دار الهجرة|پیوند نویسنده=خلیل بن احمد فراهیدی|پیوند=|کوشش=مهدی مخزومی و ابراهیم سامرائی|مترجم=|شابک=|دوره=}}