| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''روزی فرزند'''</big>؛ مفهومی چندبعدی مرتبط با برداشتهای دینی، فرهنگی و اقتصادی از تأمین و شرایط رشد کودک. | <big>'''روزی فرزند'''</big>؛ مفهومی چندبعدی مرتبط با برداشتهای دینی، فرهنگی و اقتصادی از تأمین و شرایط رشد کودک. | ||
روزی فرزند، مفهومی در پژوهشهای دینی و اجتماعی است که بهعنوان چارچوبی تفسیری برای توصیف برداشتها نسبت میان معیشت، مسئولیت والدین و شرایط ساختاری جامعه مطرح شده است. این مفهوم در منابع مختلف، از باورهای دینی دربارۀ رزق تا تحلیلهای اقتصادیِ هزینه و فایده و مطالعات فرهنگی دربارۀ تجربۀ زیستۀ خانوادهها، بهشیوههای متفاوت صورتبندی میشود. بررسیهای جمعیتشناختی و اقتصادی نشان میدهد که ادراک خانوادهها از امکان تأمین نیازهای فرزندان، تحت تأثیر نااطمینانیهای شغلی، سیاستهای حمایتی و تغییرات نگرشی قرار دارد. در این میان، روزی فرزند نه فقط بهعنوان امر مالی بلکه بهمثابه برآیندی از عوامل مادی، اجتماعی و معنایی در سطوح فردی و کلان مورد توجه قرار گرفته است. | روزی فرزند، مفهومی در پژوهشهای دینی و اجتماعی است که بهعنوان چارچوبی تفسیری برای توصیف برداشتها نسبت میان معیشت، مسئولیت والدین و شرایط ساختاری جامعه مطرح شده است. این مفهوم در منابع مختلف، از باورهای دینی دربارۀ رزق تا تحلیلهای اقتصادیِ هزینه و فایده و مطالعات فرهنگی دربارۀ تجربۀ زیستۀ خانوادهها، بهشیوههای متفاوت صورتبندی میشود. بررسیهای جمعیتشناختی و اقتصادی نشان میدهد که ادراک خانوادهها از امکان تأمین نیازهای فرزندان، تحت تأثیر نااطمینانیهای شغلی، سیاستهای حمایتی و تغییرات نگرشی قرار دارد. در این میان، روزی فرزند نه فقط بهعنوان امر مالی بلکه بهمثابه برآیندی از عوامل مادی، اجتماعی و معنایی در سطوح فردی و کلان مورد توجه قرار گرفته است. | ||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
==دیدگاههای نظری== | ==دیدگاههای نظری== | ||
در ادبیات اقتصاد جمعیت، فرزندآوری بیشتر در قالب مدلهای تحلیلی هزینه و فایده بررسی میشود. در نظریۀ اقتصادی باروری که توسط گری بکر،<ref>از جمله مبتكرترين اقتصاددانان اواخر قرن بيستم.</ref> | در ادبیات اقتصاد جمعیت، فرزندآوری بیشتر در قالب مدلهای تحلیلی هزینه و فایده بررسی میشود. در نظریۀ اقتصادی باروری که توسط گری بکر،<ref>از جمله مبتكرترين اقتصاددانان اواخر قرن بيستم.</ref> و دیگر اقتصاددانان، فرزند بهعنوان یک انتخاب خانوادگی در نظر گرفته میشود که میزان آن با عواملی مانند سطح درآمد، هزینههای مستقیم نگهداری و آموزش و هزینههای غیرمستقیم مرتبط با زمان والدین ارتباط دارد. در این چارچوب، هزینۀ فرزند تنها به مخارج مالی محدود نبوده و زمان صرفشده برای مراقبت و تربیت، بهویژه از سوی والدین شاغل، نیز بهعنوان بخشی از هزینه تلقی میشود.<ref> [https://www.sid.ir/FileServer/JF/48713946906.pdf نیکونسبتی و دیگران، «اقتصاد و باروری (نظریهها و نقدها)»، 1394ش، ص223-224.]</ref> | ||
از این منظر، سیاستهای دولتی از طریق یارانهها، نظامهای حمایتی، مسکن و [[بیمه]]، بر هزینههای ادراکشدۀ فرزندآوری اثر میگذارند. در ایران، برخی پژوهشها به تجربۀ سیاستهای حمایتی دهههای ابتداییِ پیروزی انقلاب اسلامی اشاره کردهاند که با کاهش فشار اقتصادی بر خانوارها، همزمان با افزایش باروری همراه بوده است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/12/03/2456649/6-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C «6 دلیل اقتصادی، فردی و ملی برای فرزندآوری»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> در مطالعات تطبیقی نیز نشان داده شده که در کشورهای مختلف، ابزارهایی مانند کاهش مالیات متناسب با تعداد فرزندان یا افزایش مرخصی والدین، بر ادراک خانوادهها از امکان تأمین هزینههای رشد فرزند تأثیر گذاشتهاند.<ref>[https://www.oecd.org/en/data/datasets/oecd-family-database.html “OECD Family Database”, OECD, Social Policy Division - Directorate of Employment, Labour and Social Affair, 2019.]</ref> | |||
در [[جمعیتشناسی]]، رابطۀ میان تعداد فرزندان و میزان سرمایهگذاری بر هر فرزند، بهعنوان تقابل کمیت و کیفیت مطرح شده است. مطالعات نشان میدهد که با افزایش سطح تحصیلات والدین و کاهش [[مرگومیر کودکان]]، تمایل به تمرکز منابع اقتصادی و تربیتی بر تعداد کمتری از فرزندان افزایش یافته است. در این چارچوب، موضوع روزی فرزند در پیوند با شاخصهایی مانند کیفیت زندگی، آموزش و مهارتآموزی بررسی شده است.<ref>[https://jips.nipr.ac.ir/article_89589.html عبداللهی و فرجادی، «عقلانیت اقتصادی و اجتماعی و کنش فرزندآوری در شهر تهران؛ نتایج یک مطالعۀ کیفی»، 1395ش، ص23-26].</ref> | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۶: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* «6 دلیل اقتصادی، فردی و ملی برای فرزندآوری»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بارگذاری: 3 اسفند 1399ش. | * «6 دلیل اقتصادی، فردی و ملی برای فرزندآوری»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بارگذاری: 3 اسفند 1399ش. | ||
* «تأثیر فرهنگ بر فرزندآوری بیش از مسائل اقتصادی است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ بارگذاری: 16 اردیبهشت 1403ش. | * «تأثیر فرهنگ بر فرزندآوری بیش از مسائل اقتصادی است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ بارگذاری: 16 اردیبهشت 1403ش. | ||
