قمپز در کردن: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

نسخهٔ ۱۵ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۴۷

قمپز در کردن؛ اصطلاحی عامیانه در زبان فارسی که به لاف‌زنی توخالی، خودستایی پوچ و ادعای بی‌پشتوانه اشاره دارد.

قمپز در کردن به معنای لاف زدن بی‌اساس و خودستایی توخالی است و از نام توپ جنگی توخالی عثمانی‌ها به نام «قمپز»، می‌آید که صدایی بلند اما بی‌اثر تولید می‌کرد. این اصطلاح امروزه برای تمسخر ادعاهای پوچ و فخرهای بی‌پایه در محاوره فارسی استفاده می‌شود.

واژه‌شناسی قمپز

در لغت‌نامهٔ دهخدا، قُمپُز به معنای دعوای بی‌دلیل، فخر و مباهات بی‌مورد و بالیدن نابه‌جا آمده است و قمپز در کردن نیز به دعاوی دروغین کردن اشاره دارد.^[۱] در فرهنگ معین غُنپز یا غُمپز به معنی لاف و گزاف، ادعا و فخر فروشی تعریف شده است.^[۲] در فرهنگ فارسی عمید نیز قمپز در کردن به معنای لاف زدن و خودستایی عامیانه معرفی شده است. این تعاریف بر معنای عامیانهٔ لاف‌زنی پوچ بدون اشاره مستقیم به ریشه تاریخی آن تأکید دارند.^[۳]

ریشه تاریخی قمپز در کردن

ریشهٔ تاریخی اصطلاح قمپز در کردن به نوعی توپ جنگی به نام «قمپز» بازمی‌گردد؛ قمپز نوعی توپ جنگی توخالی بود که عثمانی‌ها در نبردهای تاریخی با ایران، به‌ویژه در قرن‌های ۱۶ و ۱۷ میلادی، به‌کار می‌بردند. این توپ جنگی فقط با باروت و پارچه‌های فشرده پر می‌شد و فاقد گلولهٔ واقعی بود و تنها صدایی مهیب تولید می‌کرد، بدون آن‌که تخریبی به بار آورد و هدفش صرفاً ایجاد صدایی مهیب برای وحشت‌زدن سربازان و چهارپایانِ دشمن بود.^[۴] ایرانیان پس از کشف بی‌خطر بودن آن در جریان جنگ‌ها، برای تمسخر ادعاهای بزرگ اما پوچ و بی‌اثر از عبارت قمپز در کردن، استفاده کردند که به‌تدریج در زبان عامیانه فارسی برای لاف‌زنی توخالی جا افتاد.^[۵]

کاربرد قمپز در کردن در زندگی روزمره

اصطلاح قمپز در کردن، در محاوره‌های روزمره برای تمسخر ادعاهای بی‌پایه، رواج دارد؛^[۶] زیرا این افراد با لاف زدن و بزرگنمایی قصد دارند دیگران را تحت تأثیر قرار دهند. برخی از این مصادیق عبارتند از:

در روابط اجتماعی: وقتی کسی موفقیت‌های ساختگی خود را به رخ دیگران می‌کشد، پشت سر او می‌گویند: فلانی قمپز در می‌کنه و فقط حرف میزنه.
در فضای مجازی: برای پست‌های خودستایانه و بدون پشتوانهٔ برخی بلاگرها در نمایش ثروت یا دانش خود یا تبلیغات دروغین در فضای مجازی این اصطلاح کاربرد دارد.
در محیط کار یا سیاست: توصیف وعده‌های توخالی مسئولان یا رقبا، به معنای قمپز در کردن بدون عمل نیز تعبیر می‌شود.^[۷]

قمپز در کردن در زبان انگلیسی

در زبان انگلیسی قمپز در کردن با دو عبارت to bluff یا swagger شناخته می‌شود.^[۸] عبارت بلوف زدن که در زبان محاوره‌ای مردم نیز رواج دارد به معنای لاف زدن و ادعای بی‌پایه و اساس است.^[۹]

پانویس

منابع

«اصطلاح قمپز در کردن از کجا آمد؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۴ فروردین ۱۴۰۰ش.
پیرانی، امین و پیری، حامد، «قمپز در کردن»، وب‌سایت ادبستان شعر پارسی، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
«قمپز در کردن»، وب‌سایت یوتاب، تاریخ درج مطلب: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
«قمپز در کردن به انگلیسی»، وب‌سایت فست دیکشنری، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
«قُمپُز در کردن یعنی چه؟»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۳۹۲ش.
معین، محمد، فرهنگ فارسی معین، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.

[1] دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه قمپز.

[2] معین، فرهنگ فارسی معین، ذیل واژه قمپز.

[3] عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه قمپز.

[4] پیرانی و پیری، «قمپز در کردن»، وب‌سایت ادبستان شعر پارسی.

[5] «قُمپُز در کردن یعنی چه؟»، وب‌سایت تبیان.

[6] «اصطلاح قمپز در کردن از کجا آمد؟»، خبرگزاری مهر.

[7] «قمپز در کردن»، وب‌سایت یوتاب.

[8] «قمپز در کردن به انگلیسی»، وب‌سایت فست دیکشنری.

[9] دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه بلف.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''<big>قمپز در کردن</big>'''؛ اصطلاحی عامیانه در زبان فارسی که به لاف‌زنی توخالی، خودستایی پوچ و ادعای بی‌پشتوانه اشاره دارد.
+'''{{درشت|قمپز در کردن}}'''؛ اصطلاحی عامیانه در زبان فارسی که به لاف‌زنی توخالی، خودستایی پوچ و ادعای بی‌پشتوانه اشاره دارد.
 '''قمپز در کردن''' به معنای لاف زدن بی‌اساس و خودستایی توخالی است و از نام توپ جنگی توخالی عثمانی‌ها به نام «قمپز»، می‌آید که صدایی بلند اما بی‌اثر تولید می‌کرد. این اصطلاح امروزه برای تمسخر ادعاهای پوچ و فخرهای بی‌پایه در محاوره فارسی استفاده می‌شود.
 == واژه‌شناسی قمپز ==
-در لغت‌نامۀ دهخدا، قُمپُز به معنای دعوای بی‌دلیل، فخر و مباهات بی‌مورد و بالیدن نابه‌جا آمده است و قمپز در کردن نیز به دعاوی دروغین کردن اشاره دارد.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%82%D9%85%D9%BE%D8%B2?q=%D9%82%D9%85%D9%BE%D9%8F%D8%B2%20%D8%AF%D8%B1%20%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه قمپز.]</ref> در فرهنگ معین غُنپز یا غُمپز به معنی لاف و گزاف، ادعا و فخر فروشی تعریف شده است.<ref>[https://vajehyab.com/moein/%D9%82%D9%85%D9%BE%D8%B2?q=%D9%82%D9%85%D9%BE%D8%B2 معین، فرهنگ فارسی معین، ذیل واژه قمپز.]</ref> در فرهنگ فارسی عمید نیز قمپز در کردن به معنای لاف زدن و خودستایی عامیانه معرفی شده است. این تعاریف بر معنای عامیانۀ لاف‌زنی پوچ بدون اشاره مستقیم به ریشه تاریخی آن تأکید دارند.<ref>[https://vajehyab.com/amid/%D9%82%D9%85%D9%BE%D8%B2?q=%D9%82%D9%85%D9%BE%D8%B2%20%D9%85%D8%B9%DB%8C%D9%86 عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه قمپز.]</ref>
+در لغت‌نامهٔ دهخدا، قُمپُز به معنای دعوای بی‌دلیل، فخر و مباهات بی‌مورد و بالیدن نابه‌جا آمده است و قمپز در کردن نیز به دعاوی دروغین کردن اشاره دارد.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/قمپز?q=قمپُز%20در%20کردن دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه قمپز.]</ref> در فرهنگ معین غُنپز یا غُمپز به معنی لاف و گزاف، ادعا و فخر فروشی تعریف شده است.<ref>[https://vajehyab.com/moein/قمپز?q=قمپز معین، فرهنگ فارسی معین، ذیل واژه قمپز.]</ref> در فرهنگ فارسی عمید نیز قمپز در کردن به معنای لاف زدن و خودستایی عامیانه معرفی شده است. این تعاریف بر معنای عامیانهٔ لاف‌زنی پوچ بدون اشاره مستقیم به ریشه تاریخی آن تأکید دارند.<ref>[https://vajehyab.com/amid/قمپز?q=قمپز%20معین عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه قمپز.]</ref>
 == ریشه تاریخی قمپز در کردن ==
-ریشۀ تاریخی اصطلاح قمپز در کردن به نوعی توپ جنگی به نام «قمپز» بازمی‌گردد؛ قمپز نوعی توپ جنگی توخالی بود که عثمانی‌ها در نبردهای تاریخی با ایران، به‌ویژه در قرن‌های ۱۶ و ۱۷ میلادی، به‌کار می‌بردند. این توپ جنگی فقط با باروت و پارچه‌های فشرده پر می‌شد و فاقد گلولۀ واقعی بود و تنها صدایی مهیب تولید می‌کرد، بدون آن‌که تخریبی به بار آورد و هدفش صرفاً ایجاد صدایی مهیب برای وحشت‌زدن سربازان و چهارپایانِ دشمن بود.<ref>[https://www.poempersian.ir/%d9%82%d9%85%d9%be%d8%b2-%d8%af%d8%b1-%da%a9%d8%b1%d8%af%d9%86/ پیرانی و پیری، «قمپز در کردن»، وب‌سایت ادبستان شعر پارسی.]</ref> ایرانیان پس از کشف بی‌خطر بودن آن در جریان جنگ‌ها، برای تمسخر ادعاهای بزرگ اما پوچ و بی‌اثر از عبارت قمپز در کردن، استفاده کردند که به‌تدریج در زبان عامیانه فارسی برای لاف‌زنی توخالی جا افتاد.<ref>[https://www.tebyan.net/news/254709/%D9%82%D9%85%D9%BE%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%DB%8C%D8%B9%D9%86%DB%8C-%DA%86%D9%87 «قُمپُز در کردن یعنی چه؟»، وب‌سایت تبیان.]</ref>
+ریشهٔ تاریخی اصطلاح قمپز در کردن به نوعی توپ جنگی به نام «قمپز» بازمی‌گردد؛ قمپز نوعی توپ جنگی توخالی بود که عثمانی‌ها در نبردهای تاریخی با ایران، به‌ویژه در قرن‌های ۱۶ و ۱۷ میلادی، به‌کار می‌بردند. این توپ جنگی فقط با باروت و پارچه‌های فشرده پر می‌شد و فاقد گلولهٔ واقعی بود و تنها صدایی مهیب تولید می‌کرد، بدون آن‌که تخریبی به بار آورد و هدفش صرفاً ایجاد صدایی مهیب برای وحشت‌زدن سربازان و چهارپایانِ دشمن بود.<ref>[https://www.poempersian.ir/قمپز-در-کردن/ پیرانی و پیری، «قمپز در کردن»، وب‌سایت ادبستان شعر پارسی.]</ref> ایرانیان پس از کشف بی‌خطر بودن آن در جریان جنگ‌ها، برای تمسخر ادعاهای بزرگ اما پوچ و بی‌اثر از عبارت قمپز در کردن، استفاده کردند که به‌تدریج در زبان عامیانه فارسی برای لاف‌زنی توخالی جا افتاد.<ref>[https://www.tebyan.net/news/254709/قمپز-در-کردن-یعنی-چه «قُمپُز در کردن یعنی چه؟»، وب‌سایت تبیان.]</ref>
 == کاربرد قمپز در کردن در زندگی روزمره ==
-اصطلاح قمپز در کردن، در محاوره‌های روزمره برای تمسخر ادعاهای بی‌پایه، رواج دارد؛<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5174998/%D8%A7%D8%B5%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D9%82%D9%85%D9%BE%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%A2%D9%85%D8%AF «اصطلاح قمپز در کردن از کجا آمد؟»، خبرگزاری مهر.]</ref> زیرا این افراد با لاف زدن و بزرگنمایی قصد دارند دیگران را تحت تأثیر قرار دهند. برخی از این مصادیق عبارتند از:
+اصطلاح قمپز در کردن، در محاوره‌های روزمره برای تمسخر ادعاهای بی‌پایه، رواج دارد؛<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5174998/اصطلاح-قمپز-در-کردن-از-کجا-آمد «اصطلاح قمپز در کردن از کجا آمد؟»، خبرگزاری مهر.]</ref> زیرا این افراد با لاف زدن و بزرگنمایی قصد دارند دیگران را تحت تأثیر قرار دهند. برخی از این مصادیق عبارتند از:
 * '''در روابط اجتماعی''': وقتی کسی موفقیت‌های ساختگی خود را به رخ دیگران می‌کشد، پشت سر او می‌گویند: فلانی قمپز در می‌کنه و فقط حرف میزنه.
-* '''در فضای مجازی''': برای پست‌های خودستایانه و بدون پشتوانۀ برخی بلاگرها در نمایش ثروت یا دانش خود یا تبلیغات دروغین در فضای مجازی این اصطلاح کاربرد دارد.
+* '''در فضای مجازی''': برای پست‌های خودستایانه و بدون پشتوانهٔ برخی بلاگرها در نمایش ثروت یا دانش خود یا تبلیغات دروغین در فضای مجازی این اصطلاح کاربرد دارد.
-* '''در محیط کار یا سیاست''': توصیف وعده‌های توخالی مسئولان یا رقبا، به معنای قمپز در کردن بدون عمل نیز تعبیر می‌شود.<ref>[https://www.yotaab.com/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1/post/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%B6%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AB%D9%84-%D9%82%D9%85%D9%BE%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86/ «قمپز در کردن»، وب‌سایت یوتاب.] </ref>
+* '''در محیط کار یا سیاست''': توصیف وعده‌های توخالی مسئولان یا رقبا، به معنای قمپز در کردن بدون عمل نیز تعبیر می‌شود.<ref>[https://www.yotaab.com/فرهنگ-هنر/post/ریشه-ضرب-المثل-قمپز-در-کردن/ «قمپز در کردن»، وب‌سایت یوتاب.]</ref>
 == قمپز در کردن در زبان انگلیسی ==
-در زبان انگلیسی قمپز در کردن با دو عبارت to bluff یا swagger شناخته می‌شود.<ref>[https://fastdic.com/word/%D9%82%D9%85%D9%BE%D8%B2%D8%AF%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86 «قمپز در کردن به انگلیسی»، وب‌سایت فست دیکشنری.]</ref> عبارت بلوف زدن که در زبان محاوره‌ای مردم نیز رواج دارد به معنای لاف زدن و ادعای بی‌پایه و اساس است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A8%D9%84%D9%81?q=%D8%A8%D9%84%D9%81 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه بلف.]</ref>
+در زبان انگلیسی قمپز در کردن با دو عبارت to bluff یا swagger شناخته می‌شود.<ref>[https://fastdic.com/word/قمپزدرکردن «قمپز در کردن به انگلیسی»، وب‌سایت فست دیکشنری.]</ref> عبارت بلوف زدن که در زبان محاوره‌ای مردم نیز رواج دارد به معنای لاف زدن و ادعای بی‌پایه و اساس است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/بلف?q=بلف دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه بلف.]</ref>
 == پانویس ==
+{{پانویس}}
 == منابع ==
+* «اصطلاح قمپز در کردن از کجا آمد؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۴ فروردین ۱۴۰۰ش.
-* «اصطلاح قمپز در کردن از کجا آمد؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 4 فروردین 1400ش.
+* پیرانی، امین و پیری، حامد، «قمپز در کردن»، وب‌سایت ادبستان شعر پارسی، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
-* پیرانی، امین و پیری، حامد، «قمپز در کردن»، وب‌سایت ادبستان شعر پارسی، تاریخ بازدید: 15 دی 1404ش.
+* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
-* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 15 دی 1404ش.
+* عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
-* عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 15 دی 1404ش.
+* «قمپز در کردن»، وب‌سایت یوتاب، تاریخ درج مطلب: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
-* «قمپز در کردن»، وب‌سایت یوتاب، تاریخ درج مطلب: 15 دی 1404ش.
+* «قمپز در کردن به انگلیسی»، وب‌سایت فست دیکشنری، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
-* «قمپز در کردن به انگلیسی»، وب‌سایت فست دیکشنری، تاریخ بازدید: 15 دی 1404ش.
+* «قُمپُز در کردن یعنی چه؟»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۳۹۲ش.
-* «قُمپُز در کردن یعنی چه؟»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: 24 مرداد 1392ش.
+* معین، محمد، فرهنگ فارسی معین، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
-* معین، محمد، فرهنگ فارسی معین، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 15 دی 1404ش.