چالوس: تفاوت میان نسخه‌ها

چالوس از شهرهای کهن استان مازندران است که شواهد باستان‌شناسی سکونت در آن را تا هزارهٔ دوم پیش‌از میلاد نشان می‌دهد. این شهر در گذشته بخشی از سرزمین طبرستان بود. در دوران اسلامی، چالوس یکی از نواحی مهم رویان (کلارستاق) محسوب می‌شد و نقش مؤثری در تحولات سیاسی منطقه داشت؛ ازجمله اینکه قیام‌های علویان در طبرستان از ناحیهٔ کلاروشالوس (چالوس) آغاز شد. در دورهٔ خلافت عباسی، محمد بن اویس به حکمرانی چالوس منصوب شد. این شهر در حملهٔ تیمور به کلی تخریب شد و تا قرن‌ها به‌صورت روستایی کوچک باقی ماند. سرانجام در دههٔ ۱۳۱۰ شمسی با حمایت دولت وقت، بار دیگر سازماندهی و به شهری مدرن تبدیل شد. به‌طور مثال جادهٔ چالوس که امروزه یکی از مشهورترین مسیرهای ایران است، در سال ۱۳۱۲ش افتتاح شد. در همین دوره، ساختمان‌های شاخصی چون کارخانهٔ حریربافی (که از ۱۳۱۵ش تا ۱۳۳۷ش فعال بود)، کاخ چای‌خوران (دورهٔ پهلوی اول) و کاخ ملکه مادر (دورهٔ پهلوی دوم) در این شهر ساخته شدند. چالوس سرانجام در سال ۱۳۲۵ش به‌عنوان شهر رسمی شناخته شد.<ref>[https://iranpedia.net/w/index.php?title=چالوس&veaction=edit&section=3 «آشنایی با شهرستان چالوس»، وب‌سایت فرمانداری شهرستان چالوس.]</ref>

بنابر سرشماری‌های صورت گرفته در ۱۳۸۵ش، جمعیت این شهر در حدود ۴۴٬۶۱۸ نفر و در ۱۳۹۵ش به ۶۵٬۱۹۶ نفر افزایش یافته است.<ref>[https://amar.org.ir/population-and-housing-census «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن»، وب‌سایت مرکز آمار ایران.]</ref> بیشتر جمعیت ساکن این شهر را بومیان کَلارستاق تشکیل می‌دهند که اصالتی طبری دارند. مردم بومی شهر چالوس، گویش مازندرانی دارند.<ref>برجیان، متون طبری، 1388ش، ص11.</ref> در نواحی شرقی چالوس، قومی به‌نام کُجور ساکن هستند که به گویش کجوری، یکی از زیرشاخه‌های زبان مازندران، صحبت می‌کنند.<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/kojur-02-language/ Borjian, “KOJUR ii. Language,” Encyclopædia Iranica, 2016.]</ref> همچنین، بخشی از جمعیت چالوس را مهاجرانی از سرزمین گیلان و مردم کردزبان تشکیل داده‌اند. این مردم، به زبان‌های گیلکی و کردی سخن می‌گویند. درآمیختگی فرهنگی در چالوس، از غلظت تمامی این زبان‌های محلی کاسته و این جریان را به‌سمت زبان فارسی پیش برده است.<ref>یوسفی‌نیا، مشروطه بی‌نقاب، 1388ش، ص330؛ فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور، چالوس ـ آمل، ۱۳۸۰ش، ج27، ص98.</ref>

اقتصاد شهر چالوس، بیشتر بر پایهٔ کشاورزی و دامداری است. خاک مساعد و حاصل‌خیز این منطقه و نیز آب‌وهوای مناسب آن، زمینه را برای فعالیت‌های کشاورزی مساعد کرده است. کاشت برنج، مرکبات و کِشت گندم و جو در شهر چالوس بسیار رایج است. دامداری نیز در این منطقه، به‌شکل سنتی صورت گرفته و شامل پرورش گاو و گوسفند است.<ref>فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور، چالوس ـ آمل، ۱۳۸۰ش، ج27، ص99.</ref>