| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
==تغییرات مدگرایی زنانه== | ==تغییرات مدگرایی زنانه== | ||
بر اساس مطالعات تاریخی، مدگرایی در گذشته در ارتباط مستقیم با فرهنگی و جنسیتی بوده است. بهعنوان نمونه، در برخی جوامع، نقشمایههای مورد استفاده در خالکوبی زنان با طرحهایی که میان مردان رواج داشته تفاوت داشته است و برخلاف مردان که علاقهمند به طراحی نمادهای قدرت بودند؛ طرحی از بوته گل، گنجشک، سرو یا خالی را در بدن خود خالکوبی میکردند.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دستکاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 226-225.]</ref> در به دورهٔ مدرن، با گسترش الگوهای جهانی مد و تضعیف مرزهای سنتی جنسیتی، استفاده از عناصری که پیشتر بهطور سنتی مردانه یا زنانه تلقی میشدند، از میان رفته و زنان تشویق به استفاده از مدهای مردانه نیز میشوند.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانهپوشی»، 1403ش، ص24.]</ref> | بر اساس مطالعات تاریخی، مدگرایی در گذشته در ارتباط مستقیم با فرهنگی و جنسیتی بوده است. بهعنوان نمونه، در برخی جوامع، نقشمایههای مورد استفاده در خالکوبی زنان با طرحهایی که میان مردان رواج داشته تفاوت داشته است و برخلاف مردان که علاقهمند به طراحی نمادهای قدرت بودند؛ طرحی از بوته گل، گنجشک، سرو یا خالی را در بدن خود خالکوبی میکردند.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دستکاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 226-225.]</ref> در به دورهٔ مدرن، با گسترش الگوهای جهانی مد و تضعیف مرزهای سنتی جنسیتی، استفاده از عناصری که پیشتر بهطور سنتی مردانه یا زنانه تلقی میشدند، از میان رفته و زنان تشویق به استفاده از مدهای مردانه نیز میشوند.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانهپوشی»، 1403ش، ص24.]</ref> | ||
==ملکه مد جهان== | |||
امروزه؛ کیت میدلتون، همسر نوه ملکه انگلیس بهعنوان خوش پوشترین پرنسس جهان شناخته میشود. طرح ساده و جذاب لباسهای وی، در کانون توجهات فعالان صنعت مد قرار داشته<ref> [https://www.bartarinha.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-3/217466-%DA%A9%DB%8C%D8%AA-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D9%84%D8%AA%D9%88%D9%86-%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86 «کیت میدلتون، ملکه مد جهان»، پایگاه خبری برترینها.]</ref> و برخی از رسانهها به او لقب ملکه مد را دادهاند.<ref>[https://jument.style/blog/kate-middleton-hair-style موسوی، «خاطرهانگیزترین مدل موهای کیت میدلتون ملکه مد جهان»، وبسایت ژومنت.]</ref> | |||
همچنین در رسانهها، رانیا ملکه اردن، نماد مد و بهعنوان ملکه مد خاورمیانه شناخته میشود، وی لباسهای مختلفی از برندهای پیشرو مد خاورمیانه به تن میکند که عناصر مختلفی از سنت در آنها کار شده است و در سفرهای خارجی، جزئیاتی را در پوشش خود استفاده میکند که به فرهنگ کشور میزبان اشاره دارد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/910193/%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 «بانوی اول اردن، ملکه مد خاورمیانه»، سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> | |||
==دیدگاههای نظری درباره مدگرایی زنانه== | ==دیدگاههای نظری درباره مدگرایی زنانه== | ||
درباره مدگرایی زنانه دیدگاههای متفاوتی مطرح شده است: | |||
زیمل با تأکید بر زنانه بودن مد، مدعی است که <ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکههای اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، 8931ش، ص60.]</ref> زنان نسبت به مردان گرایش بیشتری به مد داشته و بیش از مردان نسبت به مد وفادار هستند؛ زیرا مد برای آنها فراتر از احساس خوشایندی، فرصتی برای ارتقای منزلت اجتماعی شمرده میشود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1594363139-10280-7-3.pdf موذن سلطان آبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص61-60.]</ref> | زیمل با تأکید بر زنانه بودن مد، مدعی است که <ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکههای اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، 8931ش، ص60.]</ref> زنان نسبت به مردان گرایش بیشتری به مد داشته و بیش از مردان نسبت به مد وفادار هستند؛ زیرا مد برای آنها فراتر از احساس خوشایندی، فرصتی برای ارتقای منزلت اجتماعی شمرده میشود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1594363139-10280-7-3.pdf موذن سلطان آبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص61-60.]</ref> | ||
| خط ۲۱: | خط ۲۶: | ||
برخی فمینیستها جهان مد را منشأ استثمار جنسیتی زنان میدانند و معتقد به سرکوب جنسیتی زنان از طریق مد هستند.<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکههای اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، 8931ش، ص60.]</ref> اما در رویکرد جدید فمینیستی، بر این نکته تأکید میشود که مدگرایی زنانه نهتنها نشانه قرار گرفتن زنان در چارچوب فانتزیهای جنسی مردسالارانه نیست، بلکه وسیلهای برای اعمال عاملیت مؤثر زن است؛ لذا زنان فراتر از هزینههای مالی به جراحیهای زیباییای تن میدهند که خطرناک و در مواردی کشنده هستند.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دستکاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش،222.]</ref> | برخی فمینیستها جهان مد را منشأ استثمار جنسیتی زنان میدانند و معتقد به سرکوب جنسیتی زنان از طریق مد هستند.<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکههای اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، 8931ش، ص60.]</ref> اما در رویکرد جدید فمینیستی، بر این نکته تأکید میشود که مدگرایی زنانه نهتنها نشانه قرار گرفتن زنان در چارچوب فانتزیهای جنسی مردسالارانه نیست، بلکه وسیلهای برای اعمال عاملیت مؤثر زن است؛ لذا زنان فراتر از هزینههای مالی به جراحیهای زیباییای تن میدهند که خطرناک و در مواردی کشنده هستند.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دستکاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش،222.]</ref> | ||
==تیپشناسی مدگرایی زنانه== | ==تیپشناسی مدگرایی زنانه== | ||
| خط ۳۵: | خط ۳۵: | ||
همچنین زنان مسلمان که مدها را آگاهانه انتخاب میکنند با استفاده از حجاب اسلامی به نفی مدهای غربی پرداخته و میخواهند با پوشش خود تصویری عفیفانه از الگوی زن مسلمان ارائه کنند. به گزارش محققین، مدل حجاب اسلامی در غرب تبدیل به یک الگویی قابل توجه برای کارگردانان صنعت مد در کشورهای غربی از جمله در بریتانیا شده است.<ref> [https://otaghiranonline.ir/news/3052/%D8%BA%D9%88%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%81%D8%B4%D9%86%D8%8C-%DA%86%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%DA%86%D8%B1%D8%A «غولهای صنعت فشن، چطور دنیای پوشاک را میچرخانند؟»، پایگاه خبری اطاق بازرگانی.]</ref> | همچنین زنان مسلمان که مدها را آگاهانه انتخاب میکنند با استفاده از حجاب اسلامی به نفی مدهای غربی پرداخته و میخواهند با پوشش خود تصویری عفیفانه از الگوی زن مسلمان ارائه کنند. به گزارش محققین، مدل حجاب اسلامی در غرب تبدیل به یک الگویی قابل توجه برای کارگردانان صنعت مد در کشورهای غربی از جمله در بریتانیا شده است.<ref> [https://otaghiranonline.ir/news/3052/%D8%BA%D9%88%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%81%D8%B4%D9%86%D8%8C-%DA%86%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%DA%86%D8%B1%D8%A «غولهای صنعت فشن، چطور دنیای پوشاک را میچرخانند؟»، پایگاه خبری اطاق بازرگانی.]</ref> | ||
===3) مد التقاطی=== | ===3) مد التقاطی=== | ||
این مد، تلفیقی از مدلهای قبلی بوده و پیوند مستقیم با لذتگرایی و رهایی از کسالت روزمرگی دارد.<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکههای اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، 8931ش، ص31.]</ref> در این مدل، پیروی زنان از مد جنبهای ثانویه داشته و اولویت آنها دیدن مدهای جدید و گشتوگذار در مراکز خرید است.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_60053_0b5f7b4c09949071b40c84403ff9020c.pdf رفیعی و بخارایی، «زنان و گرایش به مد»، 1395ش، ص325-324.]</ref> | این مد، تلفیقی از مدلهای قبلی بوده و پیوند مستقیم با لذتگرایی و رهایی از کسالت روزمرگی دارد.<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکههای اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، 8931ش، ص31.]</ref> در این مدل، پیروی زنان از مد جنبهای ثانویه داشته و اولویت آنها دیدن مدهای جدید و گشتوگذار در مراکز خرید است.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_60053_0b5f7b4c09949071b40c84403ff9020c.pdf رفیعی و بخارایی، «زنان و گرایش به مد»، 1395ش، ص325-324.]</ref> | ||
==انگیزههای مدگرایی زنانه== | |||
برمبنای برخی پژوهشها؛ انگیزههای مصرف مد توسط زنان، به شخصی و اجتماعی تقسیم میشوند که مهمترین آنها عبارتند از: کسب اعتمادبهنفس، تنوعطلبی، برتریجویی،<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دستکاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 215-214.]</ref> جلوهگری، خودشیفتگی، چشموهمچشمی، تقلید،<ref> [https://www.manaviyat.ir/%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF/ آقایی، «تغییر سبک زندگی و علل و انگیزههای مدگرایی»، وبسایت مؤسسه فرهنگی هنری سبکزندگی آل یاسین.]</ref> متمایز بودن <ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانهپوشی»، 1403ش، ص25.]</ref> و اعتراض نسبت به وضعیت موجود.<ref>[https://www.manaviyat.ir/%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF/ آقایی، «تغییر سبک زندگی و علل و انگیزههای مدگرایی»، وبسایت مؤسسه فرهنگی هنری سبکزندگی آل یاسین.]</ref> | == آثار و انگیزههای مدگرایی زنانه == | ||
==عوامل مدگرایی افراطی زنانه == | محققین؛ آراستگی، نشاط، رهایی از یکنواختی و ارضای هیجانات زنانه را از آثار مثبت مدگرایی میدانند.<ref>[https://www.porseman.com/article/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AF%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%9F/147392 «نگاهی به پدیده مدگرایی در جهان و ایران؟»، وبسایت پرسمان.]</ref> برمبنای برخی پژوهشها؛ انگیزههای مصرف مد توسط زنان، به شخصی و اجتماعی تقسیم میشوند که مهمترین آنها عبارتند از: کسب اعتمادبهنفس، تنوعطلبی، برتریجویی،<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دستکاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 215-214.]</ref> جلوهگری، خودشیفتگی، چشموهمچشمی، تقلید،<ref> [https://www.manaviyat.ir/%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF/ آقایی، «تغییر سبک زندگی و علل و انگیزههای مدگرایی»، وبسایت مؤسسه فرهنگی هنری سبکزندگی آل یاسین.]</ref> متمایز بودن <ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانهپوشی»، 1403ش، ص25.]</ref> و اعتراض نسبت به وضعیت موجود.<ref>[https://www.manaviyat.ir/%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF/ آقایی، «تغییر سبک زندگی و علل و انگیزههای مدگرایی»، وبسایت مؤسسه فرهنگی هنری سبکزندگی آل یاسین.]</ref> | ||
== عوامل مدگرایی افراطی زنانه == | |||
برخی پژوهشگران، شکلگیری آنچه در منابع بهعنوان مدگرایی افراطی توصیف شده است را با تأثیرپذیری از الگوهای سبک زندگی غربی مرتبط دانستهاند.<ref>[https://rahyaftt.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D9%88/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وبسایت اندیشکده رهیافت.]</ref> در این تحلیلها، توجه فزاینده به بدن زنانه در فرهنگ مدرن بهعنوان یکی از عوامل مؤثر در این پدیده مطرح میشود؛<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکههای اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، 8931ش، ص29.]</ref> عاملی که در بستر سازوکارهایی مانند صنعت تبلیغات و هنجارهای اجتماعی معاصر مورد بررسی قرار گرفته است: | برخی پژوهشگران، شکلگیری آنچه در منابع بهعنوان مدگرایی افراطی توصیف شده است را با تأثیرپذیری از الگوهای سبک زندگی غربی مرتبط دانستهاند.<ref>[https://rahyaftt.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D9%88/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وبسایت اندیشکده رهیافت.]</ref> در این تحلیلها، توجه فزاینده به بدن زنانه در فرهنگ مدرن بهعنوان یکی از عوامل مؤثر در این پدیده مطرح میشود؛<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکههای اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، 8931ش، ص29.]</ref> عاملی که در بستر سازوکارهایی مانند صنعت تبلیغات و هنجارهای اجتماعی معاصر مورد بررسی قرار گرفته است: | ||
| خط ۵۰: | خط ۵۲: | ||
برخی زنان برای جلب مقبولیتاجتماعی، اجتناب از برچسبهای ارتجاعی، خود را ملزم به رعایت استانداردهای مد روز میدانند.<ref>[https://journals.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانهپوشی»، 1403ش، ص25.]</ref> بهویژه در جامعهای که جذابیتهای اندام زنانه بهعنوان سرمایه اجتماعی تلقی میشوند؛ زنان ناگزیرند که در استفاده از مدهای روز به رقابت بپردازند.<ref>[https://www.manaviyat.ir/%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF/ آقایی، «تغییر سبک زندگی و علل و انگیزههای مدگرایی»، وبسایت مؤسسه فرهنگی هنری سبکزندگی آل یاسین.]</ref> برخی محققان معتقدند رقابتهای جدی زنان در فشن و جراحی زیبایی اندام، عمدتا ناشی از فشار اجتماعی است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1668489592-10344-46-3.pdf کیخسروانی و دیگران، «رابطه بین گرايش به جراحی زيبايی با نگرش به مد و تصوير بدنی منفی زنان متقاضی جراحی زيبايی با تکیه بر نوع جراحی: نقش میانجیگری تنظیم شناختی هیجان»، 1401ش، ص47.]</ref> | برخی زنان برای جلب مقبولیتاجتماعی، اجتناب از برچسبهای ارتجاعی، خود را ملزم به رعایت استانداردهای مد روز میدانند.<ref>[https://journals.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانهپوشی»، 1403ش، ص25.]</ref> بهویژه در جامعهای که جذابیتهای اندام زنانه بهعنوان سرمایه اجتماعی تلقی میشوند؛ زنان ناگزیرند که در استفاده از مدهای روز به رقابت بپردازند.<ref>[https://www.manaviyat.ir/%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF/ آقایی، «تغییر سبک زندگی و علل و انگیزههای مدگرایی»، وبسایت مؤسسه فرهنگی هنری سبکزندگی آل یاسین.]</ref> برخی محققان معتقدند رقابتهای جدی زنان در فشن و جراحی زیبایی اندام، عمدتا ناشی از فشار اجتماعی است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1668489592-10344-46-3.pdf کیخسروانی و دیگران، «رابطه بین گرايش به جراحی زيبايی با نگرش به مد و تصوير بدنی منفی زنان متقاضی جراحی زيبايی با تکیه بر نوع جراحی: نقش میانجیگری تنظیم شناختی هیجان»، 1401ش، ص47.]</ref> | ||
==مدگرایی زنانه | == پیامدهای مدگرایی افراطی زنانه == | ||
از منظر محققین؛ مدگرایی افراطی، پیامدهای سنگینی را بر مصرف کنندگان مد، خانوادهها و جامعه تحمیل میکند: | |||
'''۱. پیامدهای اخلاقی و اجتماعی:''' | |||
* کاهش منزلت زنان در سطح جذابیتهای جنسی.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص137.]</ref> | |||
از | * رفتوآمد غیرهدفمند زنان در مراکز فروش کالاهای لوکس.<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.]</ref> | ||
* بحران خانوادگی ناشی از ناسازگاری مردان با زنان مردنما.<ref> [https://journals.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانهپوشی»، 1403ش، ص28.]</ref> | |||
'''۲. پیامدهای روانشناختی''' | |||
* عدم انطباق هویت برساخته با هویت زنانگی.<ref> [https://journals.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانهپوشی»، 1403ش، ص26.]</ref> | |||
* بدریختانگاری بدن و کاهش عزت نفس.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1668489592-10344-46-3.pdf کیخسروانی و دیگران، «رابطه بین گرايش به جراحی زيبايی با نگرش به مد و تصوير بدنی منفی زنان متقاضی جراحی زيبايی با تکیه بر نوع جراحی: نقش میانجیگری تنظیم شناختی هیجان»، 1401ش، ص40.]</ref> | |||
* نارضایتی از خود و ابتلا به افسردگی.<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکههای اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، 8931ش، ص89.]</ref> | |||
'''۳. پیامدهای سلامتی و بهداشتی''' | |||
* اعتیاد به مواد مخدر بهدلیل استفاده از آنها بهویژه شیشه برای لاغری.<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص143.]</ref> | |||
* جراحی زیبایی و ابتلا به معلولیتهای جسمی و خطرات جانی.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دستکاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 209.]</ref> | |||
==مدگرایی زنانه در ایران== | |||
بر پایه گزارش منابع تاریخی، آراستگی زنان ایرانی سابقه دیرینه داشته و در سبکزندگی ایرانی اسلامی، «رسیدن به خود» غالباً ویژگی زنانه تفسیر میشده؛<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1106463/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%B1%D9%85-%D8%B6%D8%AF%D8%A2%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D9 علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وبسایت خبری تحلیلی عصر ایران.]</ref> اما مدگرایی به سبک زندگی غربی در سال1321ش توسط خانمی به نام زینت جهانشاه وارد ایران شد؛ وی در برگشت از سوئیس، خیاطخانهای را با نمایش مد لباسهای فرنگی در تهران راه اندازی کرده و به تشویق مصرف مد پرداخت.<ref> [https://www.porseman.com/article/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AF%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%9F/147392 «نگاهی به پدیده مدگرایی در جهان و ایران؟»، وبسایت پرسمان.]</ref> | |||
گروهی از تحلیلگران تاریخی بر این باورند که در گذشته؛ «نحوه بودن» با «نحوه عملکرد» زنان ایرانی تناسب داشته؛ آراستگی آنها متناسب با نقشهای جنستیشان تفسیر میشد؛<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دستکاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 207.]</ref> اما با ورود مدگرایی، استایلهای زنانه بر وظایف زنانگی اولویت یافته<ref> [https://www.asriran.com/fa/news/1106463/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%B1%D9%85-%D8%B6%D8%AF%D8%A2%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D9 علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وبسایت خبری تحلیلی عصر ایران.]</ref> و بدن زنانه بهعنوان برساخت اجتماعی تبدیل به یک ابژه شد. در چنین فرایندی مدگرایی در ابعاد و سطوح مختلف در میان زنان ایرانی رواج پیدا کرده<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دستکاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 210-207.]</ref> و نمودهای آن بهویژه در حوزه پزشکی مورد توجه رسانهها و منابع مختلف قرار گرفته است؛ بهعنوان نمونه امروزه با قطع نظر از مدلهای متنوع لباسهای زنانه، ايران در جراحي زيبايي بيني مقام اول را در دنيا داشته و 80% از زنان ایرانی به انجام عمل زيبايي بینی تمایل دارند.<ref> [https://jas.ui.ac.ir/article_22919_0a80ef0952bc6aacefb3db44ab8d55b0.pdf نقدی و دیگران، «تحلیل جامعهشناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرفگرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهههای50، 60 و 70 شهر اصفهان»، 1397ش، ص185.]</ref> حدود یکمیلیون جراحی پلاستیک در سال در کشور انجام میشود که بیشترین متقاضی آنها زنان و دختران جوان هستند.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دستکاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 210.]</ref> در برخی از وبسایتهای ایرانی از 80 مدل ناخن زنانه ترند پاییز 1404ش و 50 مدل طرح ناخن کروم متناسب با لباسهای زنانه تبلیغ میشود.<ref> «50 [https://www.shixon.com/blog/articles/2934/50-%d9%85%d8%af%d9%84-%d8%b7%d8%b1%d8%ad-%d9%86%d8%a7%d8%ae%d9%86-%da%a9%d8%b1%d9%88%d9%85-%d8%ac%d8%af%db%8c%d8%af-%d9%85%d8%af%d9%84-%d9%86%d8%a7%d8%ae%d9%86-%da%a9%d8%b1%d9%88%d9%85-1404 مدل طرح ناخن کروم جدید» وبسایت فروشگاه شیکسون.]</ref> در ایران سالیانه حداقل 16میلیارد تومان صرف جراحیهای زیبایی میشود و سالیانه 52 زن براثر انجام عمل لیپوساکشن جان خود را از دست میدهند.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دستکاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 209.]</ref> برخی زنان برای لاغری اندام به مصرف مواد مخدر بهویژه شیشه پرداخته و در نتیجه معتاد میشوند.<ref>ک[https://ensani.ir/file/download/article/1668489592-10344-46-3.pdf یخسروانی و دیگران، «رابطه بین گرايش به جراحی زيبايی با نگرش به مد و تصوير بدنی منفی زنان متقاضی جراحی زيبايی با تکیه بر نوع جراحی: نقش میانجیگری تنظیم شناختی هیجان»، 1401ش، ص40.]</ref> | |||
==اسلام و مدگرایی زنانه== | |||
در منابع اسلامی، به مفاهیمی مانند پرهیز از اسراف<ref>سوره سباء، آیه 34.</ref> و رعایت حدود رفتاری و پوششی در تعاملات اجتماعی اشاره شده است.<ref>سوره احزاب، آیه 33.</ref> در این چارچوب، بدن انسان بهعنوان آفریده الهی مورد توجه قرار میگیرد و برای زنان و مردان نقشها و کارکردهای متفاوتی در نظر گرفته شده است. بر پایهٔ برخی تفاسیر دینی، شیوههای پوشش و آراستگی توصیهشده برای زنان با این نقشها و کارکردها مرتبط دانسته شده و مدگرایی در صورتی پذیرفته تلقی میشود که با این ملاحظات همخوانی داشته باشد.<ref> [https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دستکاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 207.]</ref> همچنین در بخشی از ادبیات فقهی و اخلاقی اسلامی، نسبت به برخی الگوهای مد و سبک پوشش که از نظر این منابع با معیارهای یادشده سازگار نیستند، دیدگاههای انتقادی مطرح شده است.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانهپوشی»، 1403ش، ص21.]؛ [https://eheyat.com/%D9%85%D8%AF%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D9%88-%D9%86%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1/ «مدگرایی و شناخت باید و نباید های شرعی در زمینه ی مدگرایی»، پایگاه اطلاع رسانی هیأت رزمندگان اسلام.]</ref> | |||
کارشناسان هرچند مدگرایی زنان را ناشی از تمایلات زنانه میدانند؛ اما بهمنظور تقویت آثار مثبت مدگرایی معتدل و جلوگیری از پیامدهای مدگرایی افراطی، تأکید بر تصحیح الگوی مدگرایی زنانه در ایران داشته و معتقد به سیاستگذاریها، نظارت و تقویت فرهنگ عمومی در حوزه صنعت مد زنانه، متناسب با منزلت زنانگی در فرهنگ ایرانی اسلامی هستند.<ref>[https://rahyaftt.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%85%D8%AF-%D9%88/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وبسایت اندیشکده رهیافت.]</ref> | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
