قمپز در کردن: تفاوت میان نسخه‌ها

در لغت‌نامهٔ دهخدا، قُمپُز به معنای دعوای بی‌دلیل، فخر و مباهات بی‌مورد و بالیدن نابه‌جا آمده است و قمپز در کردن نیز به دعاوی دروغین کردن اشاره دارد.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/قمپز?q=قمپُز%20در%20کردن دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه قمپز.]</ref> در فرهنگ معین غُنپز یا غُمپز به معنی لاف و گزاف، ادعا و فخر فروشی تعریف شده است.<ref>[https://vajehyab.com/moein/قمپز?q=قمپز معین، فرهنگ فارسی معین، ذیل واژه قمپز.]</ref> در فرهنگ فارسی عمید نیز قمپز در کردن به معنای لاف زدن و خودستایی عامیانه معرفی شده است. این تعاریف بر معنای عامیانهٔ لاف‌زنی پوچ بدون اشاره مستقیم به ریشه تاریخی آن تأکید دارند.<ref>[https://vajehyab.com/amid/قمپز?q=قمپز%20معین عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه قمپز.]</ref>

ریشهٔ تاریخی اصطلاح قمپز در کردن به نوعی توپ جنگی به نام «قمپز» بازمی‌گردد؛ قمپز نوعی توپ جنگی توخالی بود که عثمانی‌ها در نبردهای تاریخی با ایران، به‌ویژه در قرن‌های ۱۶ و ۱۷ میلادی، به‌کار می‌بردند. این توپ جنگی فقط با باروت و پارچه‌های فشرده پر می‌شد و فاقد گلولهٔ واقعی بود و تنها صدایی مهیب تولید می‌کرد، بدون آن‌که تخریبی به بار آورد و هدفش صرفاً ایجاد صدایی مهیب برای وحشت‌زدن سربازان و چهارپایانِ دشمن بود.<ref>[https://www.poempersian.ir/قمپز-در-کردن/ پیرانی و پیری، «قمپز در کردن»، وب‌سایت ادبستان شعر پارسی.]</ref> ایرانیان پس از کشف بی‌خطر بودن آن در جریان جنگ‌ها، برای تمسخر ادعاهای بزرگ اما پوچ و بی‌اثر از عبارت قمپز در کردن، استفاده کردند که به‌تدریج در زبان عامیانه فارسی برای لاف‌زنی توخالی جا افتاد.<ref>[https://www.tebyan.net/news/254709/قمپز-در-کردن-یعنی-چه «قُمپُز در کردن یعنی چه؟»، وب‌سایت تبیان.]</ref>