پیشنویس:امام مهدی: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''امام مهدی؛''' محمد بن حسن عسکری و امام نهم شیعیان دوازدهامامی. == '''تولد و خانواده''' == == '''نسب، کنیه و القاب''' == == '''عمر امام''' '''مهدی''' == == مکان زندگی == == '''امامت''' == === توقیعات === === غیبت صغری === === غیبت کبری === == '''اصحاب''' '''و نواب اربعه امام مهدی...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۰: | خط ۲۰: | ||
== '''تبارشناسی ظهور در منابع اسلامی''' == | == '''تبارشناسی ظهور در منابع اسلامی''' == | ||
موعودباوری بهعنوان بالاترین آموزه در فرهنگ سترگ امامان معصوم، دارای واژگان و اصطلاحاتی چند است که برخی متناسب معارف این اندیشه و باور، معنایی خاص به خود گرفتند.<ref>{{پک|سلیمیان|۱۳۹۵|ک=مشرق موعود|ف=تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی در منابع اسلامی|ص=۸}}</ref> | |||
=== '''ظهور''' === | |||
ظهور در لغت جمع ظهر و به معنای رو، سطح و ظاهر است. معادل مصدر عربی ظهور، به معنای نمود و صور ظاهرنما است. در معنای اصطلاحی، ظهور در برابر خفا قرار میگیرد. در موضوع مهدویت، منظور از ظهور، نمایان شدن امام مهدی پس از یک دوره زندگی طولانیِ پنهانی است که دو جنبه از آشکار شدن، به منظور قیام و استقرار حکومت عدل جهانی را دربردارد.<ref name=":02">{{پک|کاظمی|موسوی|۱۳۹۹|ک=موعود پژوهی|ف=وضعیت شیعیان قبل از ظهور امام مهدی(عج)|ص=۶۶}}</ref> | |||
درباره چگونگی این آشکار شدن، هرچند سخنی دقیق و روشن در روایات ذکر نشده است؛ اما با توجه به آنکه این ظهور، پایان غیبت امام دانسته شده، میتوان آشکار شدن را برپایه روایاتی که به چگونگی غیبت اشاره کردهاند، تعریف کرد.<ref>{{پک|سلیمیان|۱۳۹۶|ک=مجموعه مقالات دوازدهمین همایش بینالمللی دکترین مهدویت|ف=تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی علیه السّلام در منابع اسلامی|ص=۱۵۰-۱۵۱}}</ref> | |||
ظهور و مشتقات آن با بررسی روایات به معانی زیر آمده است: | |||
'''آشکار شدن امام مهدی:''' إِنَّ لِلْقَائِمِ غَيْبَةً قَبْلَ ظُهُورِهِ؛ برای قائم غیبتی پیش از ظهور او است. | |||
'''آشکار شدن دولت حق:''' یا شَوْقاهُ إِلى رُؤْیَتِهِمْ فی حالِ ظُهُورِ دَوْلَتِهِمْ؛ چقدر مشتاق دیدار آنها هستم آن زمان که دولت آنها آشکار شود. | |||
'''آشکار شدن گشایش:''' وَ کَتَبْتُ أَسْأَلُهُ عَنِ الْفَرَجِ مَتى یَکُونُ؟ فَخَرَجَ إِلَیَّ: کُذِّبَ الْوَقَّاتُونَ؛ و نوشتم در آن از فرج پرسیدم کی خواهد بود؟ پس توقیعی برای من رسید که: وقتگذاران دروغ گفتند. | |||
'''پیروزی امام زمان و حکومت او:''' وَ کَذلِکَ قائِمُنا أَهْلَ الْبَیْتِ ... یَظْهَرُ عَلى مَنْ یَظْهَرُ؛ اینگونه است قائم ما اهلبیت پس چون او آشکار شد بر آن کس که باید، چیره خواهد شد.<ref>{{پک|سلیمیان|۱۳۹۵|ک=مشرق موعود|ف=تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی در منابع اسلامی|ص=۹-۱۰}}</ref> | |||
=== '''قیام''' === | |||
از مشهورترین تعبیرها برای انقلاب جهانی امام مهدی در منابع روایی شیعه مفهوم و واژه قیام است. قیام به معنی ایستادن است. در اصطلاح به معنای نهضت جهانی امام مهدی برابر ستمگران، برای برپایی عدل و قسط در سرار جهان است.<ref>{{پک|سلیمیان|۱۳۹۵|ک=مشرق موعود|ف=تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی در منابع اسلامی|ص=۱۰}}</ref> | |||
۱) ظهور غیر از قیام است و مرحلهای پیش از آن به شمار میرود. برخی روایات در این زمینه عبار تند از: قیام، مرحله پس از ظهور،<ref>{{پک|کلینی|۱۳۶۵|ک=الکافی|ص=۳۴۳، ح۳۰|ج=۱}}</ref> خروج مهدی شبیه خروج پیامبر،<ref>{{پک|نعمانی|۱۳۹۷|ک=الغیبه|ص=۱۹۸، ح۹، ۱۹۹، ح۱۴، ۲۴۳، ح۴۳|ج=}}</ref> نپذیرفتن توبه پس از آغاز قیام.<ref>{{پک|صدوق|۱۳۹۵|ک=کمالالدین و تمام النعمه|ص=۱۸ و ۳۰|ج=۱}}</ref> | |||
۲) هرچند در شماری از روایات، لفظ ظهور به معنای قیام نیز به کار رفته است. از اینرو، قیام و ظهور هممعنا و در یک زمان و مکان اتفاق میافتد. | |||
۳) تفاوت ظهور با قیام، هماهنگ با آموزههای دینی و منطق اهلبیت است. یکی دانستن آن دو به این معنا است که امام به محض ظهور، قیام جهانی را آغاز کند؛ حال آنکه چنین قیام عظیمی نیازمند مقدماتی از جمله پذیرش آگاهانه و انتخابی مردم، نه اجباری و ترس از شمشیر است. | |||
۴) اگرچه فراهم شدن ۳۱۳ یار خاص از شرایط ظهور شمرده شده، اما در برخی روایات، گردآمدن یاوران برای یاری در قیام جهانی پس از ظهور دانسته شده است؛ چه اینکه در روایات الزامی نشده که همه یاوران پیش از ظهور، شرایط یاری را به دست آورند.<ref>{{پک|سلیمیان|۱۳۹۵|ک=مشرق موعود|ف=تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی در منابع اسلامی|ص=۱۷-۱۸}}</ref> | |||
برخی روایات به ویژه از منابع اهلسنت حاکی از آن است که امام پیش از آشکار شدن رسمی در مسجد الحرام، در مدینه ظهور کرده است؛ دیدگاهی که با ناگهانی بودن ظهور و روایات مربوط به آن، هیچ سازگاری ندارد.<ref>{{پک|سلیمیان|۱۳۹۵|ک=مشرق موعود|ف=تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی در منابع اسلامی|ص=۱۸}}</ref> | |||
=== '''خروج''' === | |||
از دیگر مفاهیم خروج است که گاهی به معنی ظهور و در اکثر روایات به معنی قیام است. خروج در لغت، به معنای بیرون شدن است. در اصطلاح به معنای ظهور یا قیام میباشد. این واژه در روایات اهلسنت بهطور قطع به معنای قیام است و لزوم مقصود ظهور امام مهدی، براساس دیدگاه شیعه نخواهد بود.<ref>{{پک|سلیمیان|۱۳۹۵|ک=مشرق موعود|ف=تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی در منابع اسلامی|ص=۱۸}}</ref> در روایات و سخنان دانشمندان دینی، خروج بیشتر همان قیام است.<ref>{{پک|صدوق|۱۳۹۵|ک=کمالالدین و تمام النعمه|ص=۶۴۹|ج=۲}}</ref><ref>{{پک|صدوق|۱۴۰۳|ک=خصال|ص=۳۰۳|ج=۱}}</ref> البته در برخی روایات از امام محمد بن جعفر، امام جعفر بن موسی و ذهنیت یاران اهلبیت بیشتر خروج به معنای ظهور آمده است. البته در برخی روایات ینز خرج به معنای رجع آمده است.<ref>{{پک|سلیمیان|۱۳۹۵|ک=مشرق موعود|ف=تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی در منابع اسلامی|ص=۱۹-۲۰}}</ref> | |||
=== '''بَعْث''' === | |||
در برخی از روایات، از واژه بَعْث به معنای برانگیختن و واژه اَمْر به معنای فرمان الهی در جهت اشاره به ظهور استفاده شده است.<ref>{{پک|رضوی|۱۴۰۳|ک=پایاننامه سطح چهار حوزه علمیه، جامعه المصطفی العالمیه|ف=بررسی تطبیقی و تحلیلی نشانههای ظهور حضرت مهدی(عج) در دیدگاه اهلسنت و امامیه شبه قاره(سده اخیر)|ص=۱۴-۱۵}}</ref> البته واژه بَعْث مفهومی گسترده و فرایر دارد و هر سه واژه قبلی را شامل میشود. برانگیختنی که در آن بعد از ظهور، دست به قیامی جهانی خواهد زد.<ref>{{پک|سلیمیان|۱۳۹۵|ک=مشرق موعود|ف=تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی در منابع اسلامی|ص=۲۰}}</ref> | |||
== '''توسل و زیارت''' == | == '''توسل و زیارت''' == | ||
| خط ۳۸: | خط ۷۳: | ||
== همایش == | == همایش == | ||
== منابع == | |||
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=رضوی|نام۱=سیدعباس|تاریخ=۱۴۰۳|عنوان=بررسی تطبیقی و تحلیلی نشانههای ظهور حضرت مهدی(عج) در دیدگاه اهلسنت و امامیه شبه قاره (سده اخیر)|پیوند=|ژورنال=پایاننامه سطح چهار حوزه علمیه، جامعه المصطفی العالمیه، مجتمع آموزش عالی فقه - مدرسه تخصصی فقه و معارف اسلامی|دوره=|شماره=|صفحات=}} | |||
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=سلیمیان|نام۱=خدامراد|تاریخ=۱۳۹۵|عنوان=تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی(ع) در منابع اسلامی|پیوند=https://2.189.160.148/fa/article/357507/%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%A7%DA%98%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C|ژورنال=مشرق موعود|دوره=دهم|شماره=سی و هشتم|صفحات=۷-۲۴}} | |||
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=سلیمیان|نام۱=خدامراد|تاریخ=۱۳۹۶|عنوان=تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی علیه السّلام در منابع اسلامی|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1721226/%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%A7%DA%98%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C|ژورنال=مجموعه مقالات دوازدهمین همایش بینالمللی دکترین مهدویت|دوره=|شماره=جلد دوم|صفحات=۱۴۹-۱۷۲}} | |||
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=کاظمی|نام۱=شاهده پروین|تاریخ=۱۳۹۹|عنوان=وضعیت شیعیان قبل از ظهور امام مهدی(عج)|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1795446/%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%B9%D8%AC|ژورنال=موعود پژوهی|دوره=دوم|شماره=چهارم|صفحات=۶۱-۷۹|نام۲=سیده فاطمه|نام خانوادگی۲=موسوی|نام۳=|نام خانوادگی۳=}} | |||
نسخهٔ ۲۲ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۰۵
امام مهدی؛ محمد بن حسن عسکری و امام نهم شیعیان دوازدهامامی.
تولد و خانواده
نسب، کنیه و القاب
عمر امام مهدی
مکان زندگی
امامت
توقیعات
غیبت صغری
غیبت کبری
اصحاب و نواب اربعه امام مهدی
تبارشناسی ظهور در منابع اسلامی
موعودباوری بهعنوان بالاترین آموزه در فرهنگ سترگ امامان معصوم، دارای واژگان و اصطلاحاتی چند است که برخی متناسب معارف این اندیشه و باور، معنایی خاص به خود گرفتند.[۱]
ظهور
ظهور در لغت جمع ظهر و به معنای رو، سطح و ظاهر است. معادل مصدر عربی ظهور، به معنای نمود و صور ظاهرنما است. در معنای اصطلاحی، ظهور در برابر خفا قرار میگیرد. در موضوع مهدویت، منظور از ظهور، نمایان شدن امام مهدی پس از یک دوره زندگی طولانیِ پنهانی است که دو جنبه از آشکار شدن، به منظور قیام و استقرار حکومت عدل جهانی را دربردارد.[۲]
درباره چگونگی این آشکار شدن، هرچند سخنی دقیق و روشن در روایات ذکر نشده است؛ اما با توجه به آنکه این ظهور، پایان غیبت امام دانسته شده، میتوان آشکار شدن را برپایه روایاتی که به چگونگی غیبت اشاره کردهاند، تعریف کرد.[۳]
ظهور و مشتقات آن با بررسی روایات به معانی زیر آمده است:
آشکار شدن امام مهدی: إِنَّ لِلْقَائِمِ غَيْبَةً قَبْلَ ظُهُورِهِ؛ برای قائم غیبتی پیش از ظهور او است.
آشکار شدن دولت حق: یا شَوْقاهُ إِلى رُؤْیَتِهِمْ فی حالِ ظُهُورِ دَوْلَتِهِمْ؛ چقدر مشتاق دیدار آنها هستم آن زمان که دولت آنها آشکار شود.
آشکار شدن گشایش: وَ کَتَبْتُ أَسْأَلُهُ عَنِ الْفَرَجِ مَتى یَکُونُ؟ فَخَرَجَ إِلَیَّ: کُذِّبَ الْوَقَّاتُونَ؛ و نوشتم در آن از فرج پرسیدم کی خواهد بود؟ پس توقیعی برای من رسید که: وقتگذاران دروغ گفتند.
پیروزی امام زمان و حکومت او: وَ کَذلِکَ قائِمُنا أَهْلَ الْبَیْتِ ... یَظْهَرُ عَلى مَنْ یَظْهَرُ؛ اینگونه است قائم ما اهلبیت پس چون او آشکار شد بر آن کس که باید، چیره خواهد شد.[۴]
قیام
از مشهورترین تعبیرها برای انقلاب جهانی امام مهدی در منابع روایی شیعه مفهوم و واژه قیام است. قیام به معنی ایستادن است. در اصطلاح به معنای نهضت جهانی امام مهدی برابر ستمگران، برای برپایی عدل و قسط در سرار جهان است.[۵]
۱) ظهور غیر از قیام است و مرحلهای پیش از آن به شمار میرود. برخی روایات در این زمینه عبار تند از: قیام، مرحله پس از ظهور،[۶] خروج مهدی شبیه خروج پیامبر،[۷] نپذیرفتن توبه پس از آغاز قیام.[۸]
۲) هرچند در شماری از روایات، لفظ ظهور به معنای قیام نیز به کار رفته است. از اینرو، قیام و ظهور هممعنا و در یک زمان و مکان اتفاق میافتد.
۳) تفاوت ظهور با قیام، هماهنگ با آموزههای دینی و منطق اهلبیت است. یکی دانستن آن دو به این معنا است که امام به محض ظهور، قیام جهانی را آغاز کند؛ حال آنکه چنین قیام عظیمی نیازمند مقدماتی از جمله پذیرش آگاهانه و انتخابی مردم، نه اجباری و ترس از شمشیر است.
۴) اگرچه فراهم شدن ۳۱۳ یار خاص از شرایط ظهور شمرده شده، اما در برخی روایات، گردآمدن یاوران برای یاری در قیام جهانی پس از ظهور دانسته شده است؛ چه اینکه در روایات الزامی نشده که همه یاوران پیش از ظهور، شرایط یاری را به دست آورند.[۹]
برخی روایات به ویژه از منابع اهلسنت حاکی از آن است که امام پیش از آشکار شدن رسمی در مسجد الحرام، در مدینه ظهور کرده است؛ دیدگاهی که با ناگهانی بودن ظهور و روایات مربوط به آن، هیچ سازگاری ندارد.[۱۰]
خروج
از دیگر مفاهیم خروج است که گاهی به معنی ظهور و در اکثر روایات به معنی قیام است. خروج در لغت، به معنای بیرون شدن است. در اصطلاح به معنای ظهور یا قیام میباشد. این واژه در روایات اهلسنت بهطور قطع به معنای قیام است و لزوم مقصود ظهور امام مهدی، براساس دیدگاه شیعه نخواهد بود.[۱۱] در روایات و سخنان دانشمندان دینی، خروج بیشتر همان قیام است.[۱۲][۱۳] البته در برخی روایات از امام محمد بن جعفر، امام جعفر بن موسی و ذهنیت یاران اهلبیت بیشتر خروج به معنای ظهور آمده است. البته در برخی روایات ینز خرج به معنای رجع آمده است.[۱۴]
بَعْث
در برخی از روایات، از واژه بَعْث به معنای برانگیختن و واژه اَمْر به معنای فرمان الهی در جهت اشاره به ظهور استفاده شده است.[۱۵] البته واژه بَعْث مفهومی گسترده و فرایر دارد و هر سه واژه قبلی را شامل میشود. برانگیختنی که در آن بعد از ظهور، دست به قیامی جهانی خواهد زد.[۱۶]
توسل و زیارت
جایگاه امام مهدی در فرهنگ ایرانیان
آیینهای ولادت
پویشهای مردمی
نامگذاری فرزندان
نامگذاری فضاهای شهری
آثار هنری
کتابشناسی
همایش
منابع
رضوی، سیدعباس (۱۴۰۳). «بررسی تطبیقی و تحلیلی نشانههای ظهور حضرت مهدی(عج) در دیدگاه اهلسنت و امامیه شبه قاره (سده اخیر)». پایاننامه سطح چهار حوزه علمیه، جامعه المصطفی العالمیه، مجتمع آموزش عالی فقه - مدرسه تخصصی فقه و معارف اسلامی.
سلیمیان، خدامراد (۱۳۹۵). «تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی(ع) در منابع اسلامی». مشرق موعود. دهم (سی و هشتم): ۷-۲۴.
سلیمیان، خدامراد (۱۳۹۶). «تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی علیه السّلام در منابع اسلامی». مجموعه مقالات دوازدهمین همایش بینالمللی دکترین مهدویت (جلد دوم): ۱۴۹-۱۷۲.
کاظمی، شاهده پروین؛ موسوی، سیده فاطمه (۱۳۹۹). «وضعیت شیعیان قبل از ظهور امام مهدی(عج)». موعود پژوهی. دوم (چهارم): ۶۱-۷۹.
- ↑ سلیمیان، «تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی در منابع اسلامی»، مشرق موعود، ۸.
- ↑ کاظمی و موسوی، «وضعیت شیعیان قبل از ظهور امام مهدی(عج)»، موعود پژوهی، ۶۶.
- ↑ سلیمیان، «تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی علیه السّلام در منابع اسلامی»، مجموعه مقالات دوازدهمین همایش بینالمللی دکترین مهدویت، ۱۵۰-۱۵۱.
- ↑ سلیمیان، «تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی در منابع اسلامی»، مشرق موعود، ۹-۱۰.
- ↑ سلیمیان، «تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی در منابع اسلامی»، مشرق موعود، ۱۰.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱: ۳۴۳، ح۳۰.
- ↑ نعمانی، الغیبه، ۱۹۸، ح۹، ۱۹۹، ح۱۴، ۲۴۳، ح۴۳.
- ↑ صدوق، کمالالدین و تمام النعمه، ۱: ۱۸ و ۳۰.
- ↑ سلیمیان، «تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی در منابع اسلامی»، مشرق موعود، ۱۷-۱۸.
- ↑ سلیمیان، «تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی در منابع اسلامی»، مشرق موعود، ۱۸.
- ↑ سلیمیان، «تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی در منابع اسلامی»، مشرق موعود، ۱۸.
- ↑ صدوق، کمالالدین و تمام النعمه، ۲: ۶۴۹.
- ↑ صدوق، خصال، ۱: ۳۰۳.
- ↑ سلیمیان، «تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی در منابع اسلامی»، مشرق موعود، ۱۹-۲۰.
- ↑ رضوی، «بررسی تطبیقی و تحلیلی نشانههای ظهور حضرت مهدی(عج) در دیدگاه اهلسنت و امامیه شبه قاره(سده اخیر)»، پایاننامه سطح چهار حوزه علمیه، جامعه المصطفی العالمیه، ۱۴-۱۵.
- ↑ سلیمیان، «تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی در منابع اسلامی»، مشرق موعود، ۲۰.