مددکاری اجتماعی: تفاوت میان نسخه‌ها

تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''مددکاری اجتماعی'''؛
+'''مددکاری اجتماعی؛''' حمایت تخصصی از افراد و خانواده‌ها در برابر چالش‌های اجتماعی و اقتصادی.
+مددکاری اجتماعی یک حرفه و رشته دانشگاهی کاربردی است که با هدف ارتقای [[رفاه]]، [[عدالت اجتماعی]] و توانمندسازی پایدار افراد، گروه‌ها و جوامع فعالیت می‌کند. این [[حرفه]] با استفاده از نظریه‌های [[علوم اجتماعی]] و [[علوم انسانی|انسانی]] و با [[رویکرد علمی|رویکردی علمی]]، به بررسی و مقابله با چالش‌های زندگی می‌پردازد و در [[ایران]] ترکیبی از اصول مدرن و سنت‌های بومی [[همیاری]] است که پس از تأسیس آکادمیک آن در سال ۱۳۳۷ش، توسط نهادهایی مانند [[سازمان بهزیستی]] ارائه می‌شود. مددکاری اجتماعی با روش‌هایی چون مددکاری فردی، گروهی و جامعه‌ای عمل کرده و [[اصول اخلاقی]] مانند پذیرش بی‌قضاوت، [[حق تعیین سرنوشت]] مددجو و [[رازداری]] را محور کار خود قرار می‌دهد. حوزه‌های نوینی مانند [[مددکاری بالینی]] و [[مددکاری دیجیتال|دیجیتال]] نیز گستره فعالیت آن را افزایش داده‌اند.
+== تعریف مددکاری اجتماعی ==
+'''مددکاری اجتماعی''' (به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: Social work) یک حرفه کاربردی با هدف رفاه، پیشرفت و توانمندسازی افراد و جوامع است و به [[عدالت اجتماعی]]، [[حقوق بشر]]، مسئولیت جمعی و احترام به تفاوت‌ها، توجه دارد.<ref>رام برزینی، «مددکاری اجتماعی به‌عنوان حرفه‌ای علمی- کاربردی»، وب‌سایت سیویلیکا.</ref> متناظر با این حرفه، امروزه یک رشته تحصیلی دانشگاهی نیز ایجاد شده است که از نظریه‌های [[علوم اجتماعی]]، [[علوم انسانی]] و دانش بومی برای بررسی چگونگی مقابله با چالش‌های زندگی بهره می‌گیرد.<ref>«تعریف جهانی مددکاری اجتماعی به زبان فارسی و انگلیسی»، پایگاه جامع مددکاری اجتماعی ایرانیان.</ref> در [[ایران]]، مددکاری اجتماعی ترکیبی از اصول علمی مدرن و سنت‌های بومی [[همیاری]] است. این حرفه در ایران به‌صورت آکادمیک از سال ۱۳۳۷ش پایه‌گذاری شد و امروزه نهادهایی مانند [[سازمان بهزیستی کشور]]، متولی ارائه خدمات آن هستند.<ref>[https://iranianpath.com/celebrities/Social-service/Farmanfarmaeeyan/زندگی-نامه-و-بیوگرافی-ستاره-فرمانفرمائیان-مادر-مددکاری-اجتماعی-ابران-مشاهیر4117.html «زندگی‌نامۀ ستاره فرمانفرمائیان مادر مددکاری اجتماعی ایران»، وب‌سایت مسیر ایرانی.]</ref> تفاوت مددکاری اجتماعی با کار داوطلبانه و خیریه در استفاده از دانش تخصصی، [[رویکرد علمی]] و هدف‌گذاری برای توانمندسازی پایدار است.<ref>[https://civilica.com/note/15315/ طلسچی یکتا، «مددکاری اجتماعی: تعاریف، رویکردهای نوین و چالش‌های معاصر»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>
+=== ابعاد ===
+* فعالیت‌های تخصصی که توسط مددکاران آموزش‌دیده در نهادهای رسمی مانند [[بیمارستان]]‌ها یا سازمان‌های دولتی اجرا می‌شود.<ref>[https://en.civilica.com/note/13192/ رام برزینی، «مددکاری اجتماعی به‌عنوان حرفه‌ای علمی- کاربردی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>
+* رشته دانشگاهی که بر نظریه‌های [[جامعه‌شناسی]]، [[روان‌شناسی]] و [[سیاست‌گذاری]] استوار است و بر تولید راهکارهای مبتنی بر شواهد تمرکز دارد.
+* نهادینه‌سازی [[ارزش‌های فرهنگی]] مانند [[همدلی]] و [[مسئولیت‌پذیری]] در [[زیست اجتماعی]].<ref>[https://civilica.com/note/13192/ رام برزینی، «مددکاری اجتماعی به‌عنوان حرفه‌ای علمی- کاربردی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>
+=== مفاهیم مرتبط ===
+* '''مددکار اجتماعی:''' فردی متخصص است که با تقویت [[اعتمادبه‌نفس]] مددجو، زمینه را برای تصمیم‌گیری صحیح و بازیابی توان فردی او فراهم می‌کند.<ref>جانسون، حرفهٔ مددکاری اجتماعی از دیدگاهی جامع، ۱۳۷۹ش، ص۳۷۸–۳۷۹.</ref>
+* '''مددجو:''' فردی است که در مسیر زندگی با دشواری روبه‌رو شده و برای عبور از آن نیاز به حمایت حرفه‌ای دارد.<ref>زاهدی اصل، مبانی مددکاری اجتماعی، 1388ش، ص40.</ref>
+== تاریخچه مددکاری اجتماعی در ایران ==
+پیشینه مددکاری در ایران به [[فرهنگ]] کهن [[همیاری]] بازمی‌گردد. در [[ایران باستان]]، متونی مانند [[اوستا]] بر حمایت از نیازمندان تأکید داشتند<ref>«گدایی در ایران باستان ننگ بود»، وب‌سایت بیتوته.</ref> و در [[ایران اسلامی]]، نهادهایی مانند [[زکات]]، [[صدقه]] و [[وقف]] ساختارهای سنتی [[حمایت اجتماعی]] را شکل دادند.<ref>مولائی آرانی، «امداد فرهنگی؛ الگویی برای مواجهه با آسیب‌های اجتماعی»، ۱۴۰۱ش، ۱۴۵–۱۴۷.</ref> در دوران معاصر، مددکاری اجتماعی با تأسیس نهادهایی مانند [[پرورشگاه]]‌ها و [[جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران|جمعیت شیر و خورشید]] (سازمان هلال احمر) آغاز شد.<ref>خاکساری، مبانی مددکاری اجتماعی، ۱۳۷۲ش، ص۵۱.</ref> در سال ۱۳۳۷ش، مدرسه عالی خدمات اجتماعی توسط [[ستاره فرمانفرمائیان]] (۱۲۹۹–۱۳۹۱ش) تأسیس شد.<ref>[https://iranianpath.com/celebrities/Social-service/Farmanfarmaeeyan/زندگی-نامه-و-بیوگرافی-ستاره-فرمانفرمائیان-مادر-مددکاری-اجتماعی-ابران-مشاهیر4117.html «زندگی‌نامۀ ستاره فرمانفرمائیان مادر مددکاری اجتماعی ایران»، وب‌سایت مسیر ایرانی.]</ref>
+پس از پیرزوی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، با تأسیس نهادهایی مانند [[کمیته امداد امام خمینی]] و [[سازمان بهزیستی کشور]]، ساختار [[خدمات اجتماعی]] متمرکزتر شد.<ref>زاهدی اصل، مبانی مددکاری اجتماعی، ۱۳۸۸ش، ص۲۶.</ref> [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]] در اصول ۳، ۲۹ و ۴۳ بر [[تأمین اجتماعی]]، [[عدالت]] و حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر تأکید دارد.<ref>«قانون ساختار نظام جامع رفاه وتأمین اجتماعی»، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.</ref> همچنین قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی، مصوب [[مجلس شورای اسلامی]] در ۲۱ [[اردیبهشت]] ۱۳۸۳ش، نقش مددکاران را در ارائه خدمات رفاهی پررنگ کرده است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/94018 «قانون ساختار نظام جامع رفاه وتأمین اجتماعی»، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.]</ref>
+== روش‌های مددکاری اجتماعی ==
+انواع روش‌های مورد استفاده در مددکاری اجتماعی به‌صورت زیر بیان شده است:
+# '''مددکاری فردی''': تمرکز بر حل مشکلات فردی و خانوادگی از طریق [[مشاوره]]؛
+# '''مددکاری گروهی''': استفاده از گروه‌های همیار و خودیار برای اشتراک تجربیات مانند گروه‌های [[معتادان گمنام]]؛
+# '''مددکاری جامعه‌ای''': بسیج منابع محلی برای [[توسعه پایدار]] در سطح [[محله]] یا [[روستا]].<ref>[https://civilica.com/note/12923/ دشتی، «انواع سه گانۀ مددکاری فردی، گروهی و مددکاری جامعه‌ای»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>
+== اخلاق حرفه‌ای در مددکاری اجتماعی ==
+با تکیه بر [[عدالت اجتماعی]] و [[کرامت انسانی]]، [[اخلاق حرفه‌ای]] در مددکاری اجتماعی ذیل محورهای زیر تعریف شده است:
+* '''پذیرش:''' پذیرش مددجو بدون قضاوت؛
+* '''حق تعیین سرنوشت:''' احترام به [[حق انتخاب]] مددجو در تصمیم‌گیری‌های [[زندگی]]؛<ref>[https://www.madadkarnews.ir/%D9%85%D8%AF%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%81%D8%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%86-%D9%88-%DA%86%D8%A «مددکاری اجتماعی: تعاریف، رویکردهای نوین و چالش‌های معاصر»، مددکار نیوز.]</ref>
+* '''[[رازداری]]:''' حفظ اطلاعات شخصی مددجو، مگر در مواردی که حکم قانونی وجود داشته باشد یا جان فرد در خطر باشد.<ref>«اصل رازداری در مددکاری اجتماعی»، خبرگزاری مددکار نیوز.</ref>
+== حوزه‌های نوین و تخصصی ==
+امروزه مددکاری اجتماعی توسعه یافته است و حوزه‌های جدید و تخصصی به آن افزوده شده است، ازجمله:
+* '''[[مددکاری بالینی]]:''' فعالیت در [[مراکز درمانی]] و [[بیمارستان]]‌ها برای ارزیابی روانی-اجتماعی بیماران و تسهیل فرایند درمان و ترخیص؛<ref>[https://www.madadkarnews.ir/%D9%85%D8%AF%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%81%D8%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%86-%D9%88-%DA%86%D8%A «مددکاری اجتماعی: تعاریف، رویکردهای نوین و چالش‌های معاصر»، مددکار نیوز.]</ref>
+* '''[[مددکاری دیجیتال]]:''' استفاده از فناوری برای [[مددکاری از راه دور]]، داده‌کاوی برای پیشگیری از آسیب‌ها و استفاده از پرونده‌های الکترونیک.<ref>[https://civilica.com/note/10422/ اکبری، «هوش مصنوعی و نقش آن در تحول مددکاری اجتماعی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>
+== مددکاری اجتماعی در زبان و ادب فارسی ==
+موضوعاتی مانند [[یتیم‌نوازی]] و یاری رساندن به [[سالمندان]] و [[زندانیان]] که از مفاهیم نزدیک به مددکاری اجتماعی هستند، در [[زبان فارسی|زبان]] و ادب فارسی همواره مورد توجه بوده است؛<ref>پاکدل سلطانی و شمس، ریشهٔ مفاهیم مددکاری اجتماعی در ادب فارسی، ۱۳۷۴ش، ص۳۳–۴۰.</ref> به‌ویژه یاری‌رساندن به هم‌نوعان که امروزه با عنوان [[یاریگری]] یا دگریاری از آن یاد می‌شود در آثار شاعران پارسی‌گوی، نمود آشکاری داشته است.
+{{شعر جدید
+  | شاعر =[[سعدی]]
+  | متن =
+بنی‌آدم اعضایِ یکدیگرند\\که در آفرینش ز یک گوهرند
+چو عضوی به درد آورد روزگار\\دگر عضوها را نماند قرار
+تو کز محنتِ دیگران بی‌غمی\\نشاید که نامت نهند آدمی<ref>[https://ganjoor.net/saadi/golestan/gbab1/sh10 سعدی، گلستان، باب اول در سیرت پادشاهان].</ref>
+  }}
+== روز جهانی مددکاری اجتماعی ==
+[[روز جهانی مددکاری اجتماعی]]، هر سال در سومین [[سه‌شنبه]] ماه [[مارس]] (اواخر [[اسفند]]) گرامی داشته می‌شود. این روز توسط [[فدراسیون جهانی مددکاران اجتماعی]] (IFSW) برای تجلیل از این حرفه نام‌گذاری شده است.<ref>[https://www.madadkarnews.ir/روز-جهانی-مددکاری-اجتماعی-2025/ «روز جهانی مددکاری اجتماعی 2025»، مددکار نیوز.]</ref>
+== پانویس ==
+{{پانویس|}}
+== منابع ==
+{{آغاز منابع}}
+* «آموزش مددکاری اجتماعی از راه دور: راهنمای دانشجویان»، خبرگزاری مددکارنیوز، تاریخ بارگذاری: ۲ فروردین ۱۴۰۳ش.
+* «اصل رازداری در مددکاری اجتماعی»، خبرگزاری مددکار نیوز، تاریخ بارگذاری: ۲۲ فروردین ۱۴۰۳ش.
+* اکبری، خاطره، «هوش مصنوعی و نقش آن در تحول مددکاری اجتماعی»، وب‌سایت سیویلیکا، تاریخ بازدید: ۲۷ آبان ۱۴۰۴ش.
+* پاکدل سلطانی، علی‌اصغر و شمس، پرویز، ریشهٔ مفاهیم مددکاری اجتماعی در ادب فارسی، چ۱، تهران، سازمان بهزیستی، ۱۳۷۴ش.
+* «تعریف جهانی مددکاری اجتماعی به زبان فارسی و انگلیسی»، پایگاه جامع مددکاری اجتماعی ایرانیان، تاریخ بازدید: ۲۷ آبان ۱۴۰۴ش.
+* جانسون، لوئیز، حرفهٔ مددکاری اجتماعی از دیدگاهی جامع، به‌ترجمهٔ محمدحسین بازرگانی، چ۱، تهران، دانشگاه علامه طباطبایی، ۱۳۷۹ش.
+* خاکساری، محمدحسین، مبانی مددکاری اجتماعی، چ۲، تهران، سازمان بهزیستی کشور، ۱۳۷۲ش.
+* دشتی، مجتبی، «انواع سه گانهٔ مددکاری فردی، گروهی و مددکاری جامعه‌ای»، وب‌سایت سیویلیکا، تاریخ بارگذاری: ۶ تیر ۱۴۰۴ش.
+* رام برزینی، مهرداد، «مددکاری اجتماعی به‌عنوان حرفه‌ای علمی- کاربردی»، وب‌سایت سیویلیکا، تاریخ بارگذاری: ۱۵ تیر ۱۴۰۴ش.
+* «روز جهانی مددکاری اجتماعی ۲۰۲۵»، مددکار نیوز، تاریخ بارگذاری: ۲۰ بهمن ۱۴۰۳ش.
+* زاهدی اصل، محمد، مبانی مددکاری اجتماعی، چ۱، تهران، دانشگاه علامهٔ طباطبایی، ۱۳۸۸ش.
+* «زندگی‌نامهٔ ستاره فرمانفرمائیان مادر مددکاری اجتماعی ایران»، وب‌سایت مسیر ایرانی، هدایت شغلی و تحصیلی، تاریخ بازدید: ۲۷ آبان ۱۴۰۴ش.
+* سعدی، بوستان، به‌تصحیح غلامحسین یوسفی، چ۱۲، تهران، خوارزمی، ۱۳۶۸ش.
+* سعدی، گلستان، باب اول در سیرت پادشاهان، حکایت شمارهٔ ۱۰، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۱۷ مهر ۱۴۰۴ش.
+* طلسچی یکتا، جواد، «مددکاری اجتماعی: تعاریف، رویکردهای نوین و چالش‌های معاصر»، وب‌سایت سیویلیکا، تاریخ بارگذاری: ۲۲ شهریور ۱۴۰۴ش.
+* «قانون ساختار نظام جامع رفاه وتأمین اجتماعی»، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تاریخ بازدید: ۲۷ آبان ۱۴۰۴ش.
+* «گدایی در ایران باستان ننگ بود»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۲۶ مهر ۱۴۰۴ش.
+* «مددکاری اجتماعی بالینی و استانداردهای آن»، مددکار نیوز، تاریخ بارگذاری: ۱۸ آبان ۱۳۹۵ش.
+* «مددکاری اجتماعی: تعاریف، رویکردهای نوین و چالش‌های معاصر»، مددکار نیوز، تاریخ بارگذاری: ۲۲ شهریور ۱۴۰۴ش.
+* مولائی آرانی، مهدی، «امداد فرهنگی؛ الگویی برای مواجهه با آسیب‌های اجتماعی»، دو فصلنامهٔ علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی، دورهٔ ۹، شمارهٔ ۲، پیاپی ۱۹، ۱۴۰۱ش.
+{{پایان منابع}}