| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
بر اساس برخی منابع، عاقبت بهخیری برخواسته از عوامل متعددی است؛ از جمله: | بر اساس برخی منابع، عاقبت بهخیری برخواسته از عوامل متعددی است؛ از جمله: | ||
# '''اصلاح نیت و ایمان:''' برخی کارشناسان دینی، با توجه به | # '''اصلاح نیت و ایمان:''' برخی کارشناسان دینی، با توجه به آیه ۸۴ سوره اسراء، ریشه اعمال انسان را [[نیت]] و ساختار وجودی او تفسیر کرده است؛ به این معنی که کسی که باطنش آلوده به نفاق یا کینه باشد، حتی اگر ظاهرش خوب باشد، ممکن است در پایان رسوا شود.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_84_سوره_اسراء سوره اسراء، آیه ۸۴.]</ref><ref group="دیدگاه">علی الاصول وقتی شما از کسی مطلب نقل میکنید باید به خود او آدرس دهید. اینجا شما از محسن قرائتی در تفسیر نور مطلب نقل کردید ولی آدرس آیه قرآن است. </ref> | ||
# '''خدمت به خلق و نیکی به والدین:''' در برخی روایات معصومین یکی از راههای تضمین عاقبتبهخیری، دعای پدر و مادر است.<ref>[https://www.tebyan.net/news/519434/عواملی-که-انسان-را-عاقبت-بخیر-می-کند «عواملی که انسان را عاقبتبهخیر میکند»، وبسایت تبیان.]</ref><ref group="دیدگاه">این مورد و تمام موارد دیگر را که از روایات استفاده کرده اید به منابع اصلی ارجاع دهید نه سایت های خبری و امثال آن. همچنین در اینجا دعای والدین آمده است در حالی که عنوان نیکی به والدین است. این دو متفاوت است. در این قسمت در مورد بخش آول عنوان که خدمت به خلق باشد اشاره نشده است. </ref> همچنین نیکی به والدین، سختیهای مرگ را آسان میکند.<ref>شیخ طوسی، الامالی، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۴۳۲.</ref> | # '''خدمت به خلق و نیکی به والدین:''' در برخی روایات معصومین یکی از راههای تضمین عاقبتبهخیری، دعای پدر و مادر است.<ref>[https://www.tebyan.net/news/519434/عواملی-که-انسان-را-عاقبت-بخیر-می-کند «عواملی که انسان را عاقبتبهخیر میکند»، وبسایت تبیان.]</ref><ref group="دیدگاه">این مورد و تمام موارد دیگر را که از روایات استفاده کرده اید به منابع اصلی ارجاع دهید نه سایت های خبری و امثال آن. همچنین در اینجا دعای والدین آمده است در حالی که عنوان نیکی به والدین است. این دو متفاوت است. در این قسمت در مورد بخش آول عنوان که خدمت به خلق باشد اشاره نشده است. | ||
دعا کردن در بندی که نقش خانواده است نیز آمده. </ref> همچنین نیکی به والدین، سختیهای مرگ را آسان میکند.<ref>شیخ طوسی، الامالی، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۴۳۲.</ref> | |||
# '''نقش خانواده''': از منظر کارشناسان امور تربیتی والدین با الگوسازی عملی، انتقال ارزشها، ایجاد محیط امن عاطفی و تربیت صحیح، فرزندان را بهسوی عاقبتبهخیری هدایت میکنند و خود نیز از دعای خیر آنها بهرهمند میشوند.<ref>[https://www.balagh.ir/content/14028 «نقش والدین در تربیت فرزندان»، وبسایت بلاغ.]</ref> از جمله راهکارهای والدین برای عاقبتبهخیری فرزندان که از آیات و روایات استخراج شده عبارتند از: ارائه الگو، لقمه حلال، تحکیم و تثبیت عقاید، امید دادن، دعا کردن، آموزش نماز و قرآن.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2177028/نقش-والدین-در-عاقبت-به-خیری-فرزند فلاحی، «نقش والدین در عاقبتبهخیری فرزند»، 1402ش، ص947.]</ref> | # '''نقش خانواده''': از منظر کارشناسان امور تربیتی والدین با الگوسازی عملی، انتقال ارزشها، ایجاد محیط امن عاطفی و تربیت صحیح، فرزندان را بهسوی عاقبتبهخیری هدایت میکنند و خود نیز از دعای خیر آنها بهرهمند میشوند.<ref>[https://www.balagh.ir/content/14028 «نقش والدین در تربیت فرزندان»، وبسایت بلاغ.]</ref> از جمله راهکارهای والدین برای عاقبتبهخیری فرزندان که از آیات و روایات استخراج شده عبارتند از: ارائه الگو، لقمه حلال، تحکیم و تثبیت عقاید، امید دادن، دعا کردن، آموزش نماز و قرآن.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2177028/نقش-والدین-در-عاقبت-به-خیری-فرزند فلاحی، «نقش والدین در عاقبتبهخیری فرزند»، 1402ش، ص947.]</ref> | ||
# '''مداومت بر دعا:''' در برخی آیات قرآن<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_8_سوره_آل_عمران سوره آلعمران، آیه ۸.]</ref> و نیز در توصیههای ائمه اطهار تأکید شده است که انسان نباید به ایمان فعلی خود مغرور شود و باید دائماً از خدا بخواهد که او را ثابتقدم نگه دارد.<ref>[https://www.tebyan.net/news/519434/عواملی-که-انسان-را-عاقبت-بخیر-می-کند «عواملی که انسان را عاقبتبهخیر میکند»، وبسایت تبیان.]</ref> | # '''مداومت بر دعا:''' در برخی آیات قرآن<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_8_سوره_آل_عمران سوره آلعمران، آیه ۸.]</ref> و نیز در توصیههای ائمه اطهار تأکید شده است که انسان نباید به ایمان فعلی خود مغرور شود و باید دائماً از خدا بخواهد که او را ثابتقدم نگه دارد.<ref>[https://www.tebyan.net/news/519434/عواملی-که-انسان-را-عاقبت-بخیر-می-کند «عواملی که انسان را عاقبتبهخیر میکند»، وبسایت تبیان.]</ref> | ||
# '''بزرگشمردن گناه:''' در روایات اهلبیت سبکشمردن گناه یکی از اعوامل در تداوم رفتار ناپسند و قساوت قلب دانسته شده است. در حالی که توجه به بزرگی گناه و پرهیز از عادیانگاری آن باعث گرایش بیشتر به توبه و افزایش پایبندی دینی میشود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/107022/بعضیها-جوانی-خوبی-داشتند،-امان-از-پیریشان?rcids=96307,99577 «کلید عاقبتبهخیری انسان»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | # '''بزرگشمردن گناه:''' در روایات اهلبیت سبکشمردن گناه یکی از اعوامل در تداوم رفتار ناپسند و قساوت قلب دانسته شده است. در حالی که توجه به بزرگی گناه و پرهیز از عادیانگاری آن باعث گرایش بیشتر به توبه و افزایش پایبندی دینی میشود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/107022/بعضیها-جوانی-خوبی-داشتند،-امان-از-پیریشان?rcids=96307,99577 «کلید عاقبتبهخیری انسان»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
# '''عاقبتاندیشی:''' در آیات | # '''عاقبتاندیشی:''' در برخی آیات قرآن، عاقبتاندیشی شرط دستیابی به عاقبتبهخیری دانسته شده است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_36_سوره_اسراء سوره اسراء، آیه ۳۶.]</ref> در همین زمینه پیامبر اکرم نیز به مسلمانان توصیه میکرد، هرگاه قصد کاری داشته باشند باید در عاقبت و نتیجه آن بیندیشند؛ اگر پایانش خیر بود یا مقدمهای برای خیر، پیگیری کرده و اگر شرّ یا گمراهی به دنبال داشت، از آن دوری جویند.<ref>کلینی، کافی، ۱۴۰۷ق، ج۸، ص۱۵۰.</ref> | ||
# '''توبه:''' برخی مفسران، توبه را از عوامل مؤثر در عاقبتبهخیری دانستهاند. بر پایه این دیدگاه، ممکن است فردی در بخشی از زندگی دچار خطا شود، اما با توبه پیش از مرگ و اصلاح مسیر رفتاری، به پایان یافتن زندگی بر ایمان و عمل صالح برسد.<ref>[https://makarem.ir/news/fa/News/Details/420972#:~:text=%D8%B3%D8%AE%D9%86%20%D8%A2%D8%AE%D8%B1%3A%20(%D8%B9%D8%A7%D9%82%D8%A8%D8%AA%20%D8%A8%D8%AE%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%9B,%E2%80%8F%20%D9%85%D8%A7%D9%87%20%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%A9%20%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA. «حقیقت توبه از منظر آیتالله مکارم شیرازی»، خبرگزاری دفتر حضرت آیتالله مکارم شیرازی.]</ref> | # '''توبه:''' برخی مفسران، توبه را از عوامل مؤثر در عاقبتبهخیری دانستهاند. بر پایه این دیدگاه، ممکن است فردی در بخشی از زندگی دچار خطا شود، اما با توبه پیش از مرگ و اصلاح مسیر رفتاری، به پایان یافتن زندگی بر ایمان و عمل صالح برسد.<ref>[https://makarem.ir/news/fa/News/Details/420972#:~:text=%D8%B3%D8%AE%D9%86%20%D8%A2%D8%AE%D8%B1%3A%20(%D8%B9%D8%A7%D9%82%D8%A8%D8%AA%20%D8%A8%D8%AE%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%9B,%E2%80%8F%20%D9%85%D8%A7%D9%87%20%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%A9%20%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA. «حقیقت توبه از منظر آیتالله مکارم شیرازی»، خبرگزاری دفتر حضرت آیتالله مکارم شیرازی.]</ref> | ||
== عوامل سوء عاقبت (بد عاقبتی) == | == عوامل سوء عاقبت (بد عاقبتی) == | ||
برخی پژوهشگران اسلامی عواملی را برشمردهاند که منجر به بدعاقبتی و سوء عاقبت میشود؛ از جمله دشمنی و بغض نسبت به اهلبیت، دلبستگی شدید به دنیا و دنیاپرستی، شناخت حق و عدم یاری آن همراه با تکبر و غرور، ستم و بیعدالتی، ترک [[صله رحم]]، [[عاق والدین]]، تضییع حقوق خانواده و دوستان، همنشینی با افراد بدکار و ترک امر به معروف و نهی از منکر.<ref>حسینی، عاقبتبهخیری، ۱۳۸۴ش، ص۴۵–۶۴.</ref> | برخی پژوهشگران اسلامی عواملی را برشمردهاند که منجر به بدعاقبتی و سوء عاقبت میشود؛ از جمله دشمنی و بغض نسبت به اهلبیت، دلبستگی شدید به دنیا و دنیاپرستی، شناخت حق و عدم یاری آن همراه با تکبر و غرور، ستم و بیعدالتی، ترک [[صله رحم]]، [[عاق والدین]]، تضییع حقوق خانواده و دوستان، همنشینی با افراد بدکار و ترک امر به معروف و نهی از منکر.<ref>حسینی، عاقبتبهخیری، ۱۳۸۴ش، ص۴۵–۶۴.</ref> ریشه این عوامل اصرار بر گناه، ضعف عقیده و قساوت قلب ذکر شده که انسان را از ثبات ایمانی و نجات نهایی محروم میسازند.<ref>[https://gharaati.ir/عاقبت-بخيري/# قرائتی، «عاقبتبهخیری»، وبسایت مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن.]</ref> | ||
== داستانهای عبرتآموز == | == داستانهای عبرتآموز == | ||
| خط ۳۳: | خط ۳۵: | ||
=== نماد عاقبتبهخیری === | === نماد عاقبتبهخیری === | ||
* '''ساحران فرعون''': ساحران فرعون | * '''ساحران فرعون''': ساحران به فرمان فرعون برای مقابله با آنچه بهعنوان معجزه موسی معرفی میشد گرد هم آمدند و با بهرهگیری از هنر سِحر، صحنهای ایجاد کردند که در آن طنابها و عصاها بهگونهای شبیه به مار دیده میشدند. اما در ادامه، عصای موسی به اژدهایی تبدیل شد و آنچه را آنان پدید آورده بودند بلعید. ساحران پس از این رویداد به سجده درآمدند و به پیام موسی ایمان آوردند. در آیه 42 سوره شعراء از این رخداد یاد شده است. | ||
* ''' | * '''حربنیزید ریاحی''': حر بن یزید ریاحی، فرمانده هزار نفری سپاه عبیدالله بن زیاد، در کربلا ابتدا راه [[امام حسین]] را بست و مانع ورود وی به کوفه شد، اما در [[روز عاشورا]] پس از تردید و توجه، توبه کرد و در نهایت به شهادت رسید.<ref>[https://gharaati.ir/خوش-عاقبتی-و-بد-عاقبتی/ قرائتی، «خوش عاقبتی و بد عاقبتی»، وبسایت مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن.]</ref> | ||
* '''شاهرخ ضرغام''': معروف به حر [[انقلاب اسلامی]] از چهرههای ورزشی پیش از انقلاب اسلامی ایران بود و در حوزههایی مانند کشتی حرفهای فعالیت داشت.<ref>عبارت «در مسیر گمراهی بود» قضاوت ارزشی است. بجای آن از عبارت های اینچنینی استفاده کنید : دلیل سبک زندگی خاص خود در محیطهایی همچون کابارهها شناخته میشد.</ref> پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در مواضع و فعالیتهای خود تغییراتی ایجاد کرد و به جریانهای حامی امام خمینی پیوست. او در جریان جنگ ایران و عراق، در ۱۷ آذر ۱۳۵۹ در آبادان شهید شد.<ref>[https://fashnews.ir/news/51904/%C2«ØÙر-اÙÙÙاب%C2»Ø±Ù-صد-ساÙÙ-را-ÛÚ©-شبÙ-Ù¾ÛÙ
Ùد/ «حُر انقلاب ره صد ساله را یک شبه پیمود»، وبسایت فاشنیوز.]</ref> | * '''شاهرخ ضرغام''': معروف به حر [[انقلاب اسلامی]] از چهرههای ورزشی پیش از انقلاب اسلامی ایران بود و در حوزههایی مانند کشتی حرفهای فعالیت داشت.<ref>عبارت «در مسیر گمراهی بود» قضاوت ارزشی است. بجای آن از عبارت های اینچنینی استفاده کنید : دلیل سبک زندگی خاص خود در محیطهایی همچون کابارهها شناخته میشد.</ref> پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در مواضع و فعالیتهای خود تغییراتی ایجاد کرد و به جریانهای حامی امام خمینی پیوست. او در جریان جنگ ایران و عراق، در ۱۷ آذر ۱۳۵۹ در آبادان شهید شد.<ref>[https://fashnews.ir/news/51904/%C2«ØÙر-اÙÙÙاب%C2»Ø±Ù-صد-ساÙÙ-را-ÛÚ©-شبÙ-Ù¾ÛÙ
Ùد/ «حُر انقلاب ره صد ساله را یک شبه پیمود»، وبسایت فاشنیوز.]</ref> | ||
=== نماد بدعاقبتی === | === نماد بدعاقبتی === | ||
* '''برصیصای عابد''': | * '''برصیصای عابد''': در برخی منابع تفسیری، برصیصا عابدی از بنیاسرائیل دانسته شده است که 70 سال به عبادت اشتغال داشت. گفته میشود برادران زنی بیمار، خواهر خود را برای درمان نزد او بردند. در ادامه، او بر اثر وسوسه شیطان با آن زن رابطه برقرار کرد و زن باردار شد. برصیصا او را کشت و دفن کرد؛ اما پس از مدتی، حقیقت آشکار شد و برصیصا به دار آویخته شد. در آخرین لحظه، شیطان ظاهر شد و در ازای سجده بر خود، وعده نجات به او داد؛ برصیصا تسلیم شد، خدا را انکار کرد و بدعاقبت از دنیا رفت.<ref>[https://lib.eshia.ir/50082/23/544/برصیصا مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1374ش، ج23، ص544.]</ref> | ||
* '''بلعم باعورا''': بلعم | * '''بلعم باعورا''': بهگفته برخی منابع، بلعم باعورا عالمی از بنیاسرائیل در زمان موسی است که به مستجابالدعوه بودن شهرت داشت. او بهتدریج به قدرت گرایش پیدا کرد و با فرعون همراه شد و در نهایت بدعاقبت از دنیا رفت.<ref>[https://gharaati.ir/عاقبت-بخيري/# قرائتی، «عاقبتبهخیری»، وبسایت مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن.]</ref> | ||
* ''' | * '''ثعلبةبن حاطب''': ثعلبةبن حاطب انصاری از صحابه پیامبر اسلام و از شرکتکنندگان در غزوههای بدر و احد است. در گزارشها آمده است که او بهدلیل فقر از پیامبر درخواست دعا برای افزایش مال کرد و پس از تعهد به پرداخت زکات، دعای پیامبر شامل حال او شد. با افزایش گوسفندانش، از مدینه بیرون رفت و گفته میشود حضور او به نماز جمعه محدود شد. پس از تشریع زکات، او از پرداخت آن خودداری کرد و آیاتی از قرآن در این زمینه نازل شد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_76_سوره_توبه سوره توبه، آیه 76] و [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_77_سوره_توبه 77].</ref> پس از آن، زکات او از سوی پیامبر و پس از آن از سوی خلفا پذیرفته نشد در نهایت بدعاقبت از دنیا رفت.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1647241 منتظمی، «پایانهای ناخوشایند: تأملی در سرنوشت بدعاقبتان و عوامل آن»، وبسایت راسخون.]</ref> | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
