مسئله حجاب (کتاب): تفاوت میان نسخه‌ها

[[پرونده:مسئله حجاب.jpg|بندانگشتی|کتاب مسئله حجاب از مرتضی مطهری]]

پیش از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران]]، گذشته از انحرافات عملی فراوان در زمینۀ [[حجاب]] و مسائل مربوط به زنان، پوشش زنان در جامعۀ ایرانی، دستاویزی برای اقدامات علیه [[اسلام]] شده بود. در آن زمان، [[مرتضی مطهری]] (۱۲۹۸-۱۳۵۸ش) که از روحانیان و اندیشمندان اثرگذار در انقلاب اسلامی ایران بود، در راستای مقابله با این بیماری برهنگی به‌عنوان بیماری قرن، اقدام به طرح مجموعه‌ای از مباحث کرد که سرانجام با عنوان «مسئله حجاب» منتشر شد.<ref>مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص11-12 (مقدمه).</ref>  این کتاب، شامل یک مقدمه و پنج بخش است:<br>

بخش اول: عدم اختصاص حجاب به دین اسلام<br>

بخش سوم: تبیین حدود و [[فلسفه حجاب]]؛<br>

حجاب در لغت به معنای [[چادر]]، حاجب، پرده، [[روپوش]]، روبند، آنچه حایل و مانع میان دو چیز باشد، آمده است.<ref>دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ حجاب.</ref>  و در اصطلاح به پوشش زنان اطلاق می‌شود.<ref>مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص72.</ref>  

[[مرتضی مطهری]] در کتاب «مسئله حجاب» بر توجه ویژۀ [[اسلام]] به [[پاک‌دامنی]] و لزوم قانونی بودن روابط بین [[مرد]] و [[زن]] متمرکز شده است.<ref>مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص201.</ref>  از آنجا که [[اسلام]]، [[دینِ]] تعادل و پرهیز از افراط و تفریط است،<ref>مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص202.</ref>  اختلاط (نامعقول) زنان و مردان در [[جامعه]] را برنتابیده، با این حال، طرفدار حبس زن در [[خانه]] هم نبوده<ref>مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص219.</ref>  و حتی حبس تنبیهی زن در [[خانه]] را نیز که دستوری موقتی بود،<ref>سوره نساء، آیه 15؛ مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص219.</ref>  با حکمی دیگر، ملغی نموده<ref>سوره نور، آیه 3.</ref>  و به زنان تا جایی که منجر به فساد نشود، اجازه حضور در عرصه‌های اجتماعی و مشارکت در فعالیت‌های گوناگون سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و عبادی، نظیر [[حج]]، دفاع از کشور، [[نماز جمعه]]، نماز عیدین و مسافرت را داده است.<ref>مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص203.</ref>   

بالا بردن ارزش زن؛ [[حیا]] و [[عفت|عفاف]] در زن، او را به‌صورت فطری و غریزی به سمت پوشیدگی در مقابل مرد سوق می‌دهد.<ref>مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص62.</ref>  زن برای باارزش کردن خود و دست نیافتنی شدنش برای مرد، به سمت پوشیدگی و به سهولت در دسترس نبودنش برای مردان، می‌رود و بدین وسیله سِرّ دلبری و دلکشی را با پوشیدگی به مرد می‌آموزد.<ref>مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص63، 65، 66 و 67.</ref>  

[[زن]] لازم است مو، سینه، دور گردن و زیر گلوی خود را از [[نامحرم]] بپوشاند.<ref>مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص139.</ref>  مقصود آیه،<ref>سوره نور، آیه 31.</ref>  پوشاندن سر و گردن است، و [[روسری]] خصوصیتی ندارد.<ref>مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص139.</ref>  آیه، در کمال صراحت حدود پوشش زنان را بیان کرده است و جای تردید باقی نگذاشته است.<ref>مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص141.</ref>  زنان سالخورده و از کار افتاده، در صورتی که [[خودآرایی]] ([[آرایش]]) نکرده باشند و قصد [[خودنمایی]] نیز نداشته باشند، می‌توانند جامه<ref>مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص148-149.</ref>  و روسری<ref>مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص152.</ref>  و موی<ref>مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص160.</ref>  خود را آشکار کنند.<ref>سوره نور، آیه 60.</ref>  با این حال هر قدر جانب پوشش و عفاف رعایت شود، پسندیده‌تر است.<ref>مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص153.</ref> <br>

'''د)''' [[قرآن]] از زنان می‌خواهد که هنگام مواجهه با [[نامحرم]]، با ناز و عشوه سخن نگویند و نیز هنگام بیرون رفتن از [[خانه]]، با [[خودآرایی]]، به دنبال [[خودنمایی]] نباشند تا موجبات طمع دیگران را فراهم نیاورند.<ref>سوره أحزاب، آیه 32-33.</ref> <br>

در حالی که برخی، همچون کلینی، شیخ طوسی، صاحب حدائق، شیخ انصاری، نراقی در مستند، شهید ثانی در مسالک الأفهام و حکیم در منهاج الصالحین، نگاه به صورت و دست‌های زنان نامحرم را در صورتی که از روی [[لذت‌جویی]] و [[شهوت]] نباشد، مطلقاً جایز دانسته‌اند،<ref>مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص166 و 226-228.</ref>  برخی، نظیر علامه حِلّی در تذکرة الفقها، نجفی در جواهر الکلام و سیدکاظم طباطبایی در عروة الوثقی، جز برای خواستگاری، مطلقاً ممنوع<ref>مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص227.</ref>  و برخی نیز، مانند محقِّق حِلّی در شرایع الإسلام، شهید اول در لمعه و علامه حِلّی در برخی کتاب‌هایش، نگاه اول را جایز و نگاه‌های بعدی را ممنوع دانسته‌اند.<ref>مطهری، مسأله حجاب، 1387ش، ص227 و 228.</ref>   

انتشار کتاب «مسئله حجاب» در ميان دو قشر متجدد و سنتي بازتاب داشت. و تأثير زيادي روي قشر متجدد گذاشت، به‌طوري که تعداد قابل‌ توجهي از بانوان به اصطلاح متجدد که خيال مي‌کردند [[پوشش اسلامی]] با تحصيل و پيشرفت قابل جمع نيست و از سوي ديگر در وجدان خود، به‌خاطر بي‌حجابي ناراحت بودند، به حجاب اسلامي رو آوردند و آثار اين کتاب در جامعه، خصوصاً دانشگاه‌ها به سرعت ظاهر شد. برخي افراد و جریان‌های سنتی نیز معتقد بودند که اين کتاب، چون حجاب را منحصر به [[چادر]] ندانسته، موجب بي‌حجابي خواهد شد. مي‌گفتند حرف‌هاي [[مرتضی مطهری]] همه درست و مطابق با [[فقه اسلامی]] است، ولي نبايد گفته شود که وجه و کفي‍ّن مستثني است و [[حجاب]] به شکل غير [[چادر]] نيز ممکن است، زيرا موجب سوءاستفاده خواهد شد. ولي استاد مطهری معتقد بودند که بايد [[اسلام]] را آن‌طور که هست به مردم معرفي کنيم، نه چيزي به آن اضافه کنيم و نه چيزي از آن کم کنيم، به تعبير ديگر [[اسلام]] را بدون آرايش و پيرايش عرضه کنيم، آن‌گاه [[فطرت]] حقيقت‌جوي انسان‌ها به سوي آن جذب خواهد شد.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/210578/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%A8-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D9%86-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%84%D9%87-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D8%AE%D9%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AF «عواقب نوشتن کتاب مسئله حجاب»، وب‌سایت خبر آنلاین].</ref>  برخی، یکی از دلایل هجرت مطهری از [[قم]] به [[تهران]] را دیدگاه ویژۀ او دربارۀ [[حجاب]] دانسته‌اند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/47925/%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D9%88%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF ایازی، «مطهری را در حوزه بایکوت کردند»، نشریه شهروند، 1387ش، در پرتابل جامع علوم انسانی].</ref>  نقدهای خصمانه با هدف تخریب شخصیت مطهری تا جایی پیش رفت که برخی حضور او در [[مسجد]] را زائل‌کنندۀ نورانیت [[مسجد]] می‌دانستند<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/210578/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%A8-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D9%86-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%84%D9%87-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D8%AE%D9%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AF «عواقب نوشتن کتاب مسئله حجاب»، وب‌سایت خبر آنلاین].</ref>  و به خاطر نگارش کتاب مسئله حجاب، از او نزد [[امام خمینی]]، سعایت کرده و این کتاب را موجب بی‌حجابی زنان و دختران ایرانی معرفی کردند. اما امام خمینی که مطهری و نفوذ کلام او در میان جوانان را به خوبی می‌شناخت،<ref>طباطبایی، خاطرات سیاسی – اجتماعی سید صادق طباطبایی، 1394ش، ج1، ص112-113.</ref>  کتاب مسئله حجاب را موجب توجه بانوان ایرانی به حجاب اصیل اسلامی، معرفی کرد.<ref>[https://www.isna.ir/news/95031207417/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8 «خاطرات ناگفته دعایی از دوران انقلاب»، خبرگزاری ایسنا].</ref>