حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳۴: | خط ۳۴: | ||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
فراغت در لغت به معنای آسودگی و رهایی از کار و شغل است<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D8%AA دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه فراغت.]</ref> و در اصطلاح به زمان آزاد از کار و فعالیتهای روزمره گفته میشود؛ یعنی فرصتی که پساز پایان دادن به وظایف و مشغلههای شغلی باقی میماند و معمولاً با مفاهیمی چون سرگرمی و تفریح همراه است.<ref>[https://www.tebyan.net/news/172059/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D9%88%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D8%AA فروزانکیا، «تعریف اوقات فراغت»، وبسایت تبیان.]</ref> بااینحال، فراغت را نباید با بیکاری یا فقدان فعالیت یکی دانست. فعالیتهای اوقات فراغت نه از روی نیاز مالی یا اجبار، بلکه با انگیزهای درونی و برای ارضای خواست شخصی صورت میگیرند و گاه در همین زمان، بیشترین انرژی و خلاقیت انسان به کار گرفته میشود که نتیجهای با کیفیت بالا به همراه دارد. زمان، فضا و فعالیت، سه عامل کلیدی در چگونگی گذران اوقات فراغت بهشمار میروند.<ref>ساروخانی، دائرهالمعارف علوم اجتماعی، 1370ش، ج1، ص834.</ref> | |||
==اوقات فراغت زنان در ایران== | |||
=== پیشینه === | |||
در دوران گذشته، بهویژه زمانی که بیشتر جمعیت ایران کشاورز بودند، زنان تنها در مناسبتهایی همچون [[نوروز]]، اعیاد دینی، عزاداریهای محرم یا رویدادهای خانوادگی مانند عروسی، تولد نوزاد و مرگ فرصت مییافتند تا دست از کار روزمره بردارند. در این دوره، رفتن به زیارت، عزاداری، روضه، [[تعزیه]] و قبرستان، از شکلهای رایج و پسندیدهٔ اجتماعی برای گذران اوقات فراغت زنان بود که متأثر از [[دین]] و مذهب شکل میگرفت. در ساعتهای استراحت روزانه نیز فراوانترین شکل گذران اوقات فراغت، یکجا نشستن و گپزدن با خانواده و دوستان بود. اما امروزه اوقات فراغت زنان در ایران، دستخوش تحولات چشمگیری شده است و بخش مهمی از آن به فعالیتهای بدنی برای تناسب اندام و نیز سرگرمی با محتوای اینترنت و گوشیهای هوشمند اختصاص پیدا کرده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/96082313490/%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%88%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2 شیوههای گذران اوقات فراغت زنان از دیروز تا امروز»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> | |||
=== تحولات تاریخی === | |||
در دوران صفویه و قاجاریه، الگوی گذران اوقات فراغت زنان براساس طبقهٔ اجتماعی تفاوت مییافت. زنان طبقهٔ بالا که وظیفهٔ خانهداری و بچهداری را بر عهده نداشتند، به هنرهایی چون نقاشی، موسیقی و خطاطی مشغول میشدند و زنان طبقات متوسط نیز بیشتر به مهمانیهای زنانه سرگرم میشدند. در این دوره، فضاهای تفریحی زنان عمدتاً به حضور در بازار، جشنها و عزاداریهای عمومی، اماکن [[سفر زیارتی|زیارتی]] و مذهبی، مجالس روضهخوانی یا قرائت قرآن، و حضور در طبیعت بهویژه در روزهایی مثل سیزدهبهدر محدود میشد.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_29482.html پوراحمد و سالاروندیان، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجار تاکنون در شهر تهران»، 1391ش، ص57-67.]</ref> پساز انقلاب مشروطه، با ایجاد کارخانجات و ادارات مختلف، مرز بین کار و فراغت پررنگتر شد و در شهرهای بزرگ، رفتن به رستوران، سینما و تئاتر در اوقات فراغت رایج شد.<ref>[https://www.isna.ir/news/96082313490/%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%88%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2 شیوههای گذران اوقات فراغت زنان از دیروز تا امروز»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> بااینحال، بسیاری از زنان ایرانی همچنان با مشکل کمبود فرصت برای فراغت مواجه هستند<ref>عنایت و نرهای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متاهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، 1391ش، ص51.</ref> و بیشترین وقت خود را صرف نگهداری و مراقبت از دیگران و کار خانگی، همزمان با استفاده از رسانههای جمعی، میکنند.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7-61/430679-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%8 . «بیشترین زمان مردان و زنان ایرانی صرف چه کارهایی میشود؟»، وبسایت اقتصادنیوز.]</ref> | |||
=== تحولات معاصر === | |||
امروزه فضاهای تفریحی در ایران به سه دستهٔ مردانه-زنانه، منحصراً مردانه و منحصراً زنانه تقسیم میشوند. تحولات عصر حاضر در عرصهٔ فراغت زنان شامل پدیدههایی چون لژ خانوادگی در رستورانها، پارکها و فضای سبز مخصوص بانوان، رستورانها و کافیشاپها، ورزشگاهها و سالنهای [[ورزش زنان|ورزشی]]، فضاهای بازی در آموزشگاهها، دانشگاهها و مدارس، و فضاهای فرهنگی مانند سالنهای کنسرت، تئاتر، سینما، کتابخانه، فرهنگسرا، بازارها و مراکز خرید است. این تحولات از یکسو حاکی از [[تفکیک جنسیتی]] فضاهای اوقات فراغت و از سوی دیگر نشاندهندهٔ گسترش امکانات و بهبود وضعیت زنان در این عرصه است.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_29482.html پوراحمد و سالاروندیان، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجار تاکنون در شهر تهران»، 1391ش، ص57-67.]</ref>[[پرونده:اوقات-فراغت-زنان1.jpg|بندانگشتی|تاسیس پارکهای مخصوص بانوان حاکی از تحولات در اوقات فراغت است]] | |||
==موانع و چالشها== | ==موانع و چالشها== | ||
[[تحصیل دختران|تحصیلات]] فرد، درآمد، شغل همسر، سن، سابقه کاری و تعداد فرزند، از جمله عوامل اصلی و تحصیلات همسر، شغل زنان، نوع مالکیت مسکن، ساعت کاری و امکانات رفاهی و کار خانگی از جمله عوامل فرعی موثر بر اوقات فراغت زنان است.<ref>عنایت و نرهای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متاهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، 1393ش، ص51.</ref> | [[تحصیل دختران|تحصیلات]] فرد، درآمد، شغل همسر، سن، سابقه کاری و تعداد فرزند، از جمله عوامل اصلی و تحصیلات همسر، شغل زنان، نوع مالکیت مسکن، ساعت کاری و امکانات رفاهی و کار خانگی از جمله عوامل فرعی موثر بر اوقات فراغت زنان است.<ref>عنایت و نرهای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متاهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، 1393ش، ص51.</ref> | ||
