جز ویکی سازی و تمیزکاری
جز ویکی سازی و تمیزکاری
 
خط ۱: خط ۱:
'''<big>سدیدالسلطنه</big>'''؛ مورخ محلی بوشهر و صاحب آثار پژوهشی ماندگار دربارۀ تاریخ بوشهر و خلیج فارس.<br>
'''<big>سدیدالسلطنه</big>'''؛ مورخ محلی بوشهر و صاحب آثار پژوهشی ماندگار دربارۀ تاریخ بوشهر و خلیج فارس.<br>


محمدعلی سدیدالسلطنه شاعر، نویسنده و تاریخ‌نگار ایرانی است که در اواخر دورۀ قاجاریه و اوایل دورۀ پهلوی می‌زیست. وی از تاریخ‌نگاران محلی بوشهر بود که در پژوهش‌های خود اطلاعات زیادی از بوشهر و [[خلیج فارس]] به‌جای گذاشته است. وی به‌دلیل بی‌توجهی دولت مرکزی به این نواحی، با نوشته‌ها و پژوهش‌های خود به موقعیت استراتژیک و اهمیت اقتصادی و نظامی منطقه خلیج فارس و ارتباط آن با آب‌های بین‌المللی پرداخت تا توجه دولت را به این منطقۀ مهم، معطوف سازد.  
محمدعلی سدیدالسلطنه شاعر، نویسنده و تاریخ‌نگار ایرانی است که در اواخر [[ایران در دوران قاجاریه]] و اوایل دورۀ پهلوی می‌زیست. وی از تاریخ‌نگاران محلی بوشهر بود که در پژوهش‌های خود اطلاعات زیادی از بوشهر و [[خلیج فارس]] به‌جای گذاشته است. وی به‌دلیل بی‌توجهی دولت مرکزی به این نواحی، با نوشته‌ها و پژوهش‌های خود به موقعیت استراتژیک و اهمیت اقتصادی و نظامی منطقه خلیج فارس و ارتباط آن با آب‌های بین‌المللی پرداخت تا توجه دولت را به این منطقۀ مهم، معطوف سازد.  
==تولد و خانواده==
==تولد و خانواده==
محمدعلی خان مینابی بندرعباسی معروف به سدیدالسلطنه کبابی در سال 1249ش در بغداد متولد شد. پدرش حاج احمدخان سرتیپ کبابی بندرعباسی<ref>[http://rdch.ir/article-1-52-fa.html عثمانی، «رویکردی تحلیل محتوایی به کتاب بندر عباس و خلیج فارس اثر محمدعلی خان سدیدالسلطنه(کبابی)»، 1394ش، ص86.]</ref> سال‌های زیادی کارگزاری بنادر و جزایر خلیج فارس و مدیریت امور بوشهر را برعهده داشت و از افراد سرشناس این منطقه بود.<ref>[https://qajartime.com/%D8%B3%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C/ مهرآبادی، ««سدیدالسلطنه»؛ آشنایی با پدر خلیج فارس‌شناسی در ایران!»، وب‌سایت قجرتایم.]</ref>  او اهل شعر و ادب بود و از خود چهار اثر ادبی برجای گذاشته است<ref>[https://web.archive.org/web/20171006012514/http:/armus.ir/2015/08/16/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87/ جرونی، «یادی از سدیدالسلطنه»، وب‌سایت آرموس.]</ref>  که در میان آثار کشف‌شده از سدیدالسلطنه، به کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران اهدا شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1028389/%d8%b3%d8%af%db%8c%d8%af%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%84%d8%b7%d9%86%d9%87-%da%a9%d8%a8%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d9%86%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%86%d8%a7%d8%af حسن‌نیا، «سديدالسلطنه كبابى در آينه اسناد»، 1392ش، ص265.]</ref>  علت شهرت خانوادۀ او به بندرعباسی به‌خاطر سکونت طولانی آنها در میناب و بندرعباس بوده و البته مادر او هم دختر شیخ محمد مینابی بوده است که به این نام شهرت یافته‌اند. پسوند کبابی در نام این خانواده به‌دلیل فرهنگ مهمان‌نوازی آنها و طبخ کباب به سبک ایرانی بوده است که به مذاق مهمانان و به‌ویژه اعراب خوش می‌آمد.<ref>[https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D8%B3%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C «سدیدالسلطنه، محمدعلی»، ویکی نور.]</ref>
محمدعلی خان مینابی بندرعباسی معروف به سدیدالسلطنه کبابی در سال ۱۲۴۹ش در بغداد متولد شد. پدرش حاج احمدخان سرتیپ کبابی بندرعباسی<ref>[http://rdch.ir/article-1-52-fa.html عثمانی، «رویکردی تحلیل محتوایی به کتاب بندر عباس و خلیج فارس اثر محمدعلی خان سدیدالسلطنه(کبابی)»، 1394ش، ص86.]</ref> سال‌های زیادی کارگزاری بنادر و [[جزایر ایرانی خلیج فارس]] و مدیریت امور بوشهر را برعهده داشت و از افراد سرشناس این منطقه بود.<ref>[https://qajartime.com/%D8%B3%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C/ مهرآبادی، ««سدیدالسلطنه»؛ آشنایی با پدر خلیج فارس‌شناسی در ایران!»، وب‌سایت قجرتایم.]</ref>  او اهل شعر و ادب بود و از خود چهار اثر ادبی برجای گذاشته است<ref>[https://web.archive.org/web/20171006012514/http:/armus.ir/2015/08/16/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87/ جرونی، «یادی از سدیدالسلطنه»، وب‌سایت آرموس.]</ref>  که در میان آثار کشف‌شده از سدیدالسلطنه، به کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران اهدا شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1028389/%d8%b3%d8%af%db%8c%d8%af%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%84%d8%b7%d9%86%d9%87-%da%a9%d8%a8%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d9%86%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%86%d8%a7%d8%af حسن‌نیا، «سديدالسلطنه كبابى در آينه اسناد»، 1392ش، ص265.]</ref>  علت شهرت خانوادۀ او به بندرعباسی به‌خاطر سکونت طولانی آنها در میناب و بندرعباس بوده و البته مادر او هم دختر شیخ محمد مینابی بوده است که به این نام شهرت یافته‌اند. پسوند کبابی در نام این خانواده به‌دلیل فرهنگ مهمان‌نوازی آنها و طبخ کباب به سبک ایرانی بوده است که به مذاق مهمانان و به‌ویژه اعراب خوش می‌آمد.<ref>[https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D8%B3%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C «سدیدالسلطنه، محمدعلی»، ویکی نور.]</ref>


==تحصیلات==
==تحصیلات==
سدیدالسلطنه علوم قدیمی را نزد سیدجواد مجتهد یزدی، شیخ عبدالله امام‌جمعه بوشهری، میرزا حسین اهرمی و حسین کنگانی فراگرفت و برای فراگیری علوم جدید مانند جغرافیا و هیئت از سید جمال‌الدین اسدآبادی بهره گرفت. او شعر و ادبیات را نزد ادیب پیشاوری آموخت و تخلص وی در شعر ابتدا «نهانی» و سپس «عاری» بوده است، البته از تخلص «سدید» هم به‌ندرت استفاده می‌کرد.<ref>[https://jou.spsiran.ir/article_156508.html قندهاری‌زاده و دیگران، «بوشهر و خلیج فارس در تاریخ‌نگاری سدیدالسلطنه«، 1401ش، ص1292-1293.]</ref>  سدید همچنین در مدرسه انگلیسی‌ها در بوشهر، زبان انگلیسی را فرا گرفت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1028389/%d8%b3%d8%af%db%8c%d8%af%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%84%d8%b7%d9%86%d9%87-%da%a9%d8%a8%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d9%86%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%86%d8%a7%d8%af حسن‌نیا، «سديدالسلطنه كبابى در آينه اسناد»، 1392ش، ص264.]</ref>     
سدیدالسلطنه علوم قدیمی را نزد سیدجواد مجتهد یزدی، شیخ عبدالله امام‌جمعه بوشهری، میرزا حسین اهرمی و حسین کنگانی فراگرفت و برای فراگیری علوم جدید مانند جغرافیا و هیئت از سید جمال‌الدین اسدآبادی بهره گرفت. او شعر و ادبیات را نزد ادیب پیشاوری آموخت و تخلص وی در شعر ابتدا «نهانی» و سپس «عاری» بوده است، البته از تخلص «سدید» هم به‌ندرت استفاده می‌کرد.<ref>[https://jou.spsiran.ir/article_156508.html قندهاری‌زاده و دیگران، «بوشهر و خلیج فارس در تاریخ‌نگاری سدیدالسلطنه«، 1401ش، ص1292-1293.]</ref>  سدید همچنین در مدرسه انگلیسی‌ها در بوشهر، زبان انگلیسی را فرا گرفت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1028389/%d8%b3%d8%af%db%8c%d8%af%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%84%d8%b7%d9%86%d9%87-%da%a9%d8%a8%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d9%86%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%86%d8%a7%d8%af حسن‌نیا، «سديدالسلطنه كبابى در آينه اسناد»، 1392ش، ص264.]</ref>     
==ویژگی‌های شخصیتی==
==ویژگی‌های شخصیتی==
سدیدالسلطنه با توجه به فرهنگ مهمان‌نوازی ایرانیان، مانند پدرش طبع بلندی داشته و مهمان‌نواز بوده و سفره‌های بسیاری برای مهمانان خود می‌گسترانید. او با وجود ثروت زیادی که از پدر به ارث برده بود، در نهایت سادگی می‌زیسته و به مردم فقیر کمک می‌کرده است. سدید بسیار وطن‌دوست بوده است. او همواره به فرهنگ و تاریخ اجداد خود و ایرانی بودنش افتخار می‌کرده و مخالف جدی سیاست‌های انگلستان در خلیج فارس بوده و کتاب‌ها و نوشته‌های او و تلاشش برای اثبات ایرانی بودن خلیج فارس، شاهدی بر این مدعا است. او در طول عمر خود با بسیاری از رجال سیاسی، شعرا و دانشمندان زمان خود چه در دوره قاجار و چه در دورۀ پهلوی معاشرت داشته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1028389/%d8%b3%d8%af%db%8c%d8%af%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%84%d8%b7%d9%86%d9%87-%da%a9%d8%a8%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d9%86%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%86%d8%a7%d8%af حسن‌نیا، «سديدالسلطنه كبابى در آينه اسناد»، 1392ش، ص266-267.]</ref>  
سدیدالسلطنه با توجه به فرهنگ [[مهمان‌نوازی]] ایرانیان، مانند پدرش طبع بلندی داشته و مهمان‌نواز بوده و سفره‌های بسیاری برای مهمانان خود می‌گسترانید. او با وجود ثروت زیادی که از پدر به ارث برده بود، در نهایت سادگی می‌زیسته و به مردم فقیر کمک می‌کرده است. سدید بسیار وطن‌دوست بوده است. او همواره به فرهنگ و تاریخ اجداد خود و ایرانی بودنش افتخار می‌کرده و مخالف جدی سیاست‌های انگلستان در خلیج فارس بوده و کتاب‌ها و نوشته‌های او و تلاشش برای اثبات ایرانی بودن خلیج فارس، شاهدی بر این مدعا است. او در طول عمر خود با بسیاری از رجال سیاسی، شعرا و دانشمندان زمان خود چه در دوره قاجار و چه در دورۀ پهلوی معاشرت داشته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1028389/%d8%b3%d8%af%db%8c%d8%af%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%84%d8%b7%d9%86%d9%87-%da%a9%d8%a8%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d9%86%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%86%d8%a7%d8%af حسن‌نیا، «سديدالسلطنه كبابى در آينه اسناد»، 1392ش، ص266-267.]</ref>  
==فعالیت‌های سیاسی==
==فعالیت‌های سیاسی==
محمدعلی خان سدیدالسلطنه به‌دلیل زیرکی و کفایتی که در امور سیاسی داشت در سِمَت‌های مختلفی مانند فرمان‌دهی در فتح بندرلنگه و طرد محمد بن خلیفه از بندرلنگه، ریاست تذکره خلیج فارس،  ریاست و مدیر اجرایی بنادر، کارگزاری دولت روسیه در بندرلنگه، وکالت کنسول‌گری روسیه در بندرعباس و معاونت حکومت بندرهای جنوب و بندرلنگه، عهده‌دار مسئولیت بوده است.<ref>[https://jou.spsiran.ir/article_156508.html قندهاری‌زاده و دیگران، «بوشهر و خلیج فارس در تاریخ‌نگاری سدیدالسلطنه«، 1401ش، ص1293.]</ref>  وی در تمام عمر کاری، مانند پدر خود در امور دیوانی و دولتی مشغول خدمت بوده و با سفرهای تحقیقاتی به مسائل تاریخی و جغرافیایی خلیج فارس و بنادر و جزایر پرداخته است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84435885/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DA%AF%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C «محمدعلی خان سدیدالسلطنه؛ روایتگر واقع‌گرایانه تاریخ خلیج فارس»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>  
محمدعلی خان سدیدالسلطنه به‌دلیل زیرکی و کفایتی که در امور سیاسی داشت در سِمَت‌های مختلفی مانند فرمان‌دهی در فتح بندرلنگه و طرد محمد بن خلیفه از بندرلنگه، ریاست تذکره خلیج فارس،  ریاست و مدیر اجرایی بنادر، کارگزاری دولت روسیه در بندرلنگه، وکالت کنسول‌گری روسیه در بندرعباس و معاونت حکومت بندرهای جنوب و بندرلنگه، عهده‌دار مسئولیت بوده است.<ref>[https://jou.spsiran.ir/article_156508.html قندهاری‌زاده و دیگران، «بوشهر و خلیج فارس در تاریخ‌نگاری سدیدالسلطنه«، 1401ش، ص1293.]</ref>  وی در تمام عمر کاری، مانند پدر خود در امور دیوانی و دولتی مشغول خدمت بوده و با سفرهای تحقیقاتی به مسائل تاریخی و جغرافیایی خلیج فارس و بنادر و جزایر پرداخته است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84435885/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DA%AF%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C «محمدعلی خان سدیدالسلطنه؛ روایتگر واقع‌گرایانه تاریخ خلیج فارس»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>