زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) ایجاد لینک داخلی |
جز ویکی سازی |
||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
در غالب فرهنگها، صعود از کوه-معبد نمادی از عبور از یک مرتبه به مرتبة بالاتر است که مسیر عروج روح از دنیا به آسمان، بریدن از تعلقات دنیوی و نشان خضوع و خشوع در برابر خدایان است. زیگورات چغازنبیل دارای پنج طبقة متحدالمرکز با ارتفاعهای متفاوت است که هرکس بسته به میزان فضیلت و احترام خود اجازة صعود به طبقهای خاص را داشت. طبقة آخر که رکن اصلی این معابد است در حکم قلة کوه و جایگاه پادشاه و مجسمة خدایان است. این مکان، جایگاهی برای عروج أرواح به آسمان و رسیدن به جایگاه ابدی آنها یعنی خورشید است. در این طبقه مراسمهای آیینی ویژهای از جمله ازدواج مقدس انجام میشد. این ازدواج میان برترین کاهنه و یکی از خدایان ایلامیها بود که به اعتقاد آنها این ازدواج خیر و برکت و فراوانی به همراه داشت.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7470-زیگورات-چغازنبیل/ «زیگورات چغازنبیل»، سایت کجارو.]</ref> | در غالب فرهنگها، صعود از کوه-معبد نمادی از عبور از یک مرتبه به مرتبة بالاتر است که مسیر عروج روح از دنیا به آسمان، بریدن از تعلقات دنیوی و نشان خضوع و خشوع در برابر خدایان است. زیگورات چغازنبیل دارای پنج طبقة متحدالمرکز با ارتفاعهای متفاوت است که هرکس بسته به میزان فضیلت و احترام خود اجازة صعود به طبقهای خاص را داشت. طبقة آخر که رکن اصلی این معابد است در حکم قلة کوه و جایگاه پادشاه و مجسمة خدایان است. این مکان، جایگاهی برای عروج أرواح به آسمان و رسیدن به جایگاه ابدی آنها یعنی خورشید است. در این طبقه مراسمهای آیینی ویژهای از جمله ازدواج مقدس انجام میشد. این ازدواج میان برترین کاهنه و یکی از خدایان ایلامیها بود که به اعتقاد آنها این ازدواج خیر و برکت و فراوانی به همراه داشت.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7470-زیگورات-چغازنبیل/ «زیگورات چغازنبیل»، سایت کجارو.]</ref> | ||
==معماری== | ==معماری== | ||
ایلامیها قبل از مادها در ایران حکومت میکردند. اونتاشگال یکی از پادشاهان معروف ایلامی در سال ۱۲۵۰ پیش از میلاد دستور داد تا شهر مذهبی و سلطنتی در نزدیکی رودخانة دز و شهر [[شوش]] ساخته شود. در این شهر سه حصار تودرتو وجود داشت که هفت دروازه داشته و در فاصلة بین هر دو حصار کاخها، معابد و سازههای متعددی وجود داشت. انتخاب مکان چغازنبیل کاملأ هوشمندانه بوده است؛ این شهر در فاصلة مطلوبی از رودخانة دز قرار دارد که امکان بهرهبرداری از آب رودخانه فراهم است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7470-زیگورات-چغازنبیل/ «زیگورات چغازنبیل»، سایت کجارو.]</ref> این شهر تاریخی دارای سیستم تصفیة آب نیز بوده است. این سازه، آب جمع شده در خارج از حصار شهر را با قانون ظروف مرتبط تصفیه کرده و از طریق کانالهایی به حوضچههای داخل شهر جاری میکرد تا مردم از آن آب استفاده کنند. این سازه، برای دفع آب درون شهر نیز بهکار میرفته است. | ایلامیها قبل از [[مادها]] در ایران حکومت میکردند. اونتاشگال یکی از پادشاهان معروف ایلامی در سال ۱۲۵۰ پیش از میلاد دستور داد تا شهر مذهبی و سلطنتی در نزدیکی رودخانة دز و شهر [[شوش]] ساخته شود. در این شهر سه حصار تودرتو وجود داشت که هفت دروازه داشته و در فاصلة بین هر دو حصار کاخها، معابد و سازههای متعددی وجود داشت. انتخاب مکان چغازنبیل کاملأ هوشمندانه بوده است؛ این شهر در فاصلة مطلوبی از رودخانة دز قرار دارد که امکان بهرهبرداری از آب رودخانه فراهم است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7470-زیگورات-چغازنبیل/ «زیگورات چغازنبیل»، سایت کجارو.]</ref> این شهر تاریخی دارای سیستم تصفیة آب نیز بوده است. این سازه، آب جمع شده در خارج از حصار شهر را با قانون ظروف مرتبط تصفیه کرده و از طریق کانالهایی به حوضچههای داخل شهر جاری میکرد تا مردم از آن آب استفاده کنند. این سازه، برای دفع آب درون شهر نیز بهکار میرفته است. | ||
نیایشگاه چغازنبیل، قاعدة مربع شکل و حصار دایرهای داشت. طبقة اول این بنا بهصورت مربع کامل که طول هر ضلع آن ۱۰۰ متر و ۴ زاویة آن در راستای چهار جهت اصلی بود، با خشت خام ساخته شده بود. وسط هر دیوار، دری قرار داشت که به سمت حیاط مرکزی باز میشد. چهار طبقة بعدی روی این طبقه بنا شد. طبقات بعدی از طبقة اول شبیه به قوطی توی در توی به نظر میرسید. در طبقة چهارم، معبد اینشوشیناک قرار داشت.<ref>شمشادی، «نقش و تأثیر باورها و نمادهای آیینی در شکلگیری زیگورات چغازنبیل»، ۱۳۹۶ش، ص۴. </ref> این زیگورات چهار دستگاه پلکان دارد که همگی به طبقه اول راه داشتند. پلکان جنوب غربی به طبقات بالاتر راه داشت. پلکانهای آجری و سنگچین با یکدیگر برابر بودند اما در جاهایی که زمین دارای شیب بود تعداد آنها متفاوت میشد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7470-زیگورات-چغازنبیل/ «زیگورات چغازنبیل»، سایت کجارو.]</ref> ورودیهای معابد مورب بودند و معابد بهصورت مارپیچی و پلکانی ساخته شده بودند. برخی معتقدند دلیل این نوع معماری در چغازنبیل، دور از دسترس بودن خدایان است.<ref>شمشادی، «نقش و تأثیر باورها و نمادهای آیینی در شکلگیری زیگورات چغازنبیل»، ۱۳۹۶ش، ص۷. </ref> روی بخشهایی از پلکانها که به معبد اعلی راه داشتند، طاقهای هلالی وجود داشت و برخی قسمتها برای داشتن نور طاقی نداشتند. در اطراف ورودیهای هر طبقه، مجسمههای حیواناتی بهعنوان نگهبان زیگورات قرار داشت که دو نمونه از آنها برجای مانده است؛ یکی از مجسمهها شیردال یا شیرعقاب است که در موزة هفتتپه نگهداری میشود و مجسمة دیگر گاو نر است که در موزة ایران باستان قرار دارد. این بنای شگفتانگیز دارای ناودان نیز بوده است تا باران به آن آسیب نرساند. در هر یک از دیوارهای طبقة اول چهار ناودان قرار داشت تا آبهای سطح را جمع کند و یک ناودان نیز آبهای پلکان و درها را دفع میکرد. این ناودانها زمانی که به سکویی میرسیدند، بهصورت آبراهی سرپوشیده با طاق هلالی امتداد مییافتند و در نهایت به چاهها سرازیر میشدند. در هر قسمت طبقة دوم دو ناودان قرار داشت که به طبقة اول راه داشتند. این ناودانها با قیر و گچ پوشانده شده بودند و در برخی قسمتها برای جلوگیری از سرعت بالای آب بهصورت پلکانی ساخته میشدند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7470-زیگورات-چغازنبیل/ «زیگورات چغازنبیل»، سایت کجارو.]</ref> | |||
==باورهای آیینی در معماری چغازنبیل== | ==باورهای آیینی در معماری چغازنبیل== | ||
در معماری چغازنبیل، تفکر و باورهای آمیخته با تقدس مشاهده میشود. ایلامیها برای خورشید و ماه احترام خاصی قائل بودند. از خورشید و ماه بهعنوان خدایان روشنایی و تاریکی، سرچشمة حیات و حاصلخیزی و باروری و زایندگی نام برده شده است.<ref>شمشادی، «نقش و تأثیر باورها و نمادهای آیینی در شکلگیری زیگورات چغازنبیل»، ۱۳۹۶ش، ص۷. </ref> در آجرهای چغازنبیل حک شده است که من اونتاش ناپریشا شاه انزان و شوش به خدای ناهونته (خدای خورشید) نماز گزاردم. آن را در مکان مقدسی قرار دادم. باشد که اعمال و کارهای من مورد قبول خدای ناهونته واقع شود.<ref>خواجه عبداللهی، شهر سههزارساله دوراونتاش (چغازنبیل)، ۱۳۸۳ش، ص۴۸.</ref> | در معماری چغازنبیل، تفکر و باورهای آمیخته با تقدس مشاهده میشود. ایلامیها برای خورشید و ماه احترام خاصی قائل بودند. از خورشید و ماه بهعنوان خدایان روشنایی و تاریکی، سرچشمة حیات و حاصلخیزی و باروری و زایندگی نام برده شده است.<ref>شمشادی، «نقش و تأثیر باورها و نمادهای آیینی در شکلگیری زیگورات چغازنبیل»، ۱۳۹۶ش، ص۷. </ref> در آجرهای چغازنبیل حک شده است که من اونتاش ناپریشا شاه انزان و شوش به خدای ناهونته (خدای خورشید) نماز گزاردم. آن را در مکان مقدسی قرار دادم. باشد که اعمال و کارهای من مورد قبول خدای ناهونته واقع شود.<ref>خواجه عبداللهی، شهر سههزارساله دوراونتاش (چغازنبیل)، ۱۳۸۳ش، ص۴۸.</ref> | ||
