جز ویکی سازی |
|||
| خط ۴۰: | خط ۴۰: | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
سنگنگارههای کشفشده در سواحل خلیج فارس، قدمت دریانوردی تمدنهای مختلف در این آبراه را روایت میکند. در منطقهٔ خصب در شمال عمان، سنگنگارهای به [[زبان سومری]] یافت شده که به هزارهٔ سوم قبل از میلاد تعلق دارد و به تبادل دریایی میان تمدن سند در [[پاکستان]] فعلی و بینالنهرین در [[عراق]] اشاره دارد. استفاده از این حوزهٔ آبی باعث شد تا [[ایلامیان]] در هزاره سوم قبل از میلاد، برای اولین بار اقدام به مدیریت دریانوردی و امنیت دریایی این منطقه کنند و بنادر و پایگاههای نظامی مانند [[بندر سیراف|سیراف]]، [[جزیره کیش|کیش]] و [[جزیره قشم|قشم]] را تأسیس کنند.<ref>[https://www.sornakhabar.com/بخش-عمومی-4/389265-قدمت-تنگه-هرمز-را-در-سنگ-نگاره-ها-بیابید «قدمت تنگه هرمز را در سنگنگارهها بیابید»، وبسایت سرنا خبر.]</ref> تنگه هرمز در حدود ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد و در دوران حکومتهای بینالنهرینی مانند سومر، اکد، بابل، ایلام و آشور، بهمنظور حفظ حاکمیت بر آبراه و دسترسی به راه تجاری بین دریای مدیترانه و خلیج فارس، اهمیت ویژهای داشت. تا پیش از سالهای ۳۳۰ تا ۶۴۰ قبل از میلاد، خلیج فارس محل فعالیت فینیقیها بود که ایرانیان در این دوره به سلطهٔ آنها پایان دادند. در [[ | سنگنگارههای کشفشده در سواحل خلیج فارس، قدمت دریانوردی تمدنهای مختلف در این آبراه را روایت میکند. در منطقهٔ خصب در شمال عمان، سنگنگارهای به [[زبان سومری]] یافت شده که به هزارهٔ سوم قبل از میلاد تعلق دارد و به تبادل دریایی میان تمدن سند در [[پاکستان]] فعلی و بینالنهرین در [[عراق]] اشاره دارد. استفاده از این حوزهٔ آبی باعث شد تا [[ایلامیان]] در هزاره سوم قبل از میلاد، برای اولین بار اقدام به مدیریت دریانوردی و امنیت دریایی این منطقه کنند و بنادر و پایگاههای نظامی مانند [[بندر سیراف|سیراف]]، [[جزیره کیش|کیش]] و [[جزیره قشم|قشم]] را تأسیس کنند.<ref>[https://www.sornakhabar.com/بخش-عمومی-4/389265-قدمت-تنگه-هرمز-را-در-سنگ-نگاره-ها-بیابید «قدمت تنگه هرمز را در سنگنگارهها بیابید»، وبسایت سرنا خبر.]</ref> تنگه هرمز در حدود ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد و در دوران حکومتهای بینالنهرینی مانند سومر، اکد، بابل، ایلام و آشور، بهمنظور حفظ حاکمیت بر آبراه و دسترسی به راه تجاری بین دریای مدیترانه و خلیج فارس، اهمیت ویژهای داشت. تا پیش از سالهای ۳۳۰ تا ۶۴۰ قبل از میلاد، خلیج فارس محل فعالیت فینیقیها بود که ایرانیان در این دوره به سلطهٔ آنها پایان دادند. در دوران [[هخامنشیان]]، چندین پایگاه دریایی در دهانهٔ تنگه هرمز تأسیس شد و سواحل جنوبی آن در عمان امروزی نیز به تصرف درآمد. در دورهٔ اسلامی، حاکمیت بر تنگه هرمز به خلافتهای اموی، بنیعباس، آلبویه، غزنویان، سلجوقیان و اتابکان فارس منتقل شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/349724/تاریخچه-سیاسی-تنگه-ی-هرمز معصومیزاده، «تاریخچه سیاسی تنگه هرمز»، 1385ش، ص151-156.]</ref> | ||
در آغاز قرن شانزدهم میلادی، پرتغالیها بر تنگه هرمز مسلط شدند و با اشغال [[جزیره هرمز]]، حاکم محلی را تحت فرمان خود درآوردند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/61560/درباره-تنگه-هرمز «درباره تنگه هرمز»، وبسایت همشهری آنلاین.]</ref> آنها در سال ۱۵۰۷م با ساخت قلعهای مستحکم با استفاده از آبانبارها و مخازن اسلحه راههای دریایی را کنترل کردند و به کشتیها بدون پرداخت باج به دولت [[پرتغال]]، اجازه عبور از تنگه هرمز ندادند. پس از ۱۱۷ سال، [[شاهعباس صفوی]] به کمک امامقلیخان و اتحاد با انگلیسیها، در سال ۱۶۲۱م پرتغالیها را از هرمز بیرون راند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6783832/تنگه-هرمز-روایت-هزاران-سال-ایستادگی-در-گلوگاه-طلای-سیاه «تنگه هرمز، روایت هزاران سال ایستادگی در گلوگاه طلای سیاه»، خبرگزاری مهر.]</ref> به همین مناسبت، [[۱۰ اردیبهشت]] در تقویم رسمی ایران بهعنوان [[روز ملی خلیج فارس]] نامگذاری شده است.<ref>[https://7sobh.com/بخش-اجتماعی-35/590439-دلیل-نامگذاری-اردیبهشت-به-روز-ملی-خلیج-فارس-چیست «دلیل نامگذاری 10 اردیبهشت به روز ملی خلیجفارس چیست؟»، وبسایت هفت صبح.]</ref> | در آغاز قرن شانزدهم میلادی، پرتغالیها بر تنگه هرمز مسلط شدند و با اشغال [[جزیره هرمز]]، حاکم محلی را تحت فرمان خود درآوردند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/61560/درباره-تنگه-هرمز «درباره تنگه هرمز»، وبسایت همشهری آنلاین.]</ref> آنها در سال ۱۵۰۷م با ساخت قلعهای مستحکم با استفاده از آبانبارها و مخازن اسلحه راههای دریایی را کنترل کردند و به کشتیها بدون پرداخت باج به دولت [[پرتغال]]، اجازه عبور از تنگه هرمز ندادند. پس از ۱۱۷ سال، [[شاهعباس صفوی]] به کمک امامقلیخان و اتحاد با انگلیسیها، در سال ۱۶۲۱م پرتغالیها را از هرمز بیرون راند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6783832/تنگه-هرمز-روایت-هزاران-سال-ایستادگی-در-گلوگاه-طلای-سیاه «تنگه هرمز، روایت هزاران سال ایستادگی در گلوگاه طلای سیاه»، خبرگزاری مهر.]</ref> به همین مناسبت، [[۱۰ اردیبهشت]] در تقویم رسمی ایران بهعنوان [[روز ملی خلیج فارس]] نامگذاری شده است.<ref>[https://7sobh.com/بخش-اجتماعی-35/590439-دلیل-نامگذاری-اردیبهشت-به-روز-ملی-خلیج-فارس-چیست «دلیل نامگذاری 10 اردیبهشت به روز ملی خلیجفارس چیست؟»، وبسایت هفت صبح.]</ref> | ||
| خط ۳۲۴: | خط ۳۲۴: | ||
روزانه تعدادی کشتی شامل نفتکش، کانتینربر و شناورهای تجاری، پس از اخذ مجوز و با هماهنگی و تحت حفاظت امنیتی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، با وجود ناامنی ایجادشده توسط ارتش امریکا از تنگه هرمز عبور میکنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6837554/%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%DB%B3%DB%B5-%D9%81%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 «عبور ۳۵ فروند کشتی با هماهنگی نیروی دریایی سپاه از تنگه هرمز»، خبرگزاری مهر]؛ [https://www.mehrnews.com/news/6836091/%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%DB%B2%DB%B6-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF «نیروی دریایی سپاه: ۲۶ کشتی با هماهنگی نیروی دریایی عبور کردند»، خبرگزاری مهر.]</ref> | روزانه تعدادی کشتی شامل نفتکش، کانتینربر و شناورهای تجاری، پس از اخذ مجوز و با هماهنگی و تحت حفاظت امنیتی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، با وجود ناامنی ایجادشده توسط ارتش امریکا از تنگه هرمز عبور میکنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6837554/%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%DB%B3%DB%B5-%D9%81%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 «عبور ۳۵ فروند کشتی با هماهنگی نیروی دریایی سپاه از تنگه هرمز»، خبرگزاری مهر]؛ [https://www.mehrnews.com/news/6836091/%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%DB%B2%DB%B6-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF «نیروی دریایی سپاه: ۲۶ کشتی با هماهنگی نیروی دریایی عبور کردند»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
=== توافق بازگشایی === | |||
{{اصلی|تفاهمنامه اسلامآباد}} | |||
در [[۲۱ خرداد]] ۱۴۰۵ش، با میانجیگری قطر و هماهنگی ایالات متحده، مذاکراتی در [[تهران]] برگزار شد که طی آن، اختلافات اصلی درباره سه موضوع کلیدی شامل آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران، بازگشایی تنگه هرمز و چارچوب برنامه هستهای ایران به میزان قابلتوجهی کاهش یافت. در [[۲۴ خرداد]]، دو طرف اعلام کردند که به توافق پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز رسیدهاند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1044478/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%87%D9%85-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF «آشنایی با جزئیات تفاهمنامه اسلامآباد»، همشهری آنلاین.]</ref> | |||
=== درگیری نظامی === | |||
{{اصلی|نبرد هرمز}} | |||
پس از امضای تفاهمنامه و توافق اولیه بر مدیریت این آبراه توسط ایران، روند بازگشایی تدریجی با مدیریت ایران آغاز شد. عبور غیرمجاز برخی کشتیها خارج از مدیریت ایران سبب واکنش ایران شد. آمریکا در همین برهه ادعای جدیدی مبنی بر نقش داشتن در مدیریت تنگه هرمز با دریافت هزینه خدمات دریایی، مطرح ساخت و تفاهمنامه را پایانیافته اعلام کرد.<ref>[[«آشنایی با روزشمار بحران و مسدود شدن تنگه هرمز»، همشهری آنلاین.]]</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
