بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
خط ۹: خط ۹:
== پیشینه زبان فارسی ==
== پیشینه زبان فارسی ==
[[پرونده:زبان فارسی۲.png|جایگزین=سندی حقوقی از جنس چرم، به خط و زبان فارسی میانه، مربوط به سال ۶۸۹ میلادی|بندانگشتی|سندی حقوقی از جنس چرم، به خط و زبان فارسی میانه، مربوط به سال ۶۸۹ میلادی، از مرکز ایران به‌دست آمده و هم‌اکنون در کتابخانهٔ برکلیِ کالیفرنیا، آمریکا، با شمارهٔ ۴۷ (Berkeley no. 47) نگهداری می‌شود]]
[[پرونده:زبان فارسی۲.png|جایگزین=سندی حقوقی از جنس چرم، به خط و زبان فارسی میانه، مربوط به سال ۶۸۹ میلادی|بندانگشتی|سندی حقوقی از جنس چرم، به خط و زبان فارسی میانه، مربوط به سال ۶۸۹ میلادی، از مرکز ایران به‌دست آمده و هم‌اکنون در کتابخانهٔ برکلیِ کالیفرنیا، آمریکا، با شمارهٔ ۴۷ (Berkeley no. 47) نگهداری می‌شود]]
زبان فارسی از شاخهٔ هندواروپایی، زیرشاخهٔ هندوایرانی و زیرشاخهٔ زبان‌های ایرانی است. پیشینهٔ کهن زبان فارسی به ایران باستان بازمی‌گردد؛ این زبان ریشه در فارسی میانه دارد و فارسی میانه از فارسی باستان و از زبان‌های اوستایی، سغدی، مادی، پارسی باستان و سکایی پدید آمده<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/215908/تأثير-فرهنگي-زبان-و-ادبيات-فارسي-در-جهان محمدی فومنی، «تأثیر فرهنگی زبان و ادبیات فارسی در جهان»، وب‌سایت تابناک.]</ref> و به‌طور کلی دارای سه مقطع تاریخی مهم است: دورهٔ اول، «فارسی قدیم» خوانده می‌شود که در زمان هخامنشی رواج داشته و به‌صورت سنگ‌نوشته‌ها، کتیبه‌ها و خطوط میخی باقی مانده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/5211/6083/63824/پاسداشت-زبان-فارسی?SearchText=زبان%20فارسی&LPhrase= جدیدی، «پاسداشت زبان فارسی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> دورهٔ دوم «فارسی میانه» (پهلوی) است که نقش واسطه میان فارسی باستان و فارسی نو امروزی را دارد و در دورهٔ [[اشکانیان]] و ساسانی به‌مدت هزار سال در مناطق مختلف ایران قدیم رایج بوده است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/فارسی+میانه دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ فارسی میانه.]</ref>
زبان فارسی از شاخهٔ هندواروپایی، زیرشاخهٔ هندوایرانی و زیرشاخهٔ زبان‌های ایرانی است. پیشینهٔ کهن زبان فارسی به ایران باستان بازمی‌گردد؛ این زبان ریشه در فارسی میانه دارد و فارسی میانه از فارسی باستان و از زبان‌های اوستایی، سغدی، مادی، پارسی باستان و سکایی پدید آمده<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/215908/تأثير-فرهنگي-زبان-و-ادبيات-فارسي-در-جهان محمدی فومنی، «تأثیر فرهنگی زبان و ادبیات فارسی در جهان»، وب‌سایت تابناک.]</ref> و به‌طور کلی دارای سه مقطع تاریخی مهم است: دورهٔ اول، «فارسی قدیم» خوانده می‌شود که در زمان هخامنشی رواج داشته و به‌صورت سنگ‌نوشته‌ها، کتیبه‌ها و خطوط میخی باقی مانده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/5211/6083/63824/پاسداشت-زبان-فارسی?SearchText=زبان%20فارسی&LPhrase= جدیدی، «پاسداشت زبان فارسی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> دورهٔ دوم «فارسی میانه» (پهلوی) است که نقش واسطه میان فارسی باستان و فارسی نو امروزی را دارد و در دورهٔ [[اشکانیان]] و [[ساسانی]] به‌مدت هزار سال در مناطق مختلف ایران قدیم رایج بوده است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/فارسی+میانه دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ فارسی میانه.]</ref>


پس از پیروزی [[مسلمانان]] عرب و سقوط ساسانیان، [[زبان فارسی]] میانه، به‌تدریج از رسمیت افتاد و جای آن را [[زبان عربی]] گرفت هر چند بخش‌هایی از ایران کهن مثل افغانستان از این میراث پاسداری کردند. دورهٔ سوم که «فارسی نوین» نامیده می‌شود، در اوائل دورهٔ اسلامی به‌وجود آمد. در آن زمان در شرق ایران، زبان دری که گونهٔ گفتاری زبان فارسی میانه بود، بیش از پیش رایج شد و به «ماوراءالنهر» رسید و به‌مرور زمان جای دیگر زبان‌های ایرانی را گرفت و در سراسر ایران گسترش و رواج پیدا کرد.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/9543 رضایی باغ‌بیدی، «دری زبان»، وب‌سایت دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>
پس از پیروزی [[مسلمانان]] عرب و سقوط ساسانیان، زبان فارسی میانه، به‌تدریج از رسمیت افتاد و جای آن را [[زبان عربی]] گرفت هر چند بخش‌هایی از ایران کهن مثل افغانستان از این میراث پاسداری کردند. دورهٔ سوم که «فارسی نوین» نامیده می‌شود، در اوائل دورهٔ اسلامی به‌وجود آمد. در آن زمان در شرق ایران، زبان دری که گونهٔ گفتاری زبان فارسی میانه بود، بیش از پیش رایج شد و به «ماوراءالنهر» رسید و به‌مرور زمان جای دیگر زبان‌های ایرانی را گرفت و در سراسر ایران گسترش و رواج پیدا کرد.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/9543 رضایی باغ‌بیدی، «دری زبان»، وب‌سایت دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>
[[پرونده:زبان فارسی۱.png|جایگزین=پراکندگی جغرافیایی فارسی‌زبان در جهان|بندانگشتی|پراکندگی جغرافیایی فارسی‌زبان در جهان]]
[[پرونده:زبان فارسی۱.png|جایگزین=پراکندگی جغرافیایی فارسی‌زبان در جهان|بندانگشتی|پراکندگی جغرافیایی فارسی‌زبان در جهان]]
این زبان از قرن چهارم هجری تا زمان شیوع استعمار غربی در کشورهای اسلامی و شرقی در اوج شکوفایی در دنیا قرار داشت<ref>[https://www.ibna.ir/fa/longint/281869/خروج-زبان-فارسی-هند-توطئه-بزرگ-انگلیسی-ها «خروج زبان فارسی از هند توطئه بزرگ انگلیسی‌ها بود»، خبرگزاری ایبنا.]</ref> و در خارج از کشورهای فارسی‌زبان، از غرب استانبول تا شرق آسیا را در بر می‌گرفت و زبان دیوانی کشور عثمانی بود و در هند و چین زبان مذهبی، اداری، ادبیات و هنر محسوب می‌شد که متأسفانه با فرهنگ دلباختگی غرب‌زدگان دستخوش تغییراتی در کاستن پرباری آن شد.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/456298/جایگاه-زبان-فارسی-در-تمدن-نوین-اسلامی-از-دیدگاه-مقام-معظم-رهبری میرزایی حصاریان، «جایگاه زبان فارسی در تمدن نوین اسلامی از دیدگاه مقام معظم رهبری»، 1399ش، ص60.]</ref>
این زبان از قرن چهارم هجری تا زمان شیوع استعمار غربی در کشورهای اسلامی و شرقی در اوج شکوفایی در دنیا قرار داشت<ref>[https://www.ibna.ir/fa/longint/281869/خروج-زبان-فارسی-هند-توطئه-بزرگ-انگلیسی-ها «خروج زبان فارسی از هند توطئه بزرگ انگلیسی‌ها بود»، خبرگزاری ایبنا.]</ref> و در خارج از کشورهای فارسی‌زبان، از غرب استانبول تا شرق آسیا را در بر می‌گرفت و زبان دیوانی کشور عثمانی بود و در هند و چین زبان مذهبی، اداری، ادبیات و هنر محسوب می‌شد که متأسفانه با فرهنگ دلباختگی غرب‌زدگان دستخوش تغییراتی در کاستن پرباری آن شد.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/456298/جایگاه-زبان-فارسی-در-تمدن-نوین-اسلامی-از-دیدگاه-مقام-معظم-رهبری میرزایی حصاریان، «جایگاه زبان فارسی در تمدن نوین اسلامی از دیدگاه مقام معظم رهبری»، 1399ش، ص60.]</ref>