علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) ←منابع: ابرابزار |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
ولنگاری در لغت | ولنگاری در لغت به معنای سهلانگاری و بیقیدی است<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%88%D9%84%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ ولنگاری.] </ref><ref>[https://www.vajehyab.com/?q=%D8%A8%DB%8C+%D8%A8%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1&f=amid&d=en معین، فرهنگ فارسی معین، ذیل واژۀ بیبندو بار، وبسایت واژهیاب.]</ref> و به فردی اطلاق میشود که به آداب، رسوم و قوانین اجتماعی پایبند نیست.<ref> [https://www.vajehyab.com/?q=%D8%A8%DB%8C+%D8%A8%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1&f=amid&d=en عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژۀ بیبندوبار وبسایت واژهیاب.]</ref> در اصطلاح، ولنگاری عبارت است از شکستن حدود اجتماعی، عرفی یا قانونی هر جامعه.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4227/8284/110719/%D9%84%D8%A7%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%84%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C «لاابالیگری فرهنگی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> معادل دینی آن، اباحیگری به معنای پایبند نبودن به ارزشهای دینی و بیتفاوتی نسبت به آموزههای اسلامی است.<ref>خطیبی، فرهنگ شیعه، 1386ش، ص55.</ref> | ||
در مطالعات فرهنگی، ولنگاری به بیبندوباری و آشفتگی در مجموعهٔ منسجم فرهنگ گفته میشود که موجب دگرگونی ارزشها، سنتها و باورهای اجتماعی میشود.<ref>[https://sobhe-no.ir/newspaper/33/15/506 پوراحمد خمینی، «ولنگاری فرهنگی؛ فرهنگ ولنگار»، وبسایت رزنامۀ صبح نو.]</ref> با توجه به گستردگی مفهوم فرهنگ، ولنگاری در تمام عناصر سبک زندگی قابلیت تحقق دارد. این پدیده در ارتباط با مفاهیمی چون تهاجم فرهنگی، شبیخون فرهنگی، جنگ نرم و تهدید نرم معنا مییابد.<ref>[http://www.tabnakqom.ir/fa/news/247012/%D9%88%D9%84%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%B1%D8%A8-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87 ملایی، «ولنگاری فرهنگی و پیامدهای مخرب آن در جامعه»، وبسایت تابناک.]</ref> | |||
تفاوت آزادی و بیبندوباری در رعایت حقوق و احترام دیگران است. در آزادی، افراد آزادانه رفتار | |||
== تفاوت ولنگاری با آزادی == | |||
تفاوت اساسی آزادی و بیبندوباری در رعایت حقوق و احترام به دیگران است. در آزادی، افراد آزادانه رفتار میکنند اما همزمان به امنیت، حقوق و حریم دیگران توجه دارند؛ درحالیکه در بیبندوباری، این مرزها رعایت نمیشوند.<ref>[https://tanzimekhanevadeh.com/marriage/475-1389-03-16-09-20-37 سلطانی مجد، «تفاوت آزادی و بیبندوباری- خود ارضایی و حرف بالا و پایین آن»، پایگاه اطلاعرسانی تنظیم خانواده.] </ref> کارشناسان معتقدند ولنگاری با تلقی نادرست از مفهوم آزادی ارتباط تنگاتنگی دارد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3737735/%D9%88%D9%84%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%AA%DB%8C%D8%AC%D9%87-%D8%AA%D9%84%D9%82%DB%8C-%D9%86%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AAر «ولنگاری فرهنگی نتیجۀ تلقی نئولیبرالی از فرهنگ است»، خبرگزاری مهر.] </ref> برخی رسانهها با استناد به اعلامیهٔ حقوق بشر، ارزشهای دینی و هنجارهای فرهنگی را نوعی محدودیت و مخل آزادیهای فردی قلمداد میکنند،<ref>[https://makarem.ir/maaref/fa/article/index/410108/%d8%aa%d9%86%d8%a7%d9%81%db%8c-%c2%ab%d8%ad%d8%ac%d8%a7%d8%a8%c2%bb-%d8%a8%d8%a7-%d8%ad%d9%82-%d8%a2%d8%b2%d8%a7%d8%af%db%8c-%d8%b2%d9%86!! «تنافی حجاب با حق آزادی زن!»، وبسایت آیین رحمت.]</ref> درحالیکه صاحبنظران، آزادی مطلق را افسانهای میدانند که حتی در فرهنگ غربی نیز تحقق نیافته است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3814/4137/25478/%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C نامور، «مطهری و ارزش شناخت آزادی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | |||
== ابعاد ولنگاری == | |||
ولنگاری در ابعاد مختلفی قابل بررسی است:<ref>[http://www.tabnakqom.ir/fa/news/247012/%D9%88%D9%84%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%B1%D8%A8-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87 ملایی، «ولنگاری فرهنگی و پیامدهای مخرب آن در جامعه»، وبسایت تابناک.]</ref> | |||
{| class="wikitable" | |||
!'''ابعاد''' | |||
!'''توضیحات''' | |||
|- | |||
|ولنگاری اعتقادی | |||
|بیتوجهی به باورهای دینی و اصول اعتقادی؛ | |||
|- | |||
|ولنگاری فرهنگی | |||
|اثرگذاری بر ذهن، شناخت و رفتار عمومی جامعه (با اهمیتترین بعد)؛ | |||
|- | |||
|ولنگاری سیاسی | |||
|نادیدهگرفتن هنجارها و قوانین سیاسی؛ | |||
|- | |||
|ولنگاری اخلاقی | |||
|بیقیدی نسبت به اصول اخلاقی و ارزشهای انسانی؛ | |||
|- | |||
|ولنگاری اقتصادی | |||
|رعایت نکردن قوانین و ضوابط اقتصادی. | |||
|} | |||
== عوامل مؤثر در شکلگیری ولنگاری == | |||
عوامل متعددی در گسترش ولنگاری نقش دارند: | |||
* '''خانوادهٔ ناسالم''': عدم سلامت خانواده، ارزشهای اخلاقی را به انحراف میکشاند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/63607/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86 جهانیانی،«نقش ازدواج در سلامت روان جوانان»،1386ش، ص46و47.] </ref> | |||
* '''همنشینی نامناسب''': بسیاری از رفتارهای انحرافی ازجمله بیبندوباری جنسی، اکتسابی و قابل سرایت به دیگران است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/306276/%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%A4%D8%AB%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8 واصفیان،« شناسایی عوامل مؤثر در انحرافات جنسی زنان ازدیدگاه مردان و زنان(مطالعۀ موردی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردستان)»، 1388ش، ص152.] </ref> | |||
* '''رسانهها''': تلویزیونهای ماهوارهای و فضای مجازی<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=39136 «بیانات در دیدار مداحان اهلبیت»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای.]</ref> با ترویج لذتجویی، مصرفگرایی و آزادی مطلق، به قبحزدایی از پدیدههایی مانند خیانت، روابط پیشاز ازدواج و سقط جنین میپردازند.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13930428000527/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86 «برگزاری نمایشگاه جاهلیت مدرن در گیلان»، خبرگزاری فارس.]</ref> | |||
* '''نفوذ فرهنگی غرب''': فرهنگ غرب با تکیه بر مکتبهای اومانیسم و لیبرالیسم، به ترویج لذتجویی، شهوترانی و هنجارشکنی در مقابل ارزشهای اسلامی میپردازد.<ref>[https://makarem.ir/maaref/fa/tag/index/112319/%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C مکارم شیرازی، «بیبندوباری»، وبسایت آیین رحمت.]</ref> | |||
* '''لقمهٔ حرام''': درآمد نامشروع خانواده، زمینهساز گرایش فرزندان به فساد و بیبندوباری میشود.<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Article/Detail/16091/%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1%20%D9%85%D8%A7%D9%84%20%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85%20%D8%A8%D8%B1%20%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%20%D8%A8%D8%A7%20%D8%AA%D8%A3%DA%A9%DB%8C%D8%AF%20%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA%20%D9%88%20%D8% هادوی و دهقانی،«آثار مال حرام بر تربیت با تأکید بر آیات و روایات»، 3139ش، ص663و667.] </ref> | |||
* '''مطالب نامناسب''': خواندن کتابها و تماشای فیلمهای غیراخلاقی، شهوات را برمیانگیزد و به بیقیدی اخلاقی دامن میزند.<ref>[https://www.eshia.ir/search/%3D%22%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87%20%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1%D9%89 مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، 1376ش، ج۲۲، ص۱۹۶.]</ref> | |||
* '''افزایش سن ازدواج''': وجود ارتباط بین افزایش سن ازدواج و رشد شاخصهای ناهنجاریهای اخلاقی ازجمله روابط نامشروع، بدپوششی و جرایم خشن جنسی؛<ref>[http://ensani.ir/fa/article/442272/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%A8%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D پیرحاجاتی و نادرپور،«بررسی رابطۀ بین سن ازدواج با ناهنجاریها»، 1399ش، ص33.] </ref> | |||
* '''امیدواری نابهجا''': اگر امیدواری انسان از حد بگذرد و توقع نابهجا به رحمت الهی داشته باشد، بیپروا و بیبندوبار خواهد شد.<ref>[https://noorlib.ir/book/info/2387 دلشاد تهرانی، سیرۀ نبوی «منطق عملی»، 1383ش، ج۱، ص۲۰6.]</ref> | |||
تفاوت آزادی و بیبندوباری | |||
تفاوت آزادی و بیبندوباری در رعایت حقوق و احترام دیگران است. در آزادی، افراد آزادانه رفتار میکنند؛ اما همزمان به امنیت، حقوق و حریم دیگران توجه دارند. در بیبندوباری، این مرزها رعایت نمیشوند و فرد بدون محدودیت به رفتارهای خود ادامه میدهد. کارشناسان معتقدند که ولنگاری با تلقی نادرست از مفهوم «آزادی» رابطۀ تنگاتنگی دارد؛ بسیاری از رسانههای مخالف، ولنگاری را در ارتباط با حق آزادی انسان مطرح میکنند و با استناد به اعلامیۀ حقوق بشر میکوشند تا ارزشهای دینی و هنجاری فرهنگی مانند نحوۀ پوشش زنان، سنتهای دینی ازدواج و روابط زن و مرد را نوعی محدودیت و مخل آزادیهای طبیعی و فردی انسان قلمداد کنند؛ اما صاحبنظران، آزادی مطلق را افسانهای میدانند که در فرهنگ غربی نیز تحقق نیافته است. از طرف دیگر، مفهوم آزادی در بستر فرهنگی کشورهای غربی تا قرن بیستم، معنای متفاوتی داشته و بیشتر بهمنظور مقابله با محدویتهای صنفی در حوزۀ اقتصاد و رشد سرمایهداری مطرح شده است، اما این مفهوم در ایران معنای ولنگاری و آزادی جنسی پیدا کرده و برهنگی و بیقیدی در روابط زن و مرد را میطلبد. <ref>[https://www.mehrnews.com/news/3737735/%D9%88%D9%84%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%AA%DB%8C%D8%AC%D9%87-%D8%AA%D9%84%D9%82%DB%8C-%D9%86%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA زرشناس، شهریار، «ولنگاری فرهنگی نتیجه تلقی نئولیبرالی از فرهنگ است»، خبرگزاری مهر.] </ref> | |||
==ابعاد و مصادیق== | ==ابعاد و مصادیق== | ||
| خط ۷۹: | خط ۱۲۱: | ||
عوامل موثر بر بیبندوباری را چنین گزارش کردند: | عوامل موثر بر بیبندوباری را چنین گزارش کردند: | ||
* لقمۀ حرام، از عواملی که میتواند سبب نابودی اصول اخلاقی انسان شود، [[لقمه حرام|لقمۀ حرام]] است. اگر درآمد خانواده از راه نامشروع باشد، [[شیطان]] در نطفۀ فرزندان آنان رخنه خواهد کرد و این فرزند به بیبندوباری و [[فساد]] گرایش پیدا میکند. | * لقمۀ حرام، از عواملی که میتواند سبب نابودی اصول اخلاقی انسان شود، [[لقمه حرام|لقمۀ حرام]] است. اگر درآمد خانواده از راه نامشروع باشد، [[شیطان]] در نطفۀ فرزندان آنان رخنه خواهد کرد و این فرزند به بیبندوباری و [[فساد]] گرایش پیدا میکند. | ||
* خانوادۀ ناسالم، در جامعهای که [[خانواده]] از سلامت برخوردار نیست، ارزشهای اخلاقی نیز در آن به انحراف کشیده میشود. | * خانوادۀ ناسالم، در جامعهای که [[خانواده]] از سلامت برخوردار نیست، ارزشهای اخلاقی نیز در آن به انحراف کشیده میشود. | ||
* همنشین ناسالم، طبق نظر جامعهشناسان، بسیاری از رفتارهای انحرافی در انسان از جمله بیبندوباری جنسی، اکتسابی و قابل سرایت به دیگران است. | * همنشین ناسالم، طبق نظر جامعهشناسان، بسیاری از رفتارهای انحرافی در انسان از جمله بیبندوباری جنسی، اکتسابی و قابل سرایت به دیگران است. | ||
* نفوذ کشورهای استعماری، یکی از راههای نفوذ کشورهای استعماری بر جوامع اسلامی، رواج دادن بیبندوباری اخلاقی و جنسی است. | * نفوذ کشورهای استعماری، یکی از راههای نفوذ کشورهای استعماری بر جوامع اسلامی، رواج دادن بیبندوباری اخلاقی و جنسی است. | ||
* کتابها و فیلمهای نامناسب، خواندن بعضی از کتابها سبب برانگیختهشدن شهوات و بیقیدی به قوانین پاکدامنی و اخلاق میشود و موجبات بیایمانی و ولنگاری را فراهم میکند. مشاهدۀ فیلمهای غیراخلاقی نیز انسان را به بیبندوباری سوق میدهد. | * کتابها و فیلمهای نامناسب، خواندن بعضی از کتابها سبب برانگیختهشدن شهوات و بیقیدی به قوانین پاکدامنی و اخلاق میشود و موجبات بیایمانی و ولنگاری را فراهم میکند. مشاهدۀ فیلمهای غیراخلاقی نیز انسان را به بیبندوباری سوق میدهد. | ||
* | * | ||
=== رابطۀ سن ازدواج و بیبندوباری جنسی === | === رابطۀ سن ازدواج و بیبندوباری جنسی === | ||
تحقیقات نشان داده است بین [[سن ازدواج]] و مشکلاتی اعم از روابط نامشروع، ارضاء نامشروع، بدپوششی و بیبندوباری و جرایم خشن جنسی ارتباط معناداری وجود دارد. بر این اساس، با افزایش سن اردواج شاخصهای ناهنجاریهای اخلاقی افزایش خواهد یافت. | تحقیقات نشان داده است بین [[سن ازدواج]] و مشکلاتی اعم از روابط نامشروع، ارضاء نامشروع، بدپوششی و بیبندوباری و جرایم خشن جنسی ارتباط معناداری وجود دارد. بر این اساس، با افزایش سن اردواج شاخصهای ناهنجاریهای اخلاقی افزایش خواهد یافت. | ||
=== رسانهها === | === رسانهها === | ||
امروزه تلویزیونها، فضای مجازی و سایتهای اینترنتی، در ترویج ولنگاری نقشآفرین هستند. | امروزه تلویزیونها، فضای مجازی و سایتهای اینترنتی، در ترویج ولنگاری نقشآفرین هستند. شبکههای تلویزیونی ماهوارهای با زبان فارسی به ترویج لذتجویی، مصرفگرایی، تنوعطلبی، آزادی مطلق و پوچگرایی میپردازند و از مسائلی مانند خیانت به همسر، فرزند نامشروع، تجاوز و آزار جنسی، دوستی با جنس مخالف، [[بارداری]] قبل از [[ازدواج]]، رابطههای جنسی قبل از ازدواج و سقط جنین، قبحزدایی میکنند. این رویکرد از طریق کتاب، نشریه، تبلیغات، شایعهپراکنی و تحریف واقعیات در جامعه نیز پیگیری میشود. <ref>ا[https://www.sid.ir/paper/360079/fa سدی و حسینی، «بررسی علل تأثیرپذیری فرهنگ جامعۀ اسلامی از اباحهگری و راههای مقابله با آن»، 1398ش، ص53.]</ref> | ||
==پیامدها== | ==پیامدها== | ||
[[پرونده:شوپنهاور.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|شوپِنهاوِر، فیلسوف آلمانی (1788-1860م)]] | [[پرونده:شوپنهاور.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|شوپِنهاوِر، فیلسوف آلمانی (1788-1860م)]] | ||