مالکیت بدن: تفاوت میان نسخه‌ها

واژهٔ مال در لغت به‌معنای ثروت، دارایی، ملک یا آن چیزی است که در تصرف شخصی باشد.<ref>. دهخدا، لغت‌نامه، 1377ش، ذیل واژه مال.</ref> مالکیت در اصطلاح مفهومی است که به رابطهٔ خاص بین مالک و ملک اشاره می‌کند و به موجب آن مالک، امکان هرگونه تصرف و سلطهٔ اختصاصی در ملک را می‌یابد. این سلطه گاهی تکوینی است که به آن مالکیت حقیقی گفته می‌شود مانند مالکیت خداوند نسبت به جهان هستی یا مالکیت انسان بر صورت‌های‌اشیاء در ذهن خود. گاهی این سلطه قراردادی است که از آن تعبیر به مالکیت اعتباری می‌شود مثل مالکیت انسان نسبت به اموال خود. از منظر دینی؛ مالکیت حقیقی خداوند مطلق بوده و در صورت تزاحم با مالکیت‌های اعتباری انسان‌ها، مقدم و برتر از آنها است. فقها هرچند در نوع رابطه انسان با بدنش اختلاف نظر دارند؛ برخی آن را نوعی مالکیت می‌دانند ولی امام خمینی معتقد است؛ انسان مالک بدن خود نبوده بلکه نسبت به آن سلطنت دارد، سلطنت غیر از ملکیت بوده و از احکام آن به‌شمار می‌آید. اجماع فقهی است که انسان‌ها صرفاً در محدوده عقل و شرع بر [[بدن]] خود سلطنت داشته و در همین حدود حق تصرف را نیز دارند.

در تعاریف حقوقی، مالکیت اصطلاحی است برای توصیف قواعدی که به دسترسی و سلطهٔ افراد بر اشیا، منابع طبیعی، منابع تولید، کالاهای صنعتی، متون، نظریات، اختراعات و دیگر تولیدات ذهنی، حاکم است.<ref>[https://vista.ir/m/a/hr3u0/مالکیت-خصوصی،-فرد-و-جامعه مالکیت خصوصی، فرد و جامعه»، وب‌سایت مجلۀ ویستا.]</ref> همچنین مالکیت به رابطه خاص بین مالک و مِلک (شیء) اشاره می‌کند<ref>مبانی اقتصاد اسلامی، دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، ص۹۱.</ref> و عنصر اصلی در مفهوم آن، «امکان و جواز تصرف» است. بر این اساس، مالکیت بدن نیز به‌معنای جواز هر نوع تصرف و سلطه بر بدن خود است که از منظر حقوقی، مالکیت ذاتی و حقیقی است<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/89789/مبانی-نظری-ساختار-مالکیت-از-دیدگاه-قرآن هادوی‌نیا، «مبانی نظری ساختار مالکیت از دیدگاه قرآن»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> و از منظر جامعه‌شناسی فرهنگی، مالکیت بدن، به تسلط فرد بر بدن خود مربوط می‌شود که هر نوع دخالت، نظارت و دستکاری مستمر ویژگی‌های بدن در قالب رفتارهایی مانند آرایش، عمل جراحی<ref>[http://marefatefarhangi.nashriyat.ir/node/13 فاتحی و اخلاصی، «گفتمان جامعه‌شناسی بدن و نقد آن‌بر مبنای نظریه حیات معقول و جهان‌بینی اسلامی»، سامانۀ نشریات مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.]</ref> سقط جنین، خودکشی و خرید و فروش اعضای بدن را شامل می‌شود.<ref>کیخا و دیگران، «حق سلطنت زن بر بدن خود و تزاحم آن با حقوق زوج»، 1398ش، ص66.</ref>

# تن‌فروشی و آزادی‌های جنسی؛

تورات در آیه‌های ۲۳ و ۲۴ باب بیست‌ودوم کتاب تثنیه، تجاوز جنسی به دختر باکره را جرم علیه شوهر آینده او می‌داند.<ref>[https://www.porseman.com/article/زن-در-دين-يهود/54945 «زن در دین یهود»،  در وب‌سایت پرسمان دانشگاهیان.]</ref> برمبنای تلمود؛ حق شوهر بر اموال همسرش نتیجه مالکیت شوهر بر همسرش است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1601463729-10302-1-5.pdf اخلاقی، «جایگاه و مقام زن در یهودیت و اسلام»،  1398ش، ص15- 13.]</ref> وظیفه زن خدمت به مرد دانسته می‌شد؛ در ژاپن قدیم، زنان و دختران را برای بردگی یا روسپی‌گری می‌فروختند. در چین، آفریقا و یونان قدیم نیز زنان مانند حیوانات فروخته می‌شدند.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20120325204804-1123-9.pdf محمدپور، «زن در میان دو جاهلیت»،  1385ش، ص54-53.]</ref>