| خط ۴: | خط ۴: | ||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
مادر واژه فارسی است که معادل عربی آن «اُم» است. مادر، زنی است که فرزندی را بهدنیا میآورد، او را تغذیه میکند و نگهداری و سرپرستی او را بر عهده دارد.<ref>دهخدا، لغتنامه، ذیل واژهٔ مادر، 1377ش، ج13، ص19928.</ref> این واژه در منابع لغت بهمعنای مام، والده و زن فرزنددار نیز بهکار رفته است.<ref> [https://fpq.bou.ac.ir/article_72197_56285020f9a95dadbb7d572a3dbc7088.pdf موسویان اصل، «مقایسه تطبیقی مفهوم مادر در سینمای دهه 60 و دهه 90»، 1400ش، ص38.]</ref> واژه مادر در [[زبان فارسی]]، بهمعنای زمین، اصلی و نخستین نیز آمده است.<ref>معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژهٔ مادر، 1388ش، ج3، ص3681.</ref> اصطلاحات مادرخوانده، مادر رضاعی/شیری، نامادری و مادربزرگ نیز در فرهنگ فارسی بهکار میرود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/598288/خوشه-مرکبِ-مفهومِ-مادر-در-قرآن-کریم-مطالعه-ای-شناختی امینی، «خوشۀ مرکب مفهوم مادر در قرآن کریم: مطالعهای شناختی»، 1403ش، ص34.]</ref> مادر با معانی استعاری نیز آمیخته شده است؛ برای مثال «مادر وطن» نماد تعلق، حمایت و پاسداری از وطن و هویت اجتماعی است.<ref>[https://www.irna.ir/news/82863111/وطن-همان-مادر-است «وطن همان مادر است!»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> در گسترهٔ ایران فرهنگی، مفهوم مادر به شکلهای متنوعی بیان میشود؛ از جمله «مامان» در فارسی عامیانه، «انا» یا «آنا» در ترکی،<ref>[https://abadis.ir/fatofa/مادر-ترکی/ «مادر ترکی»، وبسایت آبادیس.]</ref> «دا» در لری،<ref>[https://abadis.ir/bepors/question/8893/ «پدر و مادر به گویش لری چی میشه؟»، وبسایت آبادیس.]</ref> «مار» یا «مائار» در گویش گیلکی<ref>[https://baxsad.blog.ir/post/110 «اعضای خانواده و افراد دارای نسبت خانوادگی در زبان گیلکی»، وبسایت آموزش زبان گیلکی.]</ref> و «آبه» و «آیه» در گویش هزارگی.<ref>[https://www.watanadab.com/hazaragi-content/20240213172239 خاوری، «هزاگی؛ گویش/ لهجه»، وبسایت ادبیات وطن ادب.]</ref> در اصطلاح، مادر به زنی گفته میشود که پرورش فرزندان را در دوران بارداری و پس از آن بر عهده دارد. | مادر واژه فارسی است که معادل عربی آن «اُم» است. مادر، زنی است که فرزندی را بهدنیا میآورد، او را تغذیه میکند و نگهداری و سرپرستی او را بر عهده دارد.<ref>دهخدا، لغتنامه، ذیل واژهٔ مادر، 1377ش، ج13، ص19928.</ref> این واژه در منابع لغت بهمعنای مام، والده و زن فرزنددار نیز بهکار رفته است.<ref> [https://fpq.bou.ac.ir/article_72197_56285020f9a95dadbb7d572a3dbc7088.pdf موسویان اصل، «مقایسه تطبیقی مفهوم مادر در سینمای دهه 60 و دهه 90»، 1400ش، ص38.]</ref> واژه مادر در [[زبان فارسی]]، بهمعنای زمین، اصلی و نخستین نیز آمده است.<ref>معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژهٔ مادر، 1388ش، ج3، ص3681.</ref> اصطلاحات مادرخوانده، مادر رضاعی/شیری، نامادری و مادربزرگ نیز در فرهنگ فارسی بهکار میرود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/598288/خوشه-مرکبِ-مفهومِ-مادر-در-قرآن-کریم-مطالعه-ای-شناختی امینی، «خوشۀ مرکب مفهوم مادر در قرآن کریم: مطالعهای شناختی»، 1403ش، ص34.]</ref> مادر با معانی استعاری نیز آمیخته شده است؛ برای مثال «مادر وطن» نماد تعلق، حمایت و پاسداری از وطن و هویت اجتماعی است.<ref>[https://www.irna.ir/news/82863111/وطن-همان-مادر-است «وطن همان مادر است!»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> در گسترهٔ ایران فرهنگی، مفهوم مادر به شکلهای متنوعی بیان میشود؛ از جمله «مامان» در فارسی عامیانه، «انا» یا «آنا» در ترکی،<ref>[https://abadis.ir/fatofa/مادر-ترکی/ «مادر ترکی»، وبسایت آبادیس.]</ref> «دا» در لری،<ref>[https://abadis.ir/bepors/question/8893/ «پدر و مادر به گویش لری چی میشه؟»، وبسایت آبادیس.]</ref> «مار» یا «مائار» در گویش گیلکی<ref>[https://baxsad.blog.ir/post/110 «اعضای خانواده و افراد دارای نسبت خانوادگی در زبان گیلکی»، وبسایت آموزش زبان گیلکی.]</ref> و «آبه» و «آیه» در گویش هزارگی.<ref>[https://www.watanadab.com/hazaragi-content/20240213172239 خاوری، «هزاگی؛ گویش/ لهجه»، وبسایت ادبیات وطن ادب.]</ref> در اصطلاح، مادر به زنی گفته میشود که پرورش فرزندان را در دوران بارداری و پس از آن بر عهده دارد.<ref>[https://fpq.bou.ac.ir/article_72197_56285020f9a95dadbb7d572a3dbc7088.pdf موسویان اصل، «مقایسه تطبیقی مفهوم مادر در سینمای دهه 60 و دهه 90»، 1400ش، ص38.]</ref> | ||
در اصطلاح فقهی مادر کسی است که فرزند از رحم او متولد و به همین سبب صاحب منزلت مادری میشود. به عبارت دیگر مادر کسی است که؛ امر پرورش فرزندان را در دوران حمل و پس از آن بر عهده داشته و در انجام این وظیفه، بدون هیچ چشمداشت مادی یا معنوی، کوشا است. در مباحث فرهنگی و اجتماعی، پایگاه مادری حامل منزلت و نقشهایی است که دیگران از زن بهعنوان مادر انتظار دارند. ملاکهای منزلت در فرهنگهای مختلف متفاوت است که عمدترین آنها عبارتند از: ثروت، قدرت، نَسب، سن و ارزشهای فرهنگی و معنوی.<ref>ابراهیمیپور و دیگران، شاخصهای خانواده مطلوب، 1395ش، ص549.</ref>در آیات قران، مادری به سه دسته؛ مادری جسمانی،<ref>سوره نحل، آیه 72.</ref> مادری اجتماعی یا معنوی<ref>سوره احزاب، آیه 6.</ref> و مادری شیری یا رضاعی تقسیم شده است.<ref>سوره نساء، آیه 23.</ref> | در اصطلاح فقهی مادر کسی است که فرزند از رحم او متولد و به همین سبب صاحب منزلت مادری میشود. به عبارت دیگر مادر کسی است که؛ امر پرورش فرزندان را در دوران حمل و پس از آن بر عهده داشته و در انجام این وظیفه، بدون هیچ چشمداشت مادی یا معنوی، کوشا است. در مباحث فرهنگی و اجتماعی، پایگاه مادری حامل منزلت و نقشهایی است که دیگران از زن بهعنوان مادر انتظار دارند. ملاکهای منزلت در فرهنگهای مختلف متفاوت است که عمدترین آنها عبارتند از: ثروت، قدرت، نَسب، سن و ارزشهای فرهنگی و معنوی.<ref>ابراهیمیپور و دیگران، شاخصهای خانواده مطلوب، 1395ش، ص549.</ref>در آیات قران، مادری به سه دسته؛ مادری جسمانی،<ref>سوره نحل، آیه 72.</ref> مادری اجتماعی یا معنوی<ref>سوره احزاب، آیه 6.</ref> و مادری شیری یا رضاعی تقسیم شده است.<ref>سوره نساء، آیه 23.</ref> | ||
