مددکاری اجتماعی: تفاوت میان نسخهها
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) جز حمید گلزار صفحهٔ پیشنویس:مددکاری اجتماعی را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به مددکاری اجتماعی منتقل کرد |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) زدن لینک داخلی |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''مددکاری اجتماعی؛''' حمایت تخصصی از افراد و خانوادهها در برابر چالشهای اجتماعی و اقتصادی. | '''مددکاری اجتماعی؛''' حمایت تخصصی از افراد و خانوادهها در برابر چالشهای اجتماعی و اقتصادی. | ||
مددکاری اجتماعی یک حرفه و رشته دانشگاهی کاربردی است که با هدف ارتقای [[رفاه]]، [[عدالت اجتماعی]] و توانمندسازی پایدار افراد، گروهها و جوامع فعالیت میکند. این [[حرفه]] با استفاده از نظریههای [[علوم اجتماعی]] و [[علوم انسانی|انسانی]] و با [[رویکرد علمی|رویکردی علمی]]، به بررسی و مقابله با چالشهای زندگی میپردازد و در [[ایران]] ترکیبی از اصول مدرن و سنتهای بومی [[همیاری]] است که پس از تأسیس آکادمیک آن در سال ۱۳۳۷ش، توسط نهادهایی مانند [[سازمان بهزیستی]] ارائه میشود. مددکاری اجتماعی با روشهایی چون مددکاری فردی، گروهی و جامعهای عمل کرده و [[اصول اخلاقی]] مانند پذیرش بیقضاوت، [[حق تعیین سرنوشت]] مددجو و [[رازداری]] را محور کار خود قرار میدهد. حوزههای نوینی مانند [[مددکاری بالینی]] و [[مددکاری دیجیتال|دیجیتال]] نیز گستره فعالیت آن را افزایش دادهاند. | مددکاری اجتماعی یک حرفه و رشته دانشگاهی کاربردی است که با هدف ارتقای [[رفاه]]، [[عدالت اجتماعی]] و توانمندسازی پایدار افراد، گروهها و جوامع فعالیت میکند. این [[حرفه]] با استفاده از نظریههای [[علوم اجتماعی]] و [[علوم انسانی|انسانی]] و با [[رویکرد علمی|رویکردی علمی]]، به بررسی و مقابله با چالشهای [[زندگی]] میپردازد و در [[ایران]] ترکیبی از اصول مدرن و سنتهای بومی [[همیاری]] است که پس از تأسیس آکادمیک آن در سال ۱۳۳۷ش، توسط نهادهایی مانند [[سازمان بهزیستی]] ارائه میشود. مددکاری اجتماعی با روشهایی چون مددکاری فردی، گروهی و جامعهای عمل کرده و [[اصول اخلاقی]] مانند پذیرش بیقضاوت، [[حق تعیین سرنوشت]] مددجو و [[رازداری]] را محور کار خود قرار میدهد. حوزههای نوینی مانند [[مددکاری بالینی]] و [[مددکاری دیجیتال|دیجیتال]] نیز گستره فعالیت آن را افزایش دادهاند. | ||
== تعریف مددکاری اجتماعی == | == تعریف مددکاری اجتماعی == | ||
مددکاری اجتماعی (به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: Social work) یک حرفه کاربردی با هدف رفاه، پیشرفت و توانمندسازی افراد و جوامع است و به عدالت اجتماعی، [[حقوق بشر]]، مسئولیت جمعی و احترام به تفاوتها، توجه دارد.<ref>رام برزینی، «مددکاری اجتماعی بهعنوان حرفهای علمی- کاربردی»، وبسایت سیویلیکا.</ref> متناظر با این حرفه، امروزه یک رشته تحصیلی دانشگاهی نیز ایجاد شده است که از نظریههای [[علوم اجتماعی]]، [[علوم انسانی]] و دانش بومی برای بررسی چگونگی مقابله با چالشهای زندگی بهره میگیرد.<ref>«تعریف جهانی مددکاری اجتماعی به زبان فارسی و انگلیسی»، پایگاه جامع مددکاری اجتماعی ایرانیان.</ref> در [[ایران]]، مددکاری اجتماعی ترکیبی از اصول علمی مدرن و سنتهای بومی [[همیاری]] است. این حرفه در ایران بهصورت آکادمیک از سال ۱۳۳۷ش پایهگذاری شد و امروزه نهادهایی مانند [[سازمان بهزیستی کشور]]، متولی ارائه خدمات آن هستند.<ref>[https://iranianpath.com/celebrities/Social-service/Farmanfarmaeeyan/زندگی-نامه-و-بیوگرافی-ستاره-فرمانفرمائیان-مادر-مددکاری-اجتماعی-ابران-مشاهیر4117.html «زندگینامۀ ستاره فرمانفرمائیان مادر مددکاری اجتماعی ایران»، وبسایت مسیر ایرانی.]</ref> تفاوت مددکاری اجتماعی با کار داوطلبانه و خیریه در استفاده از دانش تخصصی، رویکرد علمی و هدفگذاری برای توانمندسازی پایدار است.<ref>[https://civilica.com/note/15315/ طلسچی یکتا، «مددکاری اجتماعی: تعاریف، رویکردهای نوین و چالشهای معاصر»، وبسایت سیویلیکا.]</ref> | |||
=== ابعاد === | === ابعاد === | ||
| خط ۱۶: | خط ۱۶: | ||
== تاریخچه مددکاری اجتماعی در ایران == | == تاریخچه مددکاری اجتماعی در ایران == | ||
پیشینه مددکاری در ایران به [[فرهنگ]] کهن | پیشینه مددکاری در [[ایران]] به [[فرهنگ]] کهن همیاری بازمیگردد. در [[ایران باستان]]، متونی مانند [[اوستا]] بر حمایت از نیازمندان تأکید داشتند<ref>«گدایی در ایران باستان ننگ بود»، وبسایت بیتوته.</ref> و در [[ایران اسلامی]]، نهادهایی مانند [[زکات]]، [[صدقه]] و [[وقف]] ساختارهای سنتی [[حمایت اجتماعی]] را شکل دادند.<ref>مولائی آرانی، «امداد فرهنگی؛ الگویی برای مواجهه با آسیبهای اجتماعی»، ۱۴۰۱ش، ۱۴۵–۱۴۷.</ref> در دوران معاصر، مددکاری اجتماعی با تأسیس نهادهایی مانند [[پرورشگاه]]ها و [[جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران|جمعیت شیر و خورشید]] (سازمان هلال احمر) آغاز شد.<ref>خاکساری، مبانی مددکاری اجتماعی، ۱۳۷۲ش، ص۵۱.</ref> در سال ۱۳۳۷ش، مدرسه عالی خدمات اجتماعی توسط [[ستاره فرمانفرمائیان]] (۱۲۹۹–۱۳۹۱ش) تأسیس شد.<ref>[https://iranianpath.com/celebrities/Social-service/Farmanfarmaeeyan/زندگی-نامه-و-بیوگرافی-ستاره-فرمانفرمائیان-مادر-مددکاری-اجتماعی-ابران-مشاهیر4117.html «زندگینامۀ ستاره فرمانفرمائیان مادر مددکاری اجتماعی ایران»، وبسایت مسیر ایرانی.]</ref> | ||
پس از پیرزوی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، با تأسیس نهادهایی مانند [[کمیته امداد امام خمینی]] و [[سازمان بهزیستی کشور]]، ساختار [[خدمات اجتماعی]] متمرکزتر شد.<ref>زاهدی اصل، مبانی مددکاری اجتماعی، ۱۳۸۸ش، ص۲۶.</ref> [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]] در اصول ۳، ۲۹ و ۴۳ بر [[تأمین اجتماعی]]، [[عدالت]] و حمایت از گروههای آسیبپذیر تأکید دارد.<ref>«قانون ساختار نظام جامع رفاه وتأمین اجتماعی»، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.</ref> همچنین قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی، مصوب [[مجلس شورای اسلامی]] در ۲۱ [[اردیبهشت]] ۱۳۸۳ش، نقش مددکاران را در ارائه خدمات رفاهی پررنگ کرده است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/94018 «قانون ساختار نظام جامع رفاه وتأمین اجتماعی»، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | پس از پیرزوی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، با تأسیس نهادهایی مانند [[کمیته امداد امام خمینی]] و [[سازمان بهزیستی کشور]]، ساختار [[خدمات اجتماعی]] متمرکزتر شد.<ref>زاهدی اصل، مبانی مددکاری اجتماعی، ۱۳۸۸ش، ص۲۶.</ref> [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]] در اصول ۳، ۲۹ و ۴۳ بر [[تأمین اجتماعی]]، [[عدالت]] و حمایت از گروههای آسیبپذیر تأکید دارد.<ref>«قانون ساختار نظام جامع رفاه وتأمین اجتماعی»، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.</ref> همچنین قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی، مصوب [[مجلس شورای اسلامی]] در ۲۱ [[اردیبهشت]] ۱۳۸۳ش، نقش مددکاران را در ارائه خدمات رفاهی پررنگ کرده است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/94018 «قانون ساختار نظام جامع رفاه وتأمین اجتماعی»، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | ||
| خط ۳۸: | خط ۳۸: | ||
== مددکاری اجتماعی در زبان و ادب فارسی == | == مددکاری اجتماعی در زبان و ادب فارسی == | ||
موضوعاتی مانند [[یتیمنوازی]] و یاری رساندن به [[سالمندان]] و | موضوعاتی مانند [[یتیمنوازی]] و یاری رساندن به [[سالمند|سالمندان]] و زندانیان که از مفاهیم نزدیک به مددکاری اجتماعی هستند، در [[زبان فارسی|زبان]] و ادب فارسی همواره مورد توجه بوده است؛<ref>پاکدل سلطانی و شمس، ریشهٔ مفاهیم مددکاری اجتماعی در ادب فارسی، ۱۳۷۴ش، ص۳۳–۴۰.</ref> بهویژه یاریرساندن به همنوعان که امروزه با عنوان [[یاریگری]] یا دگریاری از آن یاد میشود در آثار شاعران پارسیگوی، نمود آشکاری داشته است. | ||
{{شعر جدید | {{شعر جدید | ||
| شاعر =[[سعدی]] | | شاعر =[[سعدی]] | ||
نسخهٔ ۱۸ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۸:۴۶
مددکاری اجتماعی؛ حمایت تخصصی از افراد و خانوادهها در برابر چالشهای اجتماعی و اقتصادی.
مددکاری اجتماعی یک حرفه و رشته دانشگاهی کاربردی است که با هدف ارتقای رفاه، عدالت اجتماعی و توانمندسازی پایدار افراد، گروهها و جوامع فعالیت میکند. این حرفه با استفاده از نظریههای علوم اجتماعی و انسانی و با رویکردی علمی، به بررسی و مقابله با چالشهای زندگی میپردازد و در ایران ترکیبی از اصول مدرن و سنتهای بومی همیاری است که پس از تأسیس آکادمیک آن در سال ۱۳۳۷ش، توسط نهادهایی مانند سازمان بهزیستی ارائه میشود. مددکاری اجتماعی با روشهایی چون مددکاری فردی، گروهی و جامعهای عمل کرده و اصول اخلاقی مانند پذیرش بیقضاوت، حق تعیین سرنوشت مددجو و رازداری را محور کار خود قرار میدهد. حوزههای نوینی مانند مددکاری بالینی و دیجیتال نیز گستره فعالیت آن را افزایش دادهاند.
تعریف مددکاری اجتماعی
مددکاری اجتماعی (به انگلیسی: Social work) یک حرفه کاربردی با هدف رفاه، پیشرفت و توانمندسازی افراد و جوامع است و به عدالت اجتماعی، حقوق بشر، مسئولیت جمعی و احترام به تفاوتها، توجه دارد.[۱] متناظر با این حرفه، امروزه یک رشته تحصیلی دانشگاهی نیز ایجاد شده است که از نظریههای علوم اجتماعی، علوم انسانی و دانش بومی برای بررسی چگونگی مقابله با چالشهای زندگی بهره میگیرد.[۲] در ایران، مددکاری اجتماعی ترکیبی از اصول علمی مدرن و سنتهای بومی همیاری است. این حرفه در ایران بهصورت آکادمیک از سال ۱۳۳۷ش پایهگذاری شد و امروزه نهادهایی مانند سازمان بهزیستی کشور، متولی ارائه خدمات آن هستند.[۳] تفاوت مددکاری اجتماعی با کار داوطلبانه و خیریه در استفاده از دانش تخصصی، رویکرد علمی و هدفگذاری برای توانمندسازی پایدار است.[۴]
ابعاد
- فعالیتهای تخصصی که توسط مددکاران آموزشدیده در نهادهای رسمی مانند بیمارستانها یا سازمانهای دولتی اجرا میشود.[۵]
- رشته دانشگاهی که بر نظریههای جامعهشناسی، روانشناسی و سیاستگذاری استوار است و بر تولید راهکارهای مبتنی بر شواهد تمرکز دارد.
- نهادینهسازی ارزشهای فرهنگی مانند همدلی و مسئولیتپذیری در زیست اجتماعی.[۶]
مفاهیم مرتبط
- مددکار اجتماعی: فردی متخصص است که با تقویت اعتمادبهنفس مددجو، زمینه را برای تصمیمگیری صحیح و بازیابی توان فردی او فراهم میکند.[۷]
- مددجو: فردی است که در مسیر زندگی با دشواری روبهرو شده و برای عبور از آن نیاز به حمایت حرفهای دارد.[۸]
تاریخچه مددکاری اجتماعی در ایران
پیشینه مددکاری در ایران به فرهنگ کهن همیاری بازمیگردد. در ایران باستان، متونی مانند اوستا بر حمایت از نیازمندان تأکید داشتند[۹] و در ایران اسلامی، نهادهایی مانند زکات، صدقه و وقف ساختارهای سنتی حمایت اجتماعی را شکل دادند.[۱۰] در دوران معاصر، مددکاری اجتماعی با تأسیس نهادهایی مانند پرورشگاهها و جمعیت شیر و خورشید (سازمان هلال احمر) آغاز شد.[۱۱] در سال ۱۳۳۷ش، مدرسه عالی خدمات اجتماعی توسط ستاره فرمانفرمائیان (۱۲۹۹–۱۳۹۱ش) تأسیس شد.[۱۲]
پس از پیرزوی انقلاب اسلامی، با تأسیس نهادهایی مانند کمیته امداد امام خمینی و سازمان بهزیستی کشور، ساختار خدمات اجتماعی متمرکزتر شد.[۱۳] قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در اصول ۳، ۲۹ و ۴۳ بر تأمین اجتماعی، عدالت و حمایت از گروههای آسیبپذیر تأکید دارد.[۱۴] همچنین قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی، مصوب مجلس شورای اسلامی در ۲۱ اردیبهشت ۱۳۸۳ش، نقش مددکاران را در ارائه خدمات رفاهی پررنگ کرده است.[۱۵]
روشهای مددکاری اجتماعی
انواع روشهای مورد استفاده در مددکاری اجتماعی بهصورت زیر بیان شده است:
- مددکاری فردی: تمرکز بر حل مشکلات فردی و خانوادگی از طریق مشاوره؛
- مددکاری گروهی: استفاده از گروههای همیار و خودیار برای اشتراک تجربیات مانند گروههای معتادان گمنام؛
- مددکاری جامعهای: بسیج منابع محلی برای توسعه پایدار در سطح محله یا روستا.[۱۶]
اخلاق حرفهای در مددکاری اجتماعی
با تکیه بر عدالت اجتماعی و کرامت انسانی، اخلاق حرفهای در مددکاری اجتماعی ذیل محورهای زیر تعریف شده است:
- پذیرش: پذیرش مددجو بدون قضاوت؛
- حق تعیین سرنوشت: احترام به حق انتخاب مددجو در تصمیمگیریهای زندگی؛[۱۷]
- رازداری: حفظ اطلاعات شخصی مددجو، مگر در مواردی که حکم قانونی وجود داشته باشد یا جان فرد در خطر باشد.[۱۸]
حوزههای نوین و تخصصی
امروزه مددکاری اجتماعی توسعه یافته است و حوزههای جدید و تخصصی به آن افزوده شده است، ازجمله:
- مددکاری بالینی: فعالیت در مراکز درمانی و بیمارستانها برای ارزیابی روانی-اجتماعی بیماران و تسهیل فرایند درمان و ترخیص؛[۱۹]
- مددکاری دیجیتال: استفاده از فناوری برای مددکاری از راه دور، دادهکاوی برای پیشگیری از آسیبها و استفاده از پروندههای الکترونیک.[۲۰]
مددکاری اجتماعی در زبان و ادب فارسی
موضوعاتی مانند یتیمنوازی و یاری رساندن به سالمندان و زندانیان که از مفاهیم نزدیک به مددکاری اجتماعی هستند، در زبان و ادب فارسی همواره مورد توجه بوده است؛[۲۱] بهویژه یاریرساندن به همنوعان که امروزه با عنوان یاریگری یا دگریاری از آن یاد میشود در آثار شاعران پارسیگوی، نمود آشکاری داشته است.
بنیآدم اعضایِ یکدیگرند
که در آفرینش ز یک گوهرند
چو عضوی به درد آورد روزگار
دگر عضوها را نماند قرار
تو کز محنتِ دیگران بیغمی
نشاید که نامت نهند آدمی[۲۲]
روز جهانی مددکاری اجتماعی
روز جهانی مددکاری اجتماعی، هر سال در سومین سهشنبه ماه مارس (اواخر اسفند) گرامی داشته میشود. این روز توسط فدراسیون جهانی مددکاران اجتماعی (IFSW) برای تجلیل از این حرفه نامگذاری شده است.[۲۳]
پانویس
- ↑ رام برزینی، «مددکاری اجتماعی بهعنوان حرفهای علمی- کاربردی»، وبسایت سیویلیکا.
- ↑ «تعریف جهانی مددکاری اجتماعی به زبان فارسی و انگلیسی»، پایگاه جامع مددکاری اجتماعی ایرانیان.
- ↑ «زندگینامۀ ستاره فرمانفرمائیان مادر مددکاری اجتماعی ایران»، وبسایت مسیر ایرانی.
- ↑ طلسچی یکتا، «مددکاری اجتماعی: تعاریف، رویکردهای نوین و چالشهای معاصر»، وبسایت سیویلیکا.
- ↑ رام برزینی، «مددکاری اجتماعی بهعنوان حرفهای علمی- کاربردی»، وبسایت سیویلیکا.
- ↑ رام برزینی، «مددکاری اجتماعی بهعنوان حرفهای علمی- کاربردی»، وبسایت سیویلیکا.
- ↑ جانسون، حرفهٔ مددکاری اجتماعی از دیدگاهی جامع، ۱۳۷۹ش، ص۳۷۸–۳۷۹.
- ↑ زاهدی اصل، مبانی مددکاری اجتماعی، 1388ش، ص40.
- ↑ «گدایی در ایران باستان ننگ بود»، وبسایت بیتوته.
- ↑ مولائی آرانی، «امداد فرهنگی؛ الگویی برای مواجهه با آسیبهای اجتماعی»، ۱۴۰۱ش، ۱۴۵–۱۴۷.
- ↑ خاکساری، مبانی مددکاری اجتماعی، ۱۳۷۲ش، ص۵۱.
- ↑ «زندگینامۀ ستاره فرمانفرمائیان مادر مددکاری اجتماعی ایران»، وبسایت مسیر ایرانی.
- ↑ زاهدی اصل، مبانی مددکاری اجتماعی، ۱۳۸۸ش، ص۲۶.
- ↑ «قانون ساختار نظام جامع رفاه وتأمین اجتماعی»، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
- ↑ «قانون ساختار نظام جامع رفاه وتأمین اجتماعی»، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
- ↑ دشتی، «انواع سه گانۀ مددکاری فردی، گروهی و مددکاری جامعهای»، وبسایت سیویلیکا.
- ↑ «مددکاری اجتماعی: تعاریف، رویکردهای نوین و چالشهای معاصر»، مددکار نیوز.
- ↑ «اصل رازداری در مددکاری اجتماعی»، خبرگزاری مددکار نیوز.
- ↑ «مددکاری اجتماعی: تعاریف، رویکردهای نوین و چالشهای معاصر»، مددکار نیوز.
- ↑ اکبری، «هوش مصنوعی و نقش آن در تحول مددکاری اجتماعی»، وبسایت سیویلیکا.
- ↑ پاکدل سلطانی و شمس، ریشهٔ مفاهیم مددکاری اجتماعی در ادب فارسی، ۱۳۷۴ش، ص۳۳–۴۰.
- ↑ سعدی، گلستان، باب اول در سیرت پادشاهان.
- ↑ «روز جهانی مددکاری اجتماعی 2025»، مددکار نیوز.
منابع
- «آموزش مددکاری اجتماعی از راه دور: راهنمای دانشجویان»، خبرگزاری مددکارنیوز، تاریخ بارگذاری: ۲ فروردین ۱۴۰۳ش.
- «اصل رازداری در مددکاری اجتماعی»، خبرگزاری مددکار نیوز، تاریخ بارگذاری: ۲۲ فروردین ۱۴۰۳ش.
- اکبری، خاطره، «هوش مصنوعی و نقش آن در تحول مددکاری اجتماعی»، وبسایت سیویلیکا، تاریخ بازدید: ۲۷ آبان ۱۴۰۴ش.
- پاکدل سلطانی، علیاصغر و شمس، پرویز، ریشهٔ مفاهیم مددکاری اجتماعی در ادب فارسی، چ۱، تهران، سازمان بهزیستی، ۱۳۷۴ش.
- «تعریف جهانی مددکاری اجتماعی به زبان فارسی و انگلیسی»، پایگاه جامع مددکاری اجتماعی ایرانیان، تاریخ بازدید: ۲۷ آبان ۱۴۰۴ش.
- جانسون، لوئیز، حرفهٔ مددکاری اجتماعی از دیدگاهی جامع، بهترجمهٔ محمدحسین بازرگانی، چ۱، تهران، دانشگاه علامه طباطبایی، ۱۳۷۹ش.
- خاکساری، محمدحسین، مبانی مددکاری اجتماعی، چ۲، تهران، سازمان بهزیستی کشور، ۱۳۷۲ش.
- دشتی، مجتبی، «انواع سه گانهٔ مددکاری فردی، گروهی و مددکاری جامعهای»، وبسایت سیویلیکا، تاریخ بارگذاری: ۶ تیر ۱۴۰۴ش.
- رام برزینی، مهرداد، «مددکاری اجتماعی بهعنوان حرفهای علمی- کاربردی»، وبسایت سیویلیکا، تاریخ بارگذاری: ۱۵ تیر ۱۴۰۴ش.
- «روز جهانی مددکاری اجتماعی ۲۰۲۵»، مددکار نیوز، تاریخ بارگذاری: ۲۰ بهمن ۱۴۰۳ش.
- زاهدی اصل، محمد، مبانی مددکاری اجتماعی، چ۱، تهران، دانشگاه علامهٔ طباطبایی، ۱۳۸۸ش.
- «زندگینامهٔ ستاره فرمانفرمائیان مادر مددکاری اجتماعی ایران»، وبسایت مسیر ایرانی، هدایت شغلی و تحصیلی، تاریخ بازدید: ۲۷ آبان ۱۴۰۴ش.
- سعدی، بوستان، بهتصحیح غلامحسین یوسفی، چ۱۲، تهران، خوارزمی، ۱۳۶۸ش.
- سعدی، گلستان، باب اول در سیرت پادشاهان، حکایت شمارهٔ ۱۰، وبسایت گنجور، تاریخ بازدید: ۱۷ مهر ۱۴۰۴ش.
- طلسچی یکتا، جواد، «مددکاری اجتماعی: تعاریف، رویکردهای نوین و چالشهای معاصر»، وبسایت سیویلیکا، تاریخ بارگذاری: ۲۲ شهریور ۱۴۰۴ش.
- «قانون ساختار نظام جامع رفاه وتأمین اجتماعی»، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، تاریخ بازدید: ۲۷ آبان ۱۴۰۴ش.
- «گدایی در ایران باستان ننگ بود»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۲۶ مهر ۱۴۰۴ش.
- «مددکاری اجتماعی بالینی و استانداردهای آن»، مددکار نیوز، تاریخ بارگذاری: ۱۸ آبان ۱۳۹۵ش.
- «مددکاری اجتماعی: تعاریف، رویکردهای نوین و چالشهای معاصر»، مددکار نیوز، تاریخ بارگذاری: ۲۲ شهریور ۱۴۰۴ش.
- مولائی آرانی، مهدی، «امداد فرهنگی؛ الگویی برای مواجهه با آسیبهای اجتماعی»، دو فصلنامهٔ علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی، دورهٔ ۹، شمارهٔ ۲، پیاپی ۱۹، ۱۴۰۱ش.