بازسازی متن |
ابرابزار |
||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
موج اول فمینیسم که عمدتاً از دهههای ۱۸۴۰ تا ۱۹۲۰ میلادی جریان داشت، بهعنوان «جنبش حق رأی زنان» شناخته میشود و به طرفداران آن، [[سافرجت]] گفته میشد. این جنبش که نخستین حرکت سیاسی سازمانیافته فمینیستی در [[کشورهای غربی]] محسوب میشود، با هدف اصلی کسب حقوق قانونی و سیاسی پایه برای زنان، شکل گرفت.<ref>[https://journals.iau.ir/article_524629_970d9b08abc2bc9325d4bc63c7f6b6c0.pdf توحیدفام و عیسیوند، «فمینیسم و دموکراسی در گذر تاریخ»، 1389ش، ص35.]</ref> نقطه اوج این موج در دو | موج اول فمینیسم که عمدتاً از دهههای ۱۸۴۰ تا ۱۹۲۰ میلادی جریان داشت، بهعنوان «جنبش حق رأی زنان» شناخته میشود و به طرفداران آن، [[سافرجت]] گفته میشد. این جنبش که نخستین حرکت سیاسی سازمانیافته فمینیستی در [[کشورهای غربی]] محسوب میشود، با هدف اصلی کسب حقوق قانونی و سیاسی پایه برای زنان، شکل گرفت.<ref>[https://journals.iau.ir/article_524629_970d9b08abc2bc9325d4bc63c7f6b6c0.pdf توحیدفام و عیسیوند، «فمینیسم و دموکراسی در گذر تاریخ»، 1389ش، ص35.]</ref> نقطه اوج این موج در دو دههٔ آغازین قرن بیستم میلادی با کسب حق رأی برای زنان در کشورهایی مانند انگلستان (۱۹۱۸م) و آمریکا (۱۹۲۰م) رقم خورد. موج اول فمینیسم با دستیابی به این هدف کلیدی فروکش کرد و دورهٔ فترتی تا حدود ۱۹۶۰م را تجربه کرد.<ref>رضوانی، فمنیسم و رسانههای تصویری، 1385ش، ص13.</ref> با این حال، مبانی فکری و حقوقی که موج اول بنیان نهاد، بعدها در اسناد بینالمللی مانند [[اعلامیه جهانی حقوق بشر|اعلامیهٔ جهانی حقوق بشر]] (۱۹۴۸م) تأثیر گذاشت و زمینهساز [[امواج فمینیسم|موجهای فمینیستی]] بعدی شد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/105583/روند-ظهور-فمينيسم-در-چهار-قرن-اخير اسفندیار، «روند ظهور فمینیسم در چهار قرن اخیر»، 1387ش.]</ref> | ||
== زمینههای شکلگیری == | == زمینههای شکلگیری == | ||
موج اول فمینیسم در تقاطع سه جریان شکل گرفت: بیداری فکری | موج اول فمینیسم در تقاطع سه جریان شکل گرفت: بیداری فکری دربارهٔ [[حقوق انسان]]، نیاز اقتصادی [[نظام سرمایهداری]] به [[نیروی کار ارزان]] زنانه، و تجربه و فضای باز سیاسی-اجتماعی ایجادشده توسط [[انقلاب]]ها، [[جنگ]]ها و [[جنبش]]های همعصر. این زمینهها همزمان هم خواست [[زنان]] برای تغییر را برانگیخت و هم امکان عملی و اجتماعی تحقق بخشی از خواستههای آنان مانند [[حق اشتغال]] و [[حق رأی]] را فراهم آورد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/105583/روند-ظهور-فمينيسم-در-چهار-قرن-اخير اسفندیار، «روند ظهور فمینیسم در چهار قرن اخیر»، 1387.]</ref> | ||
=== تحولات معرفتی، فلسفی و کلامی === | === تحولات معرفتی، فلسفی و کلامی === | ||
* تغییر کانون توجه از کلیسا به انسان: پس از [[رنسانس]]، [[انسان]] و حقوق ذاتی او به جای [[آموزههای کلیسا]] در مرکز توجه قرار گرفت. | * تغییر کانون توجه از کلیسا به انسان: پس از [[رنسانس]]، [[انسان]] و حقوق ذاتی او به جای [[آموزههای کلیسا]] در مرکز توجه قرار گرفت. | ||
* عقلگرایی و استقلال بشر: این باور تقویت شد که [[عقل انسان]]، مستقل از [[نهادهای مذهبی]] مانند [[کلیسا]]، قادر به اداره امور زندگی است. | * عقلگرایی و استقلال بشر: این باور تقویت شد که [[عقل انسان]]، مستقل از [[نهادهای مذهبی]] مانند [[کلیسا]]، قادر به اداره امور زندگی است. | ||
| خط ۲۰: | خط ۱۹: | ||
=== تحولات اقتصادی === | === تحولات اقتصادی === | ||
* انقلاب صنعتی و رشد سرمایهداری: گذار از [[جامعه فئودالی]] به سرمایهداری صنعتی اتفاق افتاد. | * انقلاب صنعتی و رشد سرمایهداری: گذار از [[جامعه فئودالی]] به سرمایهداری صنعتی اتفاق افتاد. | ||
* تقاضا برای نیروی کار ارزان: کارخانههای بزرگ برای افزایش تولید و کاهش هزینهها بهمنظور رقابت در بازارهای داخلی و خارجی، به کارگران کمتوقع، غیرماهر و با دستمزد اندک، نیاز مبرم داشتند. | * تقاضا برای نیروی کار ارزان: کارخانههای بزرگ برای افزایش تولید و کاهش هزینهها بهمنظور رقابت در بازارهای داخلی و خارجی، به کارگران کمتوقع، غیرماهر و با دستمزد اندک، نیاز مبرم داشتند. | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۵: | ||
=== تحولات سیاسیاجتماعی === | === تحولات سیاسیاجتماعی === | ||
* الهام از انقلاب فرانسه: مباحث حقوقی مطرحشده پس از [[انقلاب فرانسه]]، بستر اولیه طرح مطالبات حقوقی زنان را فراهم کرد. | * الهام از انقلاب فرانسه: مباحث حقوقی مطرحشده پس از [[انقلاب فرانسه]]، بستر اولیه طرح مطالبات حقوقی زنان را فراهم کرد. | ||
* همراهی با جنبشهای مردمی: شکلگیری و موفقیت نسبی دیگر [[جنبشهای اجتماعی]] معاصر مانند [[جنبش لغو بردهداری]] و [[جنبش ضد الکل]]، به فعالان زن همافزایی سیاسی، تجربه مبارزه و امید به نتیجهبخشی داد. | * همراهی با جنبشهای مردمی: شکلگیری و موفقیت نسبی دیگر [[جنبشهای اجتماعی]] معاصر مانند [[جنبش لغو بردهداری]] و [[جنبش ضد الکل]]، به فعالان زن همافزایی سیاسی، تجربه مبارزه و امید به نتیجهبخشی داد. | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۴: | ||
== افراد اثرگذار در موج اول فمینیسم == | == افراد اثرگذار در موج اول فمینیسم == | ||
'''مری ولستون کرافت''': | '''مری ولستون کرافت''': کتاب او با عنوان حقانیت حقوق زن (۱۷۹۲م) که از اولین آثار در حوزه [[فمینیسم]] بهشمار میرود بر شکلگیری موج اول فمینیسم اثرگذار بود. [[مری ولستون کرافت]] بر اهمیت آموزش و برابری زنان تأکید داشت و این کتاب را در مخالفت با اندیشه [[ژان ژاک روسو]] و موضع [[انقلاب فرانسه]] و بورژوازی کشورهایی نوشت که [[دختران]] را از برابری منع میکردند. این کتاب زمینههای طرح مباحث حقوق زنان را پس از انقلاب فرانسه در [[کشورهای غربی]] فراهم کرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/725788/خاستگاه-فمینیسم-در-ایران زیبایینژاد، محمدرضا، «خاستگاه فمینیسم و دانشهای فمینیستی»، 1382ش، ص16.]</ref> | ||
'''[[سوزان آنتونی]]''': فعال حقوق زنان و از رهبران جنبش حق رأی زنان در آمریکا بود که به همراه [[الیزابت کدی استانتون]]، انجمن ملی حق رأی زنان را تأسیس کرد.<ref>"[https://www.britannica.com/biography/Susan-B-Anthony Susan B. Anthony]", Britannica.</ref> | '''[[سوزان آنتونی]]''': فعال حقوق زنان و از رهبران جنبش حق رأی زنان در آمریکا بود که به همراه [[الیزابت کدی استانتون]]، انجمن ملی حق رأی زنان را تأسیس کرد.<ref>"[https://www.britannica.com/biography/Susan-B-Anthony Susan B. Anthony]", Britannica.</ref> | ||
'''الیزابت کدی استانتون''': نویسنده، فعال اجتماعی و از رهبران جنبش حق رأی زنان در ایالات متحده بود. وی یکی از نویسندگان اصول عقاید سنکافالز بود که در اولین [[کنوانسیون حقوق زنان]] در سال | '''الیزابت کدی استانتون''': نویسنده، فعال اجتماعی و از رهبران جنبش حق رأی زنان در ایالات متحده بود. وی یکی از نویسندگان اصول عقاید سنکافالز بود که در اولین [[کنوانسیون حقوق زنان]] در سال ۱۸۴۸م مطرح شد.<ref>"Elizabeth Cady Stanton", Britannica.</ref> | ||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | |||
* اسفندیار، سرور، «روند ظهور فمینیسم در چهار قرن اخیر»، خبرگزاری دانشجو، کد خبر:۱۰۵۵۸۳، | * اسفندیار، سرور، «روند ظهور فمینیسم در چهار قرن اخیر»، خبرگزاری دانشجو، کد خبر:۱۰۵۵۸۳، ۱۳۸۷ش. | ||
* توحیدفام، محمد و عیسیوند، لیلا، «فمینیسم و دموکراسی در گذر تاریخ»، فصلنامه علمیپژوهشی مطالعات روابط بینالملل، | * توحیدفام، محمد و عیسیوند، لیلا، «فمینیسم و دموکراسی در گذر تاریخ»، فصلنامه علمیپژوهشی مطالعات روابط بینالملل، س۳، ش۱۳، ۱۳۸۹ش. | ||
* «چهار موج اصلی فمینیسم؛ سیر تکوینی نهضت طرفداری از حقوق زنان در طول تاریخ»، وبسایت مورخ، تاریخ بازدید: ۱۰ شهریور ۱۴۰۴ش. | * «چهار موج اصلی فمینیسم؛ سیر تکوینی نهضت طرفداری از حقوق زنان در طول تاریخ»، وبسایت مورخ، تاریخ بازدید: ۱۰ شهریور ۱۴۰۴ش. | ||
* رضوانی، سلمان، فمنیسم و رسانههای تصویری، قم، دفتر عقل، | * رضوانی، سلمان، فمنیسم و رسانههای تصویری، قم، دفتر عقل، ۱۳۸۵ش. | ||
* زیبایینژاد، محمدرضا، | * زیبایینژاد، محمدرضا، «خاستگاه فمینیسم در ایران»، حوراء، شماره ۳۳، ۱۳۸۸ش. | ||
* سینافر، حبیب، «فمینیسم، تاریخچه، امواج، گرایشها و آثار مثبت و منفی جنبشها»، دهمین کنفرانس | * سینافر، حبیب، «فمینیسم، تاریخچه، امواج، گرایشها و آثار مثبت و منفی جنبشها»، دهمین کنفرانس بینالمللی مدیریت و علوم انسانی در ایران، دانشگاه تهران، ۱۴۰۱ش. | ||
* مشیرزاده، حمیرا، از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم، تهران، شیرازه، | * مشیرزاده، حمیرا، از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم، تهران، شیرازه، ۱۳۸۱ش. | ||
{{آغاز چپچین}} | |||
* "Elizabeth Cady Stanton", Britannica. | * "Elizabeth Cady Stanton", Britannica. | ||
* "Susan B. Anthony", Britannica | * "Susan B. Anthony", Britannica | ||
{{پایان چپچین}} | |||
{{پایان منابع}} | |||
