| خط ۴: | خط ۴: | ||
== '''مفهومشناسی''' == | == '''مفهومشناسی''' == | ||
مهاجرت، بهمعنای کوچکردن از دیار خود ترک دوستان و خویشاندان و اقامت در محلی است که بومی آن محل محسوب نمیشود.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA دهخدا، لغت نامه، ذیل واژه مهاجرت.]</ref> اصطلاح مهاجرت دربارهٔ انسانها زمانی کاربرد دارد که موقتی و فصلی نباشد. از نظر جامعهشناسان، مهاجرت، یکی از عوامل اثرگذار در تحول جمعیت است. امروزه حدود | مهاجرت، بهمعنای کوچکردن از دیار خود ترک دوستان و خویشاندان و اقامت در محلی است که بومی آن محل محسوب نمیشود.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA دهخدا، لغت نامه، ذیل واژه مهاجرت.]</ref> اصطلاح مهاجرت دربارهٔ انسانها زمانی کاربرد دارد که موقتی و فصلی نباشد. از نظر جامعهشناسان، مهاجرت، یکی از عوامل اثرگذار در تحول جمعیت است. امروزه حدود ۳درصد از جمعیت کرهٔ زمین، دور از زادگاهشان زندگی میکنند. مهاجرت که بهطور معمول با هدف دستیابی به شرایطی مطلوبتر برای آینده رخ میدهد، علل و انواع گوناگونی دارد و پیامدهای آن نیز متفاوت است.<ref>عیسیزاده، «مهاجرت ببن اللمللی و اثرات اقتصادی آن در بازار کار»، 1393ش، ص53.</ref> | ||
== '''انواع مهاجرت''' == | == '''انواع مهاجرت''' == | ||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
* '''مهاجرت داوطلبانه:''' این شکل از مهاجرت بهطور عمده برآمده از محاسبه و انتخاب فرد یا خانوار برای دستیابی به موقعیتهای بهتر اقتصادی، اجتماعی یا آموزشی در مقصد است. در این حالت، اگرچه کشور مبدأ ممکن است با محدودیتهایی روبهرو باشد، اما عامل اصلی، جاذبههای است که در مقصد وجود دارد. حرکت اروپاییان به قارههای جدید در سدههای گذشته یا جابهجایی نیروی کار از ترکیه به آلمان در دورهای خاص، نمونههایی از این دست هستند که در آن مهاجران، عاملیت و برنامهریزی نسبتاً مستقلی برای بهبود شرایط زندگی خود اعمال میکنند.<ref>[http://pajoohe.ir/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-Immigration__a-32257.aspx طباطبایی، «مهاجرت»، وبسایت پژوهه.]</ref> | * '''مهاجرت داوطلبانه:''' این شکل از مهاجرت بهطور عمده برآمده از محاسبه و انتخاب فرد یا خانوار برای دستیابی به موقعیتهای بهتر اقتصادی، اجتماعی یا آموزشی در مقصد است. در این حالت، اگرچه کشور مبدأ ممکن است با محدودیتهایی روبهرو باشد، اما عامل اصلی، جاذبههای است که در مقصد وجود دارد. حرکت اروپاییان به قارههای جدید در سدههای گذشته یا جابهجایی نیروی کار از ترکیه به آلمان در دورهای خاص، نمونههایی از این دست هستند که در آن مهاجران، عاملیت و برنامهریزی نسبتاً مستقلی برای بهبود شرایط زندگی خود اعمال میکنند.<ref>[http://pajoohe.ir/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-Immigration__a-32257.aspx طباطبایی، «مهاجرت»، وبسایت پژوهه.]</ref> | ||
* '''مهاجرت ناگزیر (پناهندگی):''' این گونه، نه محصول انتخاب آزاد، بلکه نتیجۀ فشارهای شدید و تهدیدات بنیادین در مبدأ است. در اینجا، دافعههای | * '''مهاجرت ناگزیر (پناهندگی):''' این گونه، نه محصول انتخاب آزاد، بلکه نتیجۀ فشارهای شدید و تهدیدات بنیادین در مبدأ است. در اینجا، دافعههای قوی مانند جنگ، تعقیب و آزار سیاسی-قومی، یا بلایای گسترده، افراد را مجبور به ترک خانه میکند. وضعیت فلسطینیان پس از تشکیل دولت اسرائیل، یا افغانستانیها در دورههای مختلف درگیری، مصادیقی از این نوع جابجایی است. در این شرایط، حفظ امنیت جانی بر هرچیزی دیگری اولویت دارد و افراد در پی یافتن پناهگاهی امن هستند، هرچند این به معنای قطع پیوند با سرزمین مادری و مواجهه با آیندهای نامطمئن در فضایی کاملاً بیگانه باشد.<ref>[http://pajoohe.ir/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-Immigration__a-32257.aspx طباطبایی، «مهاجرت»، وبسایت پژوهه.]</ref> | ||
=== '''مهاجرت د'''رونمرزی === | === '''مهاجرت د'''رونمرزی === | ||
| خط ۸۱: | خط ۸۱: | ||
در این میان، رسانهها نقش تعیینکنندهای در ساخت ادراک و تصورات دارند. آنها نه تنها تصویری از زندگی در غرب میسازند، بلکه روایتی از شرایط داخل نیز ارائه میدهند. تأکید رسانههای خارجی بر جنبههای خاصی از زندگی در غرب همراه با برجستهسازی مشکلات داخلی کشورهای مبدأ، میتواند به تقویت حس محرومیت نسبی و بزرگنمایی جذابیت مهاجرت بینجامد. از سوی دیگر، گفتمانهای رسانهای داخلی نیز در صورتی که نتوانند تصویری مقبول و امیدبخش از آینده کشور ارائه دهند، ممکن است به این احساس دامن بزنند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Discussion/View/49712/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%BA%D8%B1%D8%A8 «بررسی مهاجرت خانوادههای ایرانی به غرب»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> همچنین نفوذ اینترنت و شبکههای مختلف اجتماعی، فراوانی مؤسسات مهاجرتی و افزایش ایرانیان مهاجر که اطرافیان خود را تشویق به مهاجرت میکنند، از عوامل مهم مهاجرت بینالمللی ایرانیان محسوب میشود.<ref>[https://www.irna.ir/news/85707865/%DB%B5-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D8%B7%D9%88%D9%81%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 «۵ میلیون ایرانی مهاجرت کردهاند/ با طوفان مهاجرت از کشور مواجهیم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | در این میان، رسانهها نقش تعیینکنندهای در ساخت ادراک و تصورات دارند. آنها نه تنها تصویری از زندگی در غرب میسازند، بلکه روایتی از شرایط داخل نیز ارائه میدهند. تأکید رسانههای خارجی بر جنبههای خاصی از زندگی در غرب همراه با برجستهسازی مشکلات داخلی کشورهای مبدأ، میتواند به تقویت حس محرومیت نسبی و بزرگنمایی جذابیت مهاجرت بینجامد. از سوی دیگر، گفتمانهای رسانهای داخلی نیز در صورتی که نتوانند تصویری مقبول و امیدبخش از آینده کشور ارائه دهند، ممکن است به این احساس دامن بزنند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Discussion/View/49712/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%BA%D8%B1%D8%A8 «بررسی مهاجرت خانوادههای ایرانی به غرب»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> همچنین نفوذ اینترنت و شبکههای مختلف اجتماعی، فراوانی مؤسسات مهاجرتی و افزایش ایرانیان مهاجر که اطرافیان خود را تشویق به مهاجرت میکنند، از عوامل مهم مهاجرت بینالمللی ایرانیان محسوب میشود.<ref>[https://www.irna.ir/news/85707865/%DB%B5-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D8%B7%D9%88%D9%81%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 «۵ میلیون ایرانی مهاجرت کردهاند/ با طوفان مهاجرت از کشور مواجهیم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
صنعت واسطهگری | ==== صنعت واسطهگری ==== | ||
در کنار عوامل پیشگفته، نقش نهادها و شرکتهای فعال در حوزه مشاوره و خدمات مهاجرت نیز بهعنوان بخشی از منظومۀ مؤثر بر این پدیده قابل بررسی است. این نهادها با ارائه خدمات مشاورهای و اداری، به صورتبندی و عینیسازی مسیر مهاجرت برای متقاضیان کمک میکنند. با این حال، عملکرد بخشی از این صنعت میتواند بر پیچیدگیهای این فرآیند بیفزاید.<ref>[https://www.tebyan.net/news/12490969/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%DA%A9%D9%88%D8%B3-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C «مهاجرت معکوس: بازگشت به وطن با دست خالی»، وبسایت تبیان.]</ref> | |||
این مؤسسات با استفاده از روشهای متعارف بازاریابی، به ترویج تصویری خاص از زندگی در مقاصد مهاجرتی میپردازند. در این تصویرسازی، فرآیند مهاجرت بهصورت غالب بهشکل مسیری سادهشده و فنی ارائه میشود. گزارشهای برخی نهادهای ناظر بینالمللی حاکی از آن است که تعدادی از این مراکز ممکن است با ارائه اطلاعات ناکافی یا غیردقیق، وعدههای غیرواقعی یا استفاده از روشهای غیرشفاف، متقاضیان را با چالش مواجه سازند. مواردی مانند اخذ هزینههای نامتناسب، تعریف نشدن دقیق خدمات، یا حتی ارائه راهکارهای غیرقانونی مانند استفاده از مدارک غیرمعتبر، از جمله ریسکهای مرتبط با برخی از این خدمات گزارش شده است. این اقدامات میتواند متقاضی را علاوهبر تحمل زیان مالی، در معرض مشکلات حقوقی بعدی قرار دهد.<ref>[https://www.tebyan.net/news/12490969/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%DA%A9%D9%88%D8%B3-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C «مهاجرت معکوس: بازگشت به وطن با دست خالی»، وبسایت تبیان.]</ref> | |||
این مؤسسات با استفاده از روشهای متعارف بازاریابی، به ترویج تصویری خاص از زندگی در مقاصد مهاجرتی میپردازند. در این تصویرسازی، فرآیند مهاجرت بهصورت غالب بهشکل مسیری سادهشده و فنی ارائه میشود. گزارشهای برخی نهادهای ناظر بینالمللی حاکی از آن است که تعدادی از این مراکز ممکن است با ارائه اطلاعات ناکافی یا غیردقیق، وعدههای غیرواقعی یا استفاده از روشهای غیرشفاف، متقاضیان را با چالش مواجه سازند. مواردی مانند اخذ هزینههای نامتناسب، تعریف نشدن دقیق خدمات، یا حتی ارائه راهکارهای غیرقانونی مانند استفاده از مدارک غیرمعتبر، از جمله ریسکهای مرتبط با برخی از این خدمات گزارش شده است. این اقدامات میتواند متقاضی را علاوهبر تحمل زیان مالی، در معرض مشکلات حقوقی بعدی قرار دهد. | |||
علاوه بر این، برخی از این مؤسسات با به کارگیری تکنیکهای روانشناختی در بازاریابی، مانند ایجاد احساس ضرورت فوری یا ترس از عقبماندن، سعی در تاثیرگذاری بر تصمیمگیری مراجعان دارند. این رویکرد میتواند فضای تصمیمگیری را از حالت عقلانی و مبتنی بر مطالعه خارج نکند. در غیاب چارچوبهای نظارتی شفاف و کارآمد، فعالیت این بخش از صنعت مهاجرت میتواند بر میزان مخاطرات و نارضایتیهای مرتبط با پدیده مهاجرت بیفزاید.<ref>[https://www.tebyan.net/news/12490969/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%DA%A9%D9%88%D8%B3-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C «مهاجرت معکوس: بازگشت به وطن با دست خالی»، وبسایت تبیان.]</ref> | علاوه بر این، برخی از این مؤسسات با به کارگیری تکنیکهای روانشناختی در بازاریابی، مانند ایجاد احساس ضرورت فوری یا ترس از عقبماندن، سعی در تاثیرگذاری بر تصمیمگیری مراجعان دارند. این رویکرد میتواند فضای تصمیمگیری را از حالت عقلانی و مبتنی بر مطالعه خارج نکند. در غیاب چارچوبهای نظارتی شفاف و کارآمد، فعالیت این بخش از صنعت مهاجرت میتواند بر میزان مخاطرات و نارضایتیهای مرتبط با پدیده مهاجرت بیفزاید.<ref>[https://www.tebyan.net/news/12490969/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%B9%DA%A9%D9%88%D8%B3-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%B7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C «مهاجرت معکوس: بازگشت به وطن با دست خالی»، وبسایت تبیان.]</ref> | ||
==== '''تأثیر مهاجرت | ==== '''تأثیر مهاجرت بر خانوادههای ایرانی''' ==== | ||
تغییر ساختار سنتی خانواده، تضعیف جایگاه پدری و مادری، بحران هویتی فزرندان، عدم تعامل با خانواده، فراموشی زبان فارسی در فرزندان، رویآوری به فساد و اعتیاد و تضاد فرهنگی بین والدین و فرزندان، از آثار مهاجرت خانوادههای ایرانی به خارج از کشور دانسته شده است.<ref>[https://vista.ir/article/352839/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87%E2%80%8F%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%E2%80%8F «نگاهی به مهاجرت و تأثیرات آن در بین خانوادهها و زنان ایرانی»، وبسایت ویستا، .]</ref> | تغییر ساختار سنتی خانواده، تضعیف جایگاه پدری و مادری، بحران هویتی فزرندان، عدم تعامل با خانواده، فراموشی زبان فارسی در فرزندان، رویآوری به فساد و اعتیاد و تضاد فرهنگی بین والدین و فرزندان، از آثار مهاجرت خانوادههای ایرانی به خارج از کشور دانسته شده است.<ref>[https://vista.ir/article/352839/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87%E2%80%8F%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%E2%80%8F «نگاهی به مهاجرت و تأثیرات آن در بین خانوادهها و زنان ایرانی»، وبسایت ویستا، .]</ref> | ||
== مهاجرت درونمرزی ایرانیان == | == مهاجرت درونمرزی ایرانیان == | ||