پیش‌نویس:امام محمد تقی: تفاوت میان نسخه‌ها

امام جواد(ع) از نوادگان رسول خدا(ص)، با شش واسطه از نسل امام علی(ع) و از قبیله بنی‌هاشم، یکی از طایفه‌های قبیله قریش بود. نام ایشان، محمد و کنیه‌های آن حضرت نیز ابوعبدالله<ref>ابن‌جوزی، تذکره الخواص، ، ۱۴۱۸ق، ص۳۲۱.</ref>، ابوعلی<ref>عطاردی، مسند الإمام الجواد(ع)، ۱۴۱۰ق، ص۱۶.</ref> و اباجعفر ثانی است.<ref>ابن‌شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۷۹؛ ابن‌طولون، الائمه الاثناعشر، ۱۴۲۶ق، ص۱۰۳.</ref> در کتب روایی برای جلوگیری از اشتباه با امام باقر(ع) که ابوجعفر اول نامیده می‌شود، از امام جواد(ع) با عنوان اباجعفر ثانی یاد می‌کنند.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۸۵۷.</ref>

مشهورترین القاب آن حضرت، جواد، تقی و ابن‌الرضا است<ref>مجلسی، جلاء العیون، ۱۳۸۲ش، ص۹۵۹؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۸۱.</ref> و با عنوان جواد الائمه نیز شناخته می‌شوند.<ref>مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۱۰۳-۱۰۲.</ref>

در منابع روایی و تاریخی، القاب دیگری از جمله زَکی، مُتّقی، رضی، قانع، مختار<ref>مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۱۳-۱۲ و ص۱۶.</ref>، مرتضی و مُنتَجَب<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۹۵.</ref>، متوکل<ref>قرشی، حیاه الإمام محمد الجواد(ع)، ۱۴۱۸ق، ص۲۴.</ref>، صابر، صادق، غَیظُ المُلْحِدین، قُرّةُ عَینِ المُؤمنین<ref>صدوق، عیون أخبار الرضا(ع)، ۱۳۷۸ق، ج۲، ص۲۵۰.</ref>، قانع،  نجیب و هادی<ref>خزعلی، موسوعه الإمام الجواد(ع)، ۱۴۱۹ق، ج۱، ص۲۷-۲۵.</ref> برای آن حضرت ذکر شده که میان شیعیان و اهل‌سنت شهرت دارد.<ref> تقی‌زاده داوری، تصویر امامان شیعه در دائره‌المعارف اسلام، ۱۳۸۵ش، ص۳۸۰.</ref>

ازدواج امام جواد(ع) با ام‌فضل، دختر مأمون عباسی، در سال ۲۰۲هجری<ref>ابن‌کثیر، البدایه و النهایه، ۱۴۰۸ق، ج۱۰، ص۲۹۵.</ref> یا ۲۱۵هجری<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۲۶ق، ص۲۲۳.</ref> به درخواست مأمون صورت گرفت.<ref>جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ۱۳۸۱ش، ص۴۷۸.</ref> انگیزه مأمون از این وصلت، بر اساس گزارش‌ها، ترکیبی از انگیزه‌های سیاسی نظیر کنترل امام، جلب رضایت علویان، عوام‌فریبی و آگاهی به فضایل علمی و اخلاقی امام، علیرغم سن کم ایشان، ذکر شده است.<ref>پیشوایی، سیره پیشوایان، ۱۳۷۹ش، ص۵۵۸.</ref> این ازدواج با مخالفت برخی درباریان عباسی مواجه شد؛ زیرا از انتقال خلافت عباسیان به علویان می‌ترسیدند.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۸۱.</ref> امام مهریه را معادل مهریه حضرت فاطمه زهرا(س) یعنی ۵۰۰درهم تعیین کرد و از این ازدواج صاحب فرزندی نشد.<ref>ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۳۷۹ش، ج۴، ص۳۸۰.</ref>

  مناظرات امام جواد(ع) با بزرگان اهل‌سنت و معتزله، در محوریت موضوعات فقهی و کلامی بوده است.<ref>حرانی، تحف‌العقول عن آل‌الرسول، ۱۳۸۵ش، ص۸۱۷.</ref> فهرست مناظرات امام شامل مناظره امام و عمویش با فردی برای پاسخ حکم فقهی در باب طلاق زن، مناظرات امام جواد(ع) و یحیی بن‌اکثم قاضی‌القضات بغداد در چهار موضوع صید در حرم، کیفیت حلال و حرام شدن یک زن در روز در چند نوبت، فضایل غالیانه درباره ابوبکر و عمر و علائم امامت و مباحث مربوط به توحید، مناظره بین ابوهاشم داوود بن‎هاشم جعفری با امام در باب معنای احد و لایدرکه الأبصار و صفات و اسماء الهی، عبدالعظیم حسنی از نوادگان امام حسن(ع) با امام جواد(ع) درباره حضرت مهدی(عج)، مناظره احمد بن‌أبوداوود قاضی‌القضات معتصم در سامرا در زمینه حد بریدن دست دزد و در نهایت مناظره امام در جهت توطئه معتصم علیه ایشان می‌باشد.<ref>[https://skh.journals.miu.ac.ir/article_66.html بارانی و معتمد لنگرودی، «سیر تطور مناظره‌های امام جواد(ع)»، ۱۳۹۴ش، ص۱۳.]</ref>

خلفا با اهدافی چون مبراکردن خود از اتهام قتل امام رضا(ع)، آرام‌کردن شیعیان در برابر واﻗﻌه شهادت آن حضرت، سرگرم کردن مردم به مناظرات علمی و در نتیجه بی‌توجهی به قیام‌های علوی، به چالش کشیدن علم و مقام امام‌جواد(ع) در جامعه، ایجاد تردید در بین شیعیان نسبت به امام، انزوای امامت و ولایت اهل‌بیت(ع) در جامعه و محدود نمودن ایشان به دربار به برپایی مناظرات روی آوردند.<ref>[https://jhr.ui.ac.ir/article_25230.html سلیمانی و همکاران، «تبیین تاریخی مؤلفه‌های همگرایی از منظر امام‌ جواد علیه‌السلام»، ۱۴۰۰ش، ص۲.]</ref>

از امام جواد(ع) آثاری چند باقی مانده است. آن حضرت در پاسخ به سؤالات یارانشان روایاتی را بیان کردند که شمارشان به ۲۵۰ می‌رسد. روایات امام بیشتر در موضوعات فقهی، عقیدتی و تفسیری نقل شده است.<ref>عطاردی، مسند الامام الجواد، ۱۴۱۰ق، ص۲۴۹؛ پیشوایی، سیره پیشوایان، ۱۳۷۹ش، ص۵۶۲.</ref> همچنین از امام چندین رساله و پاسخ‌نامه به مسائل دینی شیعیان از جمله رساله جبر و تفویض باقی مانده است.<ref>ابن‌شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۷۹.</ref>

هنگامی که معتصم عباسی به خلافت رسید، از جانب امام جواد(ع) احساس خطر کرد و به والی مدینه دستور داد امام و همسرش ام‌فضل را به بغداد اعزام کند.<ref>ابن‌شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۸۴.</ref> امام در ۲۸ محرم سال ۲۲۰هجری، وارد بغداد شد.<ref>نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۶۱ش، ص۱۳۳.</ref> معتصم زمانی که نتوانست با توسل به راه‌های گوناگونی همانند برگزاری جلسات مناظره با بزرگان مذاهب گوناگون، جوسازی و تحریک و شهادت دروغین علیه آن حضرت، شخصیت امام را تخریب کند، تصمیم به قتل ایشان گرفت. ام‌فضل ‌دختر مأمون، به ‌تحریک‌ معتصم‌ عباسی ‌ و برادر تنی خود جعفر و از روی‌ حسادت ‌ به‌ همسر دیگر امام، امام‌ را مسموم‌ کرد.<ref>مسعودی، علی‌بن‌الحسین، مروج‌الذهب و معادن‌الجوهر، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۵۲.</ref> ایشان در ۲۹ ماه ذی‌القعده<ref>ابن‌شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۷۹.</ref> یا ۵ ماه ذی‌الحجه<ref>ابن‌ابی‌الثلج، تاریخ الائمه، ۱۴۰۶ق، ص۱۳.</ref> یا ۶ ماه ذی‌الحجه<ref>فتال نیشابوری، روضه الواعظین، ۱۳۷۵ق، ج۱، ص۲۴۳.</ref> همان سال در بغداد به شهادت رسیدند. پیکر امام جواد(ع) در جانب غربی بغداد در قبرستان قریش پشت قبر جدشان، امام موسی بن‌جعفر(ع)، به خاک سپرده شد.<ref>طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۹۰.</ref> سن ایشان در زمان شهادت را ۲۵ سال گزارش کرده‌اند.<ref>قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۳۴۷؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۷۳، ۲۹۵.</ref>