| خط ۶: | خط ۶: | ||
مادر واژهٔ فارسی است که معادل عربی آن «اُم» است و به زنی اطلاق میشود که فرزندی بهدنیا آورده باشد.<ref>دهخدا، لغتنامه، ذیل واژهٔ مادر، 1377ش، ج13، ص19928.</ref> این واژه در منابع لغت بهمعنای مام، والده و زن فرزنددار بهکار رفته<ref> [https://fpq.bou.ac.ir/article_72197_56285020f9a95dadbb7d572a3dbc7088.pdf موسویان اصل، «مقایسه تطبیقی مفهوم مادر در سینمای دهه 60 و دهه 90»، 1400ش، ص38.]</ref> و در [[زبان فارسی]] افزون بر معنای زیستی بهمعنای زمین، اصل و نخستین نیز آمده است.<ref>معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژهٔ مادر، 1388ش، ج3، ص3681.</ref> اصطلاحاتی مانند [[مادرخوانده]]، مادر رضاعی (شیری)، [[نامادری]] و [[مادربزرگ]] در فرهنگ فارسی رایجاند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/598288/خوشه-مرکبِ-مفهومِ-مادر-در-قرآن-کریم-مطالعه-ای-شناختی امینی، «خوشۀ مرکب مفهوم مادر در قرآن کریم: مطالعهای شناختی»، 1403ش، ص34.]</ref> این واژه با معانی استعاری از جمله در ترکیب «مادر وطن» نیز بهکار رفته است.<ref>[https://www.irna.ir/news/82863111/وطن-همان-مادر-است «وطن همان مادر است!»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> در گسترهٔ ایران فرهنگی، مفهوم مادر با واژههایی از قبیل؛ مامان در فارسی عامیانه، انا یا آنا در ترکی،<ref>[https://abadis.ir/fatofa/مادر-ترکی/ «مادر ترکی»، وبسایت آبادیس.]</ref> دا در لری،<ref>[https://abadis.ir/bepors/question/8893/ «پدر و مادر به گویش لری چی میشه؟»، وبسایت آبادیس.]</ref> مار یا مائار در گویش گیلکی<ref>[https://baxsad.blog.ir/post/110 «اعضای خانواده و افراد دارای نسبت خانوادگی در زبان گیلکی»، وبسایت آموزش زبان گیلکی.]</ref> و آبه یا آیه در گویش هزارگی، بیان میشود.<ref>[https://www.watanadab.com/hazaragi-content/20240213172239 خاوری، «هزاگی؛ گویش/ لهجه»، وبسایت ادبیات وطن ادب.]</ref> | مادر واژهٔ فارسی است که معادل عربی آن «اُم» است و به زنی اطلاق میشود که فرزندی بهدنیا آورده باشد.<ref>دهخدا، لغتنامه، ذیل واژهٔ مادر، 1377ش، ج13، ص19928.</ref> این واژه در منابع لغت بهمعنای مام، والده و زن فرزنددار بهکار رفته<ref> [https://fpq.bou.ac.ir/article_72197_56285020f9a95dadbb7d572a3dbc7088.pdf موسویان اصل، «مقایسه تطبیقی مفهوم مادر در سینمای دهه 60 و دهه 90»، 1400ش، ص38.]</ref> و در [[زبان فارسی]] افزون بر معنای زیستی بهمعنای زمین، اصل و نخستین نیز آمده است.<ref>معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژهٔ مادر، 1388ش، ج3، ص3681.</ref> اصطلاحاتی مانند [[مادرخوانده]]، مادر رضاعی (شیری)، [[نامادری]] و [[مادربزرگ]] در فرهنگ فارسی رایجاند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/598288/خوشه-مرکبِ-مفهومِ-مادر-در-قرآن-کریم-مطالعه-ای-شناختی امینی، «خوشۀ مرکب مفهوم مادر در قرآن کریم: مطالعهای شناختی»، 1403ش، ص34.]</ref> این واژه با معانی استعاری از جمله در ترکیب «مادر وطن» نیز بهکار رفته است.<ref>[https://www.irna.ir/news/82863111/وطن-همان-مادر-است «وطن همان مادر است!»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> در گسترهٔ ایران فرهنگی، مفهوم مادر با واژههایی از قبیل؛ مامان در فارسی عامیانه، انا یا آنا در ترکی،<ref>[https://abadis.ir/fatofa/مادر-ترکی/ «مادر ترکی»، وبسایت آبادیس.]</ref> دا در لری،<ref>[https://abadis.ir/bepors/question/8893/ «پدر و مادر به گویش لری چی میشه؟»، وبسایت آبادیس.]</ref> مار یا مائار در گویش گیلکی<ref>[https://baxsad.blog.ir/post/110 «اعضای خانواده و افراد دارای نسبت خانوادگی در زبان گیلکی»، وبسایت آموزش زبان گیلکی.]</ref> و آبه یا آیه در گویش هزارگی، بیان میشود.<ref>[https://www.watanadab.com/hazaragi-content/20240213172239 خاوری، «هزاگی؛ گویش/ لهجه»، وبسایت ادبیات وطن ادب.]</ref> | ||
در اصطلاح، مادر به زنی گفته میشود که پرورش فرزند را در دوران بارداری و پس از آن بر عهده دارد.<ref>[https://fpq.bou.ac.ir/article_72197_56285020f9a95dadbb7d572a3dbc7088.pdf موسویان اصل، «مقایسه تطبیقی مفهوم مادر در سینمای دهه 60 و دهه 90»، 1400ش، ص38.]</ref> از منظر فقهی، مادر کسی است که فرزند از رحم او متولد شده و بههمین سبب صاحب منزلت [[مادری]] میشود.<ref>ابراهیمیپور و دیگران، شاخصهای خانواده مطلوب، 1395ش، ص549.</ref> در آیات قران، | در اصطلاح، مادر به زنی گفته میشود که پرورش فرزند را در دوران بارداری و پس از آن بر عهده دارد.<ref>[https://fpq.bou.ac.ir/article_72197_56285020f9a95dadbb7d572a3dbc7088.pdf موسویان اصل، «مقایسه تطبیقی مفهوم مادر در سینمای دهه 60 و دهه 90»، 1400ش، ص38.]</ref> از منظر فقهی، مادر کسی است که فرزند از رحم او متولد شده و بههمین سبب صاحب منزلت [[مادری]] میشود.<ref>ابراهیمیپور و دیگران، شاخصهای خانواده مطلوب، 1395ش، ص549.</ref> در آیات قران، مادر به سه گونهٔ زیستی،<ref>سوره نحل، آیه 72.</ref> اجتماعی<ref>سوره احزاب، آیه 6.</ref> و رضاعی بهکار رفته است.<ref>سوره نساء، آیه 23.</ref> | ||
در برخی منابع، مفهوم مادر با واژهٔ [[زن]] مرتبط دانسته شده است. بر اساس این دیدگاه، واژهٔ زن از مصدر زاییدن گرفته شده و واژه [[زندگی]] نیز از همین مصدر است؛ در مقابل، واژهٔ مرد از مصدر مردن بوده و واژههای میرا و مرگ از دیگر مشتقات این مصدرند. برپایهٔ این رویکرد؛ هرچند [[باروری زن]] با مشارکت مرد صورت میگیرد؛ اما زایندگی -که از آن به «فرایند رازآلود» تعبیر میشود- در کالبد زن تجلی مییابد و امتیاز زن نیز در مادر بودن و مادر شدن او نهفته است.<ref>[https://journal.asi.org.ir/article_37491_a2c7d084cee77af51e427133bf7a200c.pdf وثوقی و فرشادی، «معناي مادر شده در دارالخلافهی ناصري، عصر قاجار از منظر جامعه شناسي با رويكرد تفسيري»، 1397ش، ص105.]</ref> برخی پژوهشگران معاصر، میان دو مفهوم مادر شدن و مادر بودن تفاوت قایل شده و معتقدند؛ «مادر بودن» استعداد درونی و ذاتی در زنان است که بر قواعد و سازوکارهای زیستی استوار است، حال آنکه «مادر شدن» بر محور آگاهی و انتخاب استوار است.<ref>[https://journal.asi.org.ir/article_37491_a2c7d084cee77af51e427133bf7a200c.pdf وثوقی و فرشادی، «معناي مادر شده در دارالخلافهی ناصري، عصر قاجار از منظر جامعه شناسي با رويكرد تفسيري»، 1397ش، ص98.]</ref> | در برخی منابع، مفهوم مادر با واژهٔ [[زن]] مرتبط دانسته شده است. بر اساس این دیدگاه، واژهٔ زن از مصدر زاییدن گرفته شده و واژه [[زندگی]] نیز از همین مصدر است؛ در مقابل، واژهٔ مرد از مصدر مردن بوده و واژههای میرا و مرگ از دیگر مشتقات این مصدرند. برپایهٔ این رویکرد؛ هرچند [[باروری زن]] با مشارکت مرد صورت میگیرد؛ اما زایندگی -که از آن به «فرایند رازآلود» تعبیر میشود- در کالبد زن تجلی مییابد و امتیاز زن نیز در مادر بودن و مادر شدن او نهفته است.<ref>[https://journal.asi.org.ir/article_37491_a2c7d084cee77af51e427133bf7a200c.pdf وثوقی و فرشادی، «معناي مادر شده در دارالخلافهی ناصري، عصر قاجار از منظر جامعه شناسي با رويكرد تفسيري»، 1397ش، ص105.]</ref> برخی پژوهشگران معاصر، میان دو مفهوم مادر شدن و مادر بودن تفاوت قایل شده و معتقدند؛ «مادر بودن» استعداد درونی و ذاتی در زنان است که بر قواعد و سازوکارهای زیستی استوار است، حال آنکه «مادر شدن» بر محور آگاهی و انتخاب استوار است.<ref>[https://journal.asi.org.ir/article_37491_a2c7d084cee77af51e427133bf7a200c.pdf وثوقی و فرشادی، «معناي مادر شده در دارالخلافهی ناصري، عصر قاجار از منظر جامعه شناسي با رويكرد تفسيري»، 1397ش، ص98.]</ref> | ||
