شبکهدوزی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== تعریف == | == تعریف == | ||
شبکهدوزی یکی از دوختهای سنتی [[اصفهان]] است که با کشیدن تعدادی تار یا پود و یا هر دوی آن از نقاط معینی از پارچه و پر کردن جای آنها با [[سوزندوزی]]؛ بهطوری که نقش منظمی از آن روی پارچه شکل بگیرد، تهیه میشود. از شبکهدوزی بیشتر برای تزیین رومیزی، پرده، روکرسی، روتختی، جای قرآن، کوسن، دستمال سفره و زیربشقابی استفاده میشود.<ref>{{پک|ایروانی محمدآبادی|1396|ک=شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|ص=36 | شبکهدوزی یکی از دوختهای سنتی [[اصفهان]] است که با کشیدن تعدادی تار یا پود و یا هر دوی آن از نقاط معینی از پارچه و پر کردن جای آنها با [[سوزندوزی]]؛ بهطوری که نقش منظمی از آن روی پارچه شکل بگیرد، تهیه میشود. از شبکهدوزی بیشتر برای تزیین رومیزی، پرده، روکرسی، روتختی، جای قرآن، کوسن، دستمال سفره و زیربشقابی استفاده میشود.<ref>{{پک|ایروانی محمدآبادی|1396|ک=شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|ص=36}}</ref> نقوشی که بیشتر در شبکهدوزی بهکار میرود شامل بتهجقه، نقش ترنج و سرترنج، نیمترنج، شمسه، ستاره، گلوبوته و انواع گل است.<ref>{{پک|ایروانی محمدآبادی|1396|ک=شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|ص=36}}</ref> | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
شبکهدوزی در ایران قدمتی طولانی دارد. آغاز این صنعت دستی در دورۀ قبل از اسلام و اوج شکوفایی آن مربوط به دوران اسلامی است. در گذشته زنان ایرانی برای حفظ [[حجاب]] از روبندههایی استفاده میکردند که قسمت مستطیلی جلوی آن شبکهدوزی میشد تا استفادهکنندگان از | شبکهدوزی در ایران قدمتی طولانی دارد. آغاز این صنعت دستی در دورۀ قبل از اسلام و اوج شکوفایی آن مربوط به دوران اسلامی است. در گذشته زنان ایرانی برای حفظ [[حجاب]] از روبندههایی استفاده میکردند که قسمت مستطیلی جلوی آن شبکهدوزی میشد تا استفادهکنندگان از آن بهتر بتوانند جلوی خود را ببینند.<ref>{{پک|ایروانی محمدآبادی|1396|ک=شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|ص=35}}</ref> | ||
این هنر دستی که در هند و پاکستان ریشهای | این هنر دستی که در هند و پاکستان ریشهای دارد، در کشورهای اروپایی نیز با نوآوری و تنوع طرحها به شکوفایی رسیده است. در ایران نیز، این هنر در استان اصفهان جلوهای متمایز یافته و با تلفیق در ملزومات دوختی، به نام این خطه ثبت و ماندگار شده است.<ref>{{پک|ایروانی محمدآبادی|1396|ک=شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|ص=35}}</ref> شبکهدوزی بیشتر در شهرهای اصفهان، یزد، کاشان و استان آذربایجان و نیز در میان ارامنه رایج است.<ref>{{پک/بن|هنر|ک=وبسایت ایالت هنر|ف=شبکهدوزی}}</ref> شبکهدوزی از صنایع دستی استان خراسان جنوبی نیز بوده که امروزه رواج کمتری دارد.<ref>{{پک/بن|احیا|ک=پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران -تهران|ف=فراموشی هنر ((چشمهدوزی))}}</ref> | ||
== ابزارهای لازم برای شبکهدوزی | == ابزارهای لازم برای شبکهدوزی == | ||
شبکهدوزی معمولاً روی پارچههای ابریشمی، کتانی یا پشمی با بافتی ساده انجام میشود.<ref>{{پک/بن|هنر|ک=وبسایت ایالت هنر|ف=شبکهدوزی}}</ref> نخ مورد استفاده در این هنر، نخ دمسه یا عمامه است. از نخ دمسه برای شبکهدوزی و از نخ عمامه برای قلابدوزی و استحکام قسمت بریده شدۀ تار و پود پارچه استفاده میشود. سوزن، بشکاف (برای جدا کردن تار و پود پارچه) و کارگاه گلدوزی نیز برای انجام این هنر لازم است. انتخاب رنگ پارچه و نخ به سلیقۀ دوزنده یا سفارشدهنده بستگی دارد، ولی اغلب از پارچههای روشن مانند سفید، کرم، شیری و نخهای تکرنگ، روشن یا همرنگ پارچه استفاده میشود. در شبکهدوزی تنوع رنگی محدود است و اغلب با یک رنگ دوخته میشود.<ref>{{پک|ایروانی محمدآبادی|1396|ک=شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|ص=36}}</ref> | شبکهدوزی معمولاً روی پارچههای ابریشمی، کتانی یا پشمی با بافتی ساده انجام میشود.<ref>{{پک/بن|هنر|ک=وبسایت ایالت هنر|ف=شبکهدوزی}}</ref> نخ مورد استفاده در این هنر، نخ دمسه یا عمامه است. از نخ دمسه برای شبکهدوزی و از نخ عمامه برای قلابدوزی و استحکام قسمت بریده شدۀ تار و پود پارچه استفاده میشود. سوزن، بشکاف (برای جدا کردن تار و پود پارچه) و کارگاه گلدوزی نیز برای انجام این هنر لازم است. انتخاب رنگ پارچه و نخ به سلیقۀ دوزنده یا سفارشدهنده بستگی دارد، ولی اغلب از پارچههای روشن مانند سفید، کرم، شیری و نخهای تکرنگ، روشن یا همرنگ پارچه استفاده میشود. در شبکهدوزی تنوع رنگی محدود است و اغلب با یک رنگ دوخته میشود.<ref>{{پک|ایروانی محمدآبادی|1396|ک=شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|ص=36}}</ref> | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
| خط ۲۴: | خط ۲۱: | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=ایروانی محمدآبادی|نام=سعیده|عنوان=شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|سال=1396|مکان=دانشگاه علم و هنر یزد}} | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=ایروانی محمدآبادی|نام=سعیده|عنوان=شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|سال=1396|مکان=دانشگاه علم و هنر یزد}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=شبکهدوزی|نشانی=http://www.art-state.com/%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/|تاریخ بازبینی=16 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|هنر}}|وبگاه=وبسایت ایالت هنر}} | * {{یادکرد وب|عنوان=شبکهدوزی|نشانی=http://www.art-state.com/%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/|تاریخ بازبینی=16 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|هنر}}|وبگاه=وبسایت ایالت هنر}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=فراموشی هنر ((چشمهدوزی))|نشانی=https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C-200/973551-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1-%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C|تاریخ=3 مرداد 1397|تاریخ بازبینی=11 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|احیا}}|وبگاه=پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران -تهران}} | * {{یادکرد وب|عنوان=فراموشی هنر ((چشمهدوزی))|نشانی=https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C-200/973551-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1-%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C|تاریخ=3 مرداد 1397|تاریخ بازبینی=11 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|احیا}}|وبگاه=پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران -تهران}} | ||
نسخهٔ ۱۱ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۲:۲۹
شبکهدوزی؛ ایجاد نقشهای توری و مشبک از طریق ایجاد حفرههای منظم در بافت پارچه.
شبکهدوزی از دوختهای رایج و سنتی اصفهان است که قدمتی طولانی دارد. این صنعت دستی در دورههای اسلامی به اوج شکوفایی خود رسید. شبکهدوزی شامل نقوش بتهجقه، شمسه، ترنج، گل و ستاره است که برای تزیین انواع منسوجات پارچهای بهکار میرود.
تعریف
شبکهدوزی یکی از دوختهای سنتی اصفهان است که با کشیدن تعدادی تار یا پود و یا هر دوی آن از نقاط معینی از پارچه و پر کردن جای آنها با سوزندوزی؛ بهطوری که نقش منظمی از آن روی پارچه شکل بگیرد، تهیه میشود. از شبکهدوزی بیشتر برای تزیین رومیزی، پرده، روکرسی، روتختی، جای قرآن، کوسن، دستمال سفره و زیربشقابی استفاده میشود.[۱] نقوشی که بیشتر در شبکهدوزی بهکار میرود شامل بتهجقه، نقش ترنج و سرترنج، نیمترنج، شمسه، ستاره، گلوبوته و انواع گل است.[۲]
تاریخچه
شبکهدوزی در ایران قدمتی طولانی دارد. آغاز این صنعت دستی در دورۀ قبل از اسلام و اوج شکوفایی آن مربوط به دوران اسلامی است. در گذشته زنان ایرانی برای حفظ حجاب از روبندههایی استفاده میکردند که قسمت مستطیلی جلوی آن شبکهدوزی میشد تا استفادهکنندگان از آن بهتر بتوانند جلوی خود را ببینند.[۳]
این هنر دستی که در هند و پاکستان ریشهای دارد، در کشورهای اروپایی نیز با نوآوری و تنوع طرحها به شکوفایی رسیده است. در ایران نیز، این هنر در استان اصفهان جلوهای متمایز یافته و با تلفیق در ملزومات دوختی، به نام این خطه ثبت و ماندگار شده است.[۴] شبکهدوزی بیشتر در شهرهای اصفهان، یزد، کاشان و استان آذربایجان و نیز در میان ارامنه رایج است.[۵] شبکهدوزی از صنایع دستی استان خراسان جنوبی نیز بوده که امروزه رواج کمتری دارد.[۶]
ابزارهای لازم برای شبکهدوزی
شبکهدوزی معمولاً روی پارچههای ابریشمی، کتانی یا پشمی با بافتی ساده انجام میشود.[۷] نخ مورد استفاده در این هنر، نخ دمسه یا عمامه است. از نخ دمسه برای شبکهدوزی و از نخ عمامه برای قلابدوزی و استحکام قسمت بریده شدۀ تار و پود پارچه استفاده میشود. سوزن، بشکاف (برای جدا کردن تار و پود پارچه) و کارگاه گلدوزی نیز برای انجام این هنر لازم است. انتخاب رنگ پارچه و نخ به سلیقۀ دوزنده یا سفارشدهنده بستگی دارد، ولی اغلب از پارچههای روشن مانند سفید، کرم، شیری و نخهای تکرنگ، روشن یا همرنگ پارچه استفاده میشود. در شبکهدوزی تنوع رنگی محدود است و اغلب با یک رنگ دوخته میشود.[۸]
پانویس
- ↑ ایروانی محمدآبادی، شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن، ۳۶.
- ↑ ایروانی محمدآبادی، شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن، ۳۶.
- ↑ ایروانی محمدآبادی، شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن، ۳۵.
- ↑ ایروانی محمدآبادی، شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن، ۳۵.
- ↑ «شبکهدوزی»، وبسایت ایالت هنر.
- ↑ «فراموشی هنر ((چشمهدوزی))»، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران -تهران.
- ↑ «شبکهدوزی»، وبسایت ایالت هنر.
- ↑ ایروانی محمدآبادی، شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن، ۳۶.
منابع
- ایروانی محمدآبادی، سعیده (۱۳۹۶). شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن. دانشگاه علم و هنر یزد.
- «شبکهدوزی». وبسایت ایالت هنر. دریافتشده در ۱۶ تیر ۱۴۰۵.
- «فراموشی هنر ((چشمهدوزی))». پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران -تهران. ۳ مرداد ۱۳۹۷. دریافتشده در ۱۱ مرداد ۱۴۰۵.