پیش‌نویس:کیف پولی ایرانی

کیف پولی ایرانی

عنوان اصلی	کیف پول ایران
عنوان انگلیسی	Iran Wallet
عنوان علمی	کیف الکترونیک پول
شاخه علمی	اقتصاد
نوع مفهوم	ابزار پرداخت الکترونیکی
حوزه کاربرد	تراکنش‌های مالی خرد
گستره جغرافیایی	ایران
نخستین کاربرد	۱۳۹۹ش
مرتبط با	سامانه‌های ملی پرداخت
اهمیت	انجام تراکنش‌های مالی بدون نیاز به اینترنت
مبدع	بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
آثار مرتبط	ضوابط فعالیت مؤسسات اعتباری و راهبران کیف الکترونیک پول

کیف پول ایران، ابزار پرداخت الکترونیکی بدون نیاز به اینترنت برای مدیریت تراکنش‌های مالی خرد.

کیف پول ایران مبتنی بر ضوابط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به منظور تسهیل تراکنش‌های زیر یک میلیون تومان و پرداخت‌های برون‌خط راه‌اندازی شد. این ابزار از طریق کدهای دستوری و تطابق کد ملی با مالکیت سیم‌کارت، امکان انتقال وجه، خرید، شارژ و برداشت موجودی را فراهم می‌کند. هدف از توسعه این سیستم، کاهش وابستگی به اینترنت، یکپارچه‌سازی خدمات پرداخت و جایگزینی روش‌های سنتی مانند حذف چک‌های کاغذی در کنار توسعه چک الکترونیک است که تحت نظارت نهادهایی چون شاپرک و در بستر شبکه پرداخت کشور عملیاتی گردید.

مبانی قانونی

به منظور توسعه فضای کسب‌وکار و نیازهای جدید در حوزه پرداخت، در تابستان ۱۳۹۹ش ویرایش پنجم ضوابط فعالیت مؤسسات اعتباری و راهبران کیف الکترونیک پول در نظام پرداخت کشور از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با هدف توسعه شبکه پرداخت کشور و پشتیبانی از تراکنش‌های با مبالغ بسیار خرد (پرداخت ریز) تصویب شد.

بر اساس این مقررات، کیف الکترونیک پول ابزاری است که توسط مؤسسه اعتباری عامل صادر می‌شود و به دو صورت برون‌خط (با قابلیت ذخیره اطلاعات ارزش ریالی موجودی دارنده) و برخط (با قابلیت نگهداری شناسه کیف) فعالیت می‌کند.

کیف تجاری امکان دریافت وجوه ناشی از فروش کالا یا خدمات را برای پذیرنده فراهم می‌سازد و کیف شخصی پس از احراز هویت در اختیار اشخاص حقیقی قرار می‌گیرد. سطوح احراز هویت برای کاربران کیف شخصی به سه سطح تقسیم شده است؛ در سطح اول با تطابق اطلاعات هویتی و شماره تلفن همراه، کاربر مجاز به انجام تراکنش تا سقف شاخص ریزپرداخت است و در سطوح دوم و سوم با احراز شماره حساب بانکی و داشتن یک سال فعالیت سالم و بدون هیچ رفتار مشکوک، این سقف مجاز افزایش می‌یابد.

مکانیزم اجرایی

کیف پول ایران با هدف حذف وابستگی به بستر اینترنت و افزایش تاب‌آوری شبکه پرداخت کشور معرفی شد. ثبت‌نام در این سامانه از طریق شماره‌گیری کد دستوری #۹۸* از طریق تلفن همراه انجام می‌شود و شرط اصلی عضویت، تطابق کد ملی با مالکیت سیم‌کارت است. کاربران پس از تکمیل ثبت‌نام می‌توانند از طریق کارت‌های بانکی عضو شبکه شتاب، کیف پول خود را شارژ کرده و خدماتی نظیر جابه‌جایی آنی پول، مشاهده لحظه‌ای مانده حساب و امکان انتقال موجودی کیف پول به حساب‌های بانکی متصل را مدیریت کنند. قابلیت خرید حضوری و غیرحضوری از فروشگاه‌های منتخب از طریق اتصال به برنامک‌های کاربردی نظیر تارا، اسنپ، اوانو، آپ، تاپ، ۷۲۴ و امکان پرداخت هزینه نان در نانوایی‌های پخت دولتی با استفاده از برنامک نئو بیت در این بستر فراهم شده است. در صورت بروز مشکل در تراکنش‌ها، رفع مغایرت‌ها به‌صورت برخط و حداکثر ظرف ۲۴ ساعت انجام خواهد شد.

کارکرد ساختاری

اصلاح و متنوع‌سازی نظام پرداخت و توسعه ابزارهای جایگزین از جمله کیف پول، ریال دیجیتال، بانکداری باز و استفاده از سیستم کهربا در شرایطی در دستور کار بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت که ۹۰ درصد تراکنش‌های انجام‌شده در شبکه بانکی، مبالغی زیر ۵۰۰ هزار تومان و ۹۵ درصد تراکنش‌ها زیر یک میلیون تومان است. همچنین هیئت وزیران با پیشنهاد بانک مرکزی، فعال‌سازی کیف پول ایرانی برای کارکنان دستگاه‌های اجرایی را به تصویب رساند.

منابع

• «ضوابط فعالیت مؤسسات اعتباری و راهبران کیف الکترونیک پول در نظام پرداخت کشور». وبگاه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران. ۱۱ شهریور ۱۳۹۹.
• «کیف پول ایران؛ انجام تراکنش‌های مالی بدون نیاز به اینترنت». خبرگزاری مهر. ۱۲ مرداد ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
• «کیف پول ایرانی چیست؟ کد فعال سازی کیف پول ایرانی چیست؟». پایگاه خبری جماران. ۱۲ مرداد ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
• «توسعه چک الکترونیک و کیف پول در دستور کار بانک مرکزی؛ ۹۵ درصد تراکنش‌ها زیر یک میلیون تومان است». پایگاه خبری عصر ایران. ۲۴ خرداد ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
• «کیف پول ایرانی برای کارکنان دستگاه‌های اجرایی فعال می‌شود». پایگاه خبری انتخاب. ۱۲ مرداد ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.