امام محمد تقی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''<big>امام جواد؛</big>''' محمد بن‌علی بن‌موسی و امام نهم شیعیان اثنی‌عشری.

امام جواد در سال ۱۹۵ هجری در شهر مدینه به دنیا آمد.<ref>ابن‌شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۷۹؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۷۳.</ref> اطلاعات مربوط به زندگی ایشان، به‌دلیل شرایط سیاسی حکومت عباسی، سیاست تقیه و روش‌های پنهانی مبارزه، و همچنین طول عمر کوتاه ایشان، در منابع تاریخی محدود است.<ref>جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ۱۳۸۱ش، ص۴۷۶-۴۷۷.</ref> درباره روز و ماه تولد ایشان اختلاف نظر وجود دارد؛<ref>ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۷۹.</ref> بر اساس نظر مشهور، ۱۰ رجب است،<ref>طوسی، مصباح المتهجد، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۸۰۵-۸۰۴؛ ‌نعیبی‌، مطالب ‌السؤول‌ فی‌ مناقب ‌آل‌الرسول‌، ۱۴۲۰ق، ج‌۲، ص‌۱۴۰.</ref> اما برخی منابع آن را در ۱۹ رمضان ذکر می‌کنند.<ref>اشعری‌، ‌المقالات ‌و الفرق‌، ۱۳۶۰ش، ج۱، ص‌۹۹‌.</ref>

 

پدر امام جواد، علی بن موسی، ملقب به امام رضا بود.<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۷۶؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۷۱.</ref> مادرش، سَبیکه نوبیه، از اهالی نَوْبه (واقع در حبشه آفریقا) بود<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۲۱۶؛ کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۹۲.</ref> و از کنیزان امام رضا به شمار می‌رفت.<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۹۱.</ref> در منابع مختلف، ایشان با نام‌های گوناگونی از جمله دُرّه، ریحانه و مرّیسه نام برده شده‌اند.<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۲۱۶؛ حسینی شیرازی، امهات المؤمنین، ۱۴۲۵ق، ص۲۸۵.</ref> امام رضا نیز او را خیزران نامیده است.<ref>ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۳۷۹؛ ک لینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۹۲.</ref> برخی منابع نسب مادر امام جواد را به خاندان ماریه قبطیه، همسر پیامبر اسلام، نسبت داده‌اند.<ref>ابن‌شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۷۹.</ref>

 

بر اساس نقلی که در منابع روایی و تاریخی آمده، امّ‌فضل، دختر مأمون، امام را مسموم کرد<ref>مسعودی، علی‌بن‌الحسین، مروج‌الذهب و معادن‌الجوهر، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۵۲.</ref> و ایشان در ۲۹ ذی‌القعده<ref>ابن‌شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۷۹.</ref> یا ۵ ذی‌الحجه<ref>ابن‌ابی‌الثلج، تاریخ الائمه، ۱۴۰۶ق، ص۱۳.</ref> یا ۶ ذی‌الحجه<ref>فتال نیشابوری، روضه الواعظین، ۱۳۷۵ق، ج۱، ص۲۴۳.</ref> سال ۲۲۰ق در بغداد شهید شد. پیکر امام جواد در جانب غربی بغداد در قبرستان قریش پشت قبر جدشان، امام موسی بن‌جعفر، به خاک سپرده شد.<ref>طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۹۰.</ref> منابع سن ایشان در زمان شهادت را ۲۵ سال گزارش کرده‌اند.<ref>قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۳۴۷؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۷۳، ۲۹۵.</ref>

امام جواد از نوادگان پیامبر اسلام، با شش واسطه از نسل امام علی و از قبیله بنی‌هاشم، یکی از طایفه‌های قبیله قریش بود. نام ایشان، محمد و کنیه‌های آن امام نیز ابوعبدالله،<ref>ابن‌جوزی، تذکره الخواص، ، ۱۴۱۸ق، ص۳۲۱.</ref> ابوعلی<ref>عطاردی، مسند الإمام الجواد(ع)، ۱۴۱۰ق، ص۱۶.</ref> و اباجعفر ثانی<ref>ابن‌شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۷۹؛ ابن‌طولون، الائمه الاثناعشر، ۱۴۲۶ق، ص۱۰۳.</ref> است. در کتب روایی برای جلوگیری از اشتباه با امام باقر که ابوجعفر اول نامیده می‌شود، از امام جواد با عنوان اباجعفر ثانی یاد می‌کنند.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۸۵۷.</ref> مشهورترین القاب آن امام، جواد، تقی و ابن‌الرضا است<ref>مجلسی، جلاء العیون، ۱۳۸۲ش، ص۹۵۹؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۸۱.</ref> و با عنوان جواد الائمه نیز شناخته می‌شوند.<ref>مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۱۰۳-۱۰۲.</ref> در منابع روایی و تاریخی، القاب دیگری از جمله زَکی، مُتّقی، رضی، قانع، مختار،<ref>مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۱۳-۱۲ و ص۱۶.</ref> مرتضی و مُنتَجَب،<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۹۵.</ref> متوکل،<ref>قرشی، حیاه الإمام محمد الجواد(ع)، ۱۴۱۸ق، ص۲۴.</ref> صابر، صادق، غَیظُ المُلْحِدین، قُرّةُ عَینِ المُؤمنین،<ref>صدوق، عیون أخبار الرضا(ع)، ۱۳۷۸ق، ج۲، ص۲۵۰.</ref> قانع، نجیب و هادی<ref>خزعلی، موسوعه الإمام الجواد(ع)، ۱۴۱۹ق، ج۱، ص۲۷-۲۵.</ref> برای آن امام ذکر شده که میان شیعیان و اهل‌سنت شهرت دارد.<ref> تقی‌زاده داوری، تصویر امامان شیعه در دائره‌المعارف اسلام، ۱۳۸۵ش، ص۳۸۰.</ref>

ازدواج امام جواد با امّ‌فضل، دختر مأمون عباسی، در سال ۲۰۲ق<ref>ابن‌کثیر، البدایه و النهایه، ۱۴۰۸ق، ج۱۰، ص۲۹۵.</ref> یا ۲۱۵ق<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۲۶ق، ص۲۲۳.</ref> به درخواست مأمون انجام شد.<ref>جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ۱۳۸۱ش، ص۴۷۸.</ref> انگیزه‌های مأمون از این ازدواج بر اساس گزارش‌های منابع تاریخی و روایی شامل ترکیبی از عوامل سیاسی مانند کنترل امام، جلب رضایت علویان، عوام‌فریبی و آگاهی به فضایل علمی و اخلاقی امام، ذکر شده است.<ref>پیشوایی، سیره پیشوایان، ۱۳۷۹ش، ص۵۵۸.</ref> این ازدواج با مخالفت برخی از افراد درباریان عباسی مواجه شد، زیرا از انتقال خلافت عباسیان به علویان می‌ترسیدند.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۸۱.</ref> امام مهریه را معادل مهریه فاطمه زهرا، یعنی ۵۰۰ درهم، تعیین کرد و از این ازدواج فرزندی نداشت.<ref>ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۳۷۹ش، ج۴، ص۳۸۰.</ref>

همسر دیگر امام، سمانه مغربیه بود که بر پایه منابع تاریخی، تمام فرزندان امام از این همسر متولد شده‌اند.<ref>قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۴۹۷.</ref> در منابع مختلف از دو پسر امام به نام‌های علی و موسی مُبَرقَع یاد شده است.<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۹۱؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۹۵.</ref> نام‌های دختران در منابع با اختلاف ذکر شده‌اند. بر اساس گزارش شیخ مفید، دو دختر به نام‌های فاطمه و امامه ذکر شده‌اند<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۸۸.</ref> و در منابع دیگر نام‌هایی چون حکیمه، خدیجه و امّ‌کلثوم نیز ثبت شده است.<ref>ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۳۸۰.</ref>

|۲۹ ذی‌القعده  یا ۵ و ۶ ذی‌الحجه، سال ۲۲۰ق

|'''نام قاتل'''