فرار از خانه: تفاوت میان نسخه‌ها

فرار از خانه به اقدام به دوری و عدم بازگشت به منزل و ترک اعضای خانواده، بدون اجازه از والدین، قیّم یا وصی قانونی گفته می‌شود. این پدیده، نوعی واکنش نسبت به شرایطی است که از نظر فرد نامساعد، غیرقابل‌ تحمل و بعضاً تغییرناپذیر تلقی می‌شود<ref>[https://www.sid.ir/paper/56834/fa هاشمی و دیگران، «پیامدهای فرار دختران از منزل»، 1390ش، ص161.]</ref> و معمولاً به‌عنوان یک مکانیسم دفاعی برای کاهش ناخوشایندی و خلاصی از محرک‌های آزاردهنده انجام می‌شود. فرار از خانه در نگاه اول پدیده‌ای فردی به نظر می‌رسد، اما با توجه به پیامدهای گسترده‌ای که بر خانواده و جامعه دارد، یکی از آسیب‌های اجتماعی جدی محسوب می‌شود.<ref>[https://www.heyvafamily.com/web/articles/view/701/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87.html «فرار از خانه»، وب‌سایت فیلیا.]</ref> این اقدام نوعی انحراف و نقض مقررات خانواده شناخته شده است<ref>[https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a%20id=2218&sid=1&slc%20lang=fa حقیقت‌دوست، «عوامل زمینه‌ساز فرار دختران از خانه»، 1383ش، ص252.]</ref> که به جرایم دیگر منجر می‌شود.<ref>[https://flj.isu.ac.ir/article_39436_c0a49db1cc598d76d9d81d8b5786b260.pdf عابدی تهرانی و افشاری، «تأثیر رسانه در گسترش مصادیق بی‌بندوباری (فرار از خانه و روابط جنسی نامشروع) و راه‌حل‌های آن»، 1390ش، ص3.]</ref>  

فرار از خانه از جهات‌ مختلفی تقسیم‌بندی شده است. از نظر جنس و تأهل؛ از نظر اطلاع خانواده؛ از نظر همراهان؛ از نظر مدت زمان؛ از نظر مبدأ و مقصد و از نظر تکرار.<ref>[https://www.heyvafamily.com/web/articles/view/707/%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87.html «انواع فرار از خانه»، وب‌سایت فیلیا.]</ref>

 

* '''از نظر تکرار''': فرار به دو دستهٔ اولین بار و فرار مجدد باوجود تلاش مددکاران برای بازگشت فرد به خانه تقسیم می‌شود.<ref>[https://www.heyvafamily.com/web/articles/view/701/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87.html «فرار از خانه»، وب‌سایت فیلیا.]</ref>

فرار از خانه پدیده‌ای است که در سراسر جهان رخ می‌دهد و الگوهای سنی و جنسیتی مشخصی دارد. براساس گزارش سازمان بهداشت جهانی، سالانه بیش از یک میلیون نوجوان ۱۳ تا ۱۹ ساله از خانه‌های خود فرار می‌کنند که از این تعداد، ۶۰ تا ۷۰درصد را دختران و ۳۰ تا ۴۰درصد را پسران تشکیل می‌دهند.<ref>[https://sid.ir/paper/100537/fa#downloadbottom افراسیابی و عرب‌مقدم، «مطالعۀ عوامل مرتبط با گرایش نوجوانان به فرار از خانه»، 1390ش، ص164.]</ref> در سطح بین‌المللی، دوران نوجوانی و سنین زیر ۱۸ سال به عنوان آسیب‌پذیرترین دوران برای وقوع این پدیده شناخته می‌شود.<ref>[https://www.iscanews.ir/news/904138/%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%86%D9%88 «بیشترین سن فرار از خانه چند سالگی است؟/ چرا نوجوانان فراری به تهران و مشهد روی می‌آورند»، باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران: ایسکانیوز.]</ref> در آمریکا سالانه حدود ۱٫۵ میلیون کودک از خانه فرار می‌کنند.<ref>[https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a%20id=2218&sid=1&slc%20lang=fa حقیقت‌دوست، «عوامل زمینه‌ساز فرار دختران از خانه»، 1383ش، ص252.]</ref> به ازای هر هفت نوجوان، یک نفر از خانه فرار می‌کند که بیشتر آنها پسر هستند.<ref>[https://www.iscanews.ir/news/904138/بیشترین-سن-فرار-از-خانه-چند-سالگی-است-چرا-نو «بیشترین سن فرار از خانه چند سالگی است؟/ چرا نوجوانان فراری به تهران و مشهد روی می‌آورند»، باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران: ایسکانیوز.]</ref> درصد بالایی از دختران نوجوان فراری در آمریکا به خانواده‌هایی با مشکلات اقتصادی و اجتماعی شرایط نامتعادل تعلق دارند و دچار [[بارداری دختران مجرد|حاملگی قبل‌از ازدواج]] می‌شوند و در رفتارهایی مانند [[بی‌بندوباری|بی‌بندوباری جنسی]]، ولگردی و خودکشی درصد بالاتری از پسران دارند.<ref>[https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a%20id=2218&sid=1&slc%20lang=fa حقیقت‌دوست، «عوامل زمینه‌ساز فرار دختران از خانه»، 1383ش، ص254 و 262.]</ref>

براساس اعلام سازمان بهزیستی در ایران، سالانه بین ۱۰ تا ۱۵درصد از دختران ۱۴ تا ۱۸ ساله از خانه فرار می‌کنند،<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/642506/چقدر-دختر-فراری-در-ایران-وجود-دارد-مهم-ترین-عوامل-فرار-دختران «چقدر دختر فراری در ایران وجود دارد؟» همشهری آنلاین.]</ref> هرچند کارشناسان معتقدند این آمار تنها مربوط به دخترانی است که خدمات دریافت کرده‌اند و الزاماً نشان‌دهندهٔ کل موارد فرار نیست.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13980917000919/سرنوشت-متفاوت-دختران-فراری-در-مشهد--رفتار-اصلاح‌گرانه-با-پناهندگان-به «سرنوشت متفاوت دختران فراری در مشهد/ رفتار اصلاح‌گرانه با پناهندگان به امام مهربانی‌ها»، خبرگزاری فارس.]</ref> فرار در پسران نیز رخ می‌دهد، اما به‌دلیل حساسیت کمتر اجتماعی، آمار دقیقی از آن در دسترس نیست و آنان معمولاً در مراکز کودکان کار یا مراکز شبه‌خانواده ساماندهی می‌شوند.<ref>[https://www.irna.ir/news/83071878/31-خانه-سلامت-به-دختران-فراری-خدمات-می-دهند «31 خانۀ سلامت به دختران فراری خدمات می‌دهند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> بررسی‌ها نشان می‌دهد که ۴۴درصد از دختران فراری پیش‌از فرار با یکی از والدین زندگی می‌کرده‌اند<ref>[https://magirans.com/دانلود-مقاله-نگاهی-به-علل-و-پيامدهای-فر.htm «علل و پیامدهای فرار دختران از خانه»، وب‌سایت مگ ایرانز.]</ref> و فرار دختران در ایران شش برابر پسران است؛<ref>[https://www.irna.ir/news/82806736/بن-بستی-به-نام-فرار-از-خانه «بن‌بستی به نام فرار از خانه»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> همچنین ۴۴درصد آنان ترک‌تحصیل کرده و بیش از ۳۵درصد سابقهٔ اعتیاد دارند.<ref>[https://magirans.com/دانلود-مقاله-نگاهی-به-علل-و-پيامدهای-فر.htm «علل و پیامدهای فرار دختران از خانه»، وب‌سایت مگ ایرانز.]</ref>  

۲. '''تقویت نقش مدارس و آموزش‌وپرورش''': بیشترین آمار فرار مربوط به سنین تحصیل در مدارس است. آموزش مهارت‌های زندگی،<ref>[http://frooyesh.ir/article-1-3256-fa.pdf قاسمی و دیگران، «اثربخشی رفتار درمانی عقلانی- هیجانی بر سیستم‌های فعال‌ساز/ بازداری رفتاری، رفتارهای پرخطر جنسی و اجتناب تجربی در نوجوانان دارای سابقۀ فرار از خانه»، 1400ش، ص269.]</ref> مدیریت کنترل رفتار، برخورداری از آموزش رایگان، تناسب امکانات آموزشی با زندگی واقعی،<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1637486761-10483-1400-74.pdf معظمی و اسمعیلی، «جرم‌شناسی پدیدۀ فرار از منزل نوجوانان»، 1399ش، ص121 و 122.]</ref> استفاده از مشاوران و مددکاران مجرب در مدارس<ref>[https://magirans.com/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%D9%BE%D9%8A%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1.htm «علل و پیامدهای فرار دختران از خانه»، وب‌سایت مگ ایرانز.]</ref> و ایجاد تحولات فرهنگی بنیادی در افزایش سطح دانش دانش‌آموزان<ref>[https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a%20id=2218&sid=1&slc%20lang=fa حقیقت‌دوست، «عوامل زمینه‌ساز فرار دختران از خانه»، 1383ش، ص253.]</ref> ازجمله اقدامات مؤثر در این حوزه است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/8123/106785/چرا-دختران-از-خانه-فرار-می-کنند «چرا دختران از خانه فرار می‌کنند؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

۳. '''حمایت روانی و عاطفی از فرزندان''': ارتقای تعادل شخصیتی و انعطاف‌پذیری مانند عزت‌نفس، خودپندارهٔ مثبت، خودکنترلی، خودگردانی و خوش‌بینی، ایجاد پیوندهای عاطفی در خانواده، مراقبت والدین، امن نگه داشتن محیط خانه، آموزش فرزندان برای بیان مشکلات، همدلی با آنها در بحران‌ها<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1637486761-10483-1400-74.pdf معظمی و اسمعیلی، «جرم‌شناسی پدیدۀ فرار از منزل نوجوانان»، 1399ش، ص116-120 و 113-118.]</ref> و جویا شدن علل تهدید به فرار ازجمله اقدامات ضروری است.<ref>[https://newmiind.professora.ir/cat-0/%D8%AE%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7/news-28656/%D8%AC%D9%84%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B2%D9%84/ «جلوگیری از فرار از منزل» وب‌سایت newmiind.]</ref>

۴. '''نقش رسانه در آگاه‌سازی''': رسانه‌ها با ارائهٔ ارزش‌ها، آموزش مهارت‌های اجتماعی، آگاه‌سازی کودکان از موقعیت‌های خطرناک،<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1637486761-10483-1400-74.pdf معظمی و اسمعیلی، «جرم‌شناسی پدیدۀ فرار از منزل نوجوانان»، 1399ش، ص116-120 و 113-118.]</ref> نقد رفتارهای نابهنجار و ارتقای موفقیت‌جویی در نوجوانان و همچنین به تصویر کشیدن واقعیت تلخ زندگی دختران فراری برای عبرت دیگران می‌توانند نقش مؤثری در پیشگیری ایفا کنند.<ref>[https://magirans.com/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%D9%BE%D9%8A%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1.htm «علل و پیامدهای فرار دختران از خانه»، وب‌سایت مگ ایرانز.]</ref>

۵. '''توانمندسازی فرهنگی خانواده‌ها''': آموزش مهارت‌های فرزندپروری،<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1637486761-10483-1400-74.pdf معظمی و اسمعیلی، «جرم‌شناسی پدیدۀ فرار از منزل نوجوانان»، 1399ش، ص120.]</ref> همسوسازی ارزش‌های خانواده با محیط آموزشی و رسانه برای ایجاد تعادل در پیشگیری از فرار کودکان و نوجوانان، و افزایش آگاهی والدین نسبت به حقوق و جایگاه خود و مشارکت آنان در برنامه‌های پیشگیرانه از دیگر راهکارهای اساسی به‌شمار می‌رود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/889582/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4-%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%82-%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%86%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86 عابدی تهرانی و افشاری، «تأثیر رسانه در گسترش مصادیق بی‌بندوباری (فرار از خانه و روابط جنسی نامشروع) و راه‌حل‌های آن»، 1390ش، ص5-7.]</ref>

فرار از خانه موجب بی‌خانمانی، سردرگمی و افزایش مخاطرات روانی می‌شود. نوجوانان فراری به‌دلیل ناتوانی در کنترل هیجان، قادر به ارزیابی موقعیت جدید نیستند و به‌جای حل مسئله، دچار رفتارهای پرخطر می‌شوند که آسیب‌های روانی و اجتماعی جدی به دنبال دارد.<ref>[http://frooyesh.ir/article-1-3256-fa.pdf قاسمی و دیگران، «اثربخشی رفتار درمانی عقلانی- هیجانی بر سیستم‌های فعال‌ساز/ بازداری رفتاری، رفتارهای پرخطر جنسی و اجتناب تجربی در نوجوانان دارای سابقۀ فرار از خانه»، 1400ش، ص263 و 268.]</ref> در مورد دختران فراری، آمارها نشان می‌دهد که به ۶۰درصد از آنها در هفتهٔ اول تعرض جنسی می‌شود و بیش از نیمی برای کسب سرپناه یا پول، هر روز ارتباط جنسی دارند.<ref>[https://magirans.com/دانلود-مقاله-نگاهی-به-علل-و-پيامدهای-فر.htm «علل و پیامدهای فرار دختران از خانه»، وب‌سایت مگ ایرانز.]</ref> همچنین بسیاری از دختران فراری جذب باندهای فساد می‌شوند و طبق آمار بین‌المللی، این باندها سالانه ده میلیون دلار از قاچاق و تجارت دختران و زنان سود می‌برند. پیامدهایی چون خودفروشی، اعتیاد، ابتلا به بیماری‌های مقاربتی و کاهش سن آسیب‌های اجتماعی از دیگر عوارض فرار دختران است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/889582/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4-%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%82-%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%86%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86 عابدی تهرانی و افشاری، «تأثیر رسانه در گسترش مصادیق بی‌بندوباری (فرار از خانه و روابط جنسی نامشروع) و راه‌حل‌های آن»، 1390ش، ص6.]</ref>

مددکاران مستقر در پارک‌ها و پایانه‌های مسافربری، دختران و پسران فراری را شناسایی می‌کنند.<ref>[https://www.iscanews.ir/news/904138/بیشترین-سن-فرار-از-خانه-چند-سالگی-است-چرا-نو «بیشترین سن فرار از خانه چند سالگی است؟/ چرا نوجوانان فراری به تهران و مشهد روی می‌آورند»، باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران: ایسکانیوز.]</ref> پذیرش افراد فراری در مراکز بهزیستی به‌صورت خودمعرف، دستور قاضی یا نیروی انتظامی و [[اورژانس اجتماعی]] است.<ref>[https://www.behzisti.ir/news/70524/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF «جایی برای توجه به دخترانی که سرپناه ندارند»، وب‌سایت سازمان بهزیستی کشور.]</ref>[[پرونده:فرار از خانه2.jpeg|جایگزین=روزنامه دیدبان__فرار دختران از خانه|بندانگشتی|آمار تلخ [[فرار دختران]] از خانه در روزنامه دیدبا]]

* «۳۱ خانهٔ سلامت به دختران فراری خدمات می‌دهند»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مهر ۱۳۹۷ش.

* «آسیب اجتماعی فرار از خانه و زمینه‌ها و ابعاد آن»، وب‌سایت افسران، تاریخ بازدید: ۲ فروردین ۱۴۰۳ش.

* «اختلاف نظر فرزندان با پدر و مادر دلیل فرار از خانه»، مهرنیوز، تاریخ درج مطلب: ۳ بهمن ۱۴۰۱ش.

* «اصرار غرب بر ترویج فردگرایی در ایران»، وب‌سایت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۷ آذر ۱۴۰۱ش.

* «افزایش فرار مردان همسردار از خانه»، روزنامهٔ توسعهٔ ایرانی، تاریخ درج مطلب: ۵ اردیبهشت ۱۴۰۱ش.

* «بیشترین سن فرار از خانه چند سالگی است؟ / چرا نوجوانان فراری به تهران و مشهد روی می‌آورند»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران - ایسکانیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۵ بهمن ۱۳۹۶ش.

* «تحقیق بررسی علل فرار دختران»، وب‌سایت بانک مقاله، تاریخ بازدید: ۵ فروردین ۱۴۰۳ش.

* «جایی برای توجه به دخترانی که سرپناه ندارند»، وب‌سایت سازمان بهزیستی کشور، تاریخ درج مطلب: 28 آذر 1401ش.

* «جلوگیری از فرار در منزل» وب‌سایت ذهن نو، تاریخ بازدید: ۵ فروردین ۱۴۰۳ش.

* «چقدر دختر فراری در ایران وجود دارد؟» همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۰ آذر ۱۴۰۰ش.

* «خانواده در فرهنگ ایرانی»، وب‌سایت بلوگفا، تاریخ بازدید: ۲ فروردین ۱۴۰۳ش.

* «خانواده‌های مستعد فرار دختران از خانه+ راه کار»، وب‌سایت نمناک، تاریخ بازدید: ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.

* «دختر جوان با رؤیای ازدواج و مهاجرت از خانه گریخت»، اعتمادآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۷ شهریور ۱۴۰۲ش.

* «دختران و پسران فراری به این ۵ استان می‌روند!/ علل فرار از خانه!»، وب‌سایت رکنا، تاریخ درج مطلب: ۶ بهمن ۱۳۹۹ش.

* «علل و پیامدهای فرار دختران از خانه»، وب‌سایت مگز ایرانز، تاریخ بازدید: ۵ فروردین ۱۴۰۳ش.

* «فرار از خانه با وعدهٔ پوشالی مهاجرت به اروپا»، وب‌سایت پایگاه خبری خلیج‌فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۸ شهریور ۱۴۰۲ش.