بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۳۲: خط ۳۲:


== تولد و خانواده ==
== تولد و خانواده ==
امام علی بن ابی‌طالب، بنابر منابع تاریخی، در روز جمعه[۱][۲] سیزدهم رجب، سی سال پس از عام الفیل، در کعبه و در شهر مکه متولد شد.[۳] پدر او ابی‌طالب بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبدمناف بن قصی بن کلاب[۴] و مادرش فاطمه بنت اسد بن هاشم بن عبد مناف بود.[۵] بر پایه این منابع، ازدواج ابوطالب و فاطمه بنت اسد نخستین ازدواج میان زن و مردی از بنی‌هاشم به‌شمار می‌رفت و علی نخستین فردی بود که از سوی پدر و مادر هاشمی محسوب می‌شد.[۶]
امام علی بن ابی‌طالب، بنابر منابع تاریخی، در روز جمعه<ref>{{پک|مفید|۱۳۶۴|ک=الإرشاد|ص=۵ و ۸|ج=۱}}</ref><ref>{{پک|قمی|۱۳۷۱|ک=منتهی الآمال|ص=۲۷۳|ج=۱}}</ref> سیزدهم رجب، سی سال پس از عام الفیل، در کعبه و در شهر مکه متولد شد.<ref>{{پک|طبرسی|۱۳۹۰|ک=إعلام الوری بأعلام الهدی|ص=۱۵۳|ج=۱}}</ref> پدر او ابی‌طالب بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبدمناف بن قصی بن کلاب<ref>{{پک|مفید|۱۳۶۴|ک=الإرشاد|ص=۱۵|ج=۱}}</ref> و مادرش فاطمه بنت اسد بن هاشم بن عبد مناف بود.<ref>{{پک|مفید|۱۳۶۴|ک=الإرشاد|ص=۲|ج=۱}}</ref> بر پایه این منابع، ازدواج ابوطالب و فاطمه بنت اسد نخستین ازدواج میان زن و مردی از بنی‌هاشم به‌شمار می‌رفت و علی نخستین فردی بود که از سوی پدر و مادر هاشمی محسوب می‌شد.<ref>{{پک|جمعی از نویسندگان (به سرپرستی علی‌اکبر رشاد)|۱۳۸۰|ک=دانشنامه امام علی(ع)|ص=۶۸|ج=۸}}</ref>


امام علی با فاطمه زهرا، دختر پیامبر اسلام، ازدواج کرد. درباره زمان این ازدواج، گزارش‌های متفاوتی نقل شده و اول ذی‌الحجه سال دوم هجری، ماه شوال و ۲۱ محرم از تاریخ‌های ذکرشده در منابع است. حاصل این ازدواج پنج فرزند به نام‌های حسن، حسین، زینب، ام‌کلثوم[۷] و محسن بود که بنابر گزارش‌های شیعه، محسن پیش از تولد سقط شد.
امام علی با فاطمه زهرا، دختر پیامبر اسلام، ازدواج کرد. درباره زمان این ازدواج، گزارش‌های متفاوتی نقل شده و اول ذی‌الحجه سال دوم هجری، ماه شوال و ۲۱ محرم از تاریخ‌های ذکرشده در منابع است. حاصل این ازدواج پنج فرزند به نام‌های حسن، حسین، زینب، ام‌کلثوم<ref>{{پک|قمی|۱۳۷۱|ک=منتهی الآمال|ص=۳۵۱|ج=۱}}</ref> و محسن بود که بنابر گزارش‌های شیعه، محسن پیش از تولد سقط شد.<ref>{{پک|مفید|۱۳۶۴|ک=الإرشاد|ص=۳۵۴-۳۵۵|ج=۱}}</ref><ref>{{پک|اربلی|۱۳۸۱|ک=کشف الغمه|ص=۶۷|ج=۲}}</ref>


== جایگاه امام در قرآن و روایات ==
== جایگاه امام در قرآن و روایات ==
در منابع تفسیری و روایی شیعه، آیات ایثار و بذل جان،[۸] ولایت،[۹] ابلاغ رسالت،[۱۰] اتمام نعمت،[۱۱] تطهیر،[۱۲] مباهله،[۱۳] مودت[۱۴] و اطعام ایتام و مساکین[۱۵] از آیات نازل‌شده درباره امام علی یا مرتبط با فضایل او دانسته شده‌اند. همچنین در روایات، پیامبر اسلام علی را داناترین،[۱۶] فقیه‌ترین[۱۷] و زاهدترین[۱۸] مسلمانان صدر اسلام معرفی کرده، او را همواره همراه حق دانسته[۱۹] و جایگاهش را نسبت به خود، همانند جایگاه هارون نسبت به موسی توصیف کرده است.[۲۰]
در منابع تفسیری و روایی شیعه، آیات ایثار و بذل جان،<ref>{{پک|سوره بقره||ک=|ص=آیه ۲۰۷|ج=}}</ref> ولایت،<ref>{{پک|سوره مائده||ک=|ص=آیه ۵۵|ج=}}</ref> ابلاغ رسالت،<ref>{{پک|سوره مائده||ک=|ص=آیه ۶۷|ج=}}</ref> اتمام نعمت،<ref>{{پک|سوره مائده||ک=|ص=آیه ۳|ج=}}</ref> تطهیر،<ref>{{پک|سوره احزاب||ک=|ص=آیه ۳۳|ج=}}</ref> مباهله،<ref>{{پک|سوره آل‌عمران||ک=|ص=آیه ۶۱|ج=}}</ref> مودت<ref>{{پک|سوره شوری||ک=|ص=آیه ۲۳|ج=}}</ref> و اطعام ایتام و مساکین<ref>{{پک|سوره دهر/انسان||ک=|ص=آیات ۹-۵|ج=}}</ref> از آیات نازل‌شده درباره امام علی یا مرتبط با فضایل او دانسته شده‌اند. همچنین در روایات، پیامبر اسلام علی را داناترین،<ref>{{پک|مفید|۱۳۶۴|ک=الإرشاد|ص=۳۲ و ۴۵-۳۴|ج=۱}}</ref><ref>{{پک|قمی|۱۳۷۱|ک=منتهی الآمال|ص=۲۷۹ و ۲۹۵|ج=۱}}</ref> فقیه‌ترین[۱۷] و زاهدترین[۱۸] مسلمانان صدر اسلام معرفی کرده، او را همواره همراه حق دانسته[۱۹] و جایگاهش را نسبت به خود، همانند جایگاه هارون نسبت به موسی توصیف کرده است.[۲۰]


در دیگر روایات، پیامبر خود را «شهر علم» و علی را «دروازه آن» معرفی کرده است،[۲۱] او را برادر خود در دنیا و آخرت خوانده،[۲۲] پیوند خویش با او را با تعبیر «علی از من است و من از علی هستم» بیان کرده[۲۳] و در واقعه غدیر خم، علی را مولای کسانی دانسته است که خود مولای آنان است.[۲۴] همچنین در منابع حدیثی، علی عزیزترین[۲۵] و محبوب‌ترین[۲۶] فرد نزد پیامبر معرفی شده است.
در دیگر روایات، پیامبر خود را «شهر علم» و علی را «دروازه آن» معرفی کرده است،[۲۱] او را برادر خود در دنیا و آخرت خوانده،[۲۲] پیوند خویش با او را با تعبیر «علی از من است و من از علی هستم» بیان کرده[۲۳] و در واقعه غدیر خم، علی را مولای کسانی دانسته است که خود مولای آنان است.[۲۴] همچنین در منابع حدیثی، علی عزیزترین[۲۵] و محبوب‌ترین[۲۶] فرد نزد پیامبر معرفی شده است.
خط ۹۲: خط ۹۲:
* ابن‌أثیر،    ضیاءالدین، الکامل فی التاریخ، بیروت، دار صادر، ۱۳۹۹ق.
* ابن‌أثیر،    ضیاءالدین، الکامل فی التاریخ، بیروت، دار صادر، ۱۳۹۹ق.
* ابن عبدالبرّ،    الإستیعاب فی معرفه الأصحاب، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ اول، ۱۳۲۸ق.
* ابن عبدالبرّ،    الإستیعاب فی معرفه الأصحاب، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ اول، ۱۳۲۸ق.
** {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=اربلی|نام=علی بن عیسی|عنوان=کشف الغمه فی معرفة الائمة|سال=۱۳۸۱|مکان=تبریز|ناشر=بنی‌هاشمی|پیوند نویسنده=|پیوند=|کوشش=|مترجم=|شابک=|دوره=}}
* آل کاظمی، علی،    امام علی در قرآن، تهران، دفتر نشر معارف، چاپ اول، ۱۳۸۵ش.
* آل کاظمی، علی،    امام علی در قرآن، تهران، دفتر نشر معارف، چاپ اول، ۱۳۸۵ش.
* آلوسی، محمود،    روح المعانی، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، بی‌تا.
* آلوسی، محمود،    روح المعانی، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، بی‌تا.