حوزه علمیه: تفاوت میان نسخه‌ها

در پی فشارهای سیاسی و اجتماعی حکومت عباسیان بر [[شیعه|شیعیان]] در مرکز خلافت مانند بغداد، به‌تدریج کانون‌های تمرکز عالمان شیعه به شهرهای [[ری]] و [[قم]] منتقل شد که در قلمرو فرمان‌روایی [[آل‌بویه]] قرار داشتند. مکتب قم با محوریت شیخ صدوق (۳۰۵–۳۸۱ق) در این دوره به کمال رسید. در سده پنجم [[تقویم هجری قمری|هجری]] به‌دلیل ضعف حکومت عباسی و ظهور عالمان بزرگی مانند شیخ مفید (متوفای ۴۱۳ق)، سید مرتضی (۳۵۵–۴۳۶ق) و شیخ طوسی (۳۸۵–۴۶۰ق)، کانون تمرکز فقهی شیعیان به [[بغداد]] منتقل شد. در این دوره [[درجه اجتهاد|اجتهاد]] به سبک شیعی آن شکل گرفت و برای آن اصول و قواعدی تعیین شد تا [[فقه اسلامی|فقه]] و فقیه از خطا و لغزش در استنباط، مصون بماند. با اقامت شیخ طوسی در نجف و هجرت بسیاری از طالبان علوم دینی به این شهر، نجف به یک پایگاه علمی بزرگ برای شیعیان تبدیل شد و نخستین [[حوزه علمیه]] به‌معنای امروزی آن در این شهر پا گرفت. از آن پس، در حله (با محوریت علامه حلی و محقق حلی)، حلب، طرابلس، [[دمشق]] (با محوریت شهید اول و شهید ثانی) و جبل‌عامل، مراکز علمی شیعیان به‌صورت حوزه علمیه، رشد کردند.<ref>صافی‌گلپایگانی، سیر حوزه‌های علمی شیعه، 1390ش، ص30-35.</ref>