رمضان: تفاوت میان نسخه‌ها

ماه رمضان، نهمین ماه از ماه‌های دوازده‌گانهٔ قمری است که بین ماه شعبان و شوال قرار گرفته است. این ماه، به‌دلیل برخی مناسک و مناسبت‌ها همچون روزه‌داری، افطار، نزول قرآن، شب‌های قدر و شهادت امام علی، از اهمیت و جایگاه بالایی نزد مسلمانان برخوردار است.

در عصر جاهلیت، مردم ماه رمضان را بزرگ داشته و به آن ناتِق می‌گفتند.<ref>زبیدی، تاج العروس، 1414ق، ج15، ص478.</ref> قوم ثمود هم به آن دیمر گفته و سال خود را با رمضان آغاز می‌کردند.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/12667 رحیمی، «رمضان» در وب‌سایت دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref> در ایران باستان، رمضان قدمتی دیرینه داشته و حلول آن را با «نقاره‌زنی» اعلام می‌کردند.<ref>[http://hamavardgah.ir/ «ماه رمضان در ایران باستان»، وب‌سایت هماورد.]</ref>

ماه رمضان، از ماه‌های بافضیلت قمری است. در روایات اسلامی از این ماه، به ماه مهمانی خدا، ماه پر خیروبرکت و ماه رحمت و مغفرت یاد شده است. در روایات اسلامی، رمضان، ماهی دانسته شده که روزها و شب‌های آن از بهترین روزها و شب‌ها است؛ حتی خوابیدن در این ماه نیز عبادت شمرده می‌شود؛ نفس کشیدن به‌منزلهٔ تسبیح است؛ دعای بندگان به اجابت نزدیک‌تر است و اعمال بندگان پذیرفته می‌شود. در این ماه، درهای بهشت گشوده و درهای جهنم بسته و شیاطین در بند می‌شوند. همچنین خواندن یک آیه از قرآن در این ماه برابر ختم قرآن در ماه‌های دیگر است.<ref>قمی، مفاتیح الجنان، 1370ش، اعمال ماه رمضان؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۹۳، ص۳۴۶.</ref>

غزوهٔ بدر، فتح مکه، وفات حضرت خدیجه، مراسم خواندن عقد اخوت بین اصحاب پیامبر و به‌ویژه بین رسول خدا و امام علی، ولادت امام حسن مجتبی، اعلام ولایت‌عهدی امام رضا از سوی مأمون، شب قدر، نزول قرآن، شهادت امام علی،<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «رمضان» ویکی‌شیعه.]</ref> غرق شدن فرعون، نزول کتاب‌های آسمانی همچون صُحُف ابراهیم، تورات موسی، انجیل عیسی و زبور داوود، از مهم‌ترین وقایع ماه رمضان هستند.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/12667 رحیمی، «رمضان» وب‌سایت دانشنامة جهان اسلام.]</ref>

روزه‌داری در ماه رمضان، موجب تغییر برنامهٔ غذایی خانواده‌های مسلمان می‌شود. زولبیا و بامیه، خرما، آش، شله‌زرد، سوپ، [[حلیم]]، کباب رمضان، عدسی، دلمهٔ برگ و قابلی‌پلو از جمله خوراکی‌های مخصوص ماه رمضان در میان خانواده‌ها در ایران، افغانستان، پاکستان، هند، فلسطین و مصر است که در پایان روز با آنها افطار می‌کنند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «رمضان» ویکی‌شیعه؛] [https://www.baharnews.ir/news/267990/ «منوی افطاری کشورهای مختلف جهان»، پایگاه خبر بهار.]</ref>

شب‌های قدر، میان [[شیعیان]] و اهل‌سنت متفاوت است. شیعیان شب‌های نوزدهم، بیست‌ویکم و بیست‌وسوم ماه رمضان<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1374ش، ج27، ص188-189.</ref> و اهل‌سنت شب بیست‌وهفتم را [[شب قدر]] می‌دانند.<ref>حقی، روح البیان، بی‌تا، ج1، ص482.</ref> احیا و شب‌زنده‌داری شب‌های قدر از جایگاه ویژه‌ای نزد [[مسلمانان]] برخوردار است. آنها شب‌های قدر را به [[نماز]]، [[دعا]]، [[نیایش]] و [[قرائت قرآن]] صبح می‌کنند. [[مسلمانان]] معتقدند که عبادت کردن، [[افطاری]] دادن، کمک به فقرا و نیازمندان، [[صله رحم|صله‌رحم]] و انجام هر عمل نیک در این شب، فضیلتی بیشتر از هزار سال عبادت دارد.<ref>[https://khorasan.iqna.ir/fa/news/3720385/ «مراسم شب‌های قدر در کشورهای مختلف جهان»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن.]</ref> [[شیعیان]] [[ایران]] و [[عراق]] با حضور در اماکن مذهبی همچون [[حرم امامان]]، [[امام‌زاده|امام‌زادگان]]، [[مسجد|مساجد]] و [[حسینیه]]‌ها، برنامه‌های [[شب قدر]] را به‌صورت دسته‌جمعی برگزار می‌کنند. این مراسم با سخنرانی، [[عزاداری]]، خواندن دعای [[جوشن کبیر]] آغاز و با قرآن به‌سرگرفتن پایان می‌یابد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5470147/ «ویژ برنامة شب‌های قدر»، خبرگزاری مهر.]</ref>

آخرین جمعة ماه رمضان توسط امام خمینی، «روز قدس» نامیده شده است. هر سال، در این روز، مسلمانان کشورهای مختلف در حمایت از مردم فلسطین، آزادی مسجدالاقصی و محکومیت اسرائیل راهپیمایی می‌کنند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «رمضان» ویکی‌شیعه.]</ref>

اعمالی همچون قرائت قرآن، خواندن دعای «یا عَلِی یا عَظیمُ»، «اَللّهُمَّ اَدْخِلْ عَلی اَهْلِ الْقُبُورِ السُّرُورَ» در تعقیب نمازهای یومیه، دعای افتتاح، ابوحمزة ثمالی و دعای سحر از جمله اعمال مشترکی است که برای همهٔ ایام، شب‌ها و روزهای این ماه سفارش شده و اختصاص به شب یا روز معینی ندارد.<ref>قمی، مفاتیح الجنان، 1370ش، اعمال ماه رمضان.</ref>

اعمالی مانند دعای مخصوص هر روز، نماز مخصوص هر شب، اعتکاف در دههٔ آخر ماه رمضان و اعمال شب‌های قدر همچون غسل، نماز شب قدر، دعای جوشن کبیر، قرآن به سر گرفتن و احیا از اعمال خاص ماه رمضان است.<ref>قمی، مفاتیح الجنان، 1370ش، اعمال ماه رمضان.</ref>

شاعران فارسی‌زبان، همچون حافظ، مولانا، خیام و صائب تبریزی در قصیده‌های خود از ماه رمضان یادکرده‌اند؛ برای مثال، مولانا گفته است:<ref>[https://ganjoor.net/moulavi/shams/tarjeeat/sh2 مولانا، دیوان شمس، ترجیعات، وب‌سایت گنجور.]</ref>