پرش به محتوا

ولادیمیر پوتین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
۳٬۰۳۰ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
<big>'''ولادیمیر پوتین؛'''</big> سیاست‌مدار و رییس‌جمهوری فدراسیون روسیه.<ref group="دیدگاه">اگر منابع یاری کرد خوبه بندی هم درباره نظرات درباره اون هم بیاد. سیاستمداران یا اندیشمندان و... چه نظری درباره پوتین دارن</ref>
<big>'''ولادیمیر پوتین؛'''</big> سیاست‌مدار و رییس‌جمهوری فدراسیون روسیه.


ولادیمیر پوتین، سیاستمدار برجستهٔ روسی و رئیس‌جمهور فعلی فدراسیون روسیه، از ۲۰۰۰م با پنج دوره ریاست‌جمهوری و یک دوره نخست‌وزیری، بر ساختار قدرت در روسیه مسلط بوده است. به نظر برخی تحلیلگران او با اتخاذ رویکردی عمل‌گرایانه در سیاست داخلی، بر تمرکزگرایی، نظم امنیتی و محدودسازی نهادهای مدنی تأکید داشته و با مهار الیگارش‌ها، بازتوزیع ثروت و افزایش هزینه‌های دفاعی، اقتصاد کشور را در مسیر خودکفایی راهبردی هدایت کرده است. در عرصۀ سیاست خارجی، پوتین با مخالفت با توسعهٔ ناتو، الحاق کریمه، حمله به اوکراین و گسترش روابط راهبردی با چین، ایران و کشورهای همسو، به دنبال بازتعریف جایگاه روسیه در نظام بین‌الملل و ایجاد نظمی چندقطبی با محوریت منافع ملی و حوزهٔ نفوذ منطقه‌ای بوده است. روابط او با غرب از همکاری اولیه پس از ۱۱ سپتامبر به تیرگی و تحریم‌های متقابل انجامیده و در پایین‌ترین سطح خود از پایان جنگ سرد قرار دارد. پوتین در داخل روسیه از حمایت نسبی برخوردار است اما با انتقادات گستردهٔ بین‌المللی به‌دلیل مداخلات نظامی و سیاست‌های یکجانبه مواجه بوده است. الگوی حکمرانی او که به «پوتینیسم» شهرت یافته، ترکیبی از دولت‌گرایی، تمرکز قدرت و عمل‌گرایی محافظه‌کارانه است که ضمن تأمین ثبات داخلی، فاصلهٔ قابل‌توجهی با هنجارهای لیبرال‑دموکراتیک دارد.
ولادیمیر پوتین، سیاستمدار برجستهٔ روسی و رئیس‌جمهور فعلی فدراسیون روسیه، از ۲۰۰۰م با پنج دوره ریاست‌جمهوری و یک دوره نخست‌وزیری، بر ساختار قدرت در روسیه مسلط بوده است. به نظر برخی تحلیلگران او با اتخاذ رویکردی عمل‌گرایانه در سیاست داخلی، بر تمرکزگرایی، نظم امنیتی و محدودسازی نهادهای مدنی تأکید داشته و با مهار الیگارش‌ها، بازتوزیع ثروت و افزایش هزینه‌های دفاعی، اقتصاد کشور را در مسیر خودکفایی راهبردی هدایت کرده است. در عرصۀ سیاست خارجی، پوتین با مخالفت با توسعهٔ ناتو، الحاق کریمه، حمله به اوکراین و گسترش روابط راهبردی با چین، ایران و کشورهای همسو، به دنبال بازتعریف جایگاه روسیه در نظام بین‌الملل و ایجاد نظمی چندقطبی با محوریت منافع ملی و حوزهٔ نفوذ منطقه‌ای بوده است. روابط او با غرب از همکاری اولیه پس از ۱۱ سپتامبر به تیرگی و تحریم‌های متقابل انجامیده و در پایین‌ترین سطح خود از پایان جنگ سرد قرار دارد. پوتین در داخل روسیه از حمایت نسبی برخوردار است اما با انتقادات گستردهٔ بین‌المللی به‌دلیل مداخلات نظامی و سیاست‌های یکجانبه مواجه بوده است. الگوی حکمرانی او که به «پوتینیسم» شهرت یافته، ترکیبی از دولت‌گرایی، تمرکز قدرت و عمل‌گرایی محافظه‌کارانه است که ضمن تأمین ثبات داخلی، فاصلهٔ قابل‌توجهی با هنجارهای لیبرال‑دموکراتیک دارد.
خط ۱۲: خط ۱۲:


=== ازدواج و فرزندان ===
=== ازدواج و فرزندان ===
ولادیمیر پوتین یک بار [[ازدواج]] کرده است. همسر وی لیودمیلا شرکنوا (ازدواج ۱۹۸۳م، طلاق ۲۰۱۳م) بود که حاصل این ازدواج دو دختر به نام‌های ماریا و کاترینا است. ماریا ورونتسوا، فرزند بزرگ پوتین، متخصص سیستم غدد درون‌ریز و دارای فعالیت‌های دانشگاهی و بازرگانی است و پیشتر با تاجری هلندی ازدواج کرده بوده است. کاترینا تیخونوا، فرزند کوچک‌تر، در زمینه فناوری عصب‌شناسی و بازرگانی فعالیت دارد و به مهارت خود در راک اند رول نیز شهرت یافته است. هر دو دختر در روسیه تحصیل کرده و به چند زبان خارجی مسلط هستند. پوتین به‌ندرت درباره خانواده‌اش سخن می‌گوید و بر [[زندگی]] مستقل آنان تأکید دارد. وی همچنین اشاره کرده است که دارای نوه است، اما از تعداد و جزئیات بیشتر درباره آنها خودداری می‌ورزد.<ref>{{پک/بن|۳|ک=همشهری آنلاین|ف=تصاویر {{!}} دختران پوتین که هستند؟ {{!}} نکات ویژه در مورد خانواده رئیس جمهور روسیه}}</ref> همچنین<ref group="دیدگاه">زمان طلاق و علتش رو اشاره کنید. در همین منبع مطلبی درباره علت بود</ref> پس از [[طلاق]]، در سال‌های اخیر شایعاتی دربارۀ ازدواج مجدد پوتین مطرح شد که توسط سخنگوی کرملین به‌عنوان اخبار غیرقابل استناد و شایعات آنلاین تکذیب گردید.<ref>{{پک/بن|ن۲|ک=خبرگزاری شبستان|ف=پای زن دیگری در زندگی پوتین در میان است؟}}</ref>
ولادیمیر پوتین در ۱۹۸۳م با لیودمیلا شرکنوا، که در آن زمان مهماندار هواپیما بود، [[ازدواج]] کرد که حاصل این ازدواج دو دختر به نام‌های ماریا و کاترینا است؛ آنها در ۲۰۱۳م با اعلام اینکه به‌ندرت یکدیگر را می‌بینند و هر یک زندگی جداگانه‌ای دارند، به‌طور مشترک تصمیم به جدایی گرفتند و لیودمیلا نیز غرق شدن پوتین در کار را از دلایل این جدایی عنوان کرد. ماریا ورونتسوا، فرزند بزرگ پوتین، متخصص سیستم غدد درون‌ریز و دارای فعالیت‌های دانشگاهی و بازرگانی است و پیشتر با تاجری هلندی ازدواج کرده بوده است. کاترینا تیخونوا، فرزند کوچک‌تر، در زمینه فناوری عصب‌شناسی و بازرگانی فعالیت دارد و به مهارت خود در راک اند رول نیز شهرت یافته است. هر دو دختر در روسیه تحصیل کرده و به چند زبان خارجی مسلط هستند. پوتین به‌ندرت درباره خانواده‌اش سخن می‌گوید و بر [[زندگی]] مستقل آنان تأکید دارد. وی همچنین اشاره کرده است که دارای نوه است، اما از تعداد و جزئیات بیشتر درباره آنها خودداری می‌ورزد.<ref>{{پک/بن|۳|ک=همشهری آنلاین|ف=تصاویر {{!}} دختران پوتین که هستند؟ {{!}} نکات ویژه در مورد خانواده رئیس جمهور روسیه}}</ref> همچنین پس از [[طلاق]]، در سال‌های اخیر شایعاتی دربارۀ ازدواج مجدد پوتین مطرح شد که توسط سخنگوی کرملین به‌عنوان اخبار غیرقابل استناد و شایعات آنلاین تکذیب گردید.<ref>{{پک/بن|ن۲|ک=خبرگزاری شبستان|ف=پای زن دیگری در زندگی پوتین در میان است؟}}</ref>


=== '''سبک زندگی''' ===
=== '''سبک زندگی''' ===
خط ۲۳: خط ۲۳:
ولادیمیر پوتین در طول دوران زمامداری خود، با حضور در مراسم مذهبی مسیحیان ارتدوکس، ادای احترام به مقدسات اسلام مانند بوسه‌زدن بر قرآن در سفر به چچن و اهدای آن به رهبران اسلامی و دیدار با خاخام‌های یهودی، تصویری از احترام به ادیان مختلف ترسیم کرده است. با این حال، تحلیلگران در ارزیابی این کنش‌ها، بر جنبه‌های سیاسی و کارکردی آن تأکید دارند و معتقدند که پوتین از نمادهای دینی به‌عنوان ابزاری برای مدیریت جامعه چندمذهبی روسیه، تقویت وفاداری در مناطق مسلمان‌نشین و کنترل جریان‌های افراطی بهره می‌گیرد. برخی نیز به پیشینه کمونیستی خانواده و غسل تعمید مخفیانه او در دوران کودکی اشاره کرده‌اند که این روایت در میان مسیحیان ارتدوکس اعتباری نمادین برای وی ایجاد کرده است، اما ناظران بر این باورند که اولویت اصلی پوتین، استفاده از دین در چارچوب منافع ملی و راهبردی کشورش است. به نظر تحلیلگران جنگ اوکراین نیز با ایجاد شکاف در کلیسای ارتدوکس و کاهش حمایت برخی روحانیون مسیحی از سیاست‌های کرملین، نشان داده است که رابطه میان دین و قدرت در روسیه با چالش‌های جدیدی روبه‌رو شده است.<ref>{{پک/بن|پ۴۹|ک=وب‌سایت دویچه‌وله|ف=پوتین در مواجهه با ادیان؛ نمادها، باورها و سیاست‌ها}}</ref>
ولادیمیر پوتین در طول دوران زمامداری خود، با حضور در مراسم مذهبی مسیحیان ارتدوکس، ادای احترام به مقدسات اسلام مانند بوسه‌زدن بر قرآن در سفر به چچن و اهدای آن به رهبران اسلامی و دیدار با خاخام‌های یهودی، تصویری از احترام به ادیان مختلف ترسیم کرده است. با این حال، تحلیلگران در ارزیابی این کنش‌ها، بر جنبه‌های سیاسی و کارکردی آن تأکید دارند و معتقدند که پوتین از نمادهای دینی به‌عنوان ابزاری برای مدیریت جامعه چندمذهبی روسیه، تقویت وفاداری در مناطق مسلمان‌نشین و کنترل جریان‌های افراطی بهره می‌گیرد. برخی نیز به پیشینه کمونیستی خانواده و غسل تعمید مخفیانه او در دوران کودکی اشاره کرده‌اند که این روایت در میان مسیحیان ارتدوکس اعتباری نمادین برای وی ایجاد کرده است، اما ناظران بر این باورند که اولویت اصلی پوتین، استفاده از دین در چارچوب منافع ملی و راهبردی کشورش است. به نظر تحلیلگران جنگ اوکراین نیز با ایجاد شکاف در کلیسای ارتدوکس و کاهش حمایت برخی روحانیون مسیحی از سیاست‌های کرملین، نشان داده است که رابطه میان دین و قدرت در روسیه با چالش‌های جدیدی روبه‌رو شده است.<ref>{{پک/بن|پ۴۹|ک=وب‌سایت دویچه‌وله|ف=پوتین در مواجهه با ادیان؛ نمادها، باورها و سیاست‌ها}}</ref>


== فعالیت‌ها<ref group="دیدگاه">فعالیت‌های پیش از ریاست‌جمهوری، دقیقتر نیست؟</ref> ==
== فعالیت‌های پیش از ریاست‌جمهوری ==


=== اطلاعاتی و امنیتی ===
=== اطلاعاتی و امنیتی ===
خط ۴۰: خط ۴۰:
* '''دوره پنجم ۲۰۲۴ تا ۲۰۳۰م:''' پس از اعلام تاریخ انتخابات توسط شورای فدراسیون در دسامبر ۲۰۲۳م پوتین برنامه انتخاباتی خود را ارائه داد و در انتخابات ۱۵ تا ۱۷ مارس ۲۰۲۴م با کسب ۸۷٫۲۸درصد آرا و با مشارکت ۷۷٫۴۴درصدی واجدان شرایط، برای پنجمین بار به ریاست‌جمهوری روسیه انتخاب شد.<ref>{{پک/بن|۶|ک=خبرگزاری ایرنا|ف=پوتین برای پنجمین بار رئیس‌جمهور روسیه شد}}</ref>
* '''دوره پنجم ۲۰۲۴ تا ۲۰۳۰م:''' پس از اعلام تاریخ انتخابات توسط شورای فدراسیون در دسامبر ۲۰۲۳م پوتین برنامه انتخاباتی خود را ارائه داد و در انتخابات ۱۵ تا ۱۷ مارس ۲۰۲۴م با کسب ۸۷٫۲۸درصد آرا و با مشارکت ۷۷٫۴۴درصدی واجدان شرایط، برای پنجمین بار به ریاست‌جمهوری روسیه انتخاب شد.<ref>{{پک/بن|۶|ک=خبرگزاری ایرنا|ف=پوتین برای پنجمین بار رئیس‌جمهور روسیه شد}}</ref>


=== اقدامات مهم دوران ریاست‌جمهوری<ref group="دیدگاه">به نظرتون بیش از حد فشرده نشده؟ برخی از اینها رو میشه در یکی دو خط توضیح داد</ref>   ===
=== اقدامات مهم دوران ریاست‌جمهوری  ===
پوتین از ابتدای زمامداری خود در ۲۰۰۰م تداوم اقتدار دولت، نظم داخلی و احیای جایگاه روسیه در عرصهٔ بین‌المللی را در دستور کار قرار داد. وی با پایان‌دادن به بحران چچن، کنترل نظامی بر این منطقه را بازپس گرفت و پس از آن با حمله به گرجستان در ۲۰۰۸م، الحاق کریمه به خاک روسیه در ۲۰۱۴م و آغاز جنگ تمام‌عیار در اوکراین در ۲۰۲۲م مرزهای نفوذ نظامی روسیه را گسترش داد.<ref group="دیدگاه">این عبارت به نوعی ارزش گذاری و داوری درباره جنگ با اوکراین است.</ref> در حوزهٔ اقتصاد، با مهار الیگارش‌ها، بازتوزیع ثروت و افزایش هزینه‌های دفاعی، ساختار مالی کشور را به سمت خودکفایی راهبردی و تأمین بودجهٔ جنگ سوق داد<ref group="دیدگاه">نوعی داوری در این ادبیات وجود داره</ref>. همزمان، با ترویج ارزش‌های سنتی، حمایت از کلیسای ارتدکس و محدودسازی نهادهای مدنی، انسجام فرهنگی و اجتماعی را حول محور دولت تقویت کرد.<ref>{{پک/بن|پ۲|ک=bbc|ف=Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine|زبان=en}}</ref><ref>{{پک/بن|پ۱|ک=themoscowtimes|ف=Vladimir Putin|زبان=en}}</ref>
ولادیمیر پوتین از آغاز ریاست‌جمهوری خود در سال ۲۰۰۰م، مجموعه‌ای از سیاست‌های داخلی و خارجی را در پیش گرفت که از جمله آنها می‌توان به بازپس‌گیری کنترل نظامی بر منطقه چچن از طریق عملیات نظامی در سال‌های ۱۹۹۹-۲۰۰۰م اشاره کرد که در مارس ۲۰۰۰م با پیروزی روسیه در این درگیری همراه شد. در حوزه نظامی و توسعه مرزهای نفوذ، روسیه در سال‌های بعد به ترتیب به گرجستان (۲۰۰۸م)، الحاق شبه‌جزیره کریمه (۲۰۱۴م) و در نهایت آغاز درگیری تمام‌عیار در اوکراین (۲۰۲۲م) دست زد که به نظر تحلیلگران، هر یک از این اقدامات در چارچوب رویکرد توسعه‌طلبانه و بازتعریف جایگاه روسیه در عرصه بین‌المللی قابل بررسی است.<ref>{{پک/بن|پ۲|ک=bbc|ف=Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine|زبان=en}}</ref><ref>{{پک/بن|پ۱|ک=themoscowtimes|ف=Vladimir Putin|زبان=en}}</ref>


== سیاست خارجی<ref group="دیدگاه">فکر میکنم این بخش باید خیلی خلاصه بشه. عمده مطالب درباره روسیه و سیاست خارجی روسیه است نه شخص پوتین به عنوان مجری آنها.
در حوزه اقتصاد، پوتین با تنظیم روابط با گروه‌های الیگارش و کاهش نفوذ آنان در تصمیم‌گیری‌های کلان، درصدد ایجاد توازن میان دولت و بخش خصوصی برآمد؛ به‌گونه‌ای که در نشست ژوئیه ۲۰۰۰م با بیست و یک تن از رهبران تجاری، بر لزوم حمایت آنان از برنامه اصلاحات مالیاتی و عضویت روسیه در سازمان تجارت جهانی تأکید ورزید. وی همچنین با تأکید بر نظارت دولت بر قوانین اقتصادی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی، ساختار مالی کشور را به‌سوی خودکفایی راهبردی سوق داد و در عین حال با افزایش هزینه‌های دفاعی، بودجه نظامی را برای تأمین اهداف راهبردی و عملیات خارجی تقویت کرد.<ref>{{پک/بن|پ۲|ک=bbc|ف=Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine|زبان=en}}</ref><ref>{{پک/بن|پ۱|ک=themoscowtimes|ف=Vladimir Putin|زبان=en}}</ref>


خیلی کلی گزارش بدین دیدگاه پوتین رو درباره رابطه با ایران، رهبری، چین و آمریکا. یعنی همین بند اول را کمی توسعه بدهید.</ref> ==
در عرصه فرهنگی و اجتماعی، پوتین با ترویج ارزش‌های سنتی، حمایت از کلیسای ارتدکس و اعمال محدودیت‌هایی بر نهادهای مدنی، انسجام اجتماعی را حول محور دولت تقویت کرد. از جمله اقدامات شاخص در این حوزه می‌توان به تصویب اصلاحات قانون اساسی در  ۲۰۲۰م مبنی بر تعریف ازدواج به‌عنوان پیوند میان زن و مرد و نیز تصویب قوانین محدودکننده در حوزه مسائل اجتماعی در بازه ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۳م اشاره کرد که با پشتیبانی کلیسای ارتدکس همراه شد.<ref>{{پک/بن|پ۲|ک=bbc|ف=Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine|زبان=en}}</ref><ref>{{پک/بن|پ۱|ک=themoscowtimes|ف=Vladimir Putin|زبان=en}}</ref>


=== بازتعریف جایگاه روسیه ===
== محبوبیت پوتین در روسیه ==
سیاست خارجی ولادیمیر پوتین بر پایهٔ بازتعریف جایگاه روسیه در نظام بین‌الملل، مخالفت با ساختار تک‌قطبی و تلاش برای ایجاد نظمی چندقطبی با محوریت منافع ملی و حوزهٔ نفوذ منطقه‌ای تدوین شده است. وی با انتقاد از توسعهٔ ناتو به سمت شرق، اقدامات نظامی غرب در بالکان و خروج آمریکا از پیمان‌های راهبردی، نارضایتی خود را از نظم لیبرال بین‌المللی ابراز داشته و بر ضرورت احترام به حاکمیت کشورها و عدم دخالت در امور داخلی قدرت‌های بزرگ تأکید کرده است. در این چارچوب، روسیه با امضای بیانیهٔ مشترک با چین در ۲۰۲۲م همکاری راهبردی خود را با پکن در حوزه‌های اقتصادی و نظامی گسترش داده و در عین‌حال با بهره‌گیری از ابزارهای انرژی، تحریم‌ها و معاهدات دوجانبه، کوشیده است تا وزن خود را در معادلات جهانی افزایش دهد.<ref name=":02">{{پک|رضاپور|صبوری|۱۴۰۴|ک=پژوهش‌نامه ایرانی سیاست بین‌الملل|ف=واکاوی راهبردی ولادیمیر پوتین در قبال نظم نوین جهانی با تأکید بر جنگ اوکراین|ص=۱۸۳-۱۸۴}}</ref>
طبق نظرسنجی مرکز تحقیقات افکار عمومی روسیه (VCIOM) در ژوئیه ۲۰۲۶م ۷۳.۳درصد از شهروندان روس به ولادیمیر پوتین اعتماد دارند و نرخ تأیید عملکرد وی ۶۶.۹درصد گزارش شده است. اعتماد به دولت و نخست‌وزیر وی، میخائیل میشوستین نیز به ترتیب ۴۵.۷ و ۵۵.۷درصد است. همچنین حزب روسیه متحد با ۳۲.۶درصد، بالاترین سطح حمایت را در میان احزاب سیاسی دارد.<ref>{{پک/بن|و۲|ک=tass|ف=Russians’ trust in Putin exceeds 73% — pollster|زبان=en}}</ref>


=== روابط با جمهوری اسلامی ایران ===
== سیاست خارجی ==
روابط جمهوری اسلامی ایران و روسیه در دوران ریاست‌جمهوری ولادیمیر پوتین بر پایه همکاری‌های اقتصادی، انرژی، حمل‌ونقل و هماهنگی‌های منطقه‌ای، به‌ویژه در حوزه سوریه و آسیای مرکزی، توسعه یافته است. پوتین با وجود رویکردهای متفاوت در برخی مسائل بین‌المللی، بر مخالفت با یکجانبه‌گرایی و گسترش ناتو به شرق تأکید داشته و همکاری با ایران را در چارچوب نهادهایی چون سازمان همکاری شانگهای و بریکس دنبال کرده است. وی طی سال‌های اخیر با امضای اسناد راهبردی و اجرای پروژه‌های مشترک، از جمله نیروگاه اتمی بوشهر، کریدور شمال-جنوب و مبادلات تجاری، روابط دو کشور را گسترش داده است. این همکاری‌ها در حالی ادامه یافته که جمهوری اسلامی ایران و روسویه هر یک با تحریم‌های غرب مواجه بوده و پوتین بر تقویت استقلال راهبردی روسیه و همکاری با ایران در این مسیر تأکید داشته است.<ref>{{پک/بن|پ۰۰۴|ک=خبرگزاری ایسنا|ف=سفر پوتین به ایران؛ نمایی از یک ائتلاف استراتژیک}}</ref><ref>{{پک/بن|پ۰۰۱|ک=وب‌سایت اقتصاد نیوز|ف=دیدارهای پوتین با رهبر انقلاب در 4 بار سفر به ایران /جزئیات دیدار با احمدی نژاد و روحانی}}</ref>  


==== سفرهای ولادیمیر پوتین به ایران ====
=== بازتعریف جایگاه روسیه ===
ولادیمیر پوتین تاکنون پنج بار به ایران سفر کرده است. نخستین سفر او در مهر ۱۳۸۶ش برای شرکت در اجلاس سران کشورهای حاشیه دریای خزر انجام شد و طی آن بر توسعه همکاری‌های اقتصادی و تکمیل نیروگاه بوشهر تأکید شد. دومین سفر در آذر ۱۳۹۴ش و در چارچوب اجلاس سران کشورهای صادرکننده گاز صورت گرفت و هفت سند همکاری در حوزه‌های حمل‌ونقل، انرژی و بانکی به امضا رسید. سومین سفر در آبان ۱۳۹۶ش برای نشست سه‌جانبه ایران، روسیه و آذربایجان بود و بر گسترش همکاری‌های منطقه‌ای و انرژی تأکید داشت. چهارمین سفر در شهریور ۱۳۹۷ش در چارچوب نشست سران روند آستانه درباره سوریه انجام شد و همکاری‌های سه‌جانبه با ترکیه را تقویت کرد. پنجمین سفر او در تیر ۱۴۰۱ش پس از آغاز جنگ اوکراین، به‌منظور حضور در نشست آستانه و دیدار با مقامات ایرانی صورت گرفت و بر تداوم همکاری‌های منطقه‌ای و اقتصادی در شرایط تحریمی تأکید شد.<ref>{{پک/بن|پ۰۰۶|ک=وب‌سایت کائنات|ف=تاریخچه‌ سفرهای پوتین به تهران نگاه ویژه کرملین به ایران}}</ref>
سیاست خارجی ولادیمیر پوتین بر پایه بازتعریف جایگاه روسیه در نظام بین‌الملل، مخالفت با ساختار تک‌قطبی و تلاش برای ایجاد نظمی چندقطبی با محوریت منافع ملی و حوزه نفوذ منطقه‌ای تدوین شده است. وی با انتقاد از توسعه ناتو به سمت شرق، اقدامات نظامی غرب در بالکان و خروج آمریکا از پیمان‌های راهبردی، نارضایتی خود را از نظم لیبرال بین‌المللی ابراز داشته و بر ضرورت احترام به حاکمیت کشورها و عدم دخالت در امور داخلی قدرت‌های بزرگ تأکید کرده است. در این چارچوب، روسیه با امضای بیانیه مشترک با چین در ۲۰۲۲م همکاری راهبردی خود را با پکن در حوزه‌های اقتصادی و نظامی گسترش داده و در عین‌حال با بهره‌گیری از ابزارهای انرژی، تحریم‌ها و معاهدات دوجانبه، کوشیده است تا وزن خود را در معادلات جهانی افزایش دهد.<ref name=":022">{{پک|رضاپور|صبوری|۱۴۰۴|ک=پژوهش‌نامه ایرانی سیاست بین‌الملل|ف=واکاوی راهبردی ولادیمیر پوتین در قبال نظم نوین جهانی با تأکید بر جنگ اوکراین|ص=۱۸۳-۱۸۴}}</ref>


==== دیدارهای با رهبر انقلاب اسلامی ====
=== دیدگاه‌ها در حوزه روابط خارجی ===
پوتین در پنج سفر خود به جمهوری اسلامی ایران، دیدار با [[سید علی خامنه‌ای]]، رهبر سابق انقلاب اسلامی ایران را در اولویت برنامه‌های خود قرار داد و در اغلب موارد، تشریفات دیپلماتیک متعارف را کنار گذاشت و به‌طور مستقیم به دیدار وی رفت.<ref>{{پک/بن|پ۰۰۱|ک=وب‌سایت اقتصاد نیوز|ف=دیدارهای پوتین با رهبر انقلاب در 4 بار سفر به ایران /جزئیات دیدار با احمدی نژاد و روحانی}}</ref><ref>{{پک/بن|پ۰۰۲|ک=وب‌سایت دیگران|ف=فراتر از تشریفات}}</ref> وی در یکی از این ملاقات‌ها، نسخه‌ای نفیس و کهن از قرآن کریم را به رهبر انقلاب تقدیم کرد که در محافل خبری بازتاب گسترده‌ای داشت و نشان‌دهنده احترام به میراث فرهنگی و اسلامی ایران ارزیابی شد.<ref>{{پک/بن|پ۰۰۳|ک=وب‌سایت شیعه نیوز|ف=احترام پوتین به اسلام با دادن هدیه به رهبر ایران}}</ref> در این دیدارها که اغلب بیش از یک ساعت به طول انجامیده، موضوعاتی چون همکاری‌های امنیتی در سوریه، مقابله با تروریسم، مخالفت با دخالت‌های خارجی و تحولات غرب آسیا مورد بحث قرار گرفته است. پوتین شخصیت رهبر انقلاب را فرزانه و صاحب‌نظر در مسائل کلان منطقه‌ای و جهانی توصیف کرده و بر اهمیت رهنمودهای ایشان در سیاست‌گذاری‌های منطقه‌ای تأکید داشته است.<ref>{{پک/بن|پ۰۰۱|ک=وب‌سایت اقتصاد نیوز|ف=دیدارهای پوتین با رهبر انقلاب در 4 بار سفر به ایران /جزئیات دیدار با احمدی نژاد و روحانی}}</ref>
به نظر تحلیلگران، پوتین روابط با جمهوری اسلامی ایران را در چارچوب همکاری‌های اقتصادی، انرژی و هماهنگی‌های منطقه‌ای، به‌ویژه در حوزه سوریه و آسیای مرکزی، دنبال کرده و با وجود رویکردهای متفاوت در برخی مسائل، بر مخالفت با یکجانبه‌گرایی و گسترش ناتو به شرق تأکید داشته است.<ref>{{پک/بن|پ۰۰۴|ک=خبرگزاری ایسنا|ف=سفر پوتین به ایران؛ نمایی از یک ائتلاف استراتژیک}}</ref><ref>{{پک/بن|پ۰۰۱|ک=وب‌سایت اقتصاد نیوز|ف=دیدارهای پوتین با رهبر انقلاب در 4 بار سفر به ایران /جزئیات دیدار با احمدی نژاد و روحانی}}</ref> وی طی سال‌های اخیر با امضای اسناد راهبردی و اجرای پروژه‌های مشترک از جمله نیروگاه اتمی بوشهر و کریدور شمال-جنوب، روابط دو کشور را گسترش داده و در سفرهای خود به ایران، دیدار با علی خامنه‌ای را در اولویت برنامه‌های خود قرار داده است.<ref>{{پک/بن|پ۰۰۶|ک=وب‌سایت کائنات|ف=تاریخچه‌ سفرهای پوتین به تهران نگاه ویژه کرملین به ایران}}</ref><ref>{{پک/بن|پ۰۰۱|ک=وب‌سایت اقتصاد نیوز|ف=دیدارهای پوتین با رهبر انقلاب در 4 بار سفر به ایران /جزئیات دیدار با احمدی نژاد و روحانی}}</ref><ref>{{پک/بن|پ۰۰۲|ک=وب‌سایت دیگران|ف=فراتر از تشریفات}}</ref>  پوتین شخصیت رهبر انقلاب را دارای نفوذ و صاحب‌نظر در مسائل کلان منطقه‌ای توصیف کرده و بر اهمیت رهنمودهای ایشان در سیاست‌گذاری‌های منطقه‌ای تأکید داشته است.<ref>{{پک/بن|پ۰۰۱|ک=وب‌سایت اقتصاد نیوز|ف=دیدارهای پوتین با رهبر انقلاب در 4 بار سفر به ایران /جزئیات دیدار با احمدی نژاد و روحانی}}</ref> در حوزه روابط با چین، پوتین این همکاری را به عنوان نمونه‌ای از مشارکت راهبردی جامع توصیف کرده و بر گسترش مبادلات اقتصادی، با عبور از مرز ۲۰۰ میلیارد دلار و استفاده از ارزهای ملی و هماهنگی در نهادهای بین‌المللی تأکید داشته است.<ref>{{پک/بن|پ۴۵|ک=وب‌سایت تابناک|ف=پوتین از نوع رابطه اش با چین پرده برداری کرد}}</ref> در مقابل، روابط با آمریکا در دوران وی از همکاری اولیه در مبارزه با تروریسم به تدریج به تقابل و بی‌اعتمادی راهبردی انجامیده و در شرایط کنونی، اختلافات در حوزه‌های اوکراین، گسترش ناتو، کنترل تسلیحات و امنیت سایبری، چشم‌انداز بهبود را با موانع جدی مواجه ساخته است.<ref>{{پک/بن|پ۰۰۹|ک=وب‌سایت صدای آمریکا|ف=فراز و فرود روابط آمریکا و روسیه پوتین}}</ref><ref>{{پک/بن|پ۰۰۱۰|ک=وب‌سایت بی بی سی|ف=چرا رابطه ترامپ و پوتین تیره شده و احتمال سرشاخ شدن آنها نزدیک است؟}}</ref><ref>{{پک/بن|پ۰۰۵|ک=وب‌سایت یورو نیوز|ف=آیا ادعای پوتین مبنی بر خلف وعده غرب در مورد گسترش ناتو درست است؟}}</ref>


=== روابط با اتحادیه اروپا ===
== پوتینیسم ==
روابط روسیه و اتحادیه اروپا در دوران ریاست‌جمهوری ولادیمیر پوتین، با فراز و نشیب‌های فراوان و تشدید تدریجی تنش‌ها همراه بوده است. پوتین در ۲۰۲۵م دست‌کم سه بار کشورهای اروپایی را به واکنش نظامی در صورت ادامه حمایت از اوکراین تهدید و بر آمادگی مسکو برای رویارویی مستقیم تأکید کرد. این تهدیدات در واکنش به مواضعی چون احتمال اعزام نیروهای اروپایی به اوکراین، نظامی‌گری فزایندۀ اروپا و تشدید حمایت‌های تسلیحاتی از کی‌یف صورت گرفت که به نظر تحلیلگران نشان‌دهندۀ رویکرد تهاجمی کرملین در برابر نفوذ غرب در حوزه امنیتی روسیه است.<ref>{{پک/بن|پ۰۰۷|ک=وب‌سایت یورو نیوز|ف=تنش میان اروپا و روسیه؛ ۳ باری که ولادیمیر پوتین مستقیما کشورهای اروپایی را تهدید کرد}}</ref> با این حال، شماری از رهبران اروپایی، از جمله روسای جمهور فنلاند و فرانسه، بر ضرورت بازگشایی کانال‌های دیپلماتیک با پوتین تأکید کرده‌اند و بر این باورند که نادیده‌گرفتن رهبر روسیه، به‌ویژه در غیاب نقش‌آفرینی مؤثر آمریکا در مدیریت بحران، خطر رویارویی نظامی مستقیم را افزایش می‌دهد. در مقابل، پوتین همچنان تعامل با دولت ترامپ را بر گفت‌وگو با اروپا ترجیح می‌دهد و مواضع اروپا را فاقد ابتکار عمل برای حل‌وفصل صلح‌آمیز توصیف کرده است.<ref>{{پک/بن|پ۰۰۸|ک=وب‌سایت روزنامه هم‌میهن|ف=چگونه اروپا می‌تواند توجه پوتین را جلب کند}}</ref><ref>{{پک/بن|پ۲|ک=bbc|ف=Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine|زبان=en}}</ref>
پوتینیسم به الگوی سیاسی‑اجرایی اطلاق می‌شود که در دوران زمامداری ولادیمیر پوتین در روسیه شکل گرفته و بر محور بازسازی قدرت دولتی، تمرکزگرایی، نظم امنیتی و احیای جایگاه بین‌المللی روسیه استوار است. این الگو که ریشه در سنت دولت‌گرایی روسی و تجارب تاریخی این کشور دارد، با بهره‌گیری از منابع انرژی، تقویت نهادهای امنیتی و کنترل بر رسانه‌ها، فضایی را پدید آورده است که در آن نهادهای مدنی و مخالفان سیاسی به حاشیه رانده می‌شوند و قانون به‌عنوان ابزاری برای تحکیم قدرت اجرایی به کار گرفته می‌شود. به باور تحلیلگران، پوتینیسم نه یک ایدئولوژی منسجم، بلکه مجموعه‌ای از راهبردهای عمل‌گرایانه برای تداوم سلطهٔ یک رهبر قدرتمند بر ساختارهای سیاسی و اقتصادی روسیه است که ضمن تأمین امنیت و ثبات داخلی، با تفسیر خاصی از دموکراسی و حاکمیت قانون، فاصلهٔ قابل‌توجهی با هنجارهای لیبرال‑دموکراتیک غربی دارد. این رویکرد، هرچند در افکار عمومی روسیه با اقبال همراه بوده، اما در عرصهٔ بین‌المللی به‌دلیل سرکوب مخالفان، مداخلات نظامی و سیاست‌های یکجانبه، با انتقادات گسترده‌ای مواجه شده است.<ref>{{پک|کولایی|۱۳۸۸|ک=پرتال جامع علوم انسانی|ف=پدیده پوتینیسم در روسیه}}</ref>
 
=== روابط با آمریکا ===
روابط روسیه و آمریکا در دوران ریاست‌جمهوری ولادیمیر پوتین، با نوسانات عمیقی همراه بوده و از همکاری اولیه در مبارزه با تروریسم به تدریج به تقابل و بی‌اعتمادی راهبردی انجامیده است. پوتین در نخستین سال‌های قدرت خود، با بیل کلینتون و جرج دبلیو بوش روابطی نسبتاً سازنده داشت و پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱م با همکاری در افغانستان و تعطیلی پایگاه‌های نظامی در کوبا و ویتنام، همکاری خود را اعلام کرد؛ اما حمله آمریکا به عراق در ۲۰۰۳م و سپس حمایت واشنگتن از انقلاب نارنجی در اوکراین (۲۰۰۴م) و طرح سپر دفاع موشکی در اروپای شرقی، این همکاری را به تدریج به تنش بدل کرد.<ref>{{پک/بن|پ۰۰۹|ک=وب‌سایت صدای آمریکا|ف=فراز و فرود روابط آمریکا و روسیه پوتین}}</ref> در دوران باراک اوباما، سیاست تنظیم مجدد با امضای پیمان استارت جدید در ۲۰۱۰م آغاز شد، اما با پناهندگی ادوارد اسنودن در ۲۰۱۳م الحاق کریمه به روسیه در ۲۰۱۴م و مداخله نظامی مسکو در سوریه در ۲۰۱۵م روابط دچار افول شدید گردید و تحریم‌های غرب علیه روسیه تشدید شد. دونالد ترامپ با شعار بهبود روابط با مسکو وارد کاخ سفید شد، اما تحقیقات درباره مداخله روسیه در انتخابات ۲۰۱۶م مذاکرات پرتنش در هلسینکی (۲۰۱۸م) و عدم تحقق توافقات کلان، از جمله درباره اوکراین، مانع از نزدیکی واقعی دو کشور شد و در دوره دوم ترامپ، اولتیماتوم‌های پنجاه روزه و تهدید به تحریم‌های جدید، فضای تقابل را تشدید کرد.<ref>{{پک/بن|پ۴۴|ک=وب‌سایت آفتاب|ف=نگاهی به روابط پر تلاطم پوتین با پنج رئیس جمهور آمریکا + تصاویر}}</ref><ref>{{پک/بن|پ۰۰۹|ک=وب‌سایت صدای آمریکا|ف=فراز و فرود روابط آمریکا و روسیه پوتین}}</ref> در شرایط کنونی، روابط دو کشور در پایین‌ترین سطح خود از پایان جنگ سرد قرار دارد و اختلافات در حوزه‌های اوکراین، گسترش ناتو، کنترل تسلیحات و امنیت سایبری، چشم‌انداز بهبود را با موانع جدی مواجه ساخته است.<ref>{{پک/بن|پ۰۰۱۰|ک=وب‌سایت بی بی سی|ف=چرا رابطه ترامپ و پوتین تیره شده و احتمال سرشاخ شدن آنها نزدیک است؟}}</ref><ref>{{پک/بن|پ۰۰۵|ک=وب‌سایت یورو نیوز|ف=آیا ادعای پوتین مبنی بر خلف وعده غرب در مورد گسترش ناتو درست است؟}}</ref>
 
=== روابط با چین ===
روابط روسیه و چین در دوران ریاست‌جمهوری ولادیمیر پوتین، از تعاملات سنتی به یک مشارکت راهبردی بی‌سابقه ارتقا یافته و به یکی از ارکان اصلی سیاست خارجی مسکو بدل شده است. پوتین با تأکید بر اعتماد متقابل و حسن همجواری، روابط خود با شی جین‌پینگ را کلیدی دانسته و گسترش همکاری‌ها در ابعاد اقتصادی، تجاری و انرژی را پیگیری کرده است، به‌طوری که مبادلات مالی عموماً با ارزهای ملی روبل و یوآن انجام شده و حجم تجارت دوجانبه از مرز ۲۰۰ میلیارد دلار عبور کرده است.<ref>{{پک/بن|پ۴۵|ک=وب‌سایت تابناک|ف=پوتین از نوع رابطه اش با چین پرده برداری کرد}}</ref> در حوزه امنیتی و بین‌المللی، دو کشور با اتخاذ مواضع مشترک در سازمان ملل، بریکس و سازمان همکاری شانگهای، بر لزوم اصلاح ساختار شورای امنیت، مقابله با تحریم‌های یک‌جانبه و ایجاد نظم چندقطبی تاکید دارند. علاوه‌بر این، اشتراک‌نظر در حفظ حافظه تاریخی جنگ جهانی دوم و توسعه تبادلات علمی، فرهنگی و گردشگری، ابعاد اجتماعی این همگرایی را تقویت کرده است.<ref>{{پک/بن|پ۴۶|ک=وب‌سایت سیاست روز|ف=روابط چین و روسیه در اوج}}</ref><ref>{{پک/بن|پ۴۷|ک=وب‌سایت مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی|ف=روسیه و چین رقابت دوستانه اهداف راهبردی}}</ref>
 
=== روابط با امارت اسلامی افغانستان ===
ولادیمیر پوتین با رویکردی ترکیبی از دیپلماسی و بازدارندگی، روابط خود را با طالبان گسترش داده و با وجود عدم به رسمیت‌شناختن رسمی، بر تعامل عملی با این گروه به عنوان قدرت حاکم بر افغانستان تأکید کرده است. روسیه که پیشتر طالبان را در فهرست گروه‌های تروریستی قرار داده بود، از ۲۰۱۵م با احیای کانال‌های ارتباطی و میزبانی از مذاکرات صلح، به نظر تحلیلگران به دنبال بهره‌برداری از توانایی طالبان در مقابله با تهدیدات مشترکی چون داعش خراسان و کاهش نگرانی‌های امنیتی در آسیای مرکزی بوده است. با وجود نگرانی‌هایی درباره ترکیب انحصاری دولت طالبان، عدم تشکیل دولت فراگیر و احتمال بی‌ثباتی، مقامات روسی بر ضرورت تعامل با واقعیت موجود تأکید کرده‌اند.<ref>{{پک/بن|پ۵۱|ک=وب‌سایت مطالعات شرق|ف=چشم انداز روابط روسیه و طالبان}}</ref> ولادیمیر پوتین در اظهاراتی اخیر، ایجاد روابط با طالبان را ضروری خوانده و تأکید کرده است که با توجه به کنترل طالبان بر افغانستان، باید از واقعیت پیش رفت و روابط را بر این اساس بنا نهاد.<ref>{{پک/بن|پ۵۲|ک=وب‌سایت روزنامه اطلاعات روز|ف=پوتین: ایجاد روابط با طالبان ضروری است}}</ref>


== محبوبیت پوتین در روسیه<ref group="دیدگاه">بهتر نیست قبل از سیاست خارجی باشد؟</ref> ==
== شیوه برخود با منتقدان ==
طبق نظرسنجی مرکز تحقیقات افکار عمومی روسیه (VCIOM) در ژوئیه ۲۰۲۶م ۷۳.۳درصد از شهروندان روس به ولادیمیر پوتین اعتماد دارند و نرخ تأیید عملکرد وی ۶۶.۹درصد گزارش شده است. اعتماد به دولت و نخست‌وزیر وی، میخائیل میشوستین نیز به ترتیب ۴۵.۷ و ۵۵.۷درصد است. همچنین حزب روسیه متحد با ۳۲.۶درصد، بالاترین سطح حمایت را در میان احزاب سیاسی دارد.<ref>{{پک/بن|و۲|ک=tass|ف=Russians’ trust in Putin exceeds 73% — pollster|زبان=en}}</ref>
در طول زمامداری ولادیمیر پوتین، شمار قابل‌توجهی از مخالفان، روزنامه‌نگاران، فعالان حقوق بشر و چهره‌های سیاسی و نظامی که به نحوی نسبت به سیاست‌های  رئیس‌جمهور ابراز انتقاد کرده‌اند، با حوادثی از جمله مرگ‌های مشکوک، سوءقصدها، مسمومیت‌ها یا بازداشت‌های طولانی‌مدت مواجه شده‌اند. این موارد که بیشتر از سوی مقامات رسمی روسیه رد یا به عواملی همچون خودکشی، تصادف یا بیماری نسبت داده شده‌اند، همواره با واکنش ناظران بین‌المللی، سازمان‌های حقوق بشری و رسانه‌های خارجی همراه بوده و در بسیاری از موارد، ادعاهایی مبنی بر دست داشتن دستگاه‌های امنیتی روسیه در این حوادث مطرح شده است. فهرست زیر شامل شماری از مشهورترین این افراد است که سرنوشت آنها در دوران حاکمیت پوتین با ابهام همراه بوده است:
 
== منتقدان سرشناس<ref group="دیدگاه">این عنوان دقیق نیست. شما در صدد معرفی منتقدان نیستید؛ شما میخواهید سیاست پوتیدن در برخورد با منقتقدان را بگویید. و البته در هر دو حالت این مطلب ناقص است.
 
علاوه بر آن، احساس نمیکنید بین شخص پوتین و دولت و حاکمیت خلط شده است؟
 
نکته دیگر اینکه آیا واقعا اینها سرشناس هستند؟</ref> ==
در طول زمامداری ولادیمیر پوتین، شماری از مخالفان، روزنامه‌نگاران، فعالان حقوق بشر و چهره‌های سیاسی و نظامی که به نحوی با دولت روسیه یا شخص رئیس‌جمهور مخالفت ورزیده‌اند، با مرگ‌های مشکوک مواجه شده‌اند. این موارد که غالباً با اتهامات رسمی رد یا به [[خودکشی]] یا تصادف نسبت داده شده‌اند، همواره توجه ناظران بین‌المللی و فعالان حقوق بشر را به خود جلب کرده است.


* '''ویکتور یوشچنکو''' (۲۰۰۴م): رهبر اپوزیسیون اوکراین که در جریان مبارزات انتخاباتی با دیوکسین مسموم شد و با وجود آسیب‌های جدی به صورت و بدن، جان سالم به در برد و بعداً به ریاست‌جمهوری رسید.<ref>{{پک/بن|پ۹۱|ک=وب‌سایت رونامه دنیای اقتصاد|ف=۱۰ مخالف مشهور پوتین را بشناسید/ چه بلایی سرشان آمد؟}}</ref>
* '''الکساندر لیتویننکو''' (۲۰۰۶م): افسر سابق کاگب و افاسبی که در لندن با پولونیوم ۲۱۰ مسموم و کشته شد. تحقیقات بریتانیا، عوامل روسی را مسئول دانستند.  
* '''الکساندر لیتویننکو''' (۲۰۰۶م): افسر سابق کاگب و افاسبی که در لندن با پولونیوم ۲۱۰ مسموم و کشته شد. تحقیقات بریتانیا، عوامل روسی را مسئول دانستند.  
* '''آنا پولیتکوفسکایا''' (۲۰۰۶م): روزنامه‌نگار منتقد جنگ چچن که در آسانسور منزلش در مسکو به قتل رسید.  
* '''آنا پولیتکوفسکایا''' (۲۰۰۶م): روزنامه‌نگار منتقد جنگ چچن که در آسانسور منزلش در مسکو به قتل رسید.  
* '''ناتالیا استمیرووا''' (۲۰۰۹م): فعال حقوق بشر و عضو سازمان «مموریال» که در چچن ربوده و با شلیک گلوله کشته شد.  
* '''ناتالیا استمیرووا''' (۲۰۰۹م): فعال حقوق بشر و عضو سازمان «مموریال» که در چچن ربوده و با شلیک گلوله کشته شد.  
* '''آناستازیا بابوروا''' (۲۰۰۹م): روزنامهنگار که به همراه وکیل حقوق بشر استانیسلاو مارکلوف هدف گلوله قرار گرفت و جان باخت.  
* '''آناستازیا بابوروا''' (۲۰۰۹م): روزنامهنگار که به همراه وکیل حقوق بشر استانیسلاو مارکلوف هدف گلوله قرار گرفت و جان باخت.  
* '''سرگئی ماگنیتسکی''' (۲۰۰۹م): وکیل مالیاتی که به دلیل افشای فساد مالی مقامات روسی در بازداشت درگذشت و مرگ او به محرومیت از درمان پزشکی نسبت داده شد.  
* '''سرگئی ماگنیتسکی''' (۲۰۰۹م): وکیل مالیاتی که به دلیل افشای فساد مالی مقامات روسی در بازداشت درگذشت و مرگ او به محرومیت از درمان پزشکی نسبت داده شد.
* '''بوریس برزوفسکی''' (۲۰۱۳م): الیگارش و منتقد سرسخت پوتین که در تبعید در بریتانیا با شرایط مشکوک درگذشت.  
* '''الکساندر پرپیلیچنی''' (۲۰۱۲م): پناهنده روسی در بریتانیا که در نزدیکی خانه خود در لندن درگذشت؛ تحقیقات نشان داد که سم نادر ژلسمیوم در معده او یافت شده است.
* '''بوریس برزوفسکی''' (۲۰۱۳م): الیگارش و منتقد سرسخت پوتین که در تبعید در بریتانیا با شرایط مشکوک درگذشت.<ref>{{پک/بن|پ۹۱|ک=وب‌سایت رونامه دنیای اقتصاد|ف=۱۰ مخالف مشهور پوتین را بشناسید/ چه بلایی سرشان آمد؟}}</ref>  
* '''بوریس نمتسوف''' (۲۰۱۵م): معاون پیشین نخستوزیر روسیه و از منتقدان برجسته که با چهار گلوله از پشت در نزدیکی کرملین به قتل رسید.  
* '''بوریس نمتسوف''' (۲۰۱۵م): معاون پیشین نخستوزیر روسیه و از منتقدان برجسته که با چهار گلوله از پشت در نزدیکی کرملین به قتل رسید.  
* '''میخائیل لسین''' (۲۰۱۵م): مشاور رسانهای پوتین که در هتلی در واشنگتن با ضربه شدید به سر و مسمومیت با الکل درگذشت.  
* '''میخائیل لسین''' (۲۰۱۵م): مشاور رسانهای پوتین که در هتلی در واشنگتن با ضربه شدید به سر و مسمومیت با الکل درگذشت.<ref name=":0">{{پک/بن|۷|ک=وب‌سایت روزنامه دنیای اقتصاد|ف=کدام منتقدان پوتین در ۲۵ سال اخیر کشته شدند؟}}</ref><ref name=":1">{{پک/بن|پ۹۰|ک=وب‌سایت یورو نیوز|ف=منتقدان سرشناس پوتین که سر به نیست شدند}}</ref>    
* '''زلیمخان خانگوشویلی''' (۲۰۱۹م): فرمانده سابق جدایی‌طلبان چچنی که در برلین با شلیک گلوله کشته شد و آلمان عامل آن را فردی وابسته به دستگاههای امنیتی روسیه معرفی کرد.  
* '''ولادیمیر کارا-مورزا''' (۲۰۱۵/۲۰۱۷م): فعال اپوزیسیون روسی که گزارش‌های پزشکی نشان داد دو بار با مقادیر بالایی از فلزات سنگین مسموم شده است؛ وی از این حملات جان سالم به در برد.<ref>{{پک/بن|پ۹۱|ک=وب‌سایت رونامه دنیای اقتصاد|ف=۱۰ مخالف مشهور پوتین را بشناسید/ چه بلایی سرشان آمد؟}}</ref>     
* '''یوگنی پریگوژین''' (۲۰۲۳م): رهبر گروه واگنر که پس از یک شورش نافرجام، در سقوط یک جت تجاری جان باخت و پوتین او را فردی با اشتباهات جدی خواند و پس از مرگش، نیروهای او موظف به سوگند ملی شدند.
* '''سرگئی اسکریپال''' (۲۰۱۸م): مأمور دو جانبه سابق روسی که به همراه دخترش در سالزبری انگلستان با عامل اعصاب نوویچوک مسموم شد؛ هر دو جان سالم به در بردند و روسیه هرگونه دخالت را رد کرده است.<ref>{{پک/بن|پ۹۱|ک=وب‌سایت رونامه دنیای اقتصاد|ف=۱۰ مخالف مشهور پوتین را بشناسید/ چه بلایی سرشان آمد؟}}</ref>
* '''الکسی ناوالنی''' (۲۰۲۴م): مخالف برجسته سیاسی که در زندان درگذشت و بسیاری از کشورهای غربی کرملین را مسئول مستقیم مرگ وی دانستند. <ref>{{پک/بن|۷|ک=وب‌سایت روزنامه دنیای اقتصاد|ف=کدام منتقدان پوتین در ۲۵ سال اخیر کشته شدند؟}}</ref><ref group="دیدگاه">منبع متقن‌تری ندارید؟</ref>
* '''زلیمخان خانگوشویلی''' (۲۰۱۹م): فرمانده سابق جدایی‌طلبان چچنی که در برلین با شلیک گلوله کشته شد و آلمان عامل آن را فردی وابسته به دستگاههای امنیتی روسیه معرفی کرد.<ref name=":0" /><ref name=":1" />    
 
* '''پاول آنتوف''' (۲۰۲۲م): نماینده متمول پارلمان منطقه‌ای روسیه که در دسامبر ۲۰۲۲ در هند درگذشت؛ وی پیشتر در پیامی از جنگ با اوکراین انتقاد کرده بود.  
== پوتینیسم<ref group="دیدگاه">به نظرم اگر قبل از منتقدان بیاید بهتر است</ref> ==
* '''راویل ماگانوف''' (۲۰۲۲م): مدیرعامل غول نفتی لوک اویل که در سپتامبر ۲۰۲۲ بر اثر سقوط از پنجره بیمارستانی در مسکو جان باخت؛ شرکت تحت مدیریت وی پیشتر خواستار پایان درگیری در اوکراین شده بود.  
پوتینیسم به الگوی سیاسی‑اجرایی اطلاق می‌شود که در دوران زمامداری ولادیمیر پوتین در روسیه شکل گرفته و بر محور بازسازی قدرت دولتی، تمرکزگرایی، نظم امنیتی و احیای جایگاه بین‌المللی روسیه استوار است. این الگو که ریشه در سنت دولت‌گرایی روسی و تجارب تاریخی این کشور دارد، با بهره‌گیری از منابع انرژی، تقویت نهادهای امنیتی و کنترل بر رسانه‌ها، فضایی را پدید آورده است که در آن نهادهای مدنی و مخالفان سیاسی به حاشیه رانده می‌شوند و قانون به‌عنوان ابزاری برای تحکیم قدرت اجرایی به کار گرفته می‌شود. به باور تحلیلگران، پوتینیسم نه یک ایدئولوژی منسجم، بلکه مجموعه‌ای از راهبردهای عمل‌گرایانه برای تداوم سلطهٔ یک رهبر قدرتمند بر ساختارهای سیاسی و اقتصادی روسیه است که ضمن تأمین امنیت و ثبات داخلی، با تفسیر خاصی از دموکراسی و حاکمیت قانون، فاصلهٔ قابل‌توجهی با هنجارهای لیبرال‑دموکراتیک غربی دارد. این رویکرد، هرچند در افکار عمومی روسیه با اقبال همراه بوده، اما در عرصهٔ بین‌المللی به‌دلیل سرکوب مخالفان، مداخلات نظامی و سیاست‌های یکجانبه، با انتقادات گسترده‌ای مواجه شده است.<ref>{{پک|کولایی|۱۳۸۸|ک=پرتال جامع علوم انسانی|ف=پدیده پوتینیسم در روسیه}}</ref>
* '''دن راپوپورت''' (۲۰۲۲م): تاجر روسی که در اوت ۲۰۲۲م در واشنگتن دی‌سی با شرایط نامشخصی درگذشت؛ وی پیشتر در رسانه‌های اجتماعی به طور علنی از اوکراین حمایت کرده بود.<ref>{{پک/بن|پ۹۰|ک=وب‌سایت یورو نیوز|ف=منتقدان سرشناس پوتین که سر به نیست شدند}}</ref>
* '''یوگنی پریگوژین''' (۲۰۲۳م): رهبر گروه واگنر که پس از یک شورش نافرجام، در سقوط یک جت تجاری جان باخت و پوتین او را فردی با اشتباهات جدی خواند و پس از مرگش، نیروهای او موظف به سوگند ملی شدند.<ref>{{پک/بن|پ۹۱|ک=وب‌سایت رونامه دنیای اقتصاد|ف=۱۰ مخالف مشهور پوتین را بشناسید/ چه بلایی سرشان آمد؟}}</ref>
* '''الکسی ناوالنی''' (۲۰۲۴م): مخالف برجسته سیاسی که در زندان درگذشت و بسیاری از کشورهای غربی کرملین را مسئول مستقیم مرگ وی دانستند.<ref>{{پک/بن|پ۹۱|ک=وب‌سایت رونامه دنیای اقتصاد|ف=۱۰ مخالف مشهور پوتین را بشناسید/ چه بلایی سرشان آمد؟}}</ref> <ref name=":0" /><ref name=":1" />    


== فیلم و مستند درباره پوتین ==
== فیلم و مستند درباره پوتین ==
خط ۱۶۶: خط ۱۵۳:


{{یادکرد وب|عنوان=پدیده پوتینیسم در روسیه|نشانی=https://www.ensani.ir/fa/article/45696/%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%AA%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%B3%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87|تاریخ=۱۳۸۶|تاریخ بازبینی=۱۲ مرداد ۱۴۰۵|کد زبان=|وبگاه=پرتال جامع علوم انسانی|نام خانوادگی۱=کولایی|نام۱=الهه}}
{{یادکرد وب|عنوان=پدیده پوتینیسم در روسیه|نشانی=https://www.ensani.ir/fa/article/45696/%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%AA%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%B3%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87|تاریخ=۱۳۸۶|تاریخ بازبینی=۱۲ مرداد ۱۴۰۵|کد زبان=|وبگاه=پرتال جامع علوم انسانی|نام خانوادگی۱=کولایی|نام۱=الهه}}
{{یادکرد وب|عنوان=منتقدان سرشناس پوتین که سر به نیست شدند|نشانی=https://parsi.euronews.com/2022/12/28/heres-a-list-of-putin-critics-whove-ended-up-dead|تاریخ=۲۸ دسامبر ۲۰۲۲|تاریخ بازبینی=۲۰ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|پ۹۰}}|وبگاه=وب‌سایت یورو نیوز}}


{{یادکرد وب|عنوان=نگاهی به روابط پر تلاطم پوتین با پنج رئیس جمهور آمریکا + تصاویر|نشانی=https://aftabnews.ir/fa/news/713939/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%B1-%D8%AA%D9%84%D8%A7%D8%B7%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%D9%86%D8%AC-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1|تاریخ=۲۶ خرداد ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۱۴ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|پ۴۴}}|وبگاه=وب‌سایت آفتاب}}
{{یادکرد وب|عنوان=نگاهی به روابط پر تلاطم پوتین با پنج رئیس جمهور آمریکا + تصاویر|نشانی=https://aftabnews.ir/fa/news/713939/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%B1-%D8%AA%D9%84%D8%A7%D8%B7%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%D9%86%D8%AC-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1|تاریخ=۲۶ خرداد ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۱۴ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|پ۴۴}}|وبگاه=وب‌سایت آفتاب}}
{{یادکرد وب|عنوان=۱۰ مخالف مشهور پوتین را بشناسید/ چه بلایی سرشان آمد؟|نشانی=https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3996143-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81-%D9%85%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%DA%86%D9%87-%D8%A8%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%AF|تاریخ=۲ شهریور ۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۲۰ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|پ۹۱}}|وبگاه=وب‌سایت روزنامه دنیای اقتصاد}}


{{یادکرد وب|عنوان=Biography|نشانی=http://en.putin.kremlin.ru/bio/page-0|تاریخ=|تاریخ بازبینی=۵ اوت ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|۵}}|کد زبان=|وبگاه=Vladimir Putin}}
{{یادکرد وب|عنوان=Biography|نشانی=http://en.putin.kremlin.ru/bio/page-0|تاریخ=|تاریخ بازبینی=۵ اوت ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|۵}}|کد زبان=|وبگاه=Vladimir Putin}}

نسخهٔ ۲۰ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۲۶

ولادیمیر پوتین؛ سیاست‌مدار و رییس‌جمهوری فدراسیون روسیه.

ولادیمیر پوتین، سیاستمدار برجستهٔ روسی و رئیس‌جمهور فعلی فدراسیون روسیه، از ۲۰۰۰م با پنج دوره ریاست‌جمهوری و یک دوره نخست‌وزیری، بر ساختار قدرت در روسیه مسلط بوده است. به نظر برخی تحلیلگران او با اتخاذ رویکردی عمل‌گرایانه در سیاست داخلی، بر تمرکزگرایی، نظم امنیتی و محدودسازی نهادهای مدنی تأکید داشته و با مهار الیگارش‌ها، بازتوزیع ثروت و افزایش هزینه‌های دفاعی، اقتصاد کشور را در مسیر خودکفایی راهبردی هدایت کرده است. در عرصۀ سیاست خارجی، پوتین با مخالفت با توسعهٔ ناتو، الحاق کریمه، حمله به اوکراین و گسترش روابط راهبردی با چین، ایران و کشورهای همسو، به دنبال بازتعریف جایگاه روسیه در نظام بین‌الملل و ایجاد نظمی چندقطبی با محوریت منافع ملی و حوزهٔ نفوذ منطقه‌ای بوده است. روابط او با غرب از همکاری اولیه پس از ۱۱ سپتامبر به تیرگی و تحریم‌های متقابل انجامیده و در پایین‌ترین سطح خود از پایان جنگ سرد قرار دارد. پوتین در داخل روسیه از حمایت نسبی برخوردار است اما با انتقادات گستردهٔ بین‌المللی به‌دلیل مداخلات نظامی و سیاست‌های یکجانبه مواجه بوده است. الگوی حکمرانی او که به «پوتینیسم» شهرت یافته، ترکیبی از دولت‌گرایی، تمرکز قدرت و عمل‌گرایی محافظه‌کارانه است که ضمن تأمین ثبات داخلی، فاصلهٔ قابل‌توجهی با هنجارهای لیبرال‑دموکراتیک دارد.

زندگی‌نامه

تولد و تحصیلات

ولادیمیر ولادیمیرویچ پوتین در ۷ اکتبر ۱۹۵۲م در لنینگراد (سن پترزبورگ کنونی) متولد شد.[۱] وی تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسه شماره ۱۹۳ لنینگراد آغاز کرد و پس از آن در دبیرستان شماره ۲۸۱ با گرایش شیمی به تحصیل پرداخت و در ۱۹۷۰م فارغ‌التحصیل شد. پوتین در همان سال وارد دانشکده حقوق دانشگاه دولتی لنینگراد شد و در ۱۹۷۵م با مدرک حقوق فارغ‌التحصیل گردید و چند سال بعد نیز مدرک دکترای اقتصاد دریافت کرد.[۲]

خاندان

پدر ولادیمیر پوتین، ولادیمیر اسپیریدونویچ، فرزند یک خانوادهٔ روستایی از استان تور بود که در جنگ جهانی دوم شرکت داشت و پس از آن به‌عنوان نگهبان و سپس سرکارگر در کارخانه واگن‌سازی مشغول به کار شد. مادر وی، ماریا ایوانوونا شلومووا، خانه‌دار و به گفتهٔ پوتین، فردی مهربان و خیرخواه بود. خانوادهٔ پوتین در سال‌های پس از جنگ، در یک آپارتمان اشتراکی در کوچهٔ باسکوف لنینگراد زندگی می‌کردند که فاقد آسانسور بود و پوتین آن را نمونه‌ای از زندگی سادهٔ طبقهٔ کارگر توصیف کرده است. پدرش در اصل از اهالی استان تور و مادرش اهل روستای پومینوو بود و آنها در سن هفده‌سالگی با یکدیگر ازدواج کردند.[۳][۴]

ازدواج و فرزندان

ولادیمیر پوتین در ۱۹۸۳م با لیودمیلا شرکنوا، که در آن زمان مهماندار هواپیما بود، ازدواج کرد که حاصل این ازدواج دو دختر به نام‌های ماریا و کاترینا است؛ آنها در ۲۰۱۳م با اعلام اینکه به‌ندرت یکدیگر را می‌بینند و هر یک زندگی جداگانه‌ای دارند، به‌طور مشترک تصمیم به جدایی گرفتند و لیودمیلا نیز غرق شدن پوتین در کار را از دلایل این جدایی عنوان کرد. ماریا ورونتسوا، فرزند بزرگ پوتین، متخصص سیستم غدد درون‌ریز و دارای فعالیت‌های دانشگاهی و بازرگانی است و پیشتر با تاجری هلندی ازدواج کرده بوده است. کاترینا تیخونوا، فرزند کوچک‌تر، در زمینه فناوری عصب‌شناسی و بازرگانی فعالیت دارد و به مهارت خود در راک اند رول نیز شهرت یافته است. هر دو دختر در روسیه تحصیل کرده و به چند زبان خارجی مسلط هستند. پوتین به‌ندرت درباره خانواده‌اش سخن می‌گوید و بر زندگی مستقل آنان تأکید دارد. وی همچنین اشاره کرده است که دارای نوه است، اما از تعداد و جزئیات بیشتر درباره آنها خودداری می‌ورزد.[۵] همچنین پس از طلاق، در سال‌های اخیر شایعاتی دربارۀ ازدواج مجدد پوتین مطرح شد که توسط سخنگوی کرملین به‌عنوان اخبار غیرقابل استناد و شایعات آنلاین تکذیب گردید.[۶]

سبک زندگی

ولادیمیر پوتین خود را فردی با زندگی معمولی و دور از تجملات معرفی می‌کند و بر عدم استفاده از شبکه‌های اجتماعی، علاقه به مطالعه، موسیقی، ورزش و تعامل با دوستان تأکید دارد. او همچنین به زبان‌های آلمانی و انگلیسی مسلط بوده و روزانه اخبار و مطبوعات را دنبال می‌کند.[۷] با این حال، منتقدان تصویر ساده‌زیستانه‌ای که پوتین از زندگی شخصی خود ارائه می‌دهد، با واقعیت‌های پنهان اقتصادی وی در تضادی آشکار می‌دانند و مدعی‌اند که ثروت واقعی او بالغ بر ۱۶۰ میلیارد پوند و شامل اقامتگاه‌های باشکوه، قطارهای مجهز و ناوگانی از قایق‌های تفریحی فوق‌لوکس است که از طریق شبکه‌های مالی غیرشفاف و سوءاستفاده از بودجه‌های عمومی تأمین شده است.[۸]

علایق و مهارت‌ها

ولادیمیر پوتین از سن ۱۱ سالگی به ورزش‌های رزمی، به‌ویژه جودو و سامبو، علاقه داشته و موفق به کسب کمربند مشکی دان هشت در جودو و دان‌هایی در کاراته کیوکوشین و تکواندو شده است. او جودو را فراتر از یک ورزش و ابزاری برای تقویت اراده، احترام به دیگران و حفظ عزت نفس در مواجهه با مشکلات می‌داند و به‌گفته وی، این مهارت‌ها در تعاملات سیاسی نیز مؤثر بوده و با برخی همتایان خارجی، ازجمله رئیس‌جمهور مغولستان، به‌دلیل اشتراک در این ورزش، سریع‌تر به تفاهم رسیده است.[۹] پوتین همچنین به فعالیت‌هایی چون شنا، اسب‌سواری، پرواز با گلایدر و گشت‌زنی با خودروهای سنگین علاقه نشان داده و در کنار سبک زندگی منظم و دوری از فناوری‌های نوین، تصویری از رهبری با عادات خاص و جسمانی ورزیده ارائه داده است.[۱۰]

باورها و کنش‌های دینی

ولادیمیر پوتین در طول دوران زمامداری خود، با حضور در مراسم مذهبی مسیحیان ارتدوکس، ادای احترام به مقدسات اسلام مانند بوسه‌زدن بر قرآن در سفر به چچن و اهدای آن به رهبران اسلامی و دیدار با خاخام‌های یهودی، تصویری از احترام به ادیان مختلف ترسیم کرده است. با این حال، تحلیلگران در ارزیابی این کنش‌ها، بر جنبه‌های سیاسی و کارکردی آن تأکید دارند و معتقدند که پوتین از نمادهای دینی به‌عنوان ابزاری برای مدیریت جامعه چندمذهبی روسیه، تقویت وفاداری در مناطق مسلمان‌نشین و کنترل جریان‌های افراطی بهره می‌گیرد. برخی نیز به پیشینه کمونیستی خانواده و غسل تعمید مخفیانه او در دوران کودکی اشاره کرده‌اند که این روایت در میان مسیحیان ارتدوکس اعتباری نمادین برای وی ایجاد کرده است، اما ناظران بر این باورند که اولویت اصلی پوتین، استفاده از دین در چارچوب منافع ملی و راهبردی کشورش است. به نظر تحلیلگران جنگ اوکراین نیز با ایجاد شکاف در کلیسای ارتدوکس و کاهش حمایت برخی روحانیون مسیحی از سیاست‌های کرملین، نشان داده است که رابطه میان دین و قدرت در روسیه با چالش‌های جدیدی روبه‌رو شده است.[۱۱]

فعالیت‌های پیش از ریاست‌جمهوری

اطلاعاتی و امنیتی

پوتین فعالیت حرفه‌ای خود را در سال ۱۹۷۵م با پیوستن به کاگب آغاز کرد و پس از گذراندن دوره‌های آموزشی در مسکو، در ۱۹۸۵م به‌عنوان افسر اطلاعاتی به آلمان شرقی اعزام شد و تا ۱۹۹۰م در دفتر اطلاعاتی درسدن مشغول به کار بود. وی در این دوره به درجهٔ سرهنگ دومی ارتقا یافت و نشان «خدمت وفادارانه به ارتش ملی خلق» جمهوری دموکراتیک آلمان را دریافت کرد. پس از بازگشت به روسیه، در ۱۹۹۸م به ریاست سرویس امنیت فدرال (جانشین کاگب) منصوب شد و از مارس ۱۹۹۹م نیز دبیری شورای امنیت روسیه را بر عهده گرفت.[۱۲][۱۳]

سیاسی

پوتین فعالیت سیاسی خود را در اوایل دههٔ ۱۹۹۰م آغاز کرد. او از ۱۹۹۱م تا ۱۹۹۴م به‌عنوان معاون شهردار سن پترزبورگ و از ۱۹۹۴م تا ۱۹۹۶م به‌عنوان معاون اول شهردار این شهر مشغول به کار بود. در اوت ۱۹۹۶م به مسکو نقل مکان کرد و معاون ادارهٔ امور کرملین شد. در مارس ۱۹۹۷م، ریاست ادارهٔ کنترل عمومی کرملین و معاونت رئیس‌ستاد کرملین را بر عهده گرفت. در ژوئیه ۱۹۹۸م به‌عنوان رئیس سرویس امنیت فدرال منصوب شد و در مارس ۱۹۹۹م، مسئولیت شورای امنیت کرملین نیز به وظایف او افزوده شد. در اوت ۱۹۹۹م، بوریس یلتسین او را به‌عنوان نخست‌وزیر معرفی کرد و از ۳۱ دسامبر ۱۹۹۹م، پوتین به‌عنوان رئیس‌جمهور موقت فعالیت خود را آغاز کرد.[۱۴]

ریاست‌جمهوری و نخست‌وزیری

ولادیمیر پوتین از ۲۰۰۰م تاکنون در پنج دوره ریاست‌جمهوری به عنوان رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه انتخاب شده است. وی همچنین در فاصله سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۲م به‌دلیل محدودیت قانون اساسی برای دوره‌های متوالی، سمت نخست‌وزیری را بر عهده داشت و در سال ۲۰۲۰م با تصویب اصلاحات قانون اساسی، امکان نامزدی مجدد برای دوره‌های پیاپی برای او فراهم شد.

  • دوره نخست ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۴م: پوتین در ۳۱ دسامبر ۱۹۹۹م به دنبال استعفای بوریس یلتسین، به‌عنوان رئیس‌جمهور موقت منصوب شد و در ۱۲ ژانویه ۲۰۰۰م آمادگی خود را برای شرکت در انتخابات اعلام کرد. وی در انتخابات ۲۶ مارس ۲۰۰۰م با کسب ۵۳٫۴درصد آرا به پیروزی رسید.
  • دوره دوم ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۸م: پوتین در پایان سال ۲۰۰۳م قصد خود را برای نامزدی مجدد اعلام کرد و در انتخابات ۱۴ مارس ۲۰۰۴م با کسب ۷۱٫۹درصد آرا برای دومین بار انتخاب شد.
  • دوره سوم ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۸م: پس از یک دوره نخست‌وزیری ۲۰۰۸تا ۲۰۱۲م، در سپتامبر ۲۰۱۱م با پیشنهاد حزب روسیه متحد، پوتین نامزدی خود را برای انتخابات ۲۰۱۲م اعلام کرد و در ۴ مارس ۲۰۱۲م با کسب ۶۴٫۴درصد آرا برای سومین بار به ریاست‌جمهوری رسید. این دوره بر اساس اصلاحات قانون اساسی، شش ساله بود.
  • دوره چهارم ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴م: پوتین در دسامبر ۲۰۱۷م و در دیدار با کهنه‌سربازان روس، نامزدی خود را اعلام کرد و در انتخابات ۱۸ مارس ۲۰۱۸م با کسب ۷۷٫۵ درصد آرا برای چهارمین بار انتخاب شد.
  • دوره پنجم ۲۰۲۴ تا ۲۰۳۰م: پس از اعلام تاریخ انتخابات توسط شورای فدراسیون در دسامبر ۲۰۲۳م پوتین برنامه انتخاباتی خود را ارائه داد و در انتخابات ۱۵ تا ۱۷ مارس ۲۰۲۴م با کسب ۸۷٫۲۸درصد آرا و با مشارکت ۷۷٫۴۴درصدی واجدان شرایط، برای پنجمین بار به ریاست‌جمهوری روسیه انتخاب شد.[۱۵]

اقدامات مهم دوران ریاست‌جمهوری

ولادیمیر پوتین از آغاز ریاست‌جمهوری خود در سال ۲۰۰۰م، مجموعه‌ای از سیاست‌های داخلی و خارجی را در پیش گرفت که از جمله آنها می‌توان به بازپس‌گیری کنترل نظامی بر منطقه چچن از طریق عملیات نظامی در سال‌های ۱۹۹۹-۲۰۰۰م اشاره کرد که در مارس ۲۰۰۰م با پیروزی روسیه در این درگیری همراه شد. در حوزه نظامی و توسعه مرزهای نفوذ، روسیه در سال‌های بعد به ترتیب به گرجستان (۲۰۰۸م)، الحاق شبه‌جزیره کریمه (۲۰۱۴م) و در نهایت آغاز درگیری تمام‌عیار در اوکراین (۲۰۲۲م) دست زد که به نظر تحلیلگران، هر یک از این اقدامات در چارچوب رویکرد توسعه‌طلبانه و بازتعریف جایگاه روسیه در عرصه بین‌المللی قابل بررسی است.[۱۶][۱۷]

در حوزه اقتصاد، پوتین با تنظیم روابط با گروه‌های الیگارش و کاهش نفوذ آنان در تصمیم‌گیری‌های کلان، درصدد ایجاد توازن میان دولت و بخش خصوصی برآمد؛ به‌گونه‌ای که در نشست ژوئیه ۲۰۰۰م با بیست و یک تن از رهبران تجاری، بر لزوم حمایت آنان از برنامه اصلاحات مالیاتی و عضویت روسیه در سازمان تجارت جهانی تأکید ورزید. وی همچنین با تأکید بر نظارت دولت بر قوانین اقتصادی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی، ساختار مالی کشور را به‌سوی خودکفایی راهبردی سوق داد و در عین حال با افزایش هزینه‌های دفاعی، بودجه نظامی را برای تأمین اهداف راهبردی و عملیات خارجی تقویت کرد.[۱۸][۱۹]

در عرصه فرهنگی و اجتماعی، پوتین با ترویج ارزش‌های سنتی، حمایت از کلیسای ارتدکس و اعمال محدودیت‌هایی بر نهادهای مدنی، انسجام اجتماعی را حول محور دولت تقویت کرد. از جمله اقدامات شاخص در این حوزه می‌توان به تصویب اصلاحات قانون اساسی در ۲۰۲۰م مبنی بر تعریف ازدواج به‌عنوان پیوند میان زن و مرد و نیز تصویب قوانین محدودکننده در حوزه مسائل اجتماعی در بازه ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۳م اشاره کرد که با پشتیبانی کلیسای ارتدکس همراه شد.[۲۰][۲۱]

محبوبیت پوتین در روسیه

طبق نظرسنجی مرکز تحقیقات افکار عمومی روسیه (VCIOM) در ژوئیه ۲۰۲۶م ۷۳.۳درصد از شهروندان روس به ولادیمیر پوتین اعتماد دارند و نرخ تأیید عملکرد وی ۶۶.۹درصد گزارش شده است. اعتماد به دولت و نخست‌وزیر وی، میخائیل میشوستین نیز به ترتیب ۴۵.۷ و ۵۵.۷درصد است. همچنین حزب روسیه متحد با ۳۲.۶درصد، بالاترین سطح حمایت را در میان احزاب سیاسی دارد.[۲۲]

سیاست خارجی

بازتعریف جایگاه روسیه

سیاست خارجی ولادیمیر پوتین بر پایه بازتعریف جایگاه روسیه در نظام بین‌الملل، مخالفت با ساختار تک‌قطبی و تلاش برای ایجاد نظمی چندقطبی با محوریت منافع ملی و حوزه نفوذ منطقه‌ای تدوین شده است. وی با انتقاد از توسعه ناتو به سمت شرق، اقدامات نظامی غرب در بالکان و خروج آمریکا از پیمان‌های راهبردی، نارضایتی خود را از نظم لیبرال بین‌المللی ابراز داشته و بر ضرورت احترام به حاکمیت کشورها و عدم دخالت در امور داخلی قدرت‌های بزرگ تأکید کرده است. در این چارچوب، روسیه با امضای بیانیه مشترک با چین در ۲۰۲۲م همکاری راهبردی خود را با پکن در حوزه‌های اقتصادی و نظامی گسترش داده و در عین‌حال با بهره‌گیری از ابزارهای انرژی، تحریم‌ها و معاهدات دوجانبه، کوشیده است تا وزن خود را در معادلات جهانی افزایش دهد.[۲۳]

دیدگاه‌ها در حوزه روابط خارجی

به نظر تحلیلگران، پوتین روابط با جمهوری اسلامی ایران را در چارچوب همکاری‌های اقتصادی، انرژی و هماهنگی‌های منطقه‌ای، به‌ویژه در حوزه سوریه و آسیای مرکزی، دنبال کرده و با وجود رویکردهای متفاوت در برخی مسائل، بر مخالفت با یکجانبه‌گرایی و گسترش ناتو به شرق تأکید داشته است.[۲۴][۲۵] وی طی سال‌های اخیر با امضای اسناد راهبردی و اجرای پروژه‌های مشترک از جمله نیروگاه اتمی بوشهر و کریدور شمال-جنوب، روابط دو کشور را گسترش داده و در سفرهای خود به ایران، دیدار با علی خامنه‌ای را در اولویت برنامه‌های خود قرار داده است.[۲۶][۲۷][۲۸] پوتین شخصیت رهبر انقلاب را دارای نفوذ و صاحب‌نظر در مسائل کلان منطقه‌ای توصیف کرده و بر اهمیت رهنمودهای ایشان در سیاست‌گذاری‌های منطقه‌ای تأکید داشته است.[۲۹] در حوزه روابط با چین، پوتین این همکاری را به عنوان نمونه‌ای از مشارکت راهبردی جامع توصیف کرده و بر گسترش مبادلات اقتصادی، با عبور از مرز ۲۰۰ میلیارد دلار و استفاده از ارزهای ملی و هماهنگی در نهادهای بین‌المللی تأکید داشته است.[۳۰] در مقابل، روابط با آمریکا در دوران وی از همکاری اولیه در مبارزه با تروریسم به تدریج به تقابل و بی‌اعتمادی راهبردی انجامیده و در شرایط کنونی، اختلافات در حوزه‌های اوکراین، گسترش ناتو، کنترل تسلیحات و امنیت سایبری، چشم‌انداز بهبود را با موانع جدی مواجه ساخته است.[۳۱][۳۲][۳۳]

پوتینیسم

پوتینیسم به الگوی سیاسی‑اجرایی اطلاق می‌شود که در دوران زمامداری ولادیمیر پوتین در روسیه شکل گرفته و بر محور بازسازی قدرت دولتی، تمرکزگرایی، نظم امنیتی و احیای جایگاه بین‌المللی روسیه استوار است. این الگو که ریشه در سنت دولت‌گرایی روسی و تجارب تاریخی این کشور دارد، با بهره‌گیری از منابع انرژی، تقویت نهادهای امنیتی و کنترل بر رسانه‌ها، فضایی را پدید آورده است که در آن نهادهای مدنی و مخالفان سیاسی به حاشیه رانده می‌شوند و قانون به‌عنوان ابزاری برای تحکیم قدرت اجرایی به کار گرفته می‌شود. به باور تحلیلگران، پوتینیسم نه یک ایدئولوژی منسجم، بلکه مجموعه‌ای از راهبردهای عمل‌گرایانه برای تداوم سلطهٔ یک رهبر قدرتمند بر ساختارهای سیاسی و اقتصادی روسیه است که ضمن تأمین امنیت و ثبات داخلی، با تفسیر خاصی از دموکراسی و حاکمیت قانون، فاصلهٔ قابل‌توجهی با هنجارهای لیبرال‑دموکراتیک غربی دارد. این رویکرد، هرچند در افکار عمومی روسیه با اقبال همراه بوده، اما در عرصهٔ بین‌المللی به‌دلیل سرکوب مخالفان، مداخلات نظامی و سیاست‌های یکجانبه، با انتقادات گسترده‌ای مواجه شده است.[۳۴]

شیوه برخود با منتقدان

در طول زمامداری ولادیمیر پوتین، شمار قابل‌توجهی از مخالفان، روزنامه‌نگاران، فعالان حقوق بشر و چهره‌های سیاسی و نظامی که به نحوی نسبت به سیاست‌های رئیس‌جمهور ابراز انتقاد کرده‌اند، با حوادثی از جمله مرگ‌های مشکوک، سوءقصدها، مسمومیت‌ها یا بازداشت‌های طولانی‌مدت مواجه شده‌اند. این موارد که بیشتر از سوی مقامات رسمی روسیه رد یا به عواملی همچون خودکشی، تصادف یا بیماری نسبت داده شده‌اند، همواره با واکنش ناظران بین‌المللی، سازمان‌های حقوق بشری و رسانه‌های خارجی همراه بوده و در بسیاری از موارد، ادعاهایی مبنی بر دست داشتن دستگاه‌های امنیتی روسیه در این حوادث مطرح شده است. فهرست زیر شامل شماری از مشهورترین این افراد است که سرنوشت آنها در دوران حاکمیت پوتین با ابهام همراه بوده است:

  • ویکتور یوشچنکو (۲۰۰۴م): رهبر اپوزیسیون اوکراین که در جریان مبارزات انتخاباتی با دیوکسین مسموم شد و با وجود آسیب‌های جدی به صورت و بدن، جان سالم به در برد و بعداً به ریاست‌جمهوری رسید.[۳۵]
  • الکساندر لیتویننکو (۲۰۰۶م): افسر سابق کاگب و افاسبی که در لندن با پولونیوم ۲۱۰ مسموم و کشته شد. تحقیقات بریتانیا، عوامل روسی را مسئول دانستند.  
  • آنا پولیتکوفسکایا (۲۰۰۶م): روزنامه‌نگار منتقد جنگ چچن که در آسانسور منزلش در مسکو به قتل رسید.  
  • ناتالیا استمیرووا (۲۰۰۹م): فعال حقوق بشر و عضو سازمان «مموریال» که در چچن ربوده و با شلیک گلوله کشته شد.  
  • آناستازیا بابوروا (۲۰۰۹م): روزنامهنگار که به همراه وکیل حقوق بشر استانیسلاو مارکلوف هدف گلوله قرار گرفت و جان باخت.  
  • سرگئی ماگنیتسکی (۲۰۰۹م): وکیل مالیاتی که به دلیل افشای فساد مالی مقامات روسی در بازداشت درگذشت و مرگ او به محرومیت از درمان پزشکی نسبت داده شد.
  • الکساندر پرپیلیچنی (۲۰۱۲م): پناهنده روسی در بریتانیا که در نزدیکی خانه خود در لندن درگذشت؛ تحقیقات نشان داد که سم نادر ژلسمیوم در معده او یافت شده است.
  • بوریس برزوفسکی (۲۰۱۳م): الیگارش و منتقد سرسخت پوتین که در تبعید در بریتانیا با شرایط مشکوک درگذشت.[۳۶]  
  • بوریس نمتسوف (۲۰۱۵م): معاون پیشین نخستوزیر روسیه و از منتقدان برجسته که با چهار گلوله از پشت در نزدیکی کرملین به قتل رسید.  
  • میخائیل لسین (۲۰۱۵م): مشاور رسانهای پوتین که در هتلی در واشنگتن با ضربه شدید به سر و مسمومیت با الکل درگذشت.[۳۷][۳۸]  
  • ولادیمیر کارا-مورزا (۲۰۱۵/۲۰۱۷م): فعال اپوزیسیون روسی که گزارش‌های پزشکی نشان داد دو بار با مقادیر بالایی از فلزات سنگین مسموم شده است؛ وی از این حملات جان سالم به در برد.[۳۹]     
  • سرگئی اسکریپال (۲۰۱۸م): مأمور دو جانبه سابق روسی که به همراه دخترش در سالزبری انگلستان با عامل اعصاب نوویچوک مسموم شد؛ هر دو جان سالم به در بردند و روسیه هرگونه دخالت را رد کرده است.[۴۰]
  • زلیمخان خانگوشویلی (۲۰۱۹م): فرمانده سابق جدایی‌طلبان چچنی که در برلین با شلیک گلوله کشته شد و آلمان عامل آن را فردی وابسته به دستگاههای امنیتی روسیه معرفی کرد.[۳۷][۳۸]    
  • پاول آنتوف (۲۰۲۲م): نماینده متمول پارلمان منطقه‌ای روسیه که در دسامبر ۲۰۲۲ در هند درگذشت؛ وی پیشتر در پیامی از جنگ با اوکراین انتقاد کرده بود.  
  • راویل ماگانوف (۲۰۲۲م): مدیرعامل غول نفتی لوک اویل که در سپتامبر ۲۰۲۲ بر اثر سقوط از پنجره بیمارستانی در مسکو جان باخت؛ شرکت تحت مدیریت وی پیشتر خواستار پایان درگیری در اوکراین شده بود.  
  • دن راپوپورت (۲۰۲۲م): تاجر روسی که در اوت ۲۰۲۲م در واشنگتن دی‌سی با شرایط نامشخصی درگذشت؛ وی پیشتر در رسانه‌های اجتماعی به طور علنی از اوکراین حمایت کرده بود.[۴۱]
  • یوگنی پریگوژین (۲۰۲۳م): رهبر گروه واگنر که پس از یک شورش نافرجام، در سقوط یک جت تجاری جان باخت و پوتین او را فردی با اشتباهات جدی خواند و پس از مرگش، نیروهای او موظف به سوگند ملی شدند.[۴۲]
  • الکسی ناوالنی (۲۰۲۴م): مخالف برجسته سیاسی که در زندان درگذشت و بسیاری از کشورهای غربی کرملین را مسئول مستقیم مرگ وی دانستند.[۴۳] [۳۷][۳۸]    

فیلم و مستند درباره پوتین

ولادیمیر پوتین به عنوان یکی از چهره‌های تأثیرگذار سیاسی قرن بیست‌ویکم، همواره مورد توجه مستندسازان قرار داشته است؛ ازجمله مستند‌های زیر درباره زندگی و اقدامات او ساخته شده است:

  • پوتین؛ داستان یک جاسوس روس (۲۰۲۰م): سریالی سه‌قسمتی که مسیر صعود پوتین از عضویت در کاگب تا ریاست‌جمهوری را روایت می‌کند و شامل گفت‌وگوهایی با نزدیکان و مخالفان اوست.  
  • قصری برای پوتین (۲۰۲۱م): ساخته الکسی ناوالنی که به ادعای فساد مالی و ساخت قصر لوکسی برای پوتین در ساحل دریای سیاه پرداخته است.  
  • شاهدان پوتین (۲۰۱۸م): مستندی که چگونگی جانشینی پوتین توسط بوریس یلتسین در سال ۱۹۹۹م را با استفاده از فیلم‌های آرشیوی و مصاحبه با چهره‌های کلیدی بررسی می‌کند.  
  • پوتین، روسیه و غرب (۲۰۱۱م): ساخته نورما پرسی که با تمرکز بر روابط کرملین با غرب، بحران‌هایی چون انقلاب نارنجی و جنگ گرجستان را از منظر مقامات ارشد روس روایت می‌کند.  
  • ناوالنی (۲۰۲۲م): مستندی درباره الکسی ناوالنی که ادعا می‌کند پوتین با استفاده از سم نوویچوک قصد ترور او را داشته است.  
  • آقای پوتین کیست؟ (۲۰۱۵م): مستندی که با تکیه بر تحقیقات روزنامه‌نگاران، به ارتباط پوتین با گروه‌های مافیایی و مقامات کاگب در صعود به قدرت پرداخته است.[۴۴]

پانویس

  1. ↑ “Vladimir Putin”, themoscowtimes.
  2. ↑ «سندی از خانواده پوتین که به نمایش گذاشته شد | ویدئو»، همشهری آنلاین.
  3. ↑ “Biography”, putin.kremlin.
  4. ↑ «رازهای زندگی شخصی ولادیمر پوتین رئیس جمهور روسیه»، وب‌سایت خبر فوری.
  5. ↑ «تصاویر | دختران پوتین که هستند؟ | نکات ویژه در مورد خانواده رئیس جمهور روسیه»، همشهری آنلاین.
  6. ↑ «پای زن دیگری در زندگی پوتین در میان است؟»، خبرگزاری شبستان.
  7. ↑ «جزئیاتی از زندگی خصوصی پوتین»، وب‌سایت اقتصاد نیوز.
  8. ↑ «اسرار زندگی زیرپوستی و لاکچری رهبر روسیه/ شهرزاد گرانبهای پوتین چه ویژگی‌هایی دارد؟»، خبر آنلاین.
  9. ↑ «چگونه مهارت‌های رزمی پوتین به تعاملات سیاسی او کمک می‌کند؟»، خبرگزاری میزان.
  10. ↑ “Vladimir Putin's televised heroics – in pictures”, theguardian.
  11. ↑ «پوتین در مواجهه با ادیان؛ نمادها، باورها و سیاست‌ها»، وب‌سایت دویچه‌وله.
  12. ↑ “Biography”, putin.kremlin.
  13. ↑ “Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine”, bbc.
  14. ↑ “Vladimir Putin”, themoscowtimes.
  15. ↑ «پوتین برای پنجمین بار رئیس‌جمهور روسیه شد»، خبرگزاری ایرنا.
  16. ↑ “Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine”, bbc.
  17. ↑ “Vladimir Putin”, themoscowtimes.
  18. ↑ “Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine”, bbc.
  19. ↑ “Vladimir Putin”, themoscowtimes.
  20. ↑ “Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine”, bbc.
  21. ↑ “Vladimir Putin”, themoscowtimes.
  22. ↑ “Russians’ trust in Putin exceeds 73% — pollster”, tass.
  23. ↑ رضاپور و صبوری، «واکاوی راهبردی ولادیمیر پوتین در قبال نظم نوین جهانی با تأکید بر جنگ اوکراین»، پژوهش‌نامه ایرانی سیاست بین‌الملل، ۱۸۳-۱۸۴.
  24. ↑ «سفر پوتین به ایران؛ نمایی از یک ائتلاف استراتژیک»، خبرگزاری ایسنا.
  25. ↑ «دیدارهای پوتین با رهبر انقلاب در 4 بار سفر به ایران /جزئیات دیدار با احمدی نژاد و روحانی»، وب‌سایت اقتصاد نیوز.
  26. ↑ «تاریخچه‌ سفرهای پوتین به تهران نگاه ویژه کرملین به ایران»، وب‌سایت کائنات.
  27. ↑ «دیدارهای پوتین با رهبر انقلاب در 4 بار سفر به ایران /جزئیات دیدار با احمدی نژاد و روحانی»، وب‌سایت اقتصاد نیوز.
  28. ↑ «فراتر از تشریفات»، وب‌سایت دیگران.
  29. ↑ «دیدارهای پوتین با رهبر انقلاب در 4 بار سفر به ایران /جزئیات دیدار با احمدی نژاد و روحانی»، وب‌سایت اقتصاد نیوز.
  30. ↑ «پوتین از نوع رابطه اش با چین پرده برداری کرد»، وب‌سایت تابناک.
  31. ↑ «فراز و فرود روابط آمریکا و روسیه پوتین»، وب‌سایت صدای آمریکا.
  32. ↑ «چرا رابطه ترامپ و پوتین تیره شده و احتمال سرشاخ شدن آنها نزدیک است؟»، وب‌سایت بی بی سی.
  33. ↑ «آیا ادعای پوتین مبنی بر خلف وعده غرب در مورد گسترش ناتو درست است؟»، وب‌سایت یورو نیوز.
  34. ↑ کولایی، «پدیده پوتینیسم در روسیه»، پرتال جامع علوم انسانی.
  35. ↑ «۱۰ مخالف مشهور پوتین را بشناسید/ چه بلایی سرشان آمد؟»، وب‌سایت رونامه دنیای اقتصاد.
  36. ↑ «۱۰ مخالف مشهور پوتین را بشناسید/ چه بلایی سرشان آمد؟»، وب‌سایت رونامه دنیای اقتصاد.
  37. ↑ ۳۷٫۰ ۳۷٫۱ ۳۷٫۲ «کدام منتقدان پوتین در ۲۵ سال اخیر کشته شدند؟»، وب‌سایت روزنامه دنیای اقتصاد.
  38. ↑ ۳۸٫۰ ۳۸٫۱ ۳۸٫۲ «منتقدان سرشناس پوتین که سر به نیست شدند»، وب‌سایت یورو نیوز.
  39. ↑ «۱۰ مخالف مشهور پوتین را بشناسید/ چه بلایی سرشان آمد؟»، وب‌سایت رونامه دنیای اقتصاد.
  40. ↑ «۱۰ مخالف مشهور پوتین را بشناسید/ چه بلایی سرشان آمد؟»، وب‌سایت رونامه دنیای اقتصاد.
  41. ↑ «منتقدان سرشناس پوتین که سر به نیست شدند»، وب‌سایت یورو نیوز.
  42. ↑ «۱۰ مخالف مشهور پوتین را بشناسید/ چه بلایی سرشان آمد؟»، وب‌سایت رونامه دنیای اقتصاد.
  43. ↑ «۱۰ مخالف مشهور پوتین را بشناسید/ چه بلایی سرشان آمد؟»، وب‌سایت رونامه دنیای اقتصاد.
  44. ↑ «بهترین مستندها دربارۀ ولادیمیر پوتین»، خبرگزاری فرارو.

دیدگاه‌های ارزیابان

منابع

«آیا ادعای پوتین مبنی بر خلف وعده غرب در مورد گسترش ناتو درست است؟». وب‌سایت یورو نیوز. ۸ مارس ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«احترام پوتین به اسلام با دادن هدیه به رهبر ایران». وب‌سایت شیعه نیوز. ۳ آذر ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«اسرار زندگی زیرپوستی و لاکچری رهبر روسیه/ شهرزاد گرانبهای پوتین چه ویژگی‌هایی دارد؟». خبر آنلاین. ۱ آذر ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«بهترین مستندها دربارۀ ولادیمیر پوتین». خبرگزاری فرارو. ۷ اسفند ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«پای زن دیگری در زندگی پوتین در میان است؟». خبرگزاری شبستان. ۳ مهر ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۱۷ مرداد ۱۴۰۵.

«پوتین از نوع رابطه اش با چین پرده برداری کرد». وب‌سایت تابناک. ۸ شهریور ۱۴۰۴. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«پوتین: ایجاد روابط با طالبان ضروری است». وب‌سایت روزنامه اطلاعات روز. ۹ خرداد ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«پوتین برای پنجمین بار رئیس‌جمهور روسیه شد». خبرگزاری ایرنا. ۲۸ اسفند ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.

«پوتین در مواجهه با ادیان؛ نمادها، باورها و سیاست‌ها». وب‌سایت دویچه‌وله. ۲۸ مهر ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«تاریخچه‌ سفرهای پوتین به تهران نگاه ویژه کرملین به ایران». وب‌سایت کائنات. ۲۶ تیر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«تصاویر | دختران پوتین که هستند؟ | نکات ویژه در مورد خانواده رئیس جمهور روسیه». هشمهری آنلاین. ۲۶ فروردین ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.

«تنش میان اروپا و روسیه؛ ۳ باری که ولادیمیر پوتین مستقیما کشورهای اروپایی را تهدید کرد». وب‌سایت یورو نیوز. ۳ دسامبر ۲۰۲۵. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«جزئیاتی از زندگی خصوصی پوتین». وب‌سایت اقتصاد نیوز. ۳۱ تیر ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۱۷ مرداد ۱۴۰۵.

«چرا رابطه ترامپ و پوتین تیره شده و احتمال سرشاخ شدن آنها نزدیک است؟». وب‌سایت بی بی سی. ۱۴ مرداد ۱۴۰۴. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«چشم انداز روابط روسیه و طالبان». وب‌سایت مطالعات شرق. ۲۹ مهر ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«چگونه اروپا می‌تواند توجه پوتین را جلب کند». وب‌سایت روزنامه هم‌میهن. ۱۶ تیر ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«چگونه مهارت‌های رزمی پوتین به تعاملات سیاسی او کمک می‌کند؟». خبرگزاری میزان. ۱۲ شهریور ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«دیدارهای پوتین با رهبر انقلاب در 4 بار سفر به ایران /جزئیات دیدار با احمدی نژاد و روحانی». وب‌سایت اقتصاد نیوز. ۲۶ تیر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«رازهای زندگی شخصی ولادیمر پوتین رئیس جمهور روسیه». وب‌سایت خبر فوری. ۹ بهمن ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.

رضاپور، دانیال؛ صبوری، مصطفی (۱۴۰۴). «واکاوی راهبردی ولادیمیر پوتین در قبال نظم نوین جهانی با تأکید بر جنگ اوکراین». پژوهش‌نامه ایرانی سیاست بین‌الملل. سیزدهم (۲۶): ۱۶۶-۱۸۷.

«روابط چین و روسیه در اوج». وب‌سایت سیاست روز. ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«روسیه و چین رقابت دوستانه اهداف راهبردی». وب‌سایت مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی. ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«سفر پوتین به ایران؛ نمایی از یک ائتلاف استراتژیک». خبرگزاری ایسنا. ۲۸ تیر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«سندی از خانواده پوتین که به نمایش گذاشته شد | ویدئو». هشمهری آنلاین. ۱۷ خرداد ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.

«فراتر از تشریفات». وب‌سایت دیگران. ۳ آذر ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«فراز و فرود روابط آمریکا و روسیه پوتین». وب‌سایت صدای آمریکا. ۱۵ تیر ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«کدام منتقدان پوتین در ۲۵ سال اخیر کشته شدند؟». وب‌سایت روزنامه دنیای اقتصاد. ۱۵ اسفند ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.

کولایی، الهه (۱۳۸۶). «پدیده پوتینیسم در روسیه». پرتال جامع علوم انسانی. دریافت‌شده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.

«منتقدان سرشناس پوتین که سر به نیست شدند». وب‌سایت یورو نیوز. ۲۸ دسامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۰ مرداد ۱۴۰۵.

«نگاهی به روابط پر تلاطم پوتین با پنج رئیس جمهور آمریکا + تصاویر». وب‌سایت آفتاب. ۲۶ خرداد ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

«۱۰ مخالف مشهور پوتین را بشناسید/ چه بلایی سرشان آمد؟». وب‌سایت روزنامه دنیای اقتصاد. ۲ شهریور ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۲۰ مرداد ۱۴۰۵.

«Biography». Vladimir Putin. دریافت‌شده در ۵ اوت ۲۰۲۶.

«Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine». bbc. ۱۷ مارس ۲۰۲۴. دریافت‌شده در ۲۹ ژانویه ۲۰۲۶.

«Vladimir Putin». themoscowtimes. مارس ۲۲, ۲۰۰۰. دریافت‌شده در ۲۹ ژانویه ۲۰۲۶.

«Vladimir Putin: From Russia's KGB to a long presidency defined by war in Ukraine». bbc. ۱۷ مارس ۲۰۲۴. دریافت‌شده در ۵ اوت ۲۰۲۶.

«Vladimir Putin's televised heroics – in pictures». theguardian. ۱۷ اوت ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۵ ژانویه ۲۰۲۶.

«Russians' trust in Putin exceeds 73% — pollster». tass. ۳ جولای ۲۰۲۶. دریافت‌شده در ۵ ژانویه ۲۰۲۶.

برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=ولادیمیر_پوتین&oldid=76382»